Dzieje Apostolskie 25:1-27

25  Festus+ po trzech dniach od przybycia do prowincji i objęcia w niej urzędu udał się z Cezarei do Jerozolimy.  Naczelni kapłani i wysoko postawieni Żydzi złożyli mu na Pawła skargę+. Zaczęli go prosić,  żeby okazał im przychylność i sprowadził Pawła do Jerozolimy. Planowali na niego zasadzkę, żeby go w drodze zabić+.  Festus jednak odrzekł, że Paweł ma zostać w areszcie w Cezarei i że on sam wkrótce zamierza tam wrócić.  „Niech więc ci z was, którzy mają władzę”, powiedział, „pójdą razem ze mną i go oskarżą, jeśli naprawdę zrobił coś złego”+.  Spędził wśród nich nie więcej niż osiem czy 10 dni i udał się do Cezarei. A następnego dnia zasiadł na fotelu sędziowskim i kazał sprowadzić Pawła.  Gdy ten przyszedł, Żydzi, którzy przybyli z Jerozolimy, obstąpili go i zaczęli wytaczać przeciw niemu wiele poważnych zarzutów. Nie potrafili ich jednak udowodnić+.  A Paweł rzekł w swojej obronie: „Nie popełniłem żadnego grzechu — ani przeciw żydowskiemu Prawu, ani przeciw świątyni, ani przeciw Cezarowi”+.  Wtedy Festus, chcąc zyskać przychylność Żydów+, zapytał Pawła: „Czy chcesz iść do Jerozolimy i tam być sądzony w mojej obecności w związku z tymi zarzutami?”. 10  Ale Paweł powiedział: „Stoję przed fotelem sędziowskim Cezara — i to tu powinienem być sądzony. Nie wyrządziłem Żydom żadnej krzywdy, o czym ty również dobrze wiesz. 11  Jeśli rzeczywiście jestem winien, jeśli zrobiłem coś, za co zasługuję na śmierć+, to nie wzbraniam się umrzeć. Ale jeśli oskarżenia tych ludzi są bezpodstawne, to nikt nie ma prawa im mnie wydać tylko dlatego, żeby im okazać przychylność. Odwołuję się do Cezara!”+. 12  Festus, po omówieniu tego z doradcami, odrzekł: „Odwołałeś się do Cezara, więc do Cezara pójdziesz”. 13  Po kilku dniach do Cezarei przybył król Agryppa razem z Berenike, żeby złożyć Festusowi kurtuazyjną wizytę. 14  Gdy spędzili tam już dłuższy czas, Festus przedstawił królowi sprawę Pawła: „Jest tu jeden człowiek, którego Feliks pozostawił w areszcie+. 15  Kiedy byłem w Jerozolimie, naczelni kapłani i żydowscy starsi złożyli na niego skargę+ i domagali się, żeby został skazany. 16  Ale ja im odpowiedziałem, że rzymski zwyczaj nie pozwala wydać człowieka na znak przychylności wobec kogoś. Najpierw oskarżony musi się spotkać z oskarżycielami twarzą w twarz i mieć szansę przemówić w swojej obronie+. 17  Gdy więc tu przybyli, nie zwlekałem, lecz zaraz następnego dnia zasiadłem na fotelu sędziowskim i kazałem przyprowadzić tego człowieka. 18  Kiedy wystąpili oskarżyciele, nie zarzucili mu żadnej ze złych rzeczy, których się spodziewałem+. 19  Po prostu prowadzili z nim jakieś spory dotyczące ich własnej religii*+ oraz człowieka o imieniu Jezus, który umarł, a który według zapewnień Pawła żyje+. 20  Nie wiedząc, jak rozstrzygnąć ten spór, zapytałem Pawła, czy chciałby iść do Jerozolimy i tam być sądzony w związku z tymi zarzutami+. 21  Ale gdy on odwołał się do Najdostojniejszego+ i chciał pozostać w areszcie, kazałem dalej trzymać go pod strażą, dopóki nie odeślę go do Cezara”. 22  Wtedy Agryppa powiedział do Festusa: „Ja też chciałbym usłyszeć tego człowieka”+. „Usłyszysz go jutro” — rzekł Festus. 23  Następnego dnia Agryppa i Berenike przybyli z wielką pompą i weszli do sali audiencyjnej w towarzystwie dowódców wojskowych i ważnych osobistości z miasta. Wtedy na rozkaz Festusa przyprowadzono Pawła. 24  A Festus powiedział: „Królu Agryppo i wszyscy, którzy tu z nami jesteście! Spójrzcie na tego człowieka. W jego sprawie zwróciła się do mnie i tu, i w Jerozolimie cała społeczność żydowska. Krzycząc, domagali się jego śmierci+. 25  Ale ja stwierdziłem, że nie zrobił nic, za co zasługiwałby na śmierć+. Gdy więc odwołał się do Najdostojniejszego, postanowiłem go do niego odesłać. 26  Nie mogę jednak napisać o nim swojemu Panu nic pewnego. Postawiłem go więc przed wami, a zwłaszcza przed tobą, królu Agryppo, żeby po przeprowadzonym przesłuchaniu mieć co napisać. 27  Bo wydaje mi się nierozsądne wysłać więźnia bez podania stawianych mu zarzutów”.

Przypisy

Lub „oddawania czci bóstwu”.

Komentarze

prowincji: Chodzi o rzymską prowincję o nazwie Judea, której namiestnicy rezydowali w Cezarei. Greckie sformułowanie oddane tu jako ‛przybył do prowincji i objął w niej urząd’ najwidoczniej oznacza, że Festus został namiestnikiem prowincji.

Cezarowi: Lub „cesarzowi”. W tamtym czasie rzymskim cesarzem był Neron. Jego panowanie zaczęło się w 54 r. n.e., a skończyło w 68 r., kiedy to popełnił samobójstwo, mając ok. 31 lat. W Dziejach Apostolskich, w rozdziałach 25-28, wszystkie wzmianki o Cezarze odnoszą się właśnie do Nerona (zob. komentarze do Mt 22:17; Dz 17:7Słowniczek pojęć).

Odwołuję się do Cezara!: To trzecia opisana w Biblii sytuacja, w której Paweł skorzystał z przysługujących mu praw obywatela rzymskiego (dwie pozostałe sytuacje: zob. komentarze do Dz 16:37; 22:25). Do Cezara można się było odwołać zarówno po ogłoszeniu wyroku, jak i w każdym wcześniejszym momencie procesu. Ponieważ Festus nie był skłonny sam wydać werdyktu, a rozprawa w Jerozolimie nie dawała nadziei na sprawiedliwy wyrok, Paweł wniósł formalną prośbę o to, by osądziła go najwyższa instancja w cesarstwie. Jak się wydaje, w niektórych sytuacjach taka apelacja oskarżonego mogła być odrzucona, np. w wypadku złodzieja, pirata czy rebelianta złapanego na gorącym uczynku. Zapewne z tego powodu przed wydaniem zgody na apelację Festus omówił sprawę z doradcami (Dz 25:12). Później przesłuchał jeszcze Pawła w obecności swojego gościa, Heroda Agryppy II. Miał nadzieję, że uzyska w ten sposób bardziej szczegółowe informacje, które będzie mógł przekazać „Najdostojniejszemu”, czyli Neronowi (Dz 25:12-27; 26:32; 28:19). Paweł, wnosząc apelację, osiągnął jeszcze inny cel — zgodnie ze swoim wcześniejszym życzeniem został zabrany do Rzymu (Dz 19:21). Prorocza obietnica Jezusa i wiadomość, którą Paweł otrzymał później od anioła, wskazują na Boże kierownictwo w tej sprawie (Dz 23:11; 27:23, 24).

Agryppa: Chodzi o Heroda Agryppę II. Był to prawnuk Heroda Wielkiego, syn Heroda Agryppy I i jego żony Kypros (Dz 12:1; zob. Słowniczek pojęć, „Herod”).

Berenike: Siostra Heroda Agryppy II. Krążyły pogłoski, że Agryppa żyje z nią w kazirodczym związku. Później była kochanką Tytusa, zanim został on rzymskim cesarzem.

starsi: W tym wersecie chodzi o przywódców narodu żydowskiego, którzy często są wymieniani razem z naczelnymi kapłanami i uczonymi w piśmie (zob. komentarz do Mt 16:21).

Najdostojniejszego: Lub „Augusta”. Tytuł nadawany rzymskim cesarzom. Użyte tu greckie słowo Sebastós znaczy „czcigodny; szanowny; dostojny” i jest tłumaczeniem łacińskiego tytułu Augustus. W niektórych przekładach występują tutaj takie wyrażenia, jak „Jego Cesarska Mość” lub „Jego Cesarska Wysokość”. W tym wypadku chodzi o tytuł Nerona (54-68 n.e.), czwartego cesarza po Oktawianie (Oktawiuszu), który jako pierwszy otrzymał tytuł „August” (zob. komentarz do Łk 2:1).

dowódców wojskowych: Chodzi o tysiączników, oficerów dowodzących oddziałem 1000 żołnierzy.

Multimedia

Cesarz Neron
Cesarz Neron

Pokazana tu złota moneta, wybita ok. 56-57 r. n.e., przedstawia popiersie Nerona, który panował w cesarstwie rzymskim od 54 do 68 r. n.e. To właśnie do niego odwołał się Paweł po tym, jak został niesłusznie aresztowany w Jerozolimie i trafił do aresztu w Cezarei, gdzie przebywał od ok. 56 r. do ok. 58. Mniej więcej w r. 59 Paweł został po raz pierwszy uwięziony w Rzymie, a najwyraźniej ok. 61 r. uniewinniony i zwolniony. Kiedy w 64 r. pożar zniszczył czwartą część Rzymu, niektórzy o wzniecenie go oskarżali Nerona. Chcąc się uwolnić od podejrzeń, cesarz zrzucił winę na chrześcijan, co dało początek brutalnym prześladowaniom. Prawdopodobnie w tym czasie (ok. 65 r.) Paweł został ponownie uwięziony w Rzymie i wkrótce potem stracony.