Onlad karga

Onlad saray karga

Kasin Naandi ni Inkaruksa ed Mundo?

Kasin Naandi ni Inkaruksa ed Mundo?

Kasin asalim la odino na kapamilyam so abiktima na inkaruksa? Natatakot ka kasi ompan sika lay onsublay? Say inkaruksa et nibagan “onloloor ya problema ed interon mundo.” Nia ray pigaran alimbawa.

PANAGDUKSA TAN PANAG-RAPE DIAD ABUNG: Unong ed report diad America, “sakey ed kada taloran bibii so abiktima na panagduksa tan panag-rape na karelasyon da.” Makapaermen ta “diad interon mundo, say tantiya et sakey ed kada limaran bibii so nayarin na-rape odino ngalngali na-rape.”

KRIMEN DIAD DALAN: Unong ed report diad America, masulok ya 30,000 ya gang so manggagaway graben krimen. Diad Latin America, nireport ya ngalngali 1 ed kada 3 ya too so abiktima na maruksan krimen.

PANAGPATEY: Base ed tantiya, ngalngali kapalduan milyon ya totoo so pinatey nen 2012, mas dakel ni nen say inatey ed saray guerra. Diad Southern Africa tan Central America so sankatageyay average na panagpatey, masulok a mamipat ed average na panagpatey ed interon mundo. Masulok ya 100,000 ya totoo so pinatey ed Latin America diad loob labat na sakey taon, tan manga 50,000 diad Brazil labat. Nasolusyonan ni kasi inkaruksa?

NAPATUNDA NI KASI INKARUKSA?

Akin et walay inkaruksa ed amin ya pasen? Dakel so rason, kaiba la ray: agpantatalosan lapud panduruma na estado tan kabibilay, panangibaliwala ed bilay na arum, panagbuanges tan panag-druga, inkaruksa ya nanenengneng na ugugaw ed saray adulto, tan agnadudusa iray kriminal.

Tua, wala ray arum ya bansan abawasan lay krimen. Singa bilang, diad baleg a syudad na São Paulo, Brazil et nireport ya abawasan na manga 80 porsiento so panagpatey diad apalabas ya samploran taon. Balet siansia nin dakel so graben krimen ed satan ya syudad, tan say karakel na panagpatey et siansia nin manga 10 ed kada 100,000 ya totoo diman. Anto sirin so kaukolan pian permanente lan napatunda so inkaruksa?

Say epektibon solusyon et say panguman na ugali tan kagagawa na totoo. Pian manguman iray maruksan totoo, kaukolan ya nasalatan na panangaro, respeto, tan malasakit ed arum iray ugalin mapaatagey, maagum, tan makasarili.

Antoy ontulong pian nauman na sakey a too iray mauges ya ugali to? Isipen pay ibabangat na Biblia:

  • “Saya so kabaliksan na panangaro ed Dios, ya unoren tayo ray ganggan to.”—1 Juan 5:3.

  • “Say takot ed si Jehova et kabaliksan toy pamusol ed mauges.” *Proverbio 8:13.

Lapud panangaro tan takot ya napaermen so Dios, anggan saray maruksan totoo et natulongan ya manguman, balet aliwan ataptapew a pananguman,  noagta talagan nauman so interon inkatoo ra. Kasin posible itan?

Si Alex, * et 19 taon ya apriso diad Brazil lapud pigaran kaso na krimen. Balet kayari ton nanaral na Biblia, sikatoy nagmaliw ya Tasi nen Jehova nen taon 2000. Talaga kasin nauman toy maruksan ugali to? On, tan pagbabawian ya maong nen Alex iray mauges ya ginawa to. “Naarok so Dios ta impalikna tod siak ya talagan pinerdona to ak. Lapud pisasalamat tan panangarok ed si Jehova, inuman ko ray kagagawak,” so kuan to.

Si César ya taga met ed Brazil et matakew tan holdaper. Ontan so kagagawa to ed manga 15 taon. Akin et anguman? Nen walad prisoan, akatongtong na Saray Tasi nen Jehova, tan nanaral met na Biblia. Oniay impaliwawa nen César: “Natan ko labat alikna ya walay direksion na bilay ko. Naaralan kon aroen so Dios. Naaralan ko met ya takotan—antakot ko lan gawaen lamet so mauges tan napaermen si Jehova. Agko labay ya ibaliwala so kaabigan tod siak. Lapud satan ya panangaro tan takot, anguman ak.”

Amtaen no panon kan makapambilay ed mundo ya anggapo lay inkaruksa

Antoy ipapanengneng na saratan ya eksperiensya? Walay pakayari na Biblia ya umanen so bilay na totoo, panamegley na panguman ed panagnonot da. (Efeso 4:23) Onia ni imbaga nen Alex ya abitlad tagey: “Saray nanaaralan kod Biblia et singa malinis ya danum ya ikakalbod siak, kalkalna to ak ya lilinisan tan eekalen to ray mauges ya kanonotan. Agkon balot naimadyin ya nasarag kon ekalen iraya.” On, no panoen tayoy isip tayo na malinis ya mensahe na Biblia, naekal iray kaugsan ya walad satan. Walay pakayari na Salitay Dios ya manlinis. (Efeso 5:26) Lapud satan, nayarin manguman iray mauges tan makasarilin totoo, tan magmaliw iran maaro tan mareen. (Roma 12:18) Magmaliw ya mareen so bilay da no iyaplika da iray prinsipyo na Biblia.—Isaias 48:18.

Naamtaan na masulok ya waloran milyon ya Tasi nen Jehova diad 240 ya dalin so sekreto no panon ya naekal so inkaruksa. Naaralan na totoon nandurumay lahi, kipapasen tan eksperiensya ed bilay ya aroen tan takotan so Dios. Naaralan da met ya aroen so balang sakey, tan walay pankakasakey da bilang pamilya ed interon mundo. (1 Pedro 4:8) Sikara so mabiskeg ya prueba ya posiblin naandi so inkaruksa ed mundo.

MAGANO LAN NAANDI SO INKARUKSA!

Impromisa na Biblia ya magano lan ekalen na Dios so inkaruksa diad mundo. Sayan maruksan mundo et asingger lad “agew na pangukom” tan naderal iray mauges a totoo. (2 Pedro 3:5-7) Anggapo la ray maruksan totoo ya manbiktima ed arum. Panon tayon amta ya labay na Dios so ontulong tan ekalen toy inkaruksa?

‘Kabusol na Dios so siopaman a mangaarod inkaruksa,’ so kuan na Biblia. (Salmo 11:5) Mabmabli ed Dios so kareenan tan hustisya. (Salmo 33:5; 37:28) Kanian agto paulyanan ya mantultuloy iray maruksan totoo.

On, asingger lay mareen ya balon mundo. (Salmo 37:11; 72:14) Sarag mon amtaen no panon kan makapambilay ed satan a mundo ya anggapo lay inkaruksa.

^ par. 12 Nabasa ed Biblia ya Jehova so ngaran na Dios.

^ par. 14 Sinalatan iray ngaran.