Onlad karga

Onlad saray karga

 INTERBIO | PAOLA CHIOZZI

Impaliwawa na Biochemist so Pananisia To

Impaliwawa na Biochemist so Pananisia To

MASULOK lan 20 taon a mantratrabaho si Dr. Paola Chiozzi bilang molecular biologist diad University of Ferrara, Italy. Sikatoy ininterbyu na Onliing! nipaakar ed trabaho tan pananisia to.

Ibagam pad sikami background mo.

Managgaway sapatos so tatay ko, tan say nanay ko et mantratrabahod farm. Siak balet et labay koy magmaliw ya scientist. Panbiliban kon maong iray balibalin rosas, siwit, tan insekto ed kaliberliber na abung mi. Naisip ko a pinalsa iraya na sakey ya mas makabat nen say too.

Dati la ya manisia kad Amalsa?

Andi. Diad tua, ugaw ak ni et panduaruwaan ko lan walay Dios. Biglan inatey si tatay ko ta naatakid puso, kanian naisip kon, ‘Akin ya say Amalsa na balibali iran bengatla et aabuloyan toy irap tan ipapatey?’

Kasin naebatan so tepet mo diad impanaral moy science?

Aliwan tampol. Nen nagmaliw ak ya molecular biologist, inaral koy nipaakar ed ipapatey—aliwan samay agnakontrol ya ipatey na selula ya sengegay ilarag tan gangrena, noagta samay normal ya aka-programan ipatey na saray selula na laman tayo. Sayan proseso et importante ed laman tayo, balet agano ni labat iyan inimano na saray scientist.

Akin et kaukolan ya nagaway aka-programan ipatey na selula?

Say laman tayo et tugyopen na trilyon ya angkekelanting a selula. Kaukolan iran ompatey pian nasalatan. Aliwan parehoy dukey na bilay na nanduruman klase na selula; nasasalatan so arum kayari pigaran simba, say arum balet et kayari pigaran taon. Kaukolan ya eksakto so aka-programan ipatey na selulay laman tayo pian napansiansian balanse so komplikadon sikulo na ipatey tan pansalat na selula.

 Antoy posiblin nagawa?

Unong ed pigaran research, no ag-ompatey iray selula ed aka-programan panaon, nayarin manresulta iyad rheumatoid arthritis odino cancer. Balet no masakbay ya ompatey iray selula, nayarin manresulta iyad Parkinson’s disease odino Alzheimer’s disease. Say trabahok et mikonektaan ed pandiskobre na paraan pian natambal irayan sakit.

Antoy epektod sika na impanaral mod ipatey na selula?

Diad tua, aguloy isip ko. Mapatpatnag ya sayan makapakelkelaw ya proseso et denesinyo na sakey ya labay ton manbilay itayo. Kanian siansia nin say tepet ko et, Akin et maniirap tan ompapatey iray totoo? Anggapoy naromog kon ebat.

Balet, kombinsido ka ya say aka-programan ipatey na selula et denisinyo?

On. Say inkakomplikado na sayan proseso et mairap ya talosan, balet say dakep na satan et talagan makapabilib. Manisia ak ya karunongan na Dios itan. Manguusar ak na high-tech iran microscope pian naaral koy komplikadon mekanismo na sayan proseso. Sarag na saratan ya igapo so biglan pamatey ed selula no kaukolan. Saray selula et ontutulong ed mismon ipatey da. Talagan marakdakep so inka-desinyo na satan a proseso.

Lapud lanang ya nasasalatan so amin lawarin selula tayo, talagan posible so pambilay ya andi-angga

Balet wala ray tepet mo nipaakar ed Dios tan paniirap. Panon mon aromog so ebat?

Walay duaran Tasi nen Jehova ya linmad abung ko nen 1991, tan tinepet kod sikara no akin ya ompapatey itayo. Impanengneng dad siak so ibabaga na Biblia ya, “Linmoob so kasalanan ed mundo lapud sakey a too tan say ipapatey lapud kasalanan.” (Roma 5:12) No inunor komon na inmunan too so Dios, nambilay komon ya andi-angga. Atalosan kon tampol ya mitunosan iyad samay a-research ko. Diad tua, malinew ed siak ya agginagala na Dios ya ompatey so too. Lapud lanang ya nasasalatan so amin lawarin selula tayo, talagan posible so pambilay ya andi-angga.

Antoy akakombinsid sika ya say Biblia et Salita na Dios?

Naamtaan koy ibabaga na Biblia nipaakar ed Dios diad Salmo 139:16: “Saray matam anengneng da so laman ko ya aliwa ni a nagnap; tan dia ed librom akasulat ya amin iraya.” Lapud biochemist ak, aaralen ko ray impormasyon na genes ya akasulat ed saray selula tayo. Panon a naamtaan na salmista so nipaakar ed saratan ya akasulat? Legan ya ondarakel so naaaralan kod Biblia, mas kombinsido ak ya pinuyanan itan na Dios.

Antoy akatulong ed sikan natalosan so ibabangat na Biblia?

Inyaralan ak na sakey ya Tasi nen Jehova. Ag-abayag naaralan ko no akin ya aabuloyan na Dios so kairapan. Naaralan ko met may nabasad Biblia ya gagala na Dios: ‘Akmonen toy patey ed ando lan ando.’ (Isaias 25:8) Mainomay labat na Amalsa ya gawaen a perpekto so igana na makapakelkelaw ya sistema na laman tayo pian na-enjoy tayoy bilay ya andi-angga.

Panon mon inusar so naaralan mod Biblia pian tulongan so arum?

Nagmaliw ak ya Tasi nen Jehova nen 1995, tan manlapud saman et malikeliket kon inanabang ed arum iray naaralan kod Biblia. Singa bilang, sakey ed saray katrabahok so naermenan a maong nen nambikkel so agi to. Ibabangat na relihyon to ya agbalot perdonaen na Dios so pambikkel. Balet impanengneng kod sikatoy ibabaga na Biblia ya ilalon kioli. (Juan 5:28, 29) Linmemew so liknaan to nen naaralan to ya iyaansakit itayo na Amalsa. Diad ontan iran pankanawnawa, talagan naliliknak a say panginabang na katuaan manlapud Biblia et mas makapaliket nen say science!