Onlad karga

TEPET NA SARAY KABATAAN

Antoy Dapat Kon Naamtaan Tungkol ed Sexting?

Antoy Dapat Kon Naamtaan Tungkol ed Sexting?

 Anto tay sexting?

Say “sexting” et pangi-send na text, picture, odino video ya tungkol ed sex panamegley na cellphone. “Dakel so manggagawa na ontan natan” so imbaga na sakey ya laki. “Mansalatan kayo na text, insan no kien, mangi-send kayo lay makapaakit iran picture.”

Akin et gagawaen da itan? Parad arum ya tinedyer, “no walad cellphone mo so picture na inarom ya aga akakawes, singam ibibida ya active kad sex,” so imbaga na senior deputy attorney ya nabasad The New York Times. Tinawag itan na sakey a tinedyer ya sakey a klase na “safe sex.” Ta say kuan to, “agka nalukonan tan agka naalisan na saray sakit ya naalad pi-sex.”

Nia ni ray arum ya rason na saray tinedyer:

  • Pian mi-flirt ed samay labay dan napiinaroan.

  • Walay angipawit ed sikara na makapaakit ya picture, kanian napre-pressure ira ya ‘ombales met.’

 Anto ray makapuy a pansumpalan na pan-sexting?

No ni-send mo lay sakey ya picture panamegley na cellphone, agmo la ’tan gawa, tan agmo la kontrolado no iner so pangusaran dad satan—odino no panon ya naapektoay reputasyon mo. “Magmainomay la natan ya i-send tan i-save iray kasalanan tan lingo pian nanengneng na arum,” so imbaga nen Amanda Lenhart, senior research specialist tan author na report tungkol ed sexting ya walad Pew Research Center.

Wala ray inkagawa ya

  •  In-forward na sakey so picture na aga akakawes ya too ed dakel ya kakaaro to pian na-entertain ira.

  •  Nen in-break na bii so boyfriend to, impasa na laki iray picture na girlfriend to ya aga akakawes pian makabawi.

KASIN ANTAM? Diad dakel a kaso, ipapasen ya say pangi-send ed picture na toon aga akakawes et singa lanlamang panag-abusod ugaw odino pangikakayat na child pornography. Anggan saray menor-de-edad ya nan-sexting et akasoan bilang sex offender.

 Antoy ibabaga na Biblia?

Ibabaga na Biblia ya anggapoy uges na pan-sex na sanasawa. (Proverbio 5:18) Balet, angiter itan na malinlinew ya totontonen tungkol ed agmanepeg ya pi-sex. Nia ra so pigaran teksto ed Biblia:

  • “Komon ta say seksual ya imoralidad tan amin a klase na karutakan odino inkaagum et ag-anggan nabitla ed limog yo, . . . anggan say makapabaing a kagagawa odino andi-kakanaan a pantotongtong odino mabanday a panaglurey.”—Efeso 5:3, 4.

  • “Patey yo ray kabiangan na laman yo nipaakar ed seksual ya imoralidad, karutakan, agnakontrol a pantintindek ed sekso, makapasakit a pilalek, tan inkaagum.”—Colosas 3:5.

Aliwa labat ya “seksual ya imoralidad” (pan-sex na agsanasawa) so ibabawal na Biblia, noagta pati saray “karutakan” (salita ya ontutukoy ed anggan anton klase na marutak ya kagagawa) tan “agnakontrol a pantintindek ed sekso” (ag-ontutukoy ed normal ya romantikon nalilikna na sanasawa noagta sakey ya liknaan ya nayarin manresulta ed pakapanggaway imoral).

Tepetay sarilim:

  • Akin et sakey a klase na “karutakan” so sexting?

  • Panon ya manresulta itan ed “agnakontrol a pantintindek ed sekso”?

  • Akin et “makapasakit” so pannengneng tan pangikayat na picture na toon aga akakawes?

Nia ray pigaran teksto ed Biblia ya makatulong pian mas determinado kan paliisan so sexting.

  • “Gawam so anggaay nayarian mo ya iyarap so inkasika bilang sakey ya aabobonan na Dios, tan komikimey ya anggapoy nepeg ton ibaing.”—2 Timoteo 2:15.

  •  “Nonot yo no anton klase na totoo so nepeg yon pagmaliwan, a nepeg kayon manbilay a masanto tan saray gawa yo et pakapatnagan na debosyon ed Dios!”—2 Pedro 3:11.

Ipapanengneng na saratan ya teksto ya maong so resulta no malinis kad moral. No maong so gagawaen mo, agka naaburido ya makagawa kay pagbabawian mo.—Galacia 6:7.

Tepetay sarilim:

  •  Anto ak ya klase na too?

  •  Kasin sankanonot koy reputasyon na arum?

  •  Kasin labay koy na-entertain na sakey ya toon sasakitan toy arum?

  •  Antoy epekto na sexting ed reputasyon ko?

  •  Panon ya naderal na sexting so tiwala ed siak na atateng ko?

TUAN EKSPERIENSYA “Walay kaarok ya insekreto toy impiinaroan to. Insan in-send tod boyfriend to so picture to ya aga akakawes, tan ontan met so ginawa na boyfriend to. Anggapo ni duay agew, ninengneng nen Daddy to so cellphone to. Anengneng da may text, tan ag-ira makapanisia. Kinompronta da may kaarok tan inamin to so amin. Amtak ya magbabawi ed ginawa to, pero talagan a-shock iray ateng to tan akapasnok iran maong ed sikato! Agla ra segurado no napantiwalaan da ni.”

Tandaan: Deralen na sexting so reputasyon na angi-send tan nannengneng ed satan. “Aliwliway liknaan mo tan nasyodotan kad sarilim” so kuan na sakey a tinedyer ya prinessure na boyfriend to ya mi-sexting.

Lapud makapuy ya resulta ed sika tan ed arum, tan posiblin nakasoan ka, marakep no unoren moy bilin na Biblia:

 Antoy gawaen mo?

Unor moy bilin na Biblia no walay gawaen mon desisyon. Basam iyay imbaga nen Janet, tan pilim so opsyon ya iisipen mon duga.

“Aminsan, walay akabat kon laki, nan-iteran kami na cellphone number. Anggapo ni sakey simba, labay ton mangi-send ak na picture kon aka-bikini.”

Parad sika, antoy dapat ya gawaen nen Janet? Antoy gawaen mo?

  • OPSYON A Irason mon: ‘OK met labat. Kasi no wala kamid beach, nanengneng to ak met lanlamang ya akasulong na swimsuit.’

  • OPSYON B Irason mon: ‘Anto kasi habol to? Mangi-send ak pay picture ko ya aliwan masyadon makapaakit tan nengnengen ko no antoy reaksion to.’

  • OPSYON C Irason mon: ‘Amtak lay habol to. I-delete koy message to.’

Di ba say opsyon C so duga? Ibabaga na Biblia: “Say marunong et ompapaliis no nanenengneng toy peligro, balet say andiay kakabatan et ondidiretso tan aanien to ray pansumpalan.”—Proverbio 22:3.

Anengneng tayod sayan alimbawa so importantin isyu ya mabetbet ya rason ed sexting tan arum ni ran makapuy ya kagagawa: Kasin pipilien mo iray magmaliw ya kaarom? (Proverbio 13:20) “Miulop kad saray totoon antam ya agda labay iray aliwliwan kagagawa,” so kuan na kabataan ya si Sarah. Ontan met so iisipen na sakey nin kabataan ya si Delia. Inkuan ton, “wala ray aliwan tuan kakaaro ya imbes ya tulongan da ka et salien da ni ingen ya deralen so kalinisan mod moral. No kontrad ganggan na Dios so gagawaen da, impluensyaan da kan manggawa na aliwa. Labay mo ’tan?”