Habu̱ ma gi tini te hutsʼi

Habu̱ ma dä xiʼi te hutsʼi

 RÄ NTHEKE 11

«Yä medinthäti pe̱ˈtsi te dä mˈu̱i xä ntˈaxi»

«Yä medinthäti pe̱ˈtsi te dä mˈu̱i xä ntˈaxi»

«Johya ko näˈä ri ˈme̱hñä gä nthätui nuˈmu̱ ngi bäsjäˈi.» (PROVERBIOS 5:18.)

1, 2. ¿Te ma gä handihu̱?

RˈA YÄ medinthäti senti ge ya hingi ˈmu̱i ko rä johya ˈne senti ge pe̱ˈtsi ho̱nse̱ yä xuñha. Ya hingi ntsitsˈi xä ñho nˈa ngu mänˈaa. Rˈaa ho̱nse̱ di ze̱ti ˈne di kumpli ko yä responsabilida pe ya hingi ˈmu̱i ko rä johya. Mu̱ nuˈi gi thogi njabu̱, zäi gi nehmä ge nunka xä tse̱tˈi näˈä rä mhäte mi ja ko ri däme o ri ˈme̱hñä. Mu̱ nuˈi gä kristianu, zäi ge asta gi turimu̱i ora gi handi ge ri medinthäti hingi eˈspäbi rä nsu rä Zi Dada Jeoba ja ngu di debe. Pe ¿gi pädi? ¡Dä za gi salba ri medinthäti ˈne gi mˈu̱i ko rä johya mänˈaki!

2 Mäpaya ˈmu̱i ndunthi yä medinthäti nuˈu̱ po nˈa rä tiempo ˈnehe bi ñhandui yä xuñha, pe nuˈu̱ bi za bi salba yä medinthäti ˈne mäpaya nuˈu̱ udi nˈa rä hogä ejemplo. ¿Te bi matsˈi nuˈu̱ yä medinthäti? Nuˈu̱ bi dini rä mfatsˈi pa bi däpäbi nuˈu̱ yä xuñha ˈne nubye̱ ˈmu̱i xä ñho. Nuˈi ˈnehe, dä za gi tini rä johya ha ri medinthäti mäske gi thogi yä xuñha. Pe, ¿te mähyoni gi pe̱fi? Ma gä handihu̱.

HYONI ÄJUÄ PA GI MˈU̱I XÄ ÑHO HA RI MEDINTHÄTI

3, 4. ¿Te thogi mu̱ nˈa rä medinthäti o̱tˈe ntsˈe̱di po dä me̱päbi Jeoba ˈne dä me̱ˈtsi nˈa rä hogä ntsitsˈi kongeˈä? Hñuxä nˈa rä ejemplo.

3 Mu̱ nuˈi gi yˈo̱tˈä ntsˈe̱di po gi hyoni ˈne gi pe̱ˈtsi nˈa rä hogä ntsitsˈi ko Äjuä, ˈnehe ma dä za gi ntsixhui xä  ñho ri däme o ri ˈme̱hñä. ¿Por hanja? Ma gä huxu̱ nˈa rä ejemplo: nˈa rä medinthäti ˈmai ha rä ua nˈa rä tˈo̱ho̱, pe näˈä däme ˈmai de nˈa lado, ˈne rä ˈme̱hñä bi ˈmai asta ha näˈä mä nˈa lado, mo̱te de rä tˈo̱ho̱. Pe, ¿te ma dä thogi mu̱ tanto rä ñˈo̱ho̱ ˈne rä ˈme̱hñä dä yˈo̱tˈe ntsˈe̱di po dä bo̱tsˈe ha näˈä tˈo̱ho̱ˈä? Hää, mˈe̱fa di yoho ma dä zo̱ni asta ha rä ndehe näˈä tˈo̱ho̱ˈä ˈne ma dä nthe̱ mänˈaki. ¿Te dä za gä pädihu̱ de nunä ejemplo?

4 Nde, mu̱ nˈa rä medinthäti di ntsitsˈi xä ñho ˈne pe̱päbi rä Zi Dada Jeoba, ˈñenä go po̱tsˈe mähye̱gi ha nˈa rä däta tˈo̱ho̱. Pe ora ya yˈo ri ñhe̱gi nˈa rä medinthäti, ˈñenä ge näˈä dämeˈä ˈmai ha rä ua näˈä tˈo̱ho̱ˈä, ˈne rä ˈme̱hñä bi ˈmai asta ha näˈä mä nˈa lado, mo̱te de rä tˈo̱ho̱. ¿Te ma dä thogi mu̱ tanto näˈä däme ˈne näˈä ˈme̱hñä dä yˈo̱tˈe ntsˈe̱di po dä bo̱tsˈe ha näˈä tˈo̱ho̱ˈä o dä yˈo̱tˈe ntsˈe̱di po dä hyoni Jeoba ˈne dä me̱ˈtsi nˈa rä hogä ntsitsˈi kongeˈä? Mˈe̱fa di yoho ma dä zo̱ni asta ha rä ndehe näˈä tˈo̱ho̱ˈä o ma dä me̱ˈtsi nˈa rä hogä ntsitsˈi mänˈaki ja ngu ri mu̱di.

Toˈo pe̱fi nuˈu̱ yä tsˈofo uni rä Mäkä Tˈofo, japi dä ze̱di yä medinthäti

5. a) ¿Te ma dä maxˈäˈi pa dä za gi pe̱ˈtsi nˈa rä hogä ntsitsˈi ko rä Zi Dada Jeoba ˈne ko ri däme o ri ˈme̱hñä? b) ¿Hanja handi Äjuä rä nthäti?

5 Pa dä za gi po̱tsˈe ha näˈä däta tˈo̱ho̱ˈä o pa gi pe̱ˈtsi nˈa rä hogä ntsitsˈi ko rä Zi Dada Jeoba ˈne ko ri däme o ri ˈme̱hñä, mähyoni gi pe̱fihu̱ nuˈu̱ yä tsˈofo uni rä Mäkä Tˈofo pa yä medinthäti (Salmo 25:4; Isaías 48:17, 18). Hyandi te dä za gä pädihu̱ de nunä rä tsˈofo bi uni rä apostol Pablo nuˈmu̱ bi ˈñenä: «Yä medinthäti pe̱ˈtsi te dä mˈu̱i xä ntˈaxi entre gatˈho yä jäˈi» (Hebreos 13:4, TNM). ¿Te di signifika nuya yä noya? Di signifika ge rä Zi Dada Jeoba handi rä nthäti ngu nˈa rä tˈo̱tˈe näˈä xa mähotho ˈne ja ndunthi rä muui. Hänge xa mähyoni gä handihu̱ njabu̱ ˈnehe mä medinthätihu̱.

 RI MHÄTE PO RÄ ZI DADA JEOBA GEˈÄ MA DÄ MAXˈÄˈI

6. a) ¿Te mä mhända bi uni rä apostol Pablo? b) ¿Hanja ma dä matsˈi yä medinthäti hindä pumfri toˈo xä uni näˈä rä mhändaˈä?

6 Zäi ge nuˈi ya gi pädi ge rä Zi Dada Jeoba go bi hyoki rä medinthäti ˈne ge pa geˈä xä nsunda ˈne ja ndunthi rä muui (hñeti Mateo 19:4-6). Pe gi pädi njabu̱, hingä kombastaˈä ma dä jaˈi gi mädi ˈne gi pe̱ˈspä rä tˈekˈei ri ˈme̱hñä o ri däme ora gi thogihu̱ yä xuñha. ¿Te mä nˈa ma dä maxˈäˈi? Beni ge ha Hebreos 13:4 enä: «Yä medinthäti pe̱ˈtsi te dä mˈu̱i xä ntˈaxi entre gatˈho yä jäˈi». Nuˈmu̱ rä apostol Pablo bi ˈñenä «pe̱ˈtsi te», näˈä bi umbäbi nˈa rä mhända nuˈu̱ toˈo xä nthäti. * Hänge mu̱ tanto rä däme ˈne rä ˈme̱hñä hindä pumfri ge Jeoba go geˈä di mändabi dä me̱ˈtsi xä ntˈaxi yä medinthäti, geˈä ma dä matsˈi pa dä yˈo̱tˈe ntsˈe̱di po dä mädi ˈne dä ˈñudi rä tˈekˈei nˈa ngu mänˈaa.

7. a) ¿Te mä mhända de rä Mäkä Tˈofo di kumplihu̱ ˈne por hanja? b) ¿Te mä jäpi xtä hänihu̱ de gä pe̱fihu̱ njabu̱?

7 Ma gä huxu̱ nˈa rä ejemplo: rˈabu̱ di jakägihu̱ xä ñhei gä pe̱fihu̱ nuˈu̱ märˈa yä mhända xä rˈakägihu̱ rä Zi Dada Jeoba, ngu gä predikahu̱ o gä ntinihu̱ ha yä mhuntsˈi (Mateo 28:19, TNM; Hebreos 10:24, 25, TNM). ¿Por hanja? Zäi ge ngeˈä ora di predikahu̱, rˈabu̱ yä jäˈi hinte ne dä bädi de rä Zi Dada Jeoba, o mu̱ di mpe̱fihu̱, xti uadi rä pa zäi ge xa tsabigihu̱ ˈne ya otho mä ganähu̱ pa gä ntinihu̱ ha yä mhuntsˈi. Pe mäske njabu̱, ¿hänge di o̱tˈehu̱ ntsˈe̱di po gä predikahu̱ ˈne gä ntinihu̱ ha yä mhuntsˈi? Hää, ngeˈä nuju̱ xtä desidihu̱ ge hinto ma gä hopäbihu̱ dä hñägägihu̱ de gä pe̱päbihu̱ rä bolunta Jeoba. ¿Por hanja xtä desidihu̱  njabu̱? Ngeˈä nuju̱ di mädihu̱ rä Zi Dada Jeoba ko ngatˈho mä korasohu̱. Näˈä mhäteˈä geˈä jakägihu̱ gä o̱tehu̱ nuˈu̱ yä mhända xä uni mäske rˈabu̱ di jakägihu̱ xä ñhei (1 Juan 5:3, TNM). ¿Te mä jäpi xtä hänihu̱ de gä pe̱fihu̱ njabu̱? Ora di predikahu̱ rä Noya Äjuä ˈne di ntinihu̱ ha yä mhuntsˈi, di rˈakägihu̱ ndunthi rä johya ngeˈä di pädihu̱ ge di pe̱päbihu̱ rä bolunta rä Zi Dada Jeoba. Gä pädihu̱ njabu̱, di nupkägihu̱ mä mfenihu̱ ˈne rˈakägihu̱ rä tsˈe̱di (Nehemías 8:10). ¿Te dä za gä pädihu̱ de gehnä?

8, 9. a) ¿Te ma dä jakägihu̱ gä o̱tˈehu̱ ntsˈe̱di po gä pe̱ˈtsihu̱ mä medinthätihu̱ xä ntˈaxi mäske rˈabu̱ di jakägihu̱ xä ñhei? b) ¿Ndaˈu̱ nuˈu̱ yoho yä tˈo̱tˈe ma gä handihu̱?

8 Ja ngu di handihu̱, näˈä rä mhäte di pe̱ˈtsihu̱ po rä Zi Dada Jeoba, geˈä jakägihu̱ gä o̱tehu̱ nuˈu̱ yä mhända de gä predikahu̱ ˈne gä ntinihu̱ ha yä mhuntsˈi mäske rˈabu̱ di jakägihu̱ xä ñhei. Njabu̱ ˈnehe, näˈä mhäte di pe̱ˈtsihu̱ po Jeoba, ma dä jakägihu̱ gä o̱tehu̱ nuˈmu̱ di mändagihu̱ gä pe̱ˈtsihu̱ mä medinthätihu̱ «xä ntˈaxi», mäske rˈabu̱ di jakägihu̱ xä ñhei o di ñhanduihu̱ yä xuñha (Hebreos 13:4, TNM; Salmo 18:29; Eclesiastés 5:4). ¿Te mä jäpi ma gä hänihu̱ mu̱ gä pe̱fihu̱ njabu̱? Rä Zi Dada Jeoba di jäpigihu̱ nuˈmu̱ di predikahu̱ ˈne nuˈmu̱ di ntinihu̱ ha yä mhuntsˈi. Njabu̱ ˈnehe, Jeoba ma dä jäpigihu̱ mu̱ gä o̱tˈehu̱ ntsˈe̱di po gä pe̱ˈtsihu̱ mä medinthätihu̱ «xä ntˈaxi» (1 Tesalonicenses 1:3, TNM; Hebreos 6:10).

9 Ya dä handihu̱ ge näˈä rä mhäte di pe̱ˈtsihu̱ po rä Zi Dada Jeoba geˈä ma dä jakägihu̱ gä o̱tˈehu̱ ntsˈe̱di po gä pe̱ˈtsihu̱ mä medinthätihu̱ xä ntˈaxi. ¿Pe hanja dä za gä jahu̱? Nˈaa, di debe gä ˈuegehu̱ de nuˈu̱ yä mˈu̱i o yä tˈo̱tˈe xä ntsˈo. Yoho, di debe gä o̱tˈehu̱ ntsˈe̱di po gä pe̱fihu̱ nuˈu̱ yä tˈo̱tˈe japi mänˈa dä ze̱di mä medinthätihu̱.

 ˈUEGE DE NUˈU̱ YÄ TˈO̱TˈE DI TSˈONI RI MEDINTHÄTI

10, 11. a) ¿Te mä tˈo̱tˈe tsˈombäbi yä mˈu̱i yä medinthäti? b) ¿Te dä hogi gi yˈambäbi ri däme o ri ˈme̱hñä?

10 Nˈa rä pa, nˈa rä kristiana bi ˈñenä: «Di xatuäbi rä Zi Dada Jeoba pa dä maxkägi gä ze̱ti». ¿Por hanja mi apäbi Jeoba dä matsˈi? Näˈä bi ˈñenä: «Mä däme di u̱ngägi ko nuˈu̱ yä noya xikägi. Näˈä hinxä u̱ngägi mä ndoyˈo, pe hää xä u̱ngägi mä mfeni ˈne mä koraso ko nuˈu̱ yä tsˈo noya xikägi. Mä däme njatˈä engägi: “Ho̱nse̱ gi estorbagi” o “Hinte gi sirbe”». ¿Gi pädi te mi thogi ha nunä medinthäti? Näˈä dämeˈä mi maltrata rä ˈme̱hñä ko nuˈu̱ yä tsˈo noya mi xipäbi.

 11 Uni ndunthi rä mˈe̱tsa ora nuˈu̱ yä medinthäti pe̱päbi Jeoba, di ntuhni o di ntsani nˈa ngu mänˈaa. Nˈa rä medinthäti njabu̱, hingi tˈaxi ante yä da Jeoba. Pe xi nuˈi, ¿te thogi ha ri medinthäti? Pa gi pädi, hye̱pu̱ rä orgullo ˈne yˈambäbi ri däme o ri ˈme̱hñä: «¿Te gi mbeni de nuˈu̱ yä noya di xiˈäˈi?». Mu̱ dä xiˈi ge ndunthi yä mˈiki xkä u̱mbäbi rä mfeni, pe̱ˈtsi te gi mˈu̱i dispuesto gi paati nuˈu̱ yä noya gi usa ora gi nzofo ri ˈme̱hñä o ri däme (Gálatas 5:15; hñeti Efesios 4:31).

12. ¿Te mä tˈo̱tˈe dä za dä tsˈoni näˈä so̱kämbeni di umbäbihu̱ Jeoba?

12 Mähyoni gi beni ge mu̱ gi usa ri ne pa gi xipäbi yä tsˈo noya ri däme o ri ˈme̱hñä, ˈnehe gi tsˈoni näˈä ri ntsitsˈi gi pe̱ˈtsi ko rä Zi Dada Jeoba. Rä Mäkä Tˈofo enä: «Mu̱ nˈa de geˈähu̱ gi beñhu̱ ge gi pe̱phu̱ Äjuä, ˈne hingi handä nuˈä gi mäñhu̱, gi hurimu̱ihu̱ ge gi pe̱phu̱ xä ñho Äjuä, pe hinä» (Santiago 1:26). Hää, beni ge mu̱ gi usa nuˈu̱ yä noya u̱nte ora gi nzofo ri däme o ri ˈme̱hñä, ˈnehe gi tsˈoni näˈä rä so̱kämbeni gi umbäbi rä Zi Dada Jeoba. Rä Zi Dada Jeoba hingä ho̱nse̱ di mportabi näˈä gi pe̱fi po geˈä ha rä mhuntsˈi, ˈnehe di mportabi näˈä gi pe̱fi ˈne näˈä gi mää ha ri nguu. Gi ñhatˈäse̱ mu̱ gi kamfri ge Jeoba hingi o̱de o hingi handi hanja gi nzofo ˈne gi trata ri däme o ri ˈme̱hñä (hñeti 1 Pedro 3:7). Mu̱ nuˈi gi pe̱fi ndunthi yä hogä tˈo̱tˈe ha rä mhuntsˈi, pe ha ri nguu gi usa yä ntsˈante o yä noya nuˈu̱ u̱nte, gi ˈme̱tuäbi rä tˈekˈei ri medinthäti ˈne rä Zi Dada Jeoba hingä ma dä numäñho näˈä so̱kämbeni gi umbäbi.

13. ¿Ndaˈu̱ nuˈu̱ märˈa yä forma dä za nˈa rä jäˈi dä u̱mbäbi rä mfeni rä däme o rä ˈme̱hñä?

13 Nˈa rä jäˈi näˈä xä nthäti pe̱ˈtsi te dä jamäsu de hindä u̱mbäbi rä mfeni rä däme o rä ˈme̱hñä de märˈa yä forma. Ma gä handihu̱ yoho yä ejemplo. Nˈaa, nˈa rä kristianu näˈä ya xä nthäti di dedikabi ndunthi rä  tiempo nˈa rä nju de rä mhuntsˈi näˈä di tedese̱ yä bätsi. Näˈä kristianuˈä o̱tsˈe nuˈu̱ yä dumu̱i pe̱ˈtsi näˈä njuˈä ˈne umbäbi yä tsˈofo. Yoho, nˈa rä nju näˈä ya xä nthäti, di dedika ndunthi rä tiempo pa di predika ko nˈä rä soltero. Zäi ge tanto näˈä kristianu umbäbi rä mfatsˈi näˈä nju di tedese̱ yä bätsi, ˈne näˈä kristiana po̱ni di predika ko näˈä soltero, hingi mbeni dä me̱fi nˈa rä tsˈo tˈo̱tˈe. Pe, ¿te di senti näˈä toˈo xä nthätui ora handi njabu̱? Nˈa rä ˈme̱hñä näˈä mi handi ge rä däme mi pe̱fi njabu̱, bi ˈñenä: «Ora di handi ge mä däme dedikabi ndunthi rä tiempo mä nˈa rä nju de rä mhuntsˈi, di u̱ngägi mä koraso ˈne jakägi gä senti ge mänˈa turämu̱i po näˈä njuˈä ke po geki».

14. a) Ja ngu dä handihu̱ ha Génesis 2:24, ¿te mä obligasio pe̱ˈtsi tanto rä däme ˈne rä ˈme̱hñä? b) ¿Te mä ntˈani dä za dä yˈo̱tˈäse̱ nuˈu̱ toˈo xä nthäti?

14 Ja ngu di handihu̱, näˈä pe̱fi näˈä dämeˈä, u̱mbäbi rä mfeni ˈne rä koraso rä ˈme̱hñä. Zäi ge njabu̱ di senti nuˈu̱ toˈo xä nthäti ˈne handi ge yä däme o yä ˈme̱hñä hingi jamäsu nunä mhända xä uni Jeoba ora enä: «Rä ñˈo̱ho̱ ma dä zoogi rä dada ˈne rä nänä, ˈne pe̱ˈtsi te dä mˈu̱hui rä ˈme̱hñä» (Génesis 2:24). ¿Udi nunä testo ge nuˈu̱ xä nthäti ya hingä ma dä su yä dada o yä nänä? Hinä, ngeˈä nuˈu̱ xä nthäti pe̱ˈtsi te dä me̱ˈspäbi rä tˈekˈei yä dada ˈne yä nänä ˈne di debe dä hyandi po geˈu̱. Pe nunä testo udi ge nˈa rä jäˈi näˈä ya xä nthäti pe̱ˈtsi rä obligasio de dä kumpli mˈe̱tˈo ko nuˈu̱ yä responsabilida pe̱ˈtsi ko rä däme o rä ˈme̱hñä. Njabu̱ ˈnehe, mäske nˈa rä kristianu o nˈa rä kristiana di mädi yä ku ˈne yä nju de rä mhuntsˈi, pe mˈe̱tˈo di debe dä kumpli ko nuˈu̱ yä responsabilida pe̱ˈtsi ko rä däme o ko rä ˈme̱hñä. Hänge mu̱ nˈa rä kristianu o nˈa rä kristiana di dedikabi ndunthi rä tiempo nˈa rä jäˈi näˈä hingä go rä däme o rä ˈme̱hñä, japi  dä nja yä xuñha ha rä medinthäti. Hänge ñˈanise̱: «¿Di pe̱ˈtsi yä xuñha ha mä medinthäti ngeˈä di ñäˈme o di ntsixˈme ndunthi nˈa rä jäˈi näˈä hingä go mä däme o mä ˈme̱hñä? ¿Di dedikabi rä tiempo mä ˈme̱hñä o mä däme pa di o̱de te di senti ˈne di umbäbi näˈä rä mhäte ho̱nse̱ˈä ri ˈñepäbi?».

15. Ja ngu udi Mateo 5:28, ¿por hanja nˈa rä kristianu o nˈa rä kristiana hindi debe dä ntsixhui ndunthi nˈa rä jäˈi näˈä hingä go rä däme o rä ˈme̱hñä?

15 Pe ja mä nˈa rä peligro nuˈmu̱ nˈa rä kristianu o nˈa rä kristiana di ntsixhui ndunthi o di trata ko ndunthi rä komfiansa nˈa rä jäˈi näˈä hingä go rä däme o rä ˈme̱hñä. ¿Te mä peligroˈä? Tanto nˈa ngu mänˈaa, dä za dä zo̱ho̱ dä me̱ˈtsi yä tsˈo mfeni (Mateo 5:28, TNM). Hää, rˈa de geˈu̱ xä zitsˈi xä me̱fi yä pekado ˈne njabu̱ xä zo̱ho̱ xä tsˈoni yä medinthäti. Ma gä handihu̱ te bi mää rä apostol Pablo de gehnä.

OGI TSˈONI RI MEDINTHÄTI

16. ¿Te mä tsˈofo bi uni rä apostol Pablo pa yä medinthäti?

16 Mˈe̱fa de bi ˈñenä rä apostol Pablo: «Yä medinthäti pe̱ˈtsi te dä mˈu̱i xä ntˈaxi entre gatˈho yä jäˈi», näˈä bi sigi bi ˈñenä: «ˈNe rä fidi de gä medinthäti dä mˈu̱i xä ntˈaxi, ngeˈä Äjuä ma dä hñämpäbi ngue̱nda nuˈu̱ yä ˈñätsa jäˈi o̱tˈe yä pekado ko yä ndoyˈo ˈne nuˈu̱ toˈo hatˈi yä däme o yä ˈme̱hñä» (Hebreos 13:4, TNM). Nuˈmu̱ rä apostol Pablo bi ˈñenä «fidi de gä medinthäti», di signifika nuˈmu̱ nˈa rä däme ˈme̱ngui rä ˈme̱hñä ngeˈä xä nthätui. Hänge pa «dä mˈu̱i xä ntˈaxi rä fidi de gä medinthäti», mähyoni ge nuˈu̱ toˈo xä nthäti hindä mˈe̱ngui mä nˈa rä jäˈi näˈä hingä go rä däme o hingä go rä ˈme̱hñä. Pe̱ˈtsi te dä mˈe̱ngui ho̱nse̱ näˈä toˈo xä nthätui ja ngu di mända rä Mäkä Tˈofo ora enä: «Dä njäpi näˈä ri po̱tˈhese̱, ˈne  johya ko näˈä ri ˈme̱hñä gä nthätui nuˈmu̱ ngi bäsjäˈi» (Proverbios 5:18).

17. a) ¿Te di mbeni ndunthi yä jäˈi de rä adulterio? b) ¿Te di mbeni de rä adulterio nuˈu̱ xa mäjuäni yä kristianu? c) ¿Hanja dä za gä de̱mbäbihu̱ rä ejemplo Job?

17 Nuˈu̱ xä nthäti ˈne ˈme̱ngui mä nˈa rä jäˈi näˈä hingä go rä däme o rä ˈme̱hñä, o̱tˈe nˈa rä däta pekado fädi ngu rä adulterio. Toˈo pe̱fi njabu̱, ˈme̱tuäbi rä tˈekˈei nuˈu̱ yä ley xä uni Äjuä. Mäpaya, ndunthi yä jäˈi hingi handi rä adulterio ngu nˈa rä däta pekado. Pe hindi mporta te di mbeni yä jäˈi de rä adulterio, nuˈu̱ xa mäjuäni yä kristianu pädi xä ñho ge «Äjuä ma dä hñämpäbi ngue̱nda nuˈu̱ yä ˈñätsa jäˈi o̱tˈe yä pekado ko yä ndoyˈo ˈne nuˈu̱ toˈo hatˈi yä däme o yä ˈme̱hñä» (Hebreos 10:31; 12:29). Nuˈu̱ xa mäjuäni yä kristianu, ˈnehe handi rä nthäti ja ngu handi rä Zi Dada Jeoba (hñeti Romanos 12:9, TNM). Rä Job bi hñutsˈi nˈa rä hogä ejemplo nuˈmu̱ bi ˈñenä: «Nuga xtä ja nˈa rä kohi ko mä da» (Job 31:1). ¿Hanja dä za gä de̱mbäbihu̱ rä ejemplo Job? Pe̱ˈtsi te gä dominähu̱ mä dahu̱ ˈne nunka di debe gä handihu̱ ko rä nkˈatˈi mä nˈa rä jäˈi näˈä hingä go mä dämehu̱ o mä ˈme̱hñähu̱ (hyandi rä apendise «¿Te mängä rä Mäkä Tˈofo nuˈmu̱ di diborsia yä medinthäti o di ñhe̱gi?»).

18. a) ¿Hanja handi rä Zi Dada Jeoba rä adulterio? b) ¿Por hanja tanto rä adulterio ˈne rä idolatria xa xä ntsˈo ante yä da Jeoba?

18 ¿Hanja handi rä Zi Dada Jeoba rä adulterio? Nde, ha nuˈu̱ yä Ley bi tˈumbäbi Moisés, Jeoba xki mända dä tho nuˈu̱ toˈo mi xo̱kämbeni yä idolo o mi o̱tˈe rä adulterio (Levítico 20:2, 10). ¿Por hanja nuya yoho yä pekado xa mi xä ntsˈo ante yä da Jeoba? Ngeˈä nuˈu̱ mi xo̱kämbeni yä idolo, mi traisionä ˈne himi kumpli ko näˈä kohi o pacto xki ja ko rä Zi Dada Jeoba. ˈNehe, nuˈu̱ mi o̱tˈe yä adulterio mi traisionä ˈne himi kumpli  ko näˈä rä kohi o promesa xki ja ora bi nthäti. Hänge ante yä da Jeoba, tanto rä idolatria ˈne rä adulterio, mi nˈa däta rä traision (Éxodo 19:5, 6; Deuteronomio 5:9; hñeti Malaquías 2:14). Po rängeˈä Jeoba mi mända dä tho toˈo mi o̱tˈe yä adulterio, ngeˈä Jeoba, näˈä nˈa rä Zi Dada näˈä nunka hate nixi di traisionä (Salmo 33:4).

19. ¿Te mähyoni gä benihu̱ pa nunka gä tagihu̱ ha rä adulterio?

 19 Mäjuäni ge mäpaya yä kristianu ya hingi pe̱ˈtsi te dä me̱fi nuˈu̱ yä Ley bi tˈumbäbi Moisés. Pe gä benihu̱ ge po mäde de nuˈu̱ yä Leyˈu̱, rä Zi Dada Jeoba mi kondenä rä adulterio, geˈä ma dä maxkägihu̱ pa nunka gä pe̱fihu̱ näˈä pekadoˈä. ¿Por hanja? Ma gä huxu̱ nˈa rä ejemplo: ¿te ma gi pe̱fi mu̱ toˈo dä xiˈäˈi gi ku̱tˈi ha nˈa rä nijä pa gi ndandiñähmu ˈne gi ndäne yä idolo o yä imagen? Zäi ge nguntˈä gi thädi: «¡Nunka ma gä pe̱fi njabu̱!». ¿Pe xiˈmu̱ dä tˈaˈi ndunthi yä bojä? Zäi ge ˈnehe ma gi thädi: «¡Mäske dä tˈaki ndunthi yä bojä, nunka ma gä traisionä Jeoba!». Hää, nuju̱ nunka xtä mbenihu̱ gä ndänehu̱ yä idolo ˈne gä traisionähu̱ rä Zi Dada Jeoba. Njabu̱ ˈnehe, nunka di debe gä mbenihu̱ gä o̱tˈehu̱ yä adulterio ˈne gä traisionähu̱ rä Zi Dada Jeoba ˈne näˈä toˈo xtä nthätˈmehu̱ (Salmo 51:1, 4; Colosenses 3:5, TNM). Toˈo pe̱fi nuˈu̱ yä pekadoˈu̱, japäbi dä bo̱xä rä thede rä Zithu, pe go ˈme̱tuäbi rä tsa rä Zi Dada Jeoba ˈne rä medinthäti.

HANJA DÄ ZA GI JAPI MÄNˈA DÄ ZE̱DI RI MEDINTHÄTI

20. ¿Te mä nˈa di debe gä pe̱fihu̱ pa hingä ˈme̱tuäbihu̱ rä tˈekˈei mä medinthätihu̱? Hñuxä nˈa rä ejemplo.

20 ¿Te mä nˈa di debe gä pe̱fihu̱ pa hingä ˈme̱tuäbihu̱ rä tˈekˈei mä medinthätihu̱? Pa gä thädihu̱ nunä ntˈani ma gä huxu̱ nˈa rä ejemplo: nˈa rä medinthäti ˈñenä nˈa rä nguu. Pa dä nheki mähotho nˈa rä nguu, di ja mˈe̱di märˈa yä hogä tˈo̱tˈe pa dä adorna ˈne dä nheki xa mähotho ¿hänge hää? Njabu̱ ˈnehe, habu̱ ja yä hogä noya, rä tˈekˈei, rä ñhojäˈi, rä mhäte ˈne märˈa yä hogä tˈo̱tˈe, japi dä nheki xä ñho ˈne dä ze̱di nˈa rä medinthäti. Pe, ¿te thogi ora ya hingi ja rä mhäte? Rˈamätsˈu̱ di  mˈe̱di ˈnehe rä tˈekˈei, yä hogä noya, rä ñhojäˈi ˈne nuˈu̱ märˈa yä hogä mˈu̱i. Rˈa yä medinthäti xä thogi njabu̱, ˈne xä gohi ngu nˈa rä nguu näˈä di huitˈätho. Pe zäi ge nuju̱ hindi nehu̱ dä thogi njabu̱ ha mä medinthätihu̱. Hänge ja ngu nˈa rä ngu näˈä di handihu̱ ge ya yˈo ri tsˈoki, nguntˈä di hokihu̱ ˈne di umbäbihu̱ rä mantenimiento, njabu̱ ˈnehe nguntˈä di o̱tˈehu̱ ntsˈe̱di po gä hokihu̱ nuˈu̱ yä xuñha ne dä tsˈoni mä medinthätihu̱. ¿Hanja dä za gä jahu̱? Rä Mäkä Tˈofo enä: «Habu̱ ja rä mfädi, di thoki xä ñho nˈa rä nguu, ˈne habu̱ ja nˈa rä hogä juisio kohi xä ñho rä simiento. ˈNe ko rä mfädi nuˈu̱ yä kuarto kohi mboo, di ñutsˈi de gatˈho nuˈu̱ yä tesoro xä ñho ˈne tsˈu̱ngänza» (Proverbios 24:3, 4). Ma gä handihu̱ hanja dä za gä pe̱fihu̱ nuya yä tsˈofo ha mä medinthätihu̱.

21. ¿Te dä za gi pe̱fihu̱ pa njabu̱ dä ze̱di ri medinthätihu̱? (Hyandi rä rekuadro « ¿Hanja dä za gä ˈmu̱i xä ñho ha mä nthäti?».)

21 ¿Ndaˈu̱ nuˈu̱ «yä tesoro xä ñho ˈne tsˈu̱ngänza» xä ñutsˈi ha «nuˈu̱ yä kuarto kohi mboo» o ha nˈa rä medinthätihu̱ näˈä ˈmu̱i ko rä johya? Geˈu̱ yä hogä mˈu̱i ngu rä mhäte, nˈa rä däta komfiansa ˈne nˈa rä hogä ntsu po rä Zi Dada Jeoba (Proverbios 15:16, 17; 1 Pedro 1:7, TNM). Nuya ˈne märˈa yä hogä mˈu̱i japi dä ze̱di nˈa rä medinthäti. Pe, ¿hanja di ñutsˈi nuˈu̱ yä kuartoˈu̱? Ja ngu dä handihu̱ ha Proverbios 24:4,  enä ge ko «rä mfädi». Hänge ha nuˈu̱ yä medinthäti habu̱ ya hingi ja rä mhäte, pe̱ˈtsi te dä yˈo̱tˈe ntsˈe̱di po dä hyoni näˈä rä mfädi uni rä Mäkä Tˈofo ˈne dä me̱fi nuˈu̱ yä tsˈofoˈu̱, pa njabu̱ dä mengi dä me̱ˈtsi nˈa rä mˈu̱i temäˈentho (Romanos 12:2; Filipenses 1:9). ¿Pe hanja dä za gi hyonihu̱ näˈä rä mfädiˈä? Dä hogi gi hñuhui ri ˈme̱hñä o ri däme pa gi hñetihu̱ mähye̱gi rä foyeto Examinando o nˈa de nuˈu̱ yä tema xä bo̱ni ha rä rebista La Atalaya o ¡Despertad!, habu̱ uni yä tsˈofo pa yä medinthäti. Njabu̱, ma gi dahu̱ ngue̱nda ndaˈu̱ nuˈu̱ «yä tesoro xä ñho ˈne tsˈu̱ngänza» di ja mˈe̱di gi ñuˈtsihu̱ ha ri mˈu̱ihu̱ pa dä adorna ˈne dä nheki xa mähotho ri medinthätihu̱. ˈNepu̱, mähyoni gi ku̱ˈtihu̱ nuˈu̱ yä adornoˈu̱ ha «nuˈu̱ yä kuarto kohi mboo». Di signifika ge po näˈä rä mhäte gi pe̱ˈspäbihu̱ rä Zi Dada Jeoba, ma gi yˈo̱thu̱ ntsˈe̱di po gi pe̱fihu̱ ha ri mˈu̱ihu̱ nuˈu̱ yä tsˈofo gä tinihu̱. ¿Te mä jäpi ma gi hñänihu̱ mu̱ gi pe̱fihu̱ njabu̱? Ma dä mengi dä nja rä mhäte, rä ñhojäˈi ˈne nˈa rä mˈu̱i temäˈentho näˈä ma dä japi dä ze̱di mänˈaki ri medinthätihu̱.

22. ¿Te mä jäpi ma dä me̱ˈtsi tanto rä ˈme̱hñä ˈne rä däme mu̱ dä yˈo̱tˈe ntsˈe̱di po dä japi dä ze̱di yä medinthäti?

22 Mäjuäni ge rˈabu̱ tsˈitsˈi rä tiempo pa dä thutsˈi mänˈaki ha yä luga nuˈu̱ yä adornoˈu̱ o yä hogä mˈu̱i. Pe mu̱ tanto rä ˈme̱hñä ˈne rä däme dä hñutsˈi de yä parte, kada nˈaa ma dä me̱ˈtsi rä johya ˈne nˈa rä hogä konsiensia de dä bädi ge bi yˈo̱tˈe ntsˈe̱di po dä me̱fi nunä mhända uni rä Zi Dada Jeoba ora enä: «En cuanto gi ˈñudihu̱ rä tˈekˈei nˈa ngu mänˈaa, go dä ju̱tˈihu̱ rä ˈñuu» (Romanos 12:10, TNM; Salmo 147:11). Pe tobe ja mä nˈa rä däta jäpi. Mu̱ gi yˈo̱thu̱ ntsˈe̱di po gi pe̱ˈtsihu̱ nˈa rä medinthäti xä ntˈaxi, hingä ma gi ˈme̱dihu̱ näˈä rä mhäte xä rˈaˈähu̱ rä Zi Dada Jeoba.

^ parr. 6 Di pädihu̱ ge nˈa rä mhända näˈä bi uni, ngeˈä ha Hebreos 13:1-5, di handihu̱ ge rä apostol Pablo bi uni märˈa yä mhända.