Habu̱ ma gi tini te hutsʼi

Habu̱ ma dä xiʼi te hutsʼi

 RÄ NTHEKE 4

¿Toˈo Ñhesukristo?

¿Toˈo Ñhesukristo?

1, 2. a) Mu̱ nuˈi xkä o̱de te rä thuhu nˈa rä jäˈi näˈä rä famoso, ¿dä za gi ˈñenä ge gi pädi xä ñho toˈoˈä? b) ¿Te di mbeni yä jäˈi de rä Hesu?

MÄPAYA ˈmu̱i ndunthi yä jäˈi nuˈu̱ yä famoso. Zäi ge nuˈi xkä o̱de ndaˈä yä thuhu rˈa de geˈu̱. Pe ¿dä za gi ˈñenä ge gi pädi xä ñho toˈo nuˈu̱ yä jäˈi ho̱nse̱ ngeˈä xkä o̱de te yä thuhu? Hinä. Ko ho̱nse̱ gi pädi te yä thuhu, hindi signifika ge gi pädi tengu yä mˈu̱i.

2 O̱tˈe ngu 2.000 yä je̱ya dende nuˈmu̱ rä Hesu bi mˈu̱kua ha rä Xiˈmhai. Mäske kasi gatˈho yä jäˈi xä yˈo̱de de geˈä, pe hingi pädi toˈoˈä o tengu rä mˈu̱i. Ndunthi yä jäˈi enä ge näˈä mi nˈa rä ñˈo̱ho̱ mrä hojäˈi, rˈaa enä ge rä Hesu mi nˈa rä profeta, märˈaa enä ge rä Hesu geˈä Äjuä. Xi nuˈi, ¿gi pädi xä ñho toˈo rä Hesu? (Hyandi rä nota 12, «Ñhesukristo»).

3. ¿Por hanja xa mähyoni gä pädihu̱ toˈo Jeoba ˈne toˈo rä Hesu?

3 ¿Por hanja xa mähyoni gä pädihu̱ toˈo rä Hesu? Rä Biblia enä: «Gehnä signifika rä te pa nzäntho, toˈo dä zo̱ho̱ dä bädi toˈoˈi, se̱he̱ˈi rä Zi Dada mäjuäni, ˈne näˈä toˈo guä pe̱hni, Ñhesukristo» (Juan 17:3, TNM). Hää, mu̱ gä pädihu̱ toˈo xa mäjuäni Jeoba ˈne rä Hesu, ma dä za gä ˈmu̱ihu̱ pa nzäntho ha rä Xiˈmhai (Juan 14:6, TNM). ˈNehe, xä ñho gä pädihu̱ toˈo rä Hesu, ngeˈä näˈä bi zoogi nˈa rä hogä ejemplo de hanja ri ˈñehe gä ˈmu̱ihu̱ ˈne gä tratahu̱ mä mikˈeihu̱ (Juan 13:34, 35). Ha rä ntheke 1 de nunä mfistˈofo dä pädihu̱ näˈä xa mäjuäni de Äjuä. Nubye̱, ma gä handihu̱ te udi rä Biblia de rä Hesu.

 ¡YA DÄ TINIHU̱ RÄ MESIA!

4. ¿Te signifika yä noya Mesia ˈne Kristo?

4 Ndunthi yä je̱ya änte de xä mˈu̱i rä Hesu, ha rä Biblia ya mi hutsˈi ge rä Zi Dada Jeoba xki promete dä me̱hni rä Mesia o Kristo. Rä noya Mesia bi ehe de rä idioma hebreo, ˈne Kristo bi ehe de rä idioma griego. Nuya yoho yä noya di signifika: «Näˈä xä thahni». Tanto Mesia ngu Kristo signifika näˈä toˈo Äjuä xä huahni pa dä umbäbi nˈa rä däta nsu. Rä Mesia go geˈä ma dä kumpli gatˈho nuˈu̱ yä promesa xä ja Äjuä.

5. ¿Te mi mbeni de rä Hesu nuˈu̱ yä de̱ni?

5 Nuˈu̱ yä de̱ni rä Hesu hinte mä duda mi pe̱ˈtsi ge rä Hesu mi geˈä rä Mesia o Kristo (Juan 1:41). Por ejemplo, rä apostol Pedro bi ˈñembäbi rä Hesu: «Nuˈi go geˈäˈi grä Kristo» (Mateo 16:16). Pe xi nuju̱, ¿hanja dä za gä pädihu̱ ge rä Hesu go geˈä rä Mesia?

6. ¿Te xä me̱fi Jeoba pa dä za gä pädihu̱ toˈo rä Mesia?

6 Yä nthebetho yä je̱ya änte de xä mˈu̱i rä Hesu, yä profeta Äjuä bi yˈofo ndunthi yä detalle de rä Mesia pa dä matsˈi yä jäˈi dä bädi toˈoˈä. Ma gä huxu̱ nˈa rä ejemplo. Mu̱ nuˈi dä siˈi gi ma habu̱ tso̱ho̱ yä autobus pa gi thädi nˈa rä jäˈi näˈä nunka xkä hyandi, ¿hänge dä maxˈäˈi ndunthi mu̱ dä siˈi tenguˈä ˈne hanja xä ñhee? Njabu̱ ˈnehe, rä Zi Dada Jeoba bi mändabi yä profeta dä yˈofo näˈä ma xä me̱fi ˈne näˈä ma xä thogi rä Mesia. Hänge mu̱ gä nxadihu̱ rä Biblia, ma gä dahu̱ ngue̱nda ge rä Hesu bi kumpli gatˈho nuˈu̱ yä profesia bi tˈofo de geˈä, ˈne hinte mä duda ma gä pe̱ˈtsihu̱ ge rä Hesu go geˈä rä Mesia o Kristo.

7. ¿Ndaˈu̱ nuˈu̱ yoho yä profesia udi ge rä Hesu go geˈä rä Mesia?

7 Ma gä handihu̱ te bi yˈofo yoho yä profeta Äjuä.  Nˈaa, ngu 700 yä je̱ya änte de xä mˈu̱i rä Hesu, rä profeta Miqueas bi yˈofo ge rä Mesia ma xä mˈu̱i ha nˈa rä tˈu̱kä hnini rä thuhu Belén (Miqueas 5:2). ¡ˈNe hää bi thogi njabu̱! (Mateo 2:1, 3-9). Yoho, rä profeta Daniel bi yˈofo ge rä Mesia ma xä zo̱ho̱ ha rä je̱ya 29 (Daniel 9:25). Nunä profesia ˈnehe bi kumpli. * Nuya ho̱nse̱ yoho yä ejemplo de nuˈu̱ mä ndunthi yä profesia bi kumpli rä Hesu ˈne udi xä ñho ge go geˈä rä Mesia.

Mi nxixtehe rä Hesu, bi zo̱ho̱ bi Mesia o Kristo.

8, 9. Nuˈmu̱ bi nxixtehe rä Hesu, ¿te mä tˈo̱tˈe bi ˈñudi xä ñho ge mi geˈä rä Mesia?

8 Jeoba xä uni yä prueba ge rä Hesu go geˈä rä Mesia. Por ejemplo, Jeoba bi prometebi Juan Bautista ge ma xä umbäbi nˈa rä señä pa xä bädi toˈo rä Mesia. Hänge ha rä je̱ya 29, nuˈmu̱ rä Hesu bi nxixtehe ha rä río Jordán, Juan Bautista bi hyandi näˈä señäˈä. Rä Biblia enä: «Mi uadi bi nxixtehe, bi bo̱tsˈe de ha rä dehe, ˈnepu̱ bi xogi mähetsˈi ˈne bi hyandä rä Mäkä Ndähi [o espiritu santo] Äjuä bä käi ngu nˈa rä zi domitsu ˈne bi ˈñe bi zo̱ho̱ ha geˈä. Y bi ntˈo̱de nˈa rä noya de mähetsˈi ˈne bi ˈñenä: “Nuni go gehni mä hmäkä Tˈu̱, ˈne xi di hopä rä mˈu̱i”» (Mateo 3:16, 17). Mi hyandi nunä señä ˈne mi yˈo̱de njabu̱ Juan Bautista, hinte mä duda bi me̱ˈtsi ge rä Hesu mi geˈä rä Mesia (Juan 1:32-34). Ora bi zo̱päbi rä espiritu santo rä Hesu, geˈmu̱ bi zo̱ho̱  bi Mesia o Kristo näˈä xki huahni Jeoba pa dä Nrey ˈne dä gu̱tˈi rä ˈñuu (Isaías 55:4).

9 Nuˈu̱ yä profesia huxä ha rä Biblia ˈne näˈä bi mää ˈne bi me̱fi Jeoba nuˈmu̱ bi nxixtehe rä Hesu, udi ge rä Hesu go geˈä rä Mesia. Pe, ¿de habu̱ bä ehe rä Hesu ˈne mi tenguˈä rä mˈu̱i? Ma gä hanthu̱ te udi rä Biblia.

 ¿DE HABU̱ BÄ EHE RÄ HESU?

10. ¿Habu̱ mi ˈmu̱i rä Hesu änte de dä ˈñehe ha rä Xiˈmhai?

10 Rä Biblia udi ge rä Hesu mi ˈmu̱i ha mähetsˈi änte de dä ˈñehe ha rä Xiˈmhai. Rä profeta Miqueas bi ˈñenä ge rä Mesia «bi mˈu̱i dende mäyaˈmu̱» (Miqueas 5:2). Ndunthi yä mˈiki rä Hesu bi mänse̱ ge näˈä ya mi ˈmu̱i ha mähetsˈi änte de dä ˈñehe ha rä Xiˈmhai (hñeti Juan 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5). Ja gehni mi ˈmu̱i rä Hesu ko rä Dada ˈne xa mi ntsitsˈi xä ñho.

11. ¿Por hanja Jeoba xa di mädi ˈne di numäñho rä Hesu?

11 Rä Zi Dada Jeoba xa di mädi ˈne di numäñho rä Hesu. ¿Por hanja? Ngeˈä änte de dä hyoki gatˈho yä tˈo̱tˈe, Jeoba mˈe̱tˈo bi hyoki rä Hesu. Hänge rä Hesu tˈembäbi «rä mu̱di tˈu̱ de gatˈho näˈä bi thoki» (Colosenses 1:15, TNM). * Jeoba bi hyokise̱ rä Hesu ˈne hinto bi matsˈi, hänge rä Hesu tˈembäbi «rä rˈa Tˈu̱» (Juan 3:16). Mˈe̱fa, rä Hesu bi matsˈi Jeoba pa bi hyoki gatˈho yä tˈo̱tˈe (Colosenses 1:16, TNM). ˈNehe, ho̱nse̱ rä Hesu go geˈä tˈembäbi «rä Noya». ¿Por hanja? Ngeˈä rä Hesu go geˈä mi häˈspäbi tanto yä e̱nxe̱ ngu yä jäˈi nuˈu̱ yä mensaje ˈne yä mhända Jeoba (Juan 1:14).

12. ¿Hanja di pädihu̱ ge rä Hesu hingä mähye̱gi ko Äjuä?

12 Rˈa yä jäˈi kamfri ge rä Hesu go geˈä Äjuä, pe hingä geˈä udi rä Biblia. Rä Biblia mää ge Jeoba go bi hyoki rä Hesu. Pe rä Zi Dada Jeoba xä mˈu̱i dende nzäntho ˈne hinto bi hyokiˈä (Salmo 90:2). Rä Biblia  udi ge Jeoba mädä ˈne mänˈa ja rä tsˈe̱di ke rä Hesu, ngeˈä go geˈä rä Dada. Rä Hesu näˈä rä Tˈu̱ ˈne nunka xä mbeni dä ñhe̱hui rä Dada (hñeti Juan 14:28; 1 Corintios 11:3). Ho̱nse̱ Jeoba go geˈä «rä Zi Dada Näˈä pe̱ˈtsi Gatˈho rä tsˈe̱di» (Génesis 17:1). Tanto ha mähetsˈi ngu ha rä Xiˈmhai, hingi ˈmu̱i toˈo dä ñhe̱hui Jeoba. (Hyandi rä nota 14, «Rä trinida, nˈa rä ntˈudi näˈä hingä mäjuäni»).

13. ¿Por hanja rä Biblia enä ge rä Hesu «ri hñätsˈi Äjuä»?

13 Rä Zi Dada Jeoba ˈne rä Tˈu̱ bi mpe̱fi mähye̱gi durante yä miyontho yä je̱ya änte de xä hyoki mähetsˈi ˈne rä Xiˈmhai, ¡hänge nuˈu̱ bi zo̱ho̱ xa bi mädi nˈa ngu mänˈaa! (Juan 3:35; 14:31). Rä Hesu bi de̱mbäbi xä ñho rä mˈu̱i rä Dada, hänge rä Biblia enä ge rä Hesu «ri hñätsˈi Äjuä» (Colosenses 1:15, TNM).

14. ¿Te bi me̱fi Jeoba pa njabu̱ rä Tˈu̱ bi mˈu̱i ha rä Xiˈmhai ngu nˈa rä jäˈi?

14 Rä Hesu bi mˈu̱i dispuesto bi zoogi mähetsˈi pa bä ehe bi mˈu̱i nuua ha rä Xiˈmhai. Pa geˈä, Jeoba bi ja nˈa rä milagro: ¡bi pombäbi rä te näˈä rä Tˈu̱ pa ha rä mu̱i nˈa rä nxutsi mi rä thuhu María! Hänge rä Hesu bi mˈu̱i nsi rä pekado ngeˈä Jeoba go geˈä rä Dada, hingä nˈa rä jäˈi de nuua ha rä Xiˈmhai (Lucas 1:30-35).

¿MI TENGUˈÄ RÄ MˈU̱I RÄ HESU?

15. ¿Te dä za gi pe̱fi pa mänˈa gi pädi xä ñho tenguˈä rä mˈu̱i rä Zi Dada Jeoba?

15 Hñeti nuˈu̱ goho yä mfistˈofo de rä Biblia tˈembi yä Evangelio —Mateo, Marcos, Lucas ˈne Juan— pa gi pädi mä nˈa tu̱i de rä mˈu̱i rä Hesu ˈne näˈä bi me̱fi. Koˈmu̱ rä Hesu xa ri hñätsˈi rä mˈu̱i rä Dada, entremäs  gi pädi de rä Hesu mänˈa ma gi pädi de rä Zi Dada Jeoba. Rä Hesu bi ˈñenä: «Nuˈä toˈo xä hyanˈgägi xä hyandä Äjuä mä Dada ˈnehe» (Juan 14:9).

16. a) ¿Te bi ˈñudi rä Hesu? b) ¿Habu̱ xki bädi gatˈho näˈä mi udi?

16 Rä Hesu mi fädi ngu nˈa rä «Xahnäte» (Juan 1:38; 13:13). Näˈä bi ˈñudi yä hogä noya de nˈa rä «Tsˈu̱tˈhui». Näˈä Tsˈu̱tˈhuiˈä, geˈä näˈä Gobiernu xä hñutsˈi Jeoba ha mähetsˈi. Nunä Gobiernu ma dä mända ha gatˈho rä Xiˈmhai ˈne ma dä jäpi gatˈho nuˈu̱ yä jäˈi o̱tˈe yä mhända Jeoba (Mateo 4:23, TNM). Gatˈho näˈä mi udi rä Hesu xki bädi de Jeoba. Rä Hesu bi ˈñenä: «Nuˈä di udi, hingo di mänse̱ga. Nuˈä bi ehe de Äjuä nuˈä toˈo bä pe̱nkägi» (Juan 7:16). Rä Hesu mi pädi xä ñho ge Jeoba, ne ge gatˈho yä jäˈi dä bädi ge rä Tsˈu̱tˈhui ma dä mända ha gatˈho rä Xiˈmhai.

17. a) ¿Habu̱ mi udi rä Hesu? b) ¿Por hanja bi uni gatˈho de rä tiempo ˈne rä tsˈe̱di pa bi ˈñuti yä jäˈi?

17 Rä Hesu mi udi de Jeoba habu̱ gatˈho mi tini yä jäˈi: ha yä tai, ha yä hnini, habu̱ mi muntsˈi yä jäˈi pa dä xo̱kämbeni Äjuä, ha yä ˈñuu ˈne ha yä ngu yä jäˈi. Rä Hesu mi pa mi honi yä jäˈi, hingä mi to̱ˈmi ge yä jäˈi go xä ma xpä nuuˈä (Marcos 6:56; Lucas 19:5, 6). Rä Hesu bi uni gatˈho rä tiempo ˈne rä tsˈe̱di pa bi ˈñuti yä jäˈi. ¿Por hanja? Ngeˈä mi pädi ge mi geˈä rä bolunta Jeoba, hänge näˈä nzäntho bi me̱fi näˈä di ho rä Dada (Juan 8:28, 29). ˈNehe mi uti yä jäˈi ngeˈä xa mi hueki (hñeti Mateo 9:35, 36). Rä Hesu bi hyandi ge nuˈu̱ enä mi udi de Äjuä, himi uti yä jäˈi näˈä mäjuäni. Hänge rä Hesu bi matsˈi yä jäˈi dä bädi de Jeoba ˈne de näˈä rä Tsˈu̱tˈhui.

18. De nuˈu̱ yä hogä mˈu̱i bi ˈñudi rä Hesu, ¿ndañˈä mänˈa xa gi ho?

 18 Rä Hesu xa mi mädi ˈne mi turämu̱i po yä jäˈi, hänge asta yä zi bätsi mi pa mi tsu̱di (Marcos 10:13-16). Rä Hesu nzäntho bi trata mähye̱gi gatˈho yä jäˈi ˈne mi nkue̱ nuˈmu̱ himi tˈo̱tˈe rä justisia (Mateo 21:12, 13). Ha nuˈu̱ yä paˈu̱, himi thopäbi yä ˈme̱hñä dä me̱ˈtsi yä derecho ˈne himi tˈumbäbi rä tˈekˈei. Pe rä Hesu bi ˈñeˈspäbi rä nsu yä ˈme̱hñä ˈne bi trata ko rä tˈekˈei (Juan 4:9, 27). ˈNehe, rä Hesu xa mi rä umilde. Ha näˈä tiempoˈä, nuˈu̱ mi mˈe̱go go geˈu̱ mi xu̱kuäbi yä ua yä zo̱nte. Pe nˈa rä pa, rä Hesu go bi xu̱kuäbi yä ua yä apostol (Juan 13:2-5, 12-17).

Rä Hesu mi predika habu̱ gatˈho mi tini yä jäˈi.

19. ¿Hanja bi ˈñudi rä Hesu ge xa mäjuäni mi hueki yä jäˈi?

19 Rä Hesu mi pädi xä ñho näˈä mi thogi yä jäˈi ˈne mi honi hanja dä matsˈi. Bi usa näˈä rä tsˈe̱di xki umbäbi Äjuä pa bi yˈo̱the yä jäˈi (Mateo 14:14). Nˈa rä pa, nˈa rä jäˈi bi ˈñembäbi rä Hesu: «Nuˈmu̱ gi nehmä, nuˈi ja ri tsˈe̱di pa gi yˈo̱thegi de nunä ñheni tsu̱ki». Rä Hesu xa bi hueki ora bi hyandi hängu mi sufri näˈä zi ñˈo̱ho̱, hänge bi tu̱ngi rä yˈe̱ ˈne bi yˈo̱the (Marcos 1:40-42). ¿Dä za gi imäjinä te bi senti näˈä zi jäˈi?

RÄ HESU NUNKA BI ˈUEGE DE RÄ ˈÑUU ÄJUÄ

20, 21. ¿Te mä hogä ejemplo bi zoogi rä Hesu?

20 Rä Hesu nzäntho bi yˈo̱te rä Dada ˈne njabu̱ bi zoogi nˈa rä hogä ejemplo. Mäske bi sufri ˈne bi tˈu̱tsa, näˈä nunka bi ˈuege de rä ˈñuu Äjuä. Näˈä bi ze̱ti gatˈho nuˈu̱ yä tentasio bi hñuˈtsuäbi rä Zithu (Mateo 4:1-11). Rˈa de nuˈu̱ yä familia rä Hesu, himbi gamfri ge mi geˈä rä Mesia ˈne asta bi ˈñembäbi «ge xki ˈme̱ rä  mfeni». Pe hingä po geˈä bi hye̱gi de dä me̱päbi Äjuä (Marcos 3:21). Nuˈu̱ yä nkontra rä Hesu xa bi yˈo̱tpäbi yä ntsˈomˈu̱i pe näˈä nunka bi beni dä benga, ˈne nzäntho bi me̱päbi rä bolunta rä Dada (1 Pedro 2:21-23).

21 Mäske rä Hesu xa bi tˈu̱tsa ˈne bi tho, näˈä nunka bi ˈuege de rä ˈñuu Äjuä (hñeti Filipenses 2:8, TNM). ¡Imäjinä hängu bi sufri näˈä rä pa bi tho! Yä nkontra bi zitsˈi ante yä tsˈu̱tˈhui, bri nju̱ˈspäbi yä nhemhñä ˈne bri kondenä mäske hinte mä delito xki yˈo̱tˈe. Yä jäˈi xa bi yˈo̱tpä yä burla ˈne rˈa yä soldado xa bi me̱tˈi ˈne bi tsu̱ti ha nˈa rä zaa. Ora ya ma xä du, rä Hesu bi ˈñenä:  «Ja xä uadiua gatˈho nuˈä xkä ˈme̱pkägi» (Juan 19:30). Rä Hesu bi du pe rä hñupaˈä, Jeoba bi gu̱tsˈi ngu nˈa rä espiritu (1 Pedro 3:18, TNM). Mi thogi rˈa yä semänä, rä Hesu bi mengi ha mähetsˈi pa bä hudi ha rä hyo rä Dada ˈne bi do̱ˈmi asta nuˈmu̱ bi thutsˈi de gä Rey (Hebreos 10:12, 13).

22. ¿Te mä oportunida di pe̱ˈtsihu̱ po näˈä bi me̱fi rä Hesu?

22 Koˈmu̱ rä Hesu nunka bi ˈuengi de rä ˈñuu Jeoba, nubye̱ gatˈho di pe̱ˈtsihu̱ rä oportunida de gä ˈmu̱ihu̱ ha rä Paraiso nuua ha rä Xiˈmhai, ja ngu mi ne Jeoba dende ri mu̱di. Ha näˈä ntheke xä ˈñepu̱ ma gä pädihu̱ te gatˈho ma dä logra näˈä rä te bi uni rä Hesu.

^ parr. 7 Mu̱ gi ne gi pädi hanja bi kumpli nunä profesia, hyandi rä nota 13, «Rä profesia de nuˈu̱ 70 yä semänä».

^ parr. 11 Rä Zi Dada Jeoba tˈembäbi nˈa rä Dada ngeˈä go geˈä bi hyogägihu̱ (Isaías 64:8). Jeoba go bi hyoki rä Hesu, hänge rä Hesu tˈembäbi rä Tˈu̱ Äjuä. Yä e̱nxe̱ ˈne Adán, ˈnehe tˈembäbi yä tˈu̱ Äjuä (Job 1:6; Lucas 3:38).