Nzema
Saa Me Awovolɛ Ɛlɛbɔ Ewole A Duzu A Mebayɛ A?
https://cms-imgp.jw-cdn.org/img/p/502012514/univ/art/502012514_univ_sqr_xl.jpg
ijwyp edwɛkɛ 5

MGBAVOLƐ NEE MBƐLƐRA BIZA KƐ

Saa Me Awovolɛ Ɛlɛbɔ Ewole A Duzu A Mebayɛ A?

Saa Me Awovolɛ Ɛlɛbɔ Ewole A Duzu A Mebayɛ A?

 Ngyegyelɛ mɔɔ ngakula yia la anu ko a le kɛ bɛ awovolɛ kɛbɔ ewole. Kɛ ɔkɛyɛ na wɔagyinla nyanelilɛ ne anloa ɛ?

Wɔ edwɛkɛ ɛhye anu

 Ninyɛne nsa mɔɔ ɔnle kɛ ɛyɛ la

 1. Mmabua ɛ nwo fɔlɛ

 “Mekɛ bie me mame hanle hilele me kɛ ɔvi mekɛ mɔɔ bɛwole me la yɛɛ ɔ nee me papa avinli bɔle ɔ bo kɛ ɔsɛkye a, ɔti menyianle adwenle kɛ medame a memaanle me awovolɛ agyalɛ zɛkyele a.”​—Diana.

 Kakye ɛhye: Tɛ ɛdawɔ ti a wɔ awovolɛ ɛlɛbɔ ewole a. Ngyegyelɛ mɔɔ bɛlɛyia ye wɔ agyalɛ ne anu la a ɛlɛmaa bɛabɔ ewole a. Ngyegyelɛ ne ɛnvi wɔ yɛɛ ɛnrɛhola ɛnrɛyɛ nwolɛ ɛhwee. Wɔ awovolɛ a ɔwɔ kɛ bɛdi ngyegyelɛ ne anwo gyima a.

 “Awie biala ɔdaye ɔbazoa ye adesoa.”​—Galeehyeama 6:5.

 2. Mmafa ɛya ɛsie wɔ nu

 “Me papa anwo yɛ me ɛya ɔluakɛ yeanli nɔhalɛ yeammaa me mame. Ɔbayɛ se kɛ mebalie ye meali bieko.”​—Rianna.

 Kakye ɛhye: Bie a mɔɔ ɛlɛkɔ zo wɔ wɔ awovolɛ avinli la ɛmaa wɔva ɛya, na nvonleɛ ɛnle nwo kɛ ɛbayɛ zɔ. Noko ɔnle kpalɛ kɛ ɛbava ɛya wɔazie wɔ nu. Ɔbahola yeayɛ ngyegyelɛ yeamaa wɔ. Ɔti a bɛka kɛ saa ɛfa ɛya ɛsie wɔ nu a ɔle kɛ wɔli debie mɔɔ pɔezen wɔ nu na ɛlɛkendɛ kɛ awie gyɛne anwo kɛdo ye la. a

 “Mmafa ɛya, yɛɛ mmamaa wɔ ahonle futu.”​—Edwɛne 37:8.

 3. Mmamaa adwenle nu yɛ wɔ kesee kɛ ɛnrɛnyia agyalɛ kpalɛ

 “Mesulo kɛ mebayɛ mɔɔ me papa yɛle la bie. Mesulo kɛ saa megya na mewo a, mebayɛ ninyɛne mɔɔ maanle me awovolɛ bɔle ewole la bie.”​—Jessica.

 Kakye ɛhye: Saa wɔ awovolɛ agyalɛ anyɛ kpalɛ a ɔngile kɛ ɛdawɔ noko wɔ ɛdeɛ ɛnrɛyɛ kpalɛ. Nɔhalɛ nu ɛbahola wɔazukoa debie wɔavi mɔɔ dole wɔ awovolɛ la anu. Kɛ neazo la, bie a ɔbamaa wɔanlea subane mɔɔ awie mɔɔ ɛkulo kɛ ɛgya ye ɔwɔ kɛ nyia la. Wɔ awovolɛ agyalɛ mɔɔ ɛzɛkye la bahola aboa wɔ yeamaa wɔazukoa kɛ ɛbanyia subane mɔɔ bamaa wɔayɛ kunli anzɛɛ yelɛ kpalɛ la.

 “Bɛmaa awie biala ɛnleɛnlea ɔdaye ye nyɛleɛ nu.”​—Galeehyeama 6:4.

Wɔ awovolɛ ewolebɔlɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛgyinla ɔ nloa la le kɛ wɔ bowule bie ɛbu na ɛlɛte kpɔkɛ la. Mekɛ ɛlɛkɔ la nyane ne baha aze ngyikyi ngyikyi

 Ninyɛne nsa mɔɔ ɛbahola wɔayɛ la

 1. Adwelielilɛ. Fane dɔɔnwo ne ala menli mɔɔ ɛnga bɛ ngyegyelɛ nwo edwɛkɛ la no nza dɔɔnwo anzɛɛ nyiletane. Kɛ anrɛɛ ɛbayɛ ɛhye bie la, sɔ ninyɛne ɛhye mɔ nea:

 Ɛ nee wɔ awovolɛ ɛdendɛ. Saa wɔ awovolɛ ne mɔ ko anzɛɛ bɛ mu nwiɔ bɛbɔ mɔdenle kɛ bɛmaa wɔagyinla bɛ afoa a, fi ɛbulɛ nu ka kɛzi mɔɔ ɛlɛkɔ zo la ɛlɛgyegye wɔ la anwo edwɛkɛ kile bɛ. Saa ɔyɛ se ɔmaa wɔ kɛ ɛbaha wɔahile bɛ a, ɛbahola wɔahɛlɛ kɛlata wɔamaa bɛ nuhua ko anzɛɛ bɛ mu nwiɔ.

 Ɛ nee ɛ gɔnwo mɔɔ ɛdie ye ɛdi la ɛdendɛ. Saa ɛlɛ awie mɔɔ tie wɔ edwɛkɛ la a ɔbaboa wɔ kpalɛ. Baebolo ne ka kɛ “agɔnwolɛ kpalɛ da ɛlɔlɛ ali mekɛ biala yɛɛ ɔle adiema mɔɔ bɛwo ye bɛmaa anwongyelelɛ mekɛ.”​—Mrɛlɛbulɛ 17:17.

 Ɛ nee wɔ Bɔvolɛ ne ɛdendɛ. Gyihova Nyamenle mɔɔ le “asɔneyɛlɛ Tievolɛ” ne la badie wɔ dahuu. (Edwɛne 65:2) Baebolo ne ka kɛ ɛbahola ‘wɔavuandi wɔ adwenleadwenle muala wɔagua ɔ nwo zo ɔluakɛ ɔdwenle ɛ nwo.’​—1 Pita 5:7.

  •   Wɔ awovolɛ boni a ɛbahola wɔahomo ɛ nwo zo ɛ nee ye adendɛ bɛtɛɛ a?

  •   Ɛ gɔnwo mɔɔ ɛdie ye ɛdi la (ɛ ti pɛne anzɛɛ kpanyinli) boni a ɛbava ye wɔaboka menli mɔɔ baboa wɔ la anwo a?

  •   Ninyɛne boni mɔ a ɛkulo kɛ ɛyɛ nwolɛ asɔne fɔɔnwo a?

 2. Yɛ nzenzaleɛ

 Saa wɔ awovolɛ bɔ ewole a, bie a ɔwɔ kɛ ɛkɔtɛnla ɛleka fofolɛ, ɛkɔ sukulu fofolɛ, anzɛɛ wɔ ezukoa zo bade, na wɔanyia agɔnwolɛma fofolɛ bɔbɔ. Nɔhalɛ nu, ɛhye bahola amaa ɛ nye zo ada wɔ na adwenleadwenle adɔ ɛ nwo, bie a ɛbade nganeɛ kɛ wɔ ɛbɛlabɔlɛ ɛhakyi bɔkɔɔ. Duzu a baboa wɔ amaa nzenzaleɛ ne anyɛ se ɛ? Bɔ mɔdenle fa wɔ adwenle sie kɛzi ɛbali tɛnlabelɛ fofolɛ ne anwo gyima la azo.

  •   Wɔ awovolɛ ewolebɔlɛ ne ati nzenzaleɛ kpole boni a wɔyɛ a?

  •   Duzu a ɛyɛ a ɔbaboa wɔ yeamaa wɔayɛ nzenzaleɛ a?

 “Mezukoa kɛ me kunlu kɛdwo me nwo wɔ tɛnlabelɛ biala anu.”​—Felepaema 4:11.

 3. Nwu ninyɛne mɔɔ ɛkola ɛyɛ la

 Saa wɔ awovolɛ bɔ ewole a ɔbahola yeaye adwenleadwenle yeado ɛ nwo ɛdeɛ, noko eza ɔbahola yeamaa wɔanwu ninyɛne mɔɔ ɛkola ɛyɛ la. Bie a ɔbaboa wɔ yeamaa wɔayɛ ninyɛne fofolɛ wɔaboka nwo. Jeremy mɔɔ ye awovolɛ bɔle ewole la ɛnee yeli ɛvolɛ 13 la ka kɛ, “Medame a mele ralɛ kpanyinli a, ɔti ɛnee ɔwɔ kɛ meboa me mame kpalɛ na meboa me mediema ngyikyi ne mɔ.”

Wɔ awovolɛ ewolebɔlɛ ne bahola aboa wɔ yeamaa wɔayɛ ninyɛne dɔɔnwo wɔ sua nu

  •   Ninyɛne boni mɔ a tɛnlabelɛ mɔɔ wɔ awovolɛ wɔ nu la ɛmaa wɔnwu kɛ ɛkola ɛyɛ a?

  •   Subane boni a ɛkulo kɛ ɛnyia a?

 “Ngɛlɛlera ne amuala vi Nyamenle sunsum nu, na ɔle kpalɛ ɔmaa . . . ninyɛne ɛdenrɛdenrɛlɛ.”​—2 Timote 3:16.

a Amaa wɔazukoa ɛhye anwo edwɛkɛ dɔɔnwo la, kenga edwɛkɛ “Kɛzi Mebahomo Me Ɛyavalɛ Zo Ɛ?