Bzimogeni bzinthu bzimwebzi

Ndokoni pa menu yaciwiri

Ndokoni pa mbuto ya misolo ya nkhani

Mboni za Yahova

Cinyungwe

Nsanza ya Mulindiri—Yakupfunzira  |  Abril 2016

Pitirizani Kukhala wakusaya Kupitira m’bza Ndale m’Dziko Lakugawanikali

Pitirizani Kukhala wakusaya Kupitira m’bza Ndale m’Dziko Lakugawanikali

‘Perekani . . . bza Mulungu, kwa Mulungu.’—MAT. 22:21.

NYIMBO: 33, 137

1. Kodi tingabvere tani Mulungu na maboma ya wanthu?

MAFALA YA MULUNGU yambatiuza kuti timbabvere maboma ya wanthu, tsono yambatipfunzisambo kuti tin’funika kubvera Mulungu kuposa wanthu. (Mab. 5:29; Tito 3:1) Kodi mafalaya yankutsutsana? Ne napang’onopo! Mitemoyi imbatithandiza kuti tibvesese na kubvera malamuloya. Jezu adafotokoza mwacigwatho mitemoyi pomwe adalewa kuti: ‘Perekani kwa Sezare bzinthu bza Sezare, koma bza Mulungu, perekani kwa Mulungu.’ [1] (Mat. 22:21) Kodi tingatewezere tani citsogozo ca Jezu? Tingabvere utongi bwa boma la wanthu lomwe linkutonga, mwa kubvera malamulo yace, kulemekeza wanthu wace na kulipira mitsonkho. (War. 13:7) Tenepo, penu maboma ya wanthu yangatiuze kuti tileke kubvera Mulungu, tin’funika kulamba mwa ulemu kucita bzimwebzo.

2. Kodi tingalatize tani kuti timbatenga lini mbali mu ndale za m’dzikoli?

2 Tingapereke kwa Mulungu bzomwe mpsakuthemera kwa iye, mwa kupitiriza kuleka kutenga mbali pa nkhani ya ndale ya m’dzikoli. (Zai. 2:4) Tenepo, tin’funika lini kutsutsana na maboma ya wanthu yomwe Yahova ankuyalekera kuti yabakatonge; ndipo tin’funika lini kulimbisa kufuna dziko lathu ayai mabasa yace. (War. 13:1, 2) Ifepano timbalimbisa lini maboma, timbacita lini cisankho ca ndale, kuthamangira  ma udindo ya mboma ayai kuyeza kucinja maboma.

3. Thangwe ranyi tin’funika kupitiriza kuleka kupitira m’bza ndale?

3 Bibliya limbatipasa mathangwe yakusiyana-siyana yomwe Mulungu ambafuna lini kuti tipitire bza ndale. Mwa ciratizo, timbatewezera mapfunziso na ciratizo ca Mwana wace, Jezu Kristu, mwa ‘kuleka kucita mbali ya dziko,’ kutcenkha ndale na nkhondo. (Ju. 6:15; 17:16) Tin’funika kupitiriza kusaya kupitira bza ndale, kuti tikhale nzika zakukhulupirika za Umambo bwa Mulungu. Mwa njira inango, kodi tingakhale tani na cikumbu-mtima cakucena tikambapalizira bzipsa bzabwino bzakuti ni Umambo bwa Mulungu bokha bomwe bungamalise mabvuto ya wanthu? Kuthumizira bzimwebzi, mwakusiyana na bzipembebzo bzakunama bzomwe bzimbagawanisa wanthu wace thangwe ra kupitira mu ndale, kunamata kwa cadidi kumbatithandiza kukhala wakuphatana pa ubale bwathu bwa pa dziko lense, mwa kupitiriza kuleka kupitira m’bza ndale.—1 Pe. 2:17.

4. (a) Kodi timbadziwa tani kuti bzin’dzakhala bzakunesa kuti tipitirize kuleka kupitira bza ndale ? (b) Thangwe ranyi tin’funika kukonzekera tsapano kuti tipitirize kuleka kupitira bza ndale?

4 Komwe tinkukhala, nkhani za ndale pinango zingakhale lini zamphanvu ndipo kunamata kwacadidi kungalekereredwe. Tenepo, pakuti mkonzedwe wa Sathani uli pafupi kufika kuphampha, tingadikhire kuti nkhani za ndale zin’dzakhala zinkuthumizirika. Dziko ladzala na wanthu ‘wakusaya kufuna mbverano,’ wa ‘mtimbo,’ bzimwebzi bzimbacitisa kuti dziko lipitirize kukhala lakugawanika. (2 Tim. 3:3, 4) M’madziko yanango, abale wathu ankugumana kale na bzineso bzomwe akhadikhirira lini pa kuleka kupitira mu bza ndale thangwe ra kucinja kwa bzinthu pa nkhani za ndale. Kodi munkuwona thangwe lomwe tin’funika kulimbisa citsimikizo cathu tsapano ca kupitiriza kuleka kupitira bza ndale? Tikadikhira kuti ticite kugumana na bzineso, bzingadzatitazise kukhala wakulimba pa kaimidwe kathu ka kuleka kupitira m’bza ndale. Kodi tingakonzekere tani kuti tipitirize kuleka kupitira bza ndale m’dziko lakugawanikali? Bwerani ticezerane bzinthu bzinai bzomwe bzingatithandize kuti bzinthu bzitifambire bwino.

ONANI MABOMA YA WANTHU NINGA MOMWE YAHOVA AMBAYAWONERA

5. Kodi Yahova ambawona tani maboma ya wanthu?

5 Cinthu cakuyamba kuti tipitirize kuleka kupitira mu ndale ni kuwona makumbukidwe ya Yahova pa nkhani ya ndale. Napo kuti maboma yanango yangawoneke ninga njacilungamo, tsono Yahova akhafuna lini kuti wanthu ambatonge wanthu anzawo. (Jer. 10:23) Maboma yakukonzedwa na wanthu yambalimbisa kufunisisa dziko lawo, bzomwe bzimbabweresa magawano pakati pa mtundu wa wanthu. Napo atsogoleri wabwino wa wanthu ambakwanisa lini kumalisa mabvuto yense ya wanthu. Kuthumizira bzimwebzi, kuyambira mu 1914, maboma ya wanthu yadakhala anyamadulanthaka wa Umambo bwa Mulungu, bomwe tsapanopapa bun’dzayeruza mitundu ya wanthu, na kuwapfudziratu.—Werengani Psalymo 2:2, 7-9.

6. Kodi tin’funika kumbawawona tani wale womwe ana udindo m’boma?

6 Mulungu ankulekerera atongi wa m’dzikoli kuti apitirize kukhala, thangwe iwo ambacitisa kuti bzinthu bzikhale bwino, pakuti iwo ambatithandiza kuti tipalizire bzipsa bzabwino bza Umambo. (War. 13:3, 4) Mulungu ankutilimbisa kuti timbapembe bza wale womwe ali pa udindo, maka-maka penu bzakusankhula bzawo bzinkutokonya kunamata kwathu. (1 Tim. 2:1, 2) Timbakumbira atongi wa wanthu kuti ambaticitire cirungamo, ninga momwe mpostolo Paulo adacitira. (Mab. 25:11) Napo kuti Bibliya limbapfunzisa kuti nyamadulanthaka wa Mulungu, Sathani, ana udindo pa ndale, bzimwebzi bzinkuthandauza lini kuti iye ambanyang’anira bzakucita bza mtongi m’bodzi na m’bodzi. (Luka 4:5, 6) Tenepo, tin’funika kutcenkha kuphatisa basa ciri-cense comwe cinkulalatiza kuti cinkufambisidwa na Dyabu. M’mbuto mwace, pakucita bzinthu na ‘maboma na atongi,’ ifepano ‘timbalewera lini bzakuipa munthu ali-wense.’—Tito 3:1, 2.

7. Kodi ni makumbukidwe yaponi yomwe tin’funika kutcenkha?

 7 Timbabvera Mulungu mwa kuleka kuthandizira mtongi wa cipani ali-wense, ayai ndale, bziribe basa kuti ankuthandizira ayai ankutsutsa bzomwe timbakhulupira. Kodi kuleka kwathu kupitira mu ndale kungayezedwe tani mwa njira imweyi? Tiyezeze kuti gulu linango linkuyeza kuthamangisa thimu la akapondo lomwe likhazunzambo wanthu wa Yahova. Napo tingakhale lini nawo pabodzi pa kuwathamangisapo, kodi tingawathandizire mu mtima? (Wayef. 2:2) Tin’funika kupitiriza kusaya kupitira bza ndale sikuti kokha na mafala yathu ayai bzicito koma bzicokere mu mtima mwathu.

KHALANI ‘WAKUCENJERA’ NA ‘WAKUDEKA MTIMA’

8. Kodi bzikakhala kuti n’bzakunesa kupitiriza kusaya kupitira m’ndale kodi tingakhale tani ‘wakucenjera’ na ‘wakudeka mtima’?

8 Cinthu caciwiri kuti tipitirize kusaya kupitira kwathu m’bza ndale, ni kukhala ‘wakucenjera ninga nyoka na wakudeka mtima ninga nkhangaiwa’ tikagumana na bzineso. (Werengani Mateu 10:16, 17.) Timbalatiza kucenjera tikambazindikira ngozi mwakamfulumize, ndipo timbapitiriza kukhala wakudeka mtima mwa kutcenkha kutengeka na bzinthu bzomwe bzingaticitise kugwera mu ngozi. Mbatiwoneni bzinthu bzinango bzomwe bzingakhale bzineso na momwe tingalimbane nadzo.

9. Kodi tin’funika kusamala ciyani tikambalewalewa na wanthu winango?

9 Maceza. Tin’funika kukhala wakucenjera pomwe nkhani za ndale zinkulewedwa. Mwa ciratizo, tikambapalizira bzipsa bza Umambo, tin’funika kutcenkha kutumbiza ayai kunyoza nkhani za ndale za cipani ayai nyakuimira wace. Yezani kukonza mpata wabwino na mwaneciro nyumba mwa kukhala tceru pa nkhani yomwe munkucezerana, m’mbuto mwa kufotokoza njira zakuperekedwa na wa ndale. Pa mbuyo pace, latizani kucokera m’Bibliya momwe boma la Mulungu lin’dzamalisira mabvuto kwamuyaya. Penu nkhani za malowozi ya wanthu wa cidzo cibozi ayai kutaya mimba zinkufotokozedwa, tin’funika kukhotcerera mitemo ya Mulungu na kufotokoza momwe tingaitewezerere pa moyo wathu. Mkati mwa kucezerana, pitirizani kukhala wakusaya kupitira m’bza ndale pa nkhani zimwezi. Ifepano timbalewa lini ciri-cense bza momwe malamulo yangaphatisidwire basa ayai kuyacinja, ndipo bzin’funika lini kucitisa winango kuti akhale kumbali yathu pa momwe tinkuiwonera nkhaniyo.

10. Kodi tingakhale tani wakutsimikiza kuti tin’dzapitiriza kuleka kupitira bza ndale tikambawona ayai kuwerenga cinthu ciri-cense pa cikasi cakumwazira nkhani?

10 Bzikasi bza kumwazira nkhani. Nkhani zakumwazidwa ninga ‘notícia’ kawiri-kawiri zimbafotokozedwa mu njira yakukakamiza makumbukidwe yawo. Bzikasi bza kumwazira nkhani, kazinji kense bzimbakhala ninga cinthu cakutsogoleredwa na wandale. Afotokozi wa nkhani angakhale kuti ali ku mbali ya dziko lomwe bzikasi bzakumwazira nkhani bzinkunyang’aniridwa na boma, koma napo Akristau womwe ambakhala ku madziko yamweya an’funika kutcenkha kuti aleke kutengera mzimu wa tsankhulo la afotokoziwo. Bzibvunzeni kuti: ‘Kodi ndimbakomedwa na munthu winango wa m’cikasi thangwe rakuti ndimbabverana na bzakufotokoza bzace bza ndale?’ Penu n’tenepo, munganyang’ane komwe nkhaniyo yacokera. Pa nkhani iri-yense, mpsanzeru kutcenkha nsansa na bzikasi bzomwe bzimbatsatsa nkhani za ndale na kuyeza bzomwe mumbabva ‘m’ciratizo ca mafala yabwino’ yakugumanika m’Bibliya.—2 Tim. 1:13.

11. Penu bzinthu bzomwe tinabzo bzinkukhala bzakufunika kwene-kwene kuna ife, kodi bzingakhale tani bzakunesa kwa ifepano kupitiriza kuleka kupitira bza ndale?

11 Kufunisisa bzinthu bza kuthupi. Tikambafunisisa bzinthu bzakuthupi, timbakhala pa ngozi ya kupswa mpangano wathu wa kusaya kupitira mu ndale tikakhala pa mayezo. Ruth, wa ku Malawi, adawona kazinji kense Mboni zinkucita bzimwebzi pomwe zikhazunzidwa m’magole ya 1970. Iye adalewa kuti: ‘Iwo angasiya lini moyo wawo wabwino. Winango adayenda nafe pabodzi ku ukapolo, koma patsogolo pace adadzaphatana na cipani ca ndale ndipo adadzabwerera kumui thangwe akhafuna lini kukhala na moyo wakusauka ku mbuto ya anyakuthawa nkhondo.’ Mwa kusiyana  na bzimwebzi, atumiki azinji wa Mulungu ambapitiriza kuleka kupitira mu ndale napo kuti ambagumana na mabvuto yakusaya cuma ayai kuluza bzense bzomwe ambakhala nadzo.—Waheb. 10:34.

12, 13. (a) Kodi Yahova ambakumbuka ciyani bza wanthu? (b) Kodi tingadziwe tani kuti tayamba kubzikuza thangwe ra dziko lathu?

12 Kubzikuza kwakunyanya. Kawiri-kawiri wanthu ambafotokoza bza umbiri bwa dzinza lawo, cikhalidwe, mzinda ayai mtundu wawo. Tenepo, timbadziwa kuti kukhala wakubzikuza thangwe ra dzinza, cikhalidwe ayai mtundu kumbatiikha pa ngozi ya momwe Yahova ambawonera mitemo kuna wanthu na mabanja. Mulungu ambadikhira lini kuti tisiye cikhalidwe cathu. Kulewa cadidi, kusiyana kwa cikhalidwe kumbawonesa kuwanda kwa mabanja yakusiyana-siyana ya wanthu. Kuthumizira bzimwebzi, tin’funika kukumbukira kuti kwa Mulungu, wanthu wense mbabodzi-bodzi.—War. 10:12.

13 Kukhala wakubzikuza thangwe mbuto yomwe tidabadwira ni mtima wa tsankhulo, ndipo ingakhale mbali yakuyamba yakutiyendesa mu njira yomwe ingacitise kuti tigwere mu ngozi. Bzimwebzi bzingacitikirembo Akristau, ndipo napo abale winango m’gwere lakuyambirira ankhasankhula abale wawo thangwe ra mtundu wawo. (Mab. 6:1) Kodi tingadziwe tani kuti taphatidwa na mzimu wakubzikuza? Ndendemezani kuti m’bale ayai mpfumakazi yakucokera ku dziko linango yakupasani malango. Kodi mungalambe malangoyo, mwa kufulumiza kukumbuka kuti: ‘Kuno ife pano timbacita kale bzinthu bwino kwene-kwene? M’mbuto mwace, tensenefe tin’funika kuphatisa basa malango yakufulizidwa yakuti: ‘Mwa kubzicepswa, mumbawone winango kukhala wakukuposani.’—Waf. 2:3.

KUGUMANA MPHANVU YAKUCOKERA KWA YAHOVA

14. Kodi mpembo ungatithandize tani, ndipo ni bziratizo bziponi bza m’Bibliya bzomwe bzimbatsimikiza bzimwebzi?

14 Cinthu cacitatu kuti tipitirize na kusaya kupitira m’bza ndale ni kugumana mphanvu yakucokera kwa Yahova. Pembani kuna mzimu wakucena, omwe ungakuthandizeni kupirira na kubziretsa, yomwe ni makhalidwe yakufunika kuti mukwanise kulimbana na boma lacinyengo ayai lakusaya cirungamo. Mungakumbirembo Yahova kuti akupaseni nzeru zakuzindikira na kulimbana na nkhani zomwe zingakucitiseni kuphonya mitemo ya kusaya kupitira m’ndale. (Tiy. 1:5) Penu imwepo mwamangidwa ayai mwapasidwa nyathwa thangwe ra kukhala ku mbali ya kunamata kwacadidi, pembani kuti mupasidwe mphanvu yakukhotcerera cikhulupiro canu mwakukhwimika na kuti mukwanise kupirira cizunzo ciri-cense comwe cingabwere.—Werengani Mabasa 4:27-31.

15. Kodi Bibliya lingatithandize tani kuti tipitirize kuleka kupitira m’ndale? (Onani pomwe kwadru yakuti: “Mafala ya Mulungu Yadalimbisa Kutsimikiza Kwawo.”)

15 Yahova angakulimbiseni mwa kuphatisa basa Fala lace. Kumbukirani mavesi yomwe yangakuthandizeni kuti mudzapitirize kusaya kupitira bza ndale mukadzakhala pa mayezo. Kuyakoya mu msolo kuyambira tsapano, bzin’dzakuthandizani kutsogolo pomwe mun’dzakhala mulibe Bibliya. Mafala ya Mulungu yangalimbisembo cidikhiro canu pa bzisimbo bza Umambo bza kutsogolo. Cidikhiroci n’cakufunika penu tin’funa kudzapirira cizunzo. (War. 8:25) Sankhulani mbali zomwe zimbalewa bza bzisimbo bzomwe munkudikhira kudzakondwa nabzo, ndipo kumbukirani bza bzisimbobzo mucimbabziyezezera kuti muli m’paraizo.

PHINDU KWA WOMWE ANKUPITIRIZA KUKHALA WAKUKHULUPIRIKA

16, 17. Kodi tingapfunze ciyani kucokera ku bziratizo bza atumiki wakukhulupirika wa Mulungu womwe adapitiriza kusaya kupitira bza ndale? (Onani cithunzi-thunzi pa tsamba 27.)

16 Atumiki wakukhulupirika wa Yahova ni cinthu cacinai kuti tipitirize kusaya kupitira m’ndale. Bziratizo bzawo bzingatipase nzeru na mphanvu yomwe tin’funikira kuti tipirire. Mwa ciritizo, Sadraki, Mesaki na Abedinego adalamba kunamata cifanikiso comwe cikhaimira  boma la Babulo. (Werengani Danyeri 3:16-18.) Kuwerenga bza citsimikizo cawo kumbalimbisa Mboni za nsiku zino pa kulamba kunamata bandera ya dziko lawo. Kuthumizira bzimwebzi, Jezu akhadatalikirana pa nkhani za ndale na nkhani za kunesana kwa dziko. Pakuwona bzomwe bzingadadzacitikira winango thangwe ra ciratizo cace, iye adacenjeza anyakupfunza wace kuti: ‘Khalani wakukhwimika! Ine ndalikunda dziko.’—Ju. 16:33.

17 Mboni za Yahova zizinji nthawe zino zinkupitiriza kukhala zakusaya kupitira m’bza ndale. Winango ankuboneresedwa mwakuthupi, kuikhidwa mkawoko ayai kuphedwa thangwe ra cikhulupiro cawo. Bziratizo bzawo bzingakuthandizeni ninga momwe bzidacitikira na Barış, wakucokera ku Turquia, omwe adati: ‘Franz Reiter akhali mulumbwana omwe adaphedwa thangwe rakuti iye adalamba kuphatana na utongi bwa Hitler’s. Tsamba lomwe adanembera mai wace usiku akanati kufa lidalatiza cikhulupiro cikulu kuna Yahova, ndipo ine ndikhafuna kutewezera ciratizo cace, ndikadzagumana na ciyeruzo ninga cimweci. [2]

18, 19. (a) Kodi abale wa m’gwere lanu angakuthandizeni tani kuti mupitirize kukhala wakusaya kupitira bza ndale? (b) Kodi mwatsimikiza kucita ciyani?

18 Thandizo lingabwerembo kucokera kwa abale na mpfumakazi mu gwere lanu. Wauzeni akulu bza mayezo yomwe munkugumana nayo thangwe ra kusaya kupitira kwanu bza ndale, ndipo mungawakumbire malango yakukhwima, yakucokera m’Bibliya. Abale wa m’gwere an’dzakulimbisani akakhala kuti ankudziwa mayezo yomwe munkugumana nayo. Akumbireni kuti apembe m’dzina lanu. Penu tinkufuna kuti abale wathu atithandize na kutipembera, ifembo tin’funika kuwacitirambo bzibodzi-bodzi. (Mat. 7:12) Nkhani yakuti: Testemunhas de Jeová presas por causa de sua fé—por regiãoyakugumanika pa jw.org pomwe padanemba kuti: IMPRENSA > CASOS JURÍDICOS, zingakuthandizeni kuti mumbapembere nkhani zomwe mwaziwerenga pamwepa. Pamwepo pana nkhani za mboni zomwe zatsapano ziri mkawoko thangwe ra cikhulupiro cawo. Sankhulani madzina manango, ndipo apembereni kuti apitirize kukhala wakukhulupirika.—Wayef. 6:19, 20.

19 Pakuti maboma ya wanthu yankufika kuphampha, tin’funika lini wakudabwisika penu iwo ankupitiriza kukhala wakuuma mtima thangwe ra kukhulupirika kwathu kwa Yahova na Boma lace. Tsapano tilimbise citsimikizo cathu pa kupitiriza kuleka kupitira bza ndale mu dziko lakugawanikali.

^ [1] (ndime 1) Pamwepa Jezu adaphatisira basa Sezare, mtongi mkulu wa wanthu wa pa nthaweyo, ninga cizindikiro ca utongi bwa wanthu ayai Boma.

^ [2] (ndime 17) Onani Mboni za Yahova—Proclamadores do Reino de Deus, tsamba 662; na kwadru “Morreu Pela Honra de Deus” pa tsamba 150 m’bukhu lakuti: Ufumu wa Mulungu Ukulamulira!