Dipeakanyo tša go bula

Kgetha leleme

Eya go menyu wa bobedi

Eya go lelokelelo la dikagare

Eya go dikagare

Dihlatse tša Jehofa

Sepedi

Ekiša Tumelo ya Bona

 KGAOLO YA LESOMETHARO

O Ile a Ithuta Diphošong tša Gagwe

O Ile a Ithuta Diphošong tša Gagwe

1, 2. (a) Ke’ng seo se diragaletšego Jona le basesiši ka baka la phošo yeo Jona a e dirilego? (b) Kanegelo ya Jona e ka re thuša bjang?

JONA o be a tshwentšwe ke modumo wo o sa kgahlišego. O be a se a tshwenywa feela ke modumo wa ledimo le lešoro leo le bego le baka go gohlana ga dithapo tša sekepe; le gona o be a se a tshwenywa feela ke modumo wa maphoto a magolo ao a bego a betha mahlakore a sekepe ka matla ao a bego a dira gore sekepe se bake lešata. Seo se bego se tshwentše Jona kudu e be e le lešata leo le bego le bakwa ke basesiši gotee le molaodi wa sekepe le sehlopha sa gagwe ge ba be ba katana le go thibela sekepe seo gore se se ke sa nwelela. Jona o be a kgodišegile gore banna bao ba tla tloga ba ehwa ka baka la gagwe!

2 Ke’ng seo se bego se dirile gore Jona a be tlalelong gakaakaa? O be a dirile phošo e kgolo kudu ditirišanong tša gagwe le Modimo wa gagwe Jehofa. O be a dirile’ng? Na phošo yeo e be e ka se lokišege? Dikarabo tša dipotšišo tše di ka re ruta mo gontši. Ka mohlala, kanegelo ya Jona e re thuša go bona kamoo gaešita le bao ba nago le tumelo e tiilego ba ka arogago ka gona le kamoo ba ka lokišago diphošo tša bona ka gona.

Moporofeta yo a Tšwago Galilea

3-5. (a) Gantši batho ba nagana ka’ng ge ba ekwa ka Jona? (b) Re tseba’ng ka setlogo sa Jona? (Bona le mongwalo wa tlase.) (c) Ke ka baka la’ng tirelo ya Jona e le moporofeta e be e se bonolo goba e kgahlišago?

3 Ge batho ba ekwa ka Jona, gantši ba nagana ka diphošo tša gagwe tše bjalo ka go se kwe ga gagwe Modimo goba go ba le hlogo e thata. Eupša go na le dilo tše dintši tše dibotse tšeo re ka ithutago tšona ka monna yo. Gopola gore Jona o be a kgethilwe go ba moporofeta wa Jehofa Modimo. Jehofa o be a ka se ke a mo nea boikarabelo bjo bogolo gakaalo ge nkabe a be a sa botege goba a se a loka.

Jona o be a na le dika tše dibotse go feta tše mpe

4 Beibele e re botša go se nene ka setlogo sa Jona. (Bala 2 Dikgoši 14:25.) O be a etšwa Gathe-hefere yeo e lego bokgole bja dikhilomithara  tše nne go tloga Natsaretha, e lego motse woo Jesu Kriste a bego a tlo golela go wona nywagakgolong e seswai ka morago. * Jona o hlanketše e le moporofeta nakong ya pušo ya Kgoši Jeroboama wa Bobedi yo a bego a buša meloko e lesome ya Isiraele. Mehla ya Eliya e be e le kgale e fetile gomme moporofeta yo a hlanketšego ka morago ga gagwe e lego Elisha, o be a hwile nakong ya pušo ya tatago Jeroboama. Gaešita le ge Jehofa a ile a diriša banna bao go fediša borapedi bja Baali, Baisiraele ba ile ba hlanoga gape ka boomo. Ga bjale, naga e be e laolwa ke kgoši yeo e ilego ya “dira tše mpe mahlong a Jehofa.” (2 Dikg. 14:24) Ka gona, modiro wa Jona o be o se bonolo e bile o sa kgahliše. Go sa šetšwe seo, o ile a phetha modiro wa gagwe ka potego.

5 Lega go le bjalo, ka letšatši le lengwe bophelo bja Jona bo ile bja fetoga ka mo go feletšego. O ile a newa kabelo e tšwago go Jehofa yeo a ilego a bona e le e thata kudu. Ke’ng seo Jehofa a bego a mo kgopela gore a se dire?

“Tsoga o ye Motseng wa Ninife”

6. Jehofa o ile a nea Jona kabelo efe gomme ke ka baka la’ng e be e bonagala e le thata?

6 Jehofa o ile a botša Jona gore: “Tsoga o ye motseng o mogolo wa Ninife, o o tsebiše gore bobe bja wona bo rotogetše pele ga ka.” (Jona 1:2) Ga go thata go bona lebaka leo kabelo ye e ka bago e ile ya bonagala e le thata. Ninife e be e le bokgole bja dikhilomithara tše e ka bago tše 800 go ya ka bohlabela, e lego leeto leo mohlomongwe le bego le ka tšea mo e ka bago kgwedi ge o sepela ka maoto. Lega go le bjalo, go bonagala go be go na le selo se sengwe seo se bego se tshwenya Jona go feta botelele bja leeto leo. Ge a fihla Ninife, Jona o be a swanetše go botša Baasiria molaetša wa Jehofa wa kahlolo, le ge ba be ba tsebja ka bošoro le go ba sehlogo. Ge e ba go arabetše batho ba sego kae molaetšeng wa gagwe setšhabeng sa Modimo, ke’ng seo Jona a bego a ka holofela go se bona baheiteneng bao? Mohlanka o tee feela wa Modimo o be a ka atlega bjang motseng o mogolo wa Ninife wo o bego o tla bitšwa “motse wo o tletšego tšhollo ya madi”?Nah. 3:1, 7.

7, 8. (a) Jona o be a ikemišeditše gakaaka’ng go tšhabela kabelo yeo a bego a e neilwe ke Jehofa? (b) Ke ka baka la’ng re se ra swanela go phetha ka gore Jona e be e le lefšega?

7 Ga re tsebe ge e ba Jona a ile a ba le dikgopolo tše bjalo. Seo re se tsebago ke gore o ile a tšhaba. Jehofa o be a mo laetše gore a ye ka bohlabela; Jona yena o ile a ya ka bodikela gomme a sepela go fihlela a fihla kgole kudu ka mo go ka kgonegago. O ile a ya lebopong motseng wo o nago le boemakepe o bitšwago Jopa, e lego moo a ilego a  hwetša sekepe seo se yago Tarashishi. Diithuti tše dingwe di bolela gore Tarashishi e be e le Sepania. Ge e ba go le bjalo, gona Jona o be a lebile motseng o lego kgole le Ninife ka dikhilomithara tše 3 500. Leeto le bjalo la go ya ka mošola wa Lewatle le Legolo le be le ka tšea ngwaga. Se se bontšha kamoo Jona a bego a ikemišeditše ka gona go tšhabela kabelo yeo Jehofa a bego a mo neile yona!Bala Jona 1:3.

8 Na se se bolela gore re ka re Jona e be e le lefšega? Ga se ra swanela go akgofela go mo ahlola. Bjalo ka ge re tla bona, o be a na le sebete seo se makatšago. Lega go le bjalo, go swana le rena ka moka, Jona e be e le motho yo a sa phethagalago yo a bego a lwantšhana le mafokodi a mantši. (Ps. 51:5) Ke mang mo go rena yo a sa kago a boifa?

9. Ka dinako tše dingwe re ka ikwa bjang ka kabelo yeo re e neilwego ke Jehofa gomme ke therešo efe yeo re swanetšego go e gopola dinakong tše bjalo?

9 Ka dinako tše dingwe go ka bonala eka Modimo o re kgopela go dira selo seo se bonalago se le thata goba se sa kgonege. Mohlomongwe re ka hwetša go le thata go bolela le batho ka ditaba tše dibotse tša Mmušo wa Modimo, ka ge go nyakega gore Bakriste ba dire bjalo. (Mat. 24:14) Go bonolo gore re lebale therešo ya bohlokwa yeo Jesu a e boletšego ge a re: “Dilo tšohle di a kgonega go Modimo.” (Mar. 10:27) Ge e ba ka dinako tše dingwe re lebala therešo yeo, mohlomongwe re ka kwešiša bothata bja Jona. Lega go le bjalo, ditlamorago tša go tšhaba ga Jona e bile dife?

Jehofa o Laya Moporofeta wa Gagwe yo a sa Kwego

10, 11. (a) Go ka direga gore Jona o be a nagana’ng ge sekepe se be se tloga boemakepeng? (b) Ke kotsi efe yeo e ilego ya wela sekepe le banamedi ba sona?

10 Re ka akanya Jona a namela sekepe seo se segolo, mohlomongwe sekepe sa go rwala dithoto sa Fenikia. O be a lebeletše ge molaodi wa sekepe le sehlopha sa gagwe ba itokišetša leeto gomme sekepe se tloga boemakepeng. Ge lebopo le dutše le nyamela ganyenyane-ganyenyane, Jona a ka ba a ile a nagana gore o tšhabela kotsi yeo a bego a e boifa kudu. Eupša gateetee boemo bja leratadima bo ile bja fetoga.

11 Diphefo tše matla di ile tša dira gore lewatle le galefe ka tsela e boifišago kudu gomme gwa ba le maphoto ao a ka khupetšago gaešita le dikepe tše dikgolo tša mehleng yeno. Go tšere nako e kaaka’ng gore sekepe se seo se dirilwego ka mapolanka se bonagale e le se senyenyane kudu e bile se fokola ge se le gare ga lewatle gomme se khupeditšwe ke maphoto a magolo? Na ka nako yeo Jona o be a tseba seo a se ngwadilego ka morago—gore ‘Jehofa o be a tsošitše phefo e kgolo lewatleng’? Ga re tsebe. Lega go le bjalo, o ile a bona gore basesiši ba sekepe ba be ba thoma go goeletša medimo ya bona e fapafapanego gomme o be a tseba gore ga go thušo yeo ba ka e hwetšago go medimo yeo. (Lef. 19:4) Pego ya gagwe e re: “Ge e le sekepe sona se be se le kgauswi le go robega.” (Jona 1:4) Le gona, Jona o be a ka rapela bjang Modimo yo a bego a mo tšhabela?

12. (a) Ke ka baka la’ng re sa swanela go akgofela go ahlola Jona ka go robala ge ledimo le be le hlasetše? (Bona le mongwalo wa tlase.) (b) Jehofa o ile a utolla modu wa bothata bjang?

 12 Ka ge a be a ikwa a se na matla a go thuša basesiši bao, Jona o ile a ya karolong ya ka tlase ya sekepe gomme a hwetša lefelo leo a ka robalago go lona. Gona moo o ile a ya ka boroko. * Molaodi wa sekepe o ile a hwetša Jona, a mo tsoša gomme a mo kgothaletša go rapela modimo wa gagwe ka ge banamedi ka moka ba be ba rapela. Ka ge ba be ba kgodišegile gore go na le selo se sa tlwaelegago ka ledimo le, basesiši ba sekepe ba ile ba dira matengwa go bona gore ke mang yo a ba baketšego bothata. Ga go pelaelo gore Jona o ile a tšhoga kudu ge matengwa a utolla gore banna bao ga ba na molato. Go se go ye kae therešo e ile ya ba molaleng. Jehofa o be a bakile ledimo leo le go dira gore matengwa a šupe go Jona!Bala  Jona 1:5-7.

13. (a) Jona o ile a ipobola ka go re’ng go basesiši? (b) Jona o ile a botša basesiši gore ba dire’ng, gona ka baka la’ng?

13 Jona o ile a botša basesiši ba sekepe dilo ka moka. E be e le mohlanka wa Modimo Ramatlaohle Jehofa. Yoo ke yena Modimo yo Jona a bego a mo tšhabela le yo a bego a mo kgopišitše, e lego seo se bakilego gore bohle ba be kotsing ye e šoro. Banna bao ba be ba tšhogile; Jona o be a kgona go bona seo difahlegong tša bona. Ba ile ba mmotšiša gore ba dire eng ka yena e le gore ba phološe sekepe le maphelo a bona. O ile a re’ng? Jona o swanetše go ba a ile a thothomela ka letšhogo ge a nagana ka go kgangwa ke meetse ao a tonyago a lewatle leo le galefilego. Eupša ke ka baka la’ng a be a ka bakela banna bao ka moka lehu mola a tseba gore a ka ba phološa? Ka gona o ile a re go bona: “Nkukeng le ntahlele lewatleng gomme lona le tla le okobalela; gobane ke lemoga gore ledimo le le legolo le le tletše ka baka la ka.”Jona 1:12.

14, 15. (a) Re ka ekiša tumelo ya Jona bjang? (b) Basesiši ba ile ba arabela bjang kgopelong ya Jona?

14 Ao e be e ka se be mantšu a lefšega. Go swanetše go ba go ile gwa kgoma pelo ya Jehofa go bona sebete sa Jona le moya wa gagwe wa boikgafo nakong yeo ya tlalelo. Mo nakong ye, re bona tumelo e matla ya Jona. Re ka ekiša tumelo ya gagwe lehono ka go bea maphelo a rena kotsing gore re phološe ba bangwe. (Joh. 13:34, 35) Ge re bona motho a nyaka thušo, e ka ba dilong tša boiphedišo, maikwelong goba borapeding bja gagwe go Modimo, na re a ikgafa e le gore re mo thuše? Ruri re thabiša Jehofa ge re dira bjalo!

15 Mohlomongwe basesiši bao ba sekepe le bona ba ile ba kgomega, ka gobane mathomong ba be ba gana go mo lahlela ka lewatleng.  Go e na le moo, ba ile ba dira sohle seo ba ka se kgonago go feta ledimong leo—eupša ba ile ba palelwa. Ledimo leo le ile la gakala. Mafelelong, ba ile ba bona gore ga go na seo ba ka se dirago ge e se go fo mo lahlela ka lewatleng. Ba ile ba goeletša Jehofa Modimo wa Jona gore a ba gaugele gomme ba kuka Jona ba mo lahlela ka lewatleng.Jona 1:13-15.

Ka taelo ya Jona, basesiši ba ile ba mo kuka gomme ba mo lahlela ka lewatleng

Jona o Bontšhwa Kgaugelo Gomme o a Hlakodišwa

16, 17. Hlalosa seo se ilego sa diragalela Jona ge a be a lahlelwa ka lewatleng. (Bona le diswantšho.)

16 Jona o ile a phonkgela maphotong a galefilego. Mohlomongwe o ile a katanela go dula a phaphametše godimo ga meetse a lebeletše ge sekepe se sobelela ka lebelo. Eupša maphoto a matla a ile a mo nweletša gomme a mo gapeletša go ya ka tlase ga meetse. O ile a nwelela, a feletšwe ke kholofelo.

17 Ka morago Jona o ile a hlalosa kamoo a ilego a ikwa ka gona nakong yeo. O ile a nagana ka dilo tše dintši. A nyamile, o ile a nagana gore a ka se sa bona tempele e botse ya Jehofa kua Jerusalema gape. O ile a ikwa a nwelela bodibeng bja lewatle, kgauswi le dithito tša dithaba moo a ilego a tatetšwa ke dimela tša ka meetseng. Go be go bonala eka lefelo leo e tla ba lebitla la gagwe.Bala Jona 2:2-6.

18, 19. Go diragetše’ng ka Jona ka lewatleng gomme ke sephedi sefe seo se ilego sa mo metša, le gona ke mang yo a bego a bakile se? (Bona le mongwalo wa tlase.)

 18 Eupša iketle pele! Go be go na le selo seo se bego se sepela kgauswi le yena—e be e le sephedi se segolo sa mmala o moso. Ka ge se be se le kgauswi, se ile sa tla se mo lebile ka lebelo. Se ile sa bula molomo wa sona o mogolo, sa mo kama gomme sa mo metša!

Jehofa, o ile a “romela hlapi e kgolo gore e metše Jona”

19 Jona o swanetše go ba a ile a nagana gore go fedile ka yena. Lega go le bjalo, o ile a makatšwa ke selo se sengwe. O be a sa dutše a phela! O be a se a robega, a se a šilega e bile a sa palelwe ke go hema. Aowa, o be a sa dutše a phela, gaešita le ge a be a le ka gare ga selo seo ge e le gabotse e bego e swanetše go ba lebitla la gagwe. Ganyenyane-ganyenyane Jona o ile a boifa. Ga go pelaelo gore ke Jehofa Modimo wa gagwe yo a ilego a “romela hlapi e kgolo gore e metše Jona.” *Jona 1:17.

20. Re ka ithuta’ng ka Jona thapelong yeo a ilego a e rapela a le ka mpeng ya hlapi e kgolo?

20 Go ile gwa feta metsotso le diiri tše dintši. Gona moo, ka gare ga boso bjo a sa kago a bo bona, Jona o ile a ba le nako ya go nagana gomme a rapela Jehofa Modimo. Re ka ithuta mo gontši thapelong ya gagwe yeo e ngwadilwego ka botlalo kgaolong ya bobedi ya Jona. E bontšha gore Jona o be a tloga a tseba Mangwalo ka gobane o tsopola Dipsalme gantši. E bontšha gape seka se sebotse kudu e lego tebogo. Jona o feditše ka gore: “Ge e le nna ke tla go direla sehlabelo ka lentšu la ditebogo. Seo ke se ennego ke tla se phetha. Phološo e tšwa go Jehofa.”Jona 2:9.

21. Jona o ile a ithuta’ng ka phološo gomme ke thuto efe e bohlokwa yeo re swanetšego go e gopola?

21 Jona o ile a ithuta gore Jehofa a ka phološa motho le ge e le ofe, kae le kae mo a lego gona le ka nako le ge e le efe. Le gona ka moo “mpeng ya hlapi,” Jehofa o ile a bona le go phološa mohlanka wa gagwe yo a tshwenyegilego. (Jona 1:17) Ke Jehofa feela yo a bego a ka boloka motho a phela e bile a phetše gabotse matšatši a mararo le mašego a mararo ka mpeng ya hlapi e kgolo. Ke mo  gobotse go rena lehono go dula re gopola gore Jehofa ke ‘Modimo yoo mohemo wa rena o lego ka seatleng sa gagwe.’ (Dan. 5:23) Re a phela e bile re gona ka baka la gagwe. Na re bontšha tebogo? Na ga se ra swanela go kwa Jehofa?

22, 23. (a) Tebogo ya Jona e ile ya bewa tekong bjang? (b) Ge re dira diphošo, ke’ng seo re ka ithutago sona go Jona?

22 Go thwe’ng ka Jona? Na o ile a ithuta go bontšha tebogo ya gagwe go Jehofa ka gore a mo kwe? O ile a dira bjalo. Ka morago ga matšatši a mararo le mašego a mararo, hlapi e ile ya tliša Jona lebopong gomme ya ‘mo hlatšetša nageng.’ (Jona 2:10) Akanya—ka morago ga ditiragalo tše ka moka, go be go sa nyakege gore Jona a ruthe go fihla lebopong! Ke therešo gore o ile a swanelwa ke go hwetša tsela ya go tloga lebopong leo, go sa šetšwe gore le be le le kae. Lega go le bjalo, go se go ye kae moya wa gagwe wa go bontšha tebogo o ile wa lekwa. Jona 3:1, 2 e re: “Ke moka lentšu la Jehofa la tlela Jona la bobedi la re: ‘Tsoga o ye motseng o mogolo wa Ninife gomme o o tsebiše seo ke go botšago sona.’” Jona o be a tla dira’ng?

23 Jona ga se a ka a senya nako. Re bala gore: “Jona ge a ekwa seo a tsoga a ya Ninife ka go dumelelana le lentšu la Jehofa.” (Jona 3:3) Ee, o ile a kwa. Go molaleng gore o ile a ithuta diphošong tša gagwe. Le mo tabeng ye re swanetše go ekiša tumelo ya Jona. Ka moka ga rena re dira dibe le diphošo. (Baroma 3:23) Eupša na re nolega moko goba na re ithuta diphošong tša rena gomme ra hlankela Modimo ka go kwa?

24, 25. (a) Mafelelong Jona o ile a hwetša moputso ofe ge a be a sa phela? (b) Jona o letetšwe ke moputso ofe nakong e tlago?

24 Na Jehofa o ile a putsa Jona bakeng sa go kwa ga gagwe? Ka kgonthe o ile a dira bjalo. Go bonala mafelelong Jona a ile a kwa gore basesiši bale ba sekepe ba ile ba phologa. Ledimo leo le ile la homola gateetee ka morago ga boikgafo bja Jona, gomme basesiši bao ba sekepe ba ile “ba boifa Jehofa kudu” ke moka ba mo direla sehlabelo go e na le go se direla medimo ya bona ya maaka.Jona 1:15, 16.

25 Moputso o mogolo le go feta o ile wa tla nako e telele ka morago. Jesu o ile a diriša nako yeo Jona a e feditšego a le ka mpeng ya hlapi e kgolo e le seswantšho sa boporofeta seo se emelago nako yeo a bego a tla e fetša a le ka lebitleng goba Sheole. (Bala Mateo 12:38-40.) Ruri Jona o tla thabela go tseba ka tšhegofatšo yeo ge a tsošetšwa bophelong lefaseng! (Joh. 5:28, 29) Le wena Jehofa o nyaka go go šegofatša. Go swana le Jona, na o tla ithuta diphošong tša gago gomme wa bontšha moya wa go kwa le wa go hloka boithati?

^ par. 4 Taba ya gore Jona o be a etšwa motseng wa Galilea ke ya bohlokwa ka gobane Bafarisei ba boletše ka boikgogomošo mabapi le Jesu gore: “Nyakišiša Mangwalong gomme o bone gore ga go moporofeta yo a tlago go tšwa Galilea.” (Joh. 7:52) Bafetoledi ba bantši le banyakišiši ba šišinya gore Bafarisei ba be ba bolela gore ka kakaretšo ga go na moporofeta yo a kilego a tšwa motseng o nyatšegago wa Galilea goba yo a ka tšwago go wona. Ge e ba go le bjalo, gona banna bao ba be ba hlokomologa histori le boporofeta.Jes. 9:1, 2.

^ par. 12 Septuagint e hlalosa kamoo Jona a bego a robetše ka gona ka go oketša ka gore o be a gona. Lega go le bjalo, go e na le go lebelela go robala ga Jona e le sešupo sa go se be le taba, re ka gopola gore ka dinako tše dingwe bao ba gateletšegilego ba fenywa ke boroko. Nakong ya ge Jesu a le ka tlase ga kgateletšego e kgolo kudu kua serapeng sa Getsemane, Petro, Jakobo le Johane ba be ba “robetše ka baka la go nyama.”Luka 22:45.

^ par. 19 Ge le be le fetolelwa Segerikeng, lentšu la Seheberu bakeng sa “hlapi” le ile la fetolelwa e le “phoofolo e boifišago ya ka meetseng” goba “hlapi e kgolo kudu.” Gaešita le ge go se na tsela ya go kgonthišetša gore ge e le gabotse sephedi sa ka lewatleng seo go bolelwago ka sona mo ke sa mohuta ofe, go lemogilwe gore lewatleng la Mediterranean go na le dišaka tše dikgolo ka mo go lekanego go ka metša motho a feletše. Mafelong a mangwe go na le dišaka tše dikgolo go feta tšeo; šaka ya whale e ka fihla botelele bja dimithara tše 15—goba mohlomongwe le go feta moo!