Eya go dikagare

Eya go menyu wa bobedi

Eya go lelokelelo la dikagare

Dihlatse tša Jehofa

Sepedi

Morokami  |  September 2015

Beibele ya Bedell—Kgato e Nyenyane ya Gore Beibele e Kwešišwe Gakaone

Beibele ya Bedell—Kgato e Nyenyane ya Gore Beibele e Kwešišwe Gakaone

KA 1627 ge moruti wa Leisemane e lego William Bedell a be a eya Ireland, o ile a hwetša boemo bjo bo makatšago kudu. Naga ya Ireland yeo e nago le Makatholika a mantši, e be e bušwa ke Brithania yeo bodumedi bja yona e lego bja Protestanta. Bampshafatši ba Maprotestanta ba be ba šetše ba fetoletše Beibele ka maleme ao a bolelwago Yuropa ka moka. Lega go le bjalo, go be go bonagala go se na yo a kgahlegelago go e fetolela ka leleme la Ireland.

Bedell o be a tloga a dumela gore batho ba Ireland “ga se ba swanela go hlokomologwa go fihlela nakong ya ge ba be ba ka ithuta Seisemane.” O ile a thoma modiro wa go fetolela Beibele ka leleme la Ireland. Eupša o ile a ganetšwa o šoro, kudukudu a ganetšwa ke Maprotestanta. Ke ka baka la’ng a be a ganetšwa?

KGANETŠO YA GO DIRIŠWA GA LELEME LA IRELAND

Bedell o ile a itlama ka gore a ithute leleme la Ireland. Ge a eba hlogo ya Kholetšhe ya Trinity yeo e lego Dublin le ka morago ge a eba mopišopo wa selete sa Kilmore, o ile a kgothaletša barutwana gore ba diriše leleme la Ireland. Ge e le gabotse, ge Queen Elizabeth I wa Engelane a be a hloma Kholetšhe ya Trinity, o ile a dira bjalo e le go tšweletša baruti bao ba bego ba tla ruta balata ba gagwe molaetša wa Beibele ka leleme la gabo bona. Bedell o ile a leka go phethagatša seo.

Batho ba bantši kudu seleteng sa mopišopo sa Kilmore ba be ba bolela leleme la Ireland. Ka gona Bedell o ile a gatelela gore go be le baruti bao ba bego ba bolela leleme la Ireland. O ile a dira boipiletšo bja gagwe e le ge a latela mantšu a moapostola Paulo ao a lego go 1 Bakorinthe 14:19, ao a rego: “Ka phuthegong nka upša ka bolela mantšu a mahlano ka monagano wa ka, e le gore ke rute ba bangwe ka molomo, go e na le go bolela mantšu a dikete tše lesome (10 000) ka leleme lešele,” ke gore, ka leleme leo batho ba sa le kwešišego.

Eupša batho bao ba nago le tutuetšo ba ile ba leka ka gohle gore ba mo thibele. Go ya ka boradihistori, ba bangwe ba be ba bolela gore go dirišwa ga leleme la Ireland go be go “bea Mmušo kotsing” gomme ba bangwe ba šišinya gore go be “go sa dumelelwe ke Mmušo.” Ba bangwe ba be ba nagana gore batho ba Engelane ba be ba kgahlwa ke go bona batho ba Ireland ba dula ba sa tsebe selo. Ge e le gabotse, go ile gwa hlongwa melao yeo e bego e nyaka gore batho ba Ireland ba tlogele leleme la bona gotee le meetlo ya bona gomme ba ithute Seisemane le go latela ditsela tša Maisemane le mekgwa ya ona.

MODIRO WA BEDELL WA GO FETOLELA BEIBELE

Bedell o be a sa tšhošwe ke dipono tše bjalo tša go gatelela ba bangwe. Mathomong a nywaga ya bo-1630, o ile a thoma go fetolela Beibele ya Seisemane yeo e sa tšwago go gatišwa (King James Version ya 1611) ka leleme la Ireland. O be a nyaka go fetolela Beibele yeo e kwešišwago ke batho ba bantši ka mo go ka kgonegago. O be a tloga a dumela gore badiidi ba be ba ka se kgone go nyakišiša ka Mangwalong gore ba hwetše tsela e išago bophelong bjo bo sa felego ge feela Beibele e sa dutše e le puku yeo ba sa e kwešišego.—Johane 17:3.

Bedell e be e se motho wa mathomo wa go bona se se  direga. Nywaga e ka bago e 30 pejana ga moo, mopišopo yo mongwe e lego William Daniel, o be a ile a bona kamoo go bego go le thata ka gona gore batho ba ithute seo Beibele e se rutago ge e be e tlišwa “ka leleme leo ba sa le tsebego le leo ba sa le kwešišego,” go ya kamoo a beilego taba ka gona. Daniel o be a fetoletše Mangwalo a Bakriste a Segerika ka leleme la Ireland. Bedell bjale o be a thomile modiro wa go fetolela Mangwalo a Seheberu. Seo se tsebjago e le Beibele ya Bedell se akaretša bobedi phetolelo ya gagwe le phetolelo ya pejana ya William Daniel. Ge di phuthologa, Beibele ya Bedell, e lego Beibele ya mathomo e feletšego ya leleme la Ireland, e bile yona phetolelo e nnoši ya Beibele yeo e bego e fetoletšwe ka leleme leo nywageng e 300 e latetšego.

Bedell, yoo e bego e le seithuti sa Seheberu seo se nago le mangwalo, o ile a kgopela batho ba babedi bao ba bolelago leleme la setlogo la Ireland gore ba mo thuše go e fetolela go tloga Seisemaneng go ya lelemeng la Ireland. Ge ba le gare ba gatela pele modirong wa bona, Bedell gotee le mothuši o tee goba ba babedi, ba ile ba hlahloba ka kelohloko temana e nngwe le e nngwe le go e kaonefatša. Bakeng sa ditšhupetšo, ba be ba diriša phetolelo ya Setaliana yeo e bego e fetoletšwe ke rathutatumelo wa Switzerland e lego Giovanni Diodati, Septuagint ya Segerika gotee le sengwalwa se bohlokwa sa bogologolo sa Beibele ya Seheberu.

Bao ba lego sehlopheng ba ile ba latela tlhahlo ya bafetoledi ba King James Version (bao ba bantši ba bona Bedell a ka bago a be a ba tseba) gomme ba akaretša leina la Modimo mafelong a mantši Beibeleng ya bona. Ka mohlala, go Ekisodo 6:3, ba ile ba fetolela leina la Modimo e le “Iehovah.” Sengwalwa sa Bedell sa mathomong se bolokilwe Bokgobapukung bja Marsh, bjoo bo lego Dublin kua Ireland.—Bona lepokisi le le rego, “Bedell o a Gopolwa le go Hlompšha.”

E A GATIŠWA MAFELELONG

Bedell o ile a fetša phetolelo ya gagwe mo e ka bago ka 1640. Eupša ga se a ka kgona go e gatiša le semeetseng. Ka baka la’ng? Gare ga dilo tše dingwe, o be a sa dutše a  lebeletšane le kganetšo yeo e sa kgaotšego. Baganetši ba ile ba bolela gampe ka mofetoledi yo mogolo wa Bedell, e le ge ba be ba holofetše gore ka go dira bjalo ba tla tlontlolla phetolelo ya gagwe. Ba ile ba ba ba dira gore a swarwe le go golegwa ka sehlogo. Go le bjalo ka ge eka seo se be se sa lekana, Bedell o ile a ikhwetša a le ka gare ga borabele bjoo bo thomilego ka 1641 bja go lwantšha Maisemane ka tšhollo ya madi le bošoro. Batho ba Ireland ba ile ba šireletša Bedell ka nakwana go sa šetšwe gore yena e be e le Leisemane ka ge ba be ba lemoga gore o be a tloga a tshwenyegile ka bona. Lega go le bjalo, mašole a marabele a ile a feleletša a mo lahletše kgolegong ya maemo a hlobaetšago. Ga go pelaelo gore se se ile sa akgofiša lehu la gagwe ka 1642. Ga se a ka a bona phetolelo ya gagwe e gatišitšwe.

Letlakala la sehlogo la sengwalwa sa mathomong sa Bedell, mo e ka bago ka 1640, le Beibele yeo e gatišitšwego, ka 1685

Phetolelo ya Bedell e ile ya nyaka e hweletše ge legae la gagwe le be le phuruphutšwa le go senywa. Se se thabišago ke gore mogwera wa gagwe wa kgauswi o ile kgona go hlakodiša dingwalwa tša gagwe ka moka tšeo a di fetoletšego. Ge nako e dutše e eya, di ile tša fihla matsogong a Narcissus Marsh, yoo ka morago a ilego a ba mopišopomogolo wa Armagh le mopišopo wa Kereke ya Ireland. Rathutamahlale Robert Boyle o ile a mo thekga ka tša ditšhelete gomme a ba le sebete sa go gatiša Beibele ya Bedell ka 1685.

KGATO E NYENYANE LE E BOHLOKWA YA KGATELOPELE

Beibele ya Bedell ga se ya amogelwa ke lefase ka moka. Lega go le bjalo, e bile kgato e nyenyane le e bohlokwa ya gore Beibele e kwešišwe ke batho gakaone, kudukudu bao ba bego ba bolela leleme la Ireland—e sego ba lego Ireland feela eupša gape le bao ba lego Scotland le mafelong a mangwe a mantši. Bjale ba be ba ka kgona go kgotsofatša go nyaka ga bona dilo tša moya ge ba dutše ba bala Lentšu la Modimo ka leleme la gabo bona.—Mateo 5:3, 6.

“Ge re be re bala Beibele ya Bedell, re ile ra kwa mantšu a Beibele ka leleme la gabo rena. Se e bile motheo o bohlokwa wo o ilego wa bulela nna le ba lapa la ka tsela ya go ithuta ditherešo tše di kgahlišago tšeo di lego ka Mangwalong”

Beibele ya Bedell e ile ya dula e thuša batho bao ba ratago therešo gore ba tšwele pele ba e rata go fihla mehleng ya lehono. Motho yo mongwe yo a bolelago leleme la Ireland, yo e sego kgale a ithutile seo ge e le gabotse Beibele e se rutago, o re: “Ge re be re bala Beibele ya Bedell, re ile ra kwa mantšu a Beibele ka leleme la gabo rena. Se e bile motheo o bohlokwa wo o ilego wa bulela nna le ba lapa la ka tsela ya go ithuta ditherešo tše di kgahlišago tšeo di lego ka Mangwalong.”

Ithute ka mo go Oketšegilego

MODIRO WA GO GATIŠA

Ba Gafetšwe Modiro wa go Fetolela “Dipolelo tše Kgethwa tša Modimo.”—Baroma 3:2

Dihlatse tša Jehofa di dirišitše diphetolelo tše dintši lekgolong le fetilego la mengwaga. Ke ka baka la’ng Dihlatse tša Jehofa di fetolela Beibele Seisemaneng sa mehleng yeno?