Dipeakanyo tša go bula

Kgetha leleme

Eya go menyu wa bobedi

Eya go dikagare

Dihlatse tša Jehofa

Sepedi

MOROKAMI 2010-11-01

 Ditsela tša go Hwetša Lethabo la Lapa

Boledišana le Bana ba Gago ka Thobalano

Boledišana le Bana ba Gago ka Thobalano

Alicia, * yo a lego mahlalagading, o re: “Ka dinako tše dingwe ke nyaka go tseba selo se itšego ka thobalano, eupša ke nagana gore ge nka botšiša batswadi ba-ka dipotšišo, ba tla nagana gore ke nyaka go dira selo se itšego seo se sa lokago.”

Inez, mmago Alicia, o re: “Nka thabela go dula fase le morwedi wa-ka gomme ke boledišane le yena ka thobalano, eupša o swaregile kudu ka bophelo bja gagwe. Go thata go hwetša nako yeo a ka kgonago go bolela ka yona.

LEHONO, re dikologilwe ke tsebišo e ntši kudu ka thobalano—thelebišeneng, difiliming le dipapatšong. Go bonala eka lefelo le tee moo taba ye go sa boledišanwego ka yona ka bolokologi ke magareng ga batswadi le bana. Mofsa yo a lego mahlalagading wa kua Canada yo a bitšwago Michael o re: “Ke duma eka batswadi ba ka be ba tseba gore go tšhoša gakaakang e bile go leša dihlong bjang go bolela le bona ka thobalano. Go boledišana le mogwera go bonolo.”

Gantši batswadi ba fo ba ba dika-dika go thoma poledišano ka thobalano go swana le bana. Ka pukung ya gagwe ya Beyond the Big Talk, morutiši wa tša maphelo Debra W. Haffner o re: “Batswadi ba bantši ba mpoditše gore ba reketše bana ba bona puku yeo e bolelago ka thobalano goba mahlalagadi, ba e tlogela ka phaphošing ya mofsa yo a sego a hlwa a tsena mahlalagading gomme ba se ke ba e ahla-ahla le yena le ka mohla.” Haffner o re molaetša wo ba o fago bana o molaleng: “Re nyaka gore o tsebe ka mmele wa gago le ka thobalano; re fo ba re sa nyake go boledišana le wena ka yona.”

Ge e ba o le motswadi, o swanetše go ba le boemo bja kgopolo bjo bo fapanego. Ee, go bohlokwa gore o boledišane le bana ba gago ka thobalano. Ela hloko mabaka a mararo:

  1. Tsela ya lefase ya go hlalosa thobalano e fetogile. James wa nywaga e 20 o re: “Tlhaloso ya thobalano ga e sa le e kopana—ya gore monna le mosadi ba a robala. Ga bjale, go na le thobalano ya go hupa ditho tša pelego, go tsenya ditho tša pelego ka morago, go diriša khomphutha—gaešita le go romelana melaetša le diswantšho tša thobalano ka mogalathekeng.”

  2. Bana ba gago ba ka tla ba kwa tsebišo e fošagetšego e sa le ba banyenyane. Mma yo a bitšwago Sheila o re: “Ba tla kwa ka thobalano kapejana ge ba thoma go tsena sekolo, gomme ba ka se be le pono yeo o nyakago ba e-ba le yona.”

  3. Bana ba gago ba na le dipotšišo ka thobalano eupša ba ka no se gate mogato wa pele ka go boledišana le wena ka yona. Ana wa nywaga e 15 wa kua Brazil o re: “Go bolela therešo, ga ke tsebe gore nka thoma bjang go boledišana le batswadi ba-ka ka thobalano.”

 Ge e le gabotse, go boledišana le bana ba gago ka thobalano ke karolo ya boikarabelo bjoo Modimo a go neilego bjona bjalo ka motswadi. (Baefeso 6:4) Ke therešo gore go ka bonala go le thata, go wena le go bana ba gago. Lega go le bjalo, se se kgahlišago ke gore bafsa ba bantši ba dumelelana le Danielle wa nywaga 14, yo a rego: “Re nyaka go botšwa ke batswadi ba rena ka thobalano—e sego morutiši yo a itšego goba lenaneo la thelebišene.” Ka gona, o ka boledišana bjang le bana ba gago ka taba ye e bohlokwa eupša go sego bonolo go bolela ka yona? *

Go ya ka Nywaga ya Bona

Bana ba kwa ka thobalano e sa le ba banyenyane, ntle le ge ba dula lefelong leo le se nago batho. Se se nyamišago le go feta ke gore mo “mehleng ya bofelo,” batho ba kgopo ba tšwela pele ba “fetelela ka bobe.” (2 Timotheo 3:1, 13) Ka manyami, bana ba bantši ba swarwa gampe ke batho ba bagolo ka thobalano.

Ka gona go bohlokwa gore o thome go ruta bana ba gago e sa le ba banyenyane. Mma wa kua Jeremane yo a bitšwago Renate o re: “Ge o ka leta go fihla ba e-ba kgaufsi le go tsena mahlalagading, ba ka no se nyake go bolela ka bolokologi ka baka la dihlong tšeo di tlago le go tsena mahlalagading.” Selo se bohlokwa ke go nea bana tsebišo yeo e lekanego nywaga ya bona.

Bakeng sa bo mapimpana:

Ba rute maina a swanetšego a ditho tša pelego, gomme o gatelele gore ga go na motho yo a swanetšego go swara ditho tšeo. Mma wa kua Mexico yo a bitšwago Julia o re: “Ke thomile go ruta morwa wa-ka ge a be a e-na le nywaga e meraro. Go fo tseba gore barutiši, baledi, goba bana ba bangwe bao ba mo fetago ka bogolo ba be ba ka mo gobatša go be go ntshwenya kudu. O be a swanetše go tseba gore a ka itšhireletša bjang bathong bao a sa ba tsebego.”

LEKA MOKGWA WO: Tlwaetša ngwana wa gago go arabela ka go tia ge motho yo mongwe a leka go bapala ka ditho tša gagwe tša pelego. Ka mohlala, o ka ruta ngwana wa gago gore a re: “Ntlogele! Ke ya go go tlalea!” Kgonthišetša ngwana wa gago gore ka mehla ge a tlalea o dira gabotse—gaešita le ge motho a mo holofetša dimpho goba a mo tšhošetša. *

Bakeng sa bana bao ba tsenago sekolo sa tlasana:

Diriša nywaga ye e le sebaka sa go oketša tsebo ya ngwana wa gago ganyenyane-ganyenyane. Tate yo a bitšwago Peter o re: “Pele o thoma poledišano nyakišiša pele go bona gore ke’ng seo ba šetšego ba se tseba le ge e ba ba nyaka tsebišo e oketšegilego. O se ke wa gapeletša poledišano. E tla fo itlela ge e ba ka mehla o fetša nako o na le bana ba gago.”

LEKA MOKGWA WO: E-ba le dipoledišano tše kopana le bona ka mehla, go e na le go ba le ‘poledišano e telele.’ (Doiteronomio 6:6-9) Ka tsela ye o ka se ke wa imetša bana ba gago ka tsebišo. Go feta moo, ge ba gola ba tla ba le tsebo yeo e nyakegago go ya ka nywaga ya bona.

Bakeng sa bana bao ba lego mahlalagading:

Ga bjale ke nako ya go kgonthišetša gore ngwana wa gago o tseba ka mo go lekanego mabapi le dika tša thobalano nameng, maikwelong le boitshwarong. Ana wa nywaga e 15, yo a tsopotšwego pejana, o re: “Kua sekolong bašemane le banenyana ba šetše ba robalana e le feela go itloša bodutu. Ke nagana gore bjalo ka Mokriste, ke nyaka tsebo e lekanego mabapi le taba ye. Gaešita le ge go bolela ka thobalano go ka leša dihlong, ke selo seo ke swanetšego go tseba ka sona.” *

Temošo: Bafsa ba lego mahlalagading ba ka efoga go botšiša dipotšišo ka gobane ba boifa gore batswadi ba bona ba ka ba gononela gore ba itshwara gampe. Se ke seo tate yo mongwe yo a bitšwago Steven a ilego a se lemoga. O re: “Morwa wa rena o be a sa lokologe go boledišana le rena ka thobalano. Eupša ka morago re ile ra lemoga gore o be a nagana gore re gononela boitshwaro bja gagwe. Re ile ra mmotša ka tsela e kwagalago gore ga re boledišane le yena ka thobalano ka gobane re  gononela boitshwaro bja gagwe; re be re fo ba re nyaka go kgonthišetša gore o hlamilwe gabotse go kgona go swaragana le tutuetšo yeo e mo dikologilego.”

LEKA MOKGWA WO: Go e na le go hlaba mofsa yo a lego mahlalagading ka dipotšišo tše lebanyago ka taba e itšego mabapi le thobalano, mmotšiše gore barutwana-gotee le yena ba nagana’ng ka taba yeo. Ka mohlala, o ka re: “Batho ba bantši lehono ba nagana gore thobalano ya go hupa ditho tša pelego ga se thobalano ya kgonthe. Na barutwana-gotee le wena ba ikwa ka tsela yeo?” Dipotšišo tše bjalo tše sa lebanyego di ka dira gore mofsa yo a lego mahlalagading a bolele ka bolokologi a be a ntšhe le pono ya gagwe tabeng ye.

Go Fenya go Ikwa o sa Lokologe

Ke therešo gore go boledišana le bana ba gago ka thobalano ke o mongwe wa mediro e thata ya botswadi yeo o swanetšego go e dira. Eupša maiteko a gago a tla putswa. Mma yo a bitšwago Diane o re: “Ge nako e dutše e e-ya, poledišano ga e sa le thata gakaalo, gomme go boledišana le ngwana wa gago ka thobalano e ka ba sebaka sa go aga segwera.” Steven, yo a tsopotšwego pejana, o dumela seo. O re: “Go ba bonolo go boledišana ka ditaba tšeo go lego thata go bolela ka tšona tše bjalo ka thobalano ge e ba o agile mokgwa wa go boledišana ka bolokologi ka taba efe le efe yeo e tšwelelago ka lapeng,” gomme o tlaleletša ka gore: “Go ikwa o sa lokologe ga go felele sa ruri, eupša go boledišana ka bolokologi ke selo se bohlokwa ka lapeng leo le tiilego la Bokriste.”

^ ser. 3 Maina sehlogong se a fetotšwe.

^ ser. 11 Sehlogo se se tla bontšha go nyakega ga gore o boledišane le bana ba gago ka thobalano. Sehlogo sa nakong e tlago sa lelokelelo le se tla ahla-ahla kamoo o ka rutago bana ba gago mekgwa e mebotse ya boitshwaro dipoledišanong tše bjalo.

^ ser. 16 E tšerwe go letlakala 171 la puku ya Ithute go Morutiši yo Mogolo, e gatišitšwego ke Dihlatse tša Jehofa.

^ ser. 19 Bakeng sa go boledišana le ngwana yo a lego mahlalagading ka thobalano, diriša dikgaolo 23-26, 29-31 tša puku ya Dipotšišo tša Bafsa le Dikarabo tše Šomago, Bolumo 1, goba dikgaolo 1-5, 28, 29, le 33 tša puku ya Questions Young People Ask—Answers That Work, Bolumo 2, tše di gatišitšwego ke Dihlatse tša Jehofa.

IPOTŠIŠE GORE . . .

Bala ditlhaloso tše di latelago tšeo di tšwago go bafsa go dikologa lefase, gomme o ipotšiše dipotšišo tšeo di sepedišanago le tšona.

“Batswadi ba-ka ba mpotša gore ke bale dihlogo tšeo di bolelago ka thobalano gomme ke tle go bona ge ke e-na le potšišo. Eupša ke duma ge nkabe ba boledišana le nna ka mo go oketšegilego ka taba ye.”—Ana, wa Brazil.

O nagana gore ke ka baka la’ng go le bohlokwa go boledišana le ngwana wa gago go e na le go fo re a bale dihlogo goba dipuku tšeo di bolelago ka thobalano?

“Ke tseba dilo tše dintši tšeo di fapogilego ka thobalano—dilo tšeo ke dumelago gore tate ga a di tsebe. A ka tšhoga ge nka mmotšiša ka tšona.”—Ken, wa Canada.

Ngwana wa gago a ka ba a boifa eng mabapi le go bolela le wena ka dilo tšeo di mo tshwenyago?

“Ge mafelelong ke e-ba le sebete sa go botšiša batswadi ba-ka ka thobalano, ba ile ba fetola ka tsela yeo o ka rego ke ya go ntatofatša, ba mpotšiša gore, ‘Ke ka baka la’ng o ka botšiša ka taba yeo? Na go na le seo se diregilego?’”—Masami, wa Japane.

Ge ngwana wa gago a go botšiša potšišo mabapi le thobalano, tsela yeo o arabago ka yona e ka bula mojako bjang wa go ba le dipoledišano nakong e tlago goba e ka o tswalela bjang?

“Ke tla thušega ge batswadi ba-ka ba ka nkgonthišetša gore ge ba be ba le nywageng ye ke lego go yona, ba be ba ipotšiša dipotšišo tše di swanago le tša-ka le gore ke ga tlhago gore le nna ke botšiše dipotšišo tše bjalo.”—Lisette, wa Fora.

O ka dira bjang gore ngwana wa gago a ikwe a lokologile ge a boledišana le wena ka thobalano?

“Mma o be a mpotšiša dipotšišo ka thobalano—eupša ka segalo se se kgahlišago sa lentšu. Ke nagana gore se se bohlokwa, gore ngwana a se ke a nagana gore o a ahlolwa.”—Gerald, wa Fora.

O diriša segalo se bjang sa lentšu ge o boledišana le ngwana wa gago ka thobalano? Na go nyakega gore o lokiše tabeng ye?

Ithute ka mo go oketšegilego

Nweletša Ditekanyetšo tša Boitshwaro Baneng ba Gago

Na ngwana wa gago o tseba therešo ka thobalano? Ithute ka ditekanyetšo tša Modimo le ka seo o swanetšego go se ruta bana ba gago.