Eya go dikagare

Eya go menyu wa bobedi

Eya go lelokelelo la dikagare

Dihlatse tša Jehofa

Sepedi

MOROKAMI (KGATIŠO E ITHUTWAGO) DECEMBER 2013

Jehofa o ba Šireleditše Meriting ya Dithaba

Jehofa o ba Šireleditše Meriting ya Dithaba

MOSADI yo mongwe o kile a re a tšwela ka ntle mesong e mengwe a hwetša sephuthelwana se tlogetšwe mojakong wa gagwe. O ile a se topa ke moka a lebelela gore se tlišitšwe ke mang eupša a hwetša go se na motho seterateng. Mothotsoko o swanetše go ba a se tlišitše bošego. O ile a se hlodimela ke moka kapejana a boela ka ntlong a tswalela mojako. Ruri ga go makatše ge a ile a boela ka ntlong! Sephuthelwana seo e be e le sa dikgatišo tše di theilwego Beibeleng tšeo mmušo o bego o di thibetše! O ile a gokarela sephuthelwana seo, a rapela ka setu a leboga Jehofa ge a mo neile dijo tše bohlokwa tša moya.

Ditiragalo tša go swana le ye di be di direga kua Jeremane ka bo-1930. Ka morago ga gore Manazi a thome go buša ka 1933, modiro wa Dihlatse tša Jehofa o ile wa thibelwa karolong e kgolo ya naga yeo. Richard Rudolph yoo ga bjale a nago le nywaga ya ka godimo ga e 100 o re: “Re be re kgodišegile gore go botša batho ka Jehofa le leina la gagwe go be go ka se thibelwe ke taelo e bjalo yeo e ntšhitšwego ke motho. * Selo se segolo seo re bego re se diriša go ithuta le bodireding e be e le dikgatišo tše di theilwego Beibeleng. Lega go le bjalo, di be di se sa hwetšagala gabonolo ka baka la thibelo. Re be re ipotšiša gore modiro wo o be o tla tšwela pele bjang.” Go se go ye kae, Richard o ile a lemoga gore o be a ka thuša ka tsela e nngwe e sa tlwaelegago kudu. O be a tla dira seo meriting ya dithaba.—Baa. 9:36.

MOO DITHOTO DI BEGO DI ŠWAHLIŠWA GONA

Ge o tšea leeto o rotogela nokeng ya Elbe (goba Labe), o tla feleletša o fihlile Dithabeng tše Dikgolo (Krkonoše) tšeo di lego mollwaneng wa Czech Republic le Poland. Le ge dithaba tše e le tša botelele bja dimithara tše e ka bago tše 1 600 feela, di bitšwa sehlakahlaka sa arctic ka gare ga Yuropa. Lehlwa la go phagama ka dimithara tše tharo le khupetša dintlha tša dithaba tšeo seripa sa ngwaga ka moka. Bao ba nyatšago boemo bja moo bja leratadima bjo bo fetofetogago ba ka ikhwetša ba kgakgetšwe ka gare ga kgodi yeo e ka aparelago dithaba tšeo go sa letelwa.

Go theoša le nywagakgolo, dithaba tše e be e le mollwane wa diprofense, mebušo le dinaga. Go be go le thata go hlapetša lefelo leo le kotsi kudu, ka gona nakong e fetilego batho ba bantši ba be ba šwahliša dithoto dithabeng tše. Ka bo-1930, ge Dithaba tše tše Dikgolo di be di  aroganya Czechoslovakia le Jeremane, Dihlatse tšeo di bego di na le sebete di ile tša thoma go diriša ditsejana tšeo di bego di se sa dirišwa tša go šwahliša dithoto. Morero wa tšona e be e le ofe? E be e le go fetiša dikgatišo tše bohlokwa tše di theilwego Beibeleng go tšwa moo di bego di hwetšagala gabonolo. Richard yoo ka nako yeo e bego e le mofsa e be e le yo mongwe wa Dihlatse tšeo.

Bana babo rena le dikgaetšedi bao ba aperego bjalo ka batho ba go namela dithaba ba rwele dikgatišo ba di šwahliša Dithabeng tše Dikgolo ba di iša Jeremane

MAETO A KOTSI A GO ITIRA EKA GO NAMELWA DITHABA

Richard o gopola ka gore: “Mafelobekeng re be re eya dithabeng re le dihlopha tša bana babo rena ba bafsa ba e ka bago ba šupago re apere bjalo ka batho ba go namela dithaba. Go tloga ka mošono wa Jeremane, go be go re tšea mo e ka bago diiri tše tharo go phatša dithaba tšeo go fihla Špindlerův Mlýn”—e lego lefelo la maikhutšo leo le lego dikhilomithara tše e ka bago tše 16,5 ka mošola wa Czech. Mehleng yeo go be go dula Majeremane a mantši tikologong yeo. Yo mongwe wa ona e be e le molemi yoo a ilego a dumela go dirišana le bana babo rena. A diriša karikana yeo e bego e gogwa ke dipere yeo gantši e bego e dirišwa go nametša batho bao ba bego ba tlile maikhutšong, o be a rwala mapokisi a dikgatišo toropong ya kgauswi ao a bego a romelwa ka terene go tšwa Prague. O be a a iša polaseng ya gagwe moo a bego a a uta lefelong la go bolokela furu go fihlela batho bao ba tlago go a iša Jeremane ba tlo a tšea.

Richard o tšwela pele ka gore: “Ge re fihla polaseng yeo, re be re tsenya dikgatišo tšeo ka mekotleng ya rena yeo e bego e hlametšwe go rwala dilo tše boima. Yo mongwe le yo mongwe wa rena o be a rwala dikhilograma tše e ka bago tše 50.” E le gore ba se ke ba bonwa, ba be ba sepela bošego, ba tloga ge letšatši le dikela gomme ba fihla gae pele letšatši le hlaba. Ernst Wiesner, yoo e bego e le molebeledi wa tikologo kua Jeremane ka nako yeo, o hlalositše e mengwe ya mekgwa yeo ba bego ba ikuta ka yona ka gore: “Bana babo rena ba babedi ba be ba eta pele gomme ge ba gahlana le motho, gateetee ba be ba direla ba bangwe seka ka dithotšhe tša bona. Se e be e le seka sa gore bana babo rena bao ba rwelego merwalo e boima, bao ba bego ba le kgole ka dimithara tše lekgolo, ba ikute ka sethokgweng kgauswi le tsela go fihlela bana babo rena ba babedi bao ba ba etilego pele ba goeletša mantšu a itšego, ao ba bego ba a fetoša beke le beke.” Lega go le bjalo, maphodisa a Jeremane ao a bego a apara yunifomo e talalerata e be e se ona feela tlhobaboroko.

Richard o gopola ka gore: “Bošegong bjo bongwe ke ile ka swanelwa ke go šoma nako e teletšana, ka gona ke ile ka ya Czech ka morago ga ge bana bešo ba bangwe ba šetše ba sepetše. E be e le leswiswi e bile go na le kgodi,  le gona ke be ke thothomela ge ke dutše ke sepela puleng e tonyago. Ke ile ka timela dihlareng tša mephaene gomme ka se kgone go bona tsela ka diiri tše mmalwa. Batho ba bantši ba go namela dithaba ba hwile ka yona tsela ye. Ke ile ka ba ka gahlana le bana bešo ka masa ge ba be ba šetše ba boela gae.”

Ka nywaga e ka bago e meraro, sehlopha se senyenyane sa bana babo rena bao ba nago le sebete se be se eya dithabeng beke e nngwe le e nngwe. Ge e eba marega, ba be ba diriša mapolankana a go sepela lehlweng go rwala merwalo ya bona e bohlokwa. Ka dinako tše dingwe, sehlopha sa bana babo rena ba go fihla go ba 20 se be se tshela mollwaneng mosegare, se diriša ditsejana tša dithabeng tše di bego di dirišwa ke batho bohle. Dikgaetšedi tše dingwe di be di sepela le bona gore go bonagale eka ba be ba fo itshepelela. Ba bangwe ba bona ba be ba eta pele ke moka ba fošetša dikefa tša bona godimo ge ba sola gore go na le kotsi.

Dintlha tša dithaba tšeo di apešitšwego ke lehlwa di be di dira gore go be kotsi kudu go phatša Dithabeng tše tše Dikgolo

Go be go direga’ng ge bana babo rena bao ba latilego dikgatišo ba boa maetong a bona a bošego? Go be go dirilwe ditokišetšo tša go kgonthišetša gore dikgatišo tšeo di abja gateetee. Bjang? Dikgatišo tšeo di be di phuthelwa bjalo ka sesepe gomme di išwa seteišeneng sa terene kua Hirschberg. Diphuthelwana tšeo di be di romelwa dikarolong tše di fapafapanego tša Jeremane, moo ka bohlale bana babo rena le dikgaetšedi ba bego ba di iša magaeng a badumedigotee le bona go etša ge go hlalositšwe mathomong. Modiro wo wa ka sephiring o be o dirwa ke batho ba bantšinyana moo e lego gore ge o tee a be a ka tanywa go be go tla ba le ditlamorago tše kotsi kudu. Go ba gona, ka letšatši le lengwe re ile ra tanywa ka tsela yeo re bego re sa e nagana.

Ka 1936, go ile gwa hwetšwa lefelo la bogorogelo bja dikgatišo tša rena kgauswi le Berlin. Gare ga dilo tšeo di ilego tša hwetšwa moo e be e le diphuthelwana tše tharo tšeo di tšwago go mothotsoko kua Hirschberg. Maphodisa a ile a diriša ditsebi tša mengwalo go hwetša setho setee seo se bego se kgatha tema e kgolo sehlopheng sa go šwahliša dikgatišo gomme a se golega. Kapejana ka morago ga moo, bagononelwa ba bangwe ba babedi ba ile ba golelwa, go akaretša le Richard Rudolph. Ka ge bana babo rena bao ba ile ba dumela gore ke bona feela ba dirago modiro wo, ka lebakanyana ba bangwe ba ile ba kgona go tšwela pele ba dira maeto ao a bego a eba kotsi le go feta.

SEO RE ITHUTAGO SONA

Dikgatišo tšeo di bego di šwahlišwa ka mekotla Dithabeng tše Dikgolo e be e le sesola sa bohlokwa sa dikgatišo tše di theilwego Beibeleng bakeng sa Dihlatse tša kua Jeremane. Lega go le bjalo, tsela ya Dithabeng tše Dikgolo e be e se yona feela yeo e bego e dirišwa. Go be go na le ditsela tša go swana le yeo go bapa le mollwane wa naga yeo go fihlela ka 1939 ge madira a Jeremane a be a šomela Czechoslovakia. Dihlatse tša dinageng tše dingwe tšeo di agišanego le Jeremane tše bjalo ka Fora, Netherlands le Switzerland, di ile tša ipea kotsing e kgolo ka go nea badumedigotee le tšona bao ba bego ba tlaišwa dijo tša moya.

Bontši bja rena lehono re hwetša dikgatišo tše di theilwego Beibeleng ka palo yeo re e nyakago le ka dibopego tše di fapafapanego. Go sa šetšwe gore o hwetša kgatišo e mpsha Holong ya Mmušo goba o e taonelouta Wepesaeteng ya rena ya jw.org, go re’ng o sa naganišiše ka mošomo o mogolo woo o ilego wa dirwa gore o tle o e hwetše? Go ka direga gore ga se gwa dirwa modiro o thata wa go swana le go namela dithaba tšeo di apešitšwego ke lehlwa bošegogare, eupša ruri badumedigotee le wena ba bantši ba šomile ka thata le ka go hloka boithati gore o tle o hwetše dikgatišo tšeo.

^ ser. 3 O be a hlankela Phuthegong ya Hirschberg kua Silesia. Ga bjale motse wa Hirschberg o bitšwa Jelenia Góra, o ka borwabodikela bja Poland.