Dipeakanyo tša go bula

Kgetha leleme

Eya go menyu wa bobedi

Eya go lelokelelo la dikagare

Eya go dikagare

Dihlatse tša Jehofa

Sepedi

PHAFOGA! NO. 6 2016

 TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE | KAMOO O KA PHEMAGO KOTSI YA GO FETELWA KE MALWETŠI

Itšhireletše Malwetšing

Itšhireletše Malwetšing

METSE e mentši ya bogologolo e be e ageleditšwe ka maboto a magologolo. Ge lenaba le be le ka thuba le ge e ka ba karolo e nyenyane ya leboto, motse ka moka o be o e ba kotsing. Mmele wa gago o swana le motse woo o ageleditšwego. Tsela yeo o itlhokometšego ka yona mmeleng e tla bontšha gore o phetše gabotse gakaakang. Ela hloko dilo tše hlano tšeo di ka go bakelago malwetši le kamoo o ka itšhireletšago gakaone ka gona.

1 MEETSE

KOTSI: Ditwatši tše kotsi di ka ‘tsena’ mmeleng wa gago ka meetse a ditšhila.

GO ITŠHIRELETŠA: Tsela e kaone ya go itšhireletša ke go šireletša mo o kgago meetse gona gore a se tsenwe ke ditšhila. Ge e ba o tseba gore mo o kgago meetse gona ga se gwa šireletšega goba o belaela gore go ka ba bjalo, o ka itlhwekišetša ona ka gae gore a se be kotsi. * Tšhela meetse a go nwa ka gare ga sebjana sa go tswalelwa, gomme o a kge ka jeke ya mokgoko o motelele goba pomping ya sebjana seo. O se ke wa tsenya matsogo ka gare ga meetse ao a hlwekilego. Ge e ba go kgonega, leka go dula lefelong leo go lona mantle a batho a išwago mo go swanetšego e le gore a se ke a šilafatša mekero ya meetse ya mo go dulwago.

2 DIJO

KOTSI: Ditwatši tše kotsi di ka hwetšwa dijong tša gago.

GO ITŠHIRELETŠA: Dijo tšeo di nago le ditwatši di ka bonala di hlwekile e bile di na le phepo. Ka gona, itlwaetše mokgwa wa go hlatswa dienywa ka moka le merogo. Ge o dira dijo goba o di sola, kgonthišetša gore dibjana gotee le moo o direlago dijo gona go hlwekile le gore o hlapile matsogo. Dijo tše dingwe di nyaka go apewa ka tekanyo e itšego ya phišo e le gore go bolawe ditwatši tše kotsi. Šetša dijo tšeo di fetogilego mmala goba tšeo di nago le monkgo goba tatso e sa tlwaelegago, e lego maswao ao a bontšhago gore di ka ba di na le ditwatši. Tsenya dijo tšeo di šetšego ka setšidifatšing ka pela. Phema go direla batho dijo ge o lwala. *

 3 DIKHUNKHWANE

KOTSI: Dikhunkhwane tše dingwe di ka go fetetša ka dipaketheria tše kotsi tšeo di phelago ka gare ga tšona.

GO ITŠHIRELETŠA: Phema go kopana le dikhunkhwane tšeo di fetetšago malwetši ka go se tšwele ka ntle nakong yeo di tletšego ka ntle goba o ka apara diaparo tša go itšhireletša, tše bjalo ka tša matsogo a matelele le marokgo a matelele. Robala ka gare ga nete yeo e tlago e tšhetšwe sehlare gomme o diriše ditlolo goba dilo tša go raka dikhunkhwane. Tloša dilo tšeo di ka emago ka meetse moo menang e ka ikatišago gona. *

4 DIPHOOFOLO

KOTSI: Dipaketheria tšeo di phelago ka gare ga diphoofolo di ka bea bophelo bja gago kotsing. Ge e ba o lomilwe goba o ngwapilwe ke seruiwa goba phoofolo e nngwe goba o kgomile mantle a yona, o ka ba kotsing.

GO ITŠHIRELETŠA: Batho ba bangwe ba phema go dula le diruiwa tša bona ka ntlong e le go fokotša go kopana le tšona. Hlapa diatla ka morago ga go kgoma seruiwa gomme o pheme go kopana le diphoofolo tša naga. Ge e ba o lomilwe goba o ngwapilwe, hlapa ntho gabotse gomme o bone ngaka. *

5 BATHO

KOTSI: Ditwatši tše dingwe di ka go fetela ge motho yo mongwe a gohlola goba a ethimola. Di ka go fetela gape ka go kgoma letlalo la motho yo mongwe, bjalo ka go gokarelana le go dumedišana goba go swarana ka diatla. Ditwatši tša batho ba bangwe di ka šalela mokgokong wa lebati, ditšhiping goba mapolankeng a go itshwareletša, megaleng, diremoutong goba dikirining tša khomphutha le dikhiipotong.

GO ITŠHIRELETŠA: O se ke wa hlakanela dilo tša motho ka noši le motho yo mongwe tše bjalo ka magare, diporatšhe tša meno le ditoulo. Phema go kgoma diela tšeo di tšwago mebeleng ya diphoofolo goba ya batho ba bangwe, go akaretša madi le diela tša go sepedišana le madi. Le gona, o se ke wa tšeela fase mehola ya go hlapa diatla gabotse kgafetšakgafetša. Mohlomongwe yeo ke yona tsela e šomago kudu ya go kgaotša go phatlalatša malwetši.

Ge go kgonega, dula ka gae ge o lwala. Mafelo a tša Taolo le Thibelo ya Malwetši a United States a kgothaletša gore o gohlolele goba o ethimolele thišung goba seaparong, e sego ka diatleng.

Seema sa bogologolo se re: “Yo bohlale ke yo a bonego kotsi a ikuta.” (Diema 22:3) Ruri mantšu ao ke a therešo lefaseng la lehono leo le tletšego ka malwetši ao a ka bago kotsi! Ka gona, ikgokaganye le ditirelo tša lefelong la geno tša tša maphelo gore o be le tsebo, gomme o itšhireletše kotsing ka go itlwaetša mekgwa e mebotse ya bohlweki. Dula o matlafatša mašole a gago a mmele, gomme o fokotše dikotsi tša go ka fetelwa ke malwetši!

^ par. 6 Mokgatlo wa Lefase wa tša Maphelo o kgothaletša mekgwa e mmalwa ya kamoo go ka hlwekišwago meetse ka gae, yeo e akaretšago go a tšhela sebolayaditwatši sa chlorine, go a bea letšatšing ka mapotlelo, go a sefa le go a bediša.

^ par. 9 Bakeng sa tsebišo e oketšegilego mabapi le tšhireletšego ya dijo, bona makasine wa Phafoga! wa July-September 2012, matlakala 13-19.

^ par. 12 Bakeng sa ditsela tše itšego tša go itšhireletša go malaria, bona makasine wa Phafoga! wa July 2015, matlakala 14-15.

^ par. 15 Dintho tša go bakwa ke diphedi tšeo di nago le mpholo di nyaka gore motho a hwetše thušo ya tša kalafo kapejana.