Dipeakanyo tša go bula

Kgetha leleme

Eya go menyu wa bobedi

Eya go lelokelelo la dikagare

Eya go dikagare

Dihlatse tša Jehofa

Sepedi

PHAFOGA! NO. 6 2016

Hlapi ya Clown Yeo e Kgahlišago

Hlapi ya Clown Yeo e Kgahlišago

Hlapi ya clown ya mmala wa namune

GA SE dihlapi ka moka tšeo di re kgahlago go swana le hlapi ya clown. Mohlomongwe e re kgahla ka lebaka la mebala ya yona e tagilego, yeo e ka bago e re gopotša rametlae wa disorokising. Goba mohlomongwe re kgahlwa ke mohuta wa legae leo e le kgethago, e lego gare ga phoofotšwana e lomago yeo e swanago le sehlašana, yeo e bitšwago anemone ya ka lewatleng. Ga go makatše ge leina le lengwe la hlapi ya clown e le anemonefish.

Go swana le dibapadi tše dintši tša dimubing tša Hollywood, hlapi ya clown ga e tšhabe go tšewa diswantšho. Basesi ba ka tlase ga meetse gantši ba ka letela gore dihlapi tšeo di bitšwago di-clown di emele go tšewa diswantšho, ka ge di sa sepelele kgole le legae la tšona e bile di se na dihlong.

Seo se dirago gore hlapi ya clown e kgahliše ke tsela yeo e beago bophelo bja yona kotsing. Go phela ga yona ka gare ga dikalana tšeo di nago le mpholo go ka swantšhwa le go aga legae godimo ga molete wa dinoga. Lega go le bjalo, hlapi ye ga e kgaogane le anemone yeo e ikgethetšego yona. Hlapi ye le anemone di kgona bjang go phedišana gabotse mola di sa swane?

‘GA KE KGONE GO PHELA NTLE LE WENA’

Hlapi ya clown ya methalo e mebedi

Go swana le ge dilo tše dintši di kgona go phedišana gabotse, dihlapi tšeo di bitšwago di-clown  le di-anemone di a thušana. Ga se feela gore tswalano ye e nolofaletša hlapi ya clown bophelo, eupša e tloga e nyakega. Ditsebi tša diphedi tša ka lewatleng di kgonthišeditše gore hlapi ye ga e kgone go phela moo go se nago anemone. Dihlapi tšeo di bitšwago di-clown ga di kgone go sesa gabotse, ka gona ntle le gore di šireletšwe ke di-anemone di ka jewa ke dihlapi tše dingwe tšeo di swerwego ke tlala. Lega go le bjalo, ka go dira gore anemone e be legae la yona leo le šireletšegilego ge e hlaselwa, hlapi ya clown e ka kgona go phela mengwaga e lesome.

Anemone ke lefelo leo le šireletšegilego go ka beela mae e bile ke legae. Dihlapi tšeo di bitšwago di-clown di beela mae a tšona botlaseng bja di-anemone tšeo di dulago go tšona, moo batswadi ka bobedi ba ka kgonago go dula ba hlokometše mae ao. Ka morago, lapa la dihlapi tšeo di bitšwago di-clown le ka bonwa le sesa kgauswi le anemone yeo.

Anemone yona e holega bjang tswalanong ye? Dihlapi tšeo di bitšwago di-clown di šoma bjalo ka bahlapetši ba ka lewatleng, di raka dihlapi tša butterfly tšeo di jago dikalana tša di-anemone. Ge e le gabotse, mohuta o mongwe wa anemone ga o kgone go phela ntle le gore dihlapi tšeo di bitšwago di-clown di dule go wona. Ka morago ga gore banyakišiši ba tloše dihlapi tšeo di bitšwago di-clown lebakeng la diiri tše 24 feela, go ile gwa hwetšwa di-anemone di hweletše. Go bonagala dihlapi tšeo di bitšwago di-butterfly di be di jele di-anemone tšeo.

Go bonagala dihlapi tšeo di bitšwago di-clown di nea di-anenome tšeo di dulago go tšona matla. Khemikhale ya ammonium yeo dihlapi tše di e ntšhago e godiša di-anemone tšeo. Le gona, ge dihlapi tšeo di dutše di sesa gare ga dikalana tša anemone, di e thuša go hwetša meetse ao a nago le oxygen.

GO SESA MOO TŠE DINGWE DI TŠHABAGO GO YA GONA

Hlapi ya clown ya mmala o mopinki

Dihlapi tšeo di bitšwago clown di šireletšwa ke matlalo a tšona. Matlalong a tšona go na le seela seo se di šireletšago gore di se ke tša longwa. Ka lebaka la seela seo, go bonagala di-anemone di tšea dihlapi tše e le mohuta o mongwe wa anemone. Go etša ge rathutaphedi yo mongwe wa diphedi tša ka lewatleng a boletše, hlapi ya clown e ba bjalo ka ge eka ke “hlapi yeo e aperego letlalo la anemone.”

Dinyakišišo tše dingwe di bontšha gore ge hlapi ya clown e kgetha anemone yeo e ka dulago go yona, e swanetše go tlwaela anemone yeo pele. Go hlokometšwe gore ge hlapi yeo e batamela anemone ka lekga la mathomo, e tšea diiri tše mmalwa e kgomakgoma anemone ganyenyane-ganyenyane. Go bonagala go e kgomakgoma mo go dira gore hlapi yeo e kgone go itšhireletša mpholong wa anemone yeo. Go ka direga gore ge e dutše e e kgomakgoma, anemone e loma hlapi yeo ganyenyane. Ka morago ga moo, bobedi bja tšona di phedišana gabotse.

Go phedišana ga diphedi tše tšeo di sa swanego go re ruta thuto e kgahlišago ya go dirišana. Batho bao ba tšwago ditšong le ditlogong tše di sa swanego ba atlega kudu ge ba leka ka gohle go abelana dilo tša bona. Go swana le hlapi ya clown, re ka ipha nako e nyenyane ya go itlwaetša go dirišana le ba bangwe, gomme mafelelo a seo e ba ao a thabišago.