Dipeakanyo tša go bula

Kgetha leleme

Eya go menyu wa bobedi

Eya go lelokelelo la dikagare

Eya go dikagare

Dihlatse tša Jehofa

Sepedi

PHAFOGA! NO. 1 2016

 NA BO HLAMILWE?

Bokgoni bja Cuttlefish bja go Fetoša Mmala

Bokgoni bja Cuttlefish bja go Fetoša Mmala

CUTTLEFISH e kgona go fetoša mmala wa yona le go iphihla gore e se bonwe. Go ya ka pego e nngwe, di-cuttlefish “di tsebega ka go ba le dibopego tše dintši tša mmele gomme di kgona go di fetofetoša ka ponyo-ya-leihlo.” E kgona bjang go dira seo?

Ela hloko: Cuttlefish e kgona go fetoša mmala wa yona e diriša sele e kgethegilego yeo e hwetšwago ka gare ga letlalo la yona yeo go thwego ke chromatophore. Di-chromatophore di na le masakana ao a tletšego taye gomme a dikologilwe ke mešifa e menyenyane. Ge cuttlefish e nyaka go iphihla, bjoko bja yona bo romela molaetša go mešifa yeo gore e ngangege. Ka morago ga moo, masakana ao le taye yeo e lego ka gare ga ona di a kokomoga gomme cuttlefish ya fetoša mmala le sebopego ka ponyo ya leihlo. Cuttlefish e ka diriša bokgoni bjo e sego feela go iphihla, eupša gape e ka bo diriša gore e kgahliše cuttlefish e nngwe, mohlomongwe le go boledišana le yona.

Baentšeneare ba Yunibesithing ya Bristol, kua Engelane, ba hlamile letlalo la cuttlefish la maitirelo. Ba tsentše di-disk tša raba e ntsho magareng ga didirišwa tšeo di šomago bjalo ka mošifa wa Cuttlefish. Ge banyakišiši ba be ba tsenya mohlagase ka gare ga letlalo la maitirelo, didirišwa tšeo di ile tša pinyeletša le go kokomoša di-disk tše ntsho gomme tša dira gore letlalo la maitirelo le swifale le go fetoga ka mmala.

Go ya ka nyakišišo ya moentšeneare Jonathan Rossiter ya mešifa ya cuttlefish, “dikarolwana tše boleta tšeo tlhago e kgonago go di dira di ka feleletša di dirile diaparo tšeo di kgonago go fetoša mmala ka ponyo ya leihlo.” Rossiter o re batho ba ka apara diaparo tšeo di kgonago go fetoša mebala bjalo ka cuttlefish ge ba sa nyake go lemogwa gabonolo goba ba no aparela fešene.

O nagana eng? Na bokgoni bja Cuttlefish bja go fetoša mmala bo bile gona ka tlhagelelo? Goba na bo hlamilwe?

Ithute ka mo go oketšegilego