Dipeakanyo tša go bula

Kgetha leleme

Eya go menyu wa bobedi

Eya go lelokelelo la dikagare

Eya go dikagare

Dihlatse tša Jehofa

Sepedi

MOROKAMI NO. 1 2016

 TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE | KE KA BAKA LA ENG O SWANETŠE GO BOTEGA?

Na go Botega go Šiilwe ke Nako?

Na go Botega go Šiilwe ke Nako?

Hitoshi o be a šoma ofising ya tša ditšhelete ya khamphani yeo e nyakelago batho mešomo kua Japane. Ge a be a hlahloba akhaonto ya tšhelete le mong wa gagwe, o ile a botšwa gore go letetšwe gore a ngwale pego ya maaka. Hitoshi o ile a hlalosa gore letswalo la gagwe le be le sa mo dumelele go se botege mošomong. Ka baka leo, mookamedi wa gagwe o ile a mo tšhošetša ka gore o tla mo raka mošomong, gomme a feleletša a lahlegetšwe ke mošomo woo.

Dikgweding tše di latetšego, Hitoshi o be a nyamišitšwe ke taba ya ge e ba a be a tla tsoga a hweditše mošomong. Ka mohlala, lebakeng le lengwe ge a be a hlahlobelwa mošomo, o ile a hlalosa gore o be a ka se kgone go se botege mošomong. Motho yo a bego a mo hlahlobela mošomo o ile a re: “Ruri tsela ya gago ya go nagana e a makatša!” Ba lapa labo Hitoshi le bagwera ba ile ba mo kgothaletša gore a kgomarele boikemišetšo bja gagwe bja go dula a botega, fela o ile a welwa ke dipelaelo. Ka mohlala, o itše: “Ke be ke ipotšiša ge e ba e le kgopolo e botse go botegela tumelo ya ka.”

Taba ya Hitoshi ke kgopotšo e kwešago bohloko ya gore ga se batho ka moka ba tšeelago go botega godimo. Ge e le gabotse, ba bangwe ba ka ba ba go lebelela e le morwalo, kudukudu lefaseng la kgwebo. Mosadi yo mongwe yo a šomago wa Afrika Borwa o re: “Ke dikologilwe ke batho bao ba sa botegego gomme ka dinako tše dingwe ke ikwa ke lekega kudu go ba ekiša.”

Mohuta o mongwe wo o atilego kudu lehono wa go se botege ke go bolela maaka. Mengwageng e fetilego, nyakišišo yeo e dirilwego ke Robert S. Feldman, e lego setsebi sa tša monagano sa Yunibesithing ya Massachusetts Amherst, e ile ya bontšha gore diperesente tše 60 tša batho ba bagolo di bolela maaka bonyenyane gatee poledišanong ya metsotso e lesome. Feldman o re: “E bile selo seo se makatšago seo se hweditšwego nyakišišong ye. Re be re sa letela go bona go bolela maaka e le selo seo se tlwaelegilego gakaakaa bophelong.” Na ga go segiše gore batho ba bantši kudu ba hloile go botšwa maaka mola batho ba bantši ba bolela maaka?

Ke ka baka la’ng go bolela maaka, go utswa le mehuta e mengwe ya go se botege go atile kudu lehono? Go se botege go kgoma bjang batho ka kakaretšo? Sa bohlokwahlokwa, re ka phema bjang go tanywa ke mekgwa ye ya go se botege?