Eya go dikagare

Eya go menyu wa bobedi

Eya go lelokelelo la dikagare

Dihlatse tša Jehofa

Sepedi

Phafoga!  |  December 2013

 NA BO HLAMILWE?

Bogolo bja Bobolokelo bja DNA

Bogolo bja Bobolokelo bja DNA

BADIRIŠI ba dikhomphutha ba tšweletša tsebišo e ntši kudu dikhomphutheng yeo e swanetšego go bolokwa bakeng sa gore e hwetšagale ge e nyakega. Borathutamahlale ba holofela gore ba tla fetoša mekgwa ya gona bjale ya bobolokelo bja dikhomphutheng ka go ekiša tshepedišo ya maemo a godimo kudu ya go boloka tsebišo yeo e hwetšwago tlholong, e lego DNA (deoxyribonucleic acid).

Ela hloko: DNA, yeo e hwetšwago diseleng, e rwele dikarolwana tše dibilione tša tsebišo ya thutaphedi. Nick Goldman wa Mokgatlo wa European Bioinformatics, o re: “Re kgona go e ntšha marapong a diphoofolo tše dikgolo tša boya . . . gomme re kgona go e bala le go e kwešiša. Gape ke e nyenyane ka mo go makatšago, e bofagane e bile ga e nyake mohlagase bakeng sa go boloka tsebišo, ka gona go bonolo go e romela go gongwe le go e boloka.” Na DNA e ka boloka tsebišo yeo e dirilwego ke batho? Banyakišiši ba re go bjalo.

Borathutamahlale ba itiretše DNA yeo e nago le mongwalo o fetošitšwego gotee le diswantšho le difaele tša go theetšwa, go fo swana le kamoo mekero ya ditaba ya go diriša dikhomphutha e bolokago tsebišo ka gona. Ka morago banyakišiši ba ile ba kgona go fetoša tsebišo yeo e bolokilwego ka go nepagala mo go feletšego. Borathutamahlale ba dumela gore ge nako e dutše e eya, ka go diriša mokgwa wo, grama e tee ya DNA ya maitirelo e ka kgona go boloka tsebišo ya di-CD tše 3 000 000 le gore tsebišo ye e ka bolokwa lebaka la nywaga e makgolo ge e ba e se e dikete. Go na le kgonagalo ya gore tshepedišo ye e ka boloka tsebišo ya lefase ka moka yeo e bolokilwego dikhomphutheng. Ka baka leo DNA e bitšwa “bobolokelo bja tsebišo bja maemo a godimo kudu bja khomphutheng (hard drive).”

O nagana eng? Na bogolo bja bobolokelo bja DNA bo bile gona ka tlhagelelo? Goba na bo hlamilwe?