Dipeakanyo tša go bula

Kgetha leleme

Eya go menyu wa bobedi

Eya go lelokelelo la dikagare

Eya go dikagare

Dihlatse tša Jehofa

Sepedi

PHAFOGA! DECEMBER 2013

 NA BO HLAMILWE?

Bogolo bja Bobolokelo bja DNA

Bogolo bja Bobolokelo bja DNA

BADIRIŠI ba dikhomphutha ba tšweletša tsebišo e ntši kudu dikhomphutheng yeo e swanetšego go bolokwa bakeng sa gore e hwetšagale ge e nyakega. Borathutamahlale ba holofela gore ba tla fetoša mekgwa ya gona bjale ya bobolokelo bja dikhomphutheng ka go ekiša tshepedišo ya maemo a godimo kudu ya go boloka tsebišo yeo e hwetšwago tlholong, e lego DNA (deoxyribonucleic acid).

Ela hloko: DNA, yeo e hwetšwago diseleng, e rwele dikarolwana tše dibilione tša tsebišo ya thutaphedi. Nick Goldman wa Mokgatlo wa European Bioinformatics, o re: “Re kgona go e ntšha marapong a diphoofolo tše dikgolo tša boya . . . gomme re kgona go e bala le go e kwešiša. Gape ke e nyenyane ka mo go makatšago, e bofagane e bile ga e nyake mohlagase bakeng sa go boloka tsebišo, ka gona go bonolo go e romela go gongwe le go e boloka.” Na DNA e ka boloka tsebišo yeo e dirilwego ke batho? Banyakišiši ba re go bjalo.

Borathutamahlale ba itiretše DNA yeo e nago le mongwalo o fetošitšwego gotee le diswantšho le difaele tša go theetšwa, go fo swana le kamoo mekero ya ditaba ya go diriša dikhomphutha e bolokago tsebišo ka gona. Ka morago banyakišiši ba ile ba kgona go fetoša tsebišo yeo e bolokilwego ka go nepagala mo go feletšego. Borathutamahlale ba dumela gore ge nako e dutše e eya, ka go diriša mokgwa wo, grama e tee ya DNA ya maitirelo e ka kgona go boloka tsebišo ya di-CD tše 3 000 000 le gore tsebišo ye e ka bolokwa lebaka la nywaga e makgolo ge e ba e se e dikete. Go na le kgonagalo ya gore tshepedišo ye e ka boloka tsebišo ya lefase ka moka yeo e bolokilwego dikhomphutheng. Ka baka leo DNA e bitšwa “bobolokelo bja tsebišo bja maemo a godimo kudu bja khomphutheng (hard drive).”

O nagana eng? Na bogolo bja bobolokelo bja DNA bo bile gona ka tlhagelelo? Goba na bo hlamilwe?