Toegankelijkheidsinstelling

Search

Taal selecteren

Doorgaan naar secundair menu

Doorgaan naar inhoudsopgave

Doorgaan naar inhoud

Jehovah’s Getuigen

Nederlands

Blijf in Gods liefde

 Hoofdstuk 2

Hoe behoud je een goed geweten?

Hoe behoud je een goed geweten?

„Behoudt een goed geweten.” — 1 PETRUS 3:16.

1, 2. Waarom is een kompas een belangrijk instrument, en hoe is het met het geweten te vergelijken?

EEN zeeman stuurt zijn schip door de golven van een uitgestrekte oceaan; een wandelaar trekt door een eenzaam gebied; een piloot bestuurt zijn vliegtuig hoog boven een dik wolkendek dat zich van horizon tot horizon uitstrekt. Wat hebben deze mensen gemeen? Ze zouden alle drie in grote problemen kunnen komen als ze geen kompas hadden — vooral als ze ook niet over andere moderne apparatuur beschikken.

2 Een kompas is een eenvoudig instrument. Meestal is het gewoon een wijzerplaat met een magneetnaald die naar het noorden wijst. Als het goed werkt, en vooral als het in combinatie met een nauwkeurige kaart wordt gebruikt, kan het levens redden. In sommige opzichten is het te vergelijken met een kostbare gave die Jehovah ons geschonken heeft: het geweten (Jakobus  1:17). Zonder geweten zouden we hopeloos verdwalen. Als we het goed gebruiken, kan het ons helpen de juiste weg te vinden in het leven en op die weg te blijven. Laten we dus eens bekijken wat het geweten is en hoe het werkt. Daarna kunnen we de volgende punten bespreken: (1) hoe je je geweten kunt oefenen, (2) waarom je rekening moet houden met het geweten van anderen, en (3) de voordelen van een goed geweten.

WAT HET GEWETEN IS EN HOE HET WERKT

3. Wat is de letterlijke betekenis van het Griekse woord voor geweten, en op welk unieke vermogen van de mens heeft het betrekking?

3 Het Griekse woord dat in de Bijbel voor geweten wordt gebruikt, betekent letterlijk „medeweten of weten met zichzelf”. In tegenstelling tot alle andere schepselen op aarde hebben wij een door God geschonken vermogen onszelf te kennen. We kunnen als het ware even stilstaan om naar onszelf te kijken en onszelf in moreel opzicht te beoordelen. Ons geweten kan als een innerlijke getuige of rechter optreden door onze daden, onze houding en onze keuzes te onderzoeken. Het kan ons tot een goede beslissing brengen of ons waarschuwen voor een slechte beslissing. Naderhand kan het ons geruststellen wegens een goede keuze of ons met hevige wroeging kwellen wegens een slechte keuze.

4, 5. (a) Hoe weten we dat Adam en Eva beiden een geweten hadden, en wat was het gevolg toen ze Gods wet negeerden? (b) Uit welke voorbeelden blijkt dat getrouwe mannen uit voorchristelijke tijden een functionerend geweten hadden?

4 Dit vermogen is vanaf het allereerste begin in de man en de vrouw gelegd. Adam en Eva toonden beiden dat ze een geweten hadden. Een bewijs hiervan is dat ze zich na hun zonde schaamden (Genesis 3:7, 8). Droevig genoeg kon een bezwaard geweten hen toen niet meer helpen. Ze hadden Gods wet opzettelijk genegeerd. Ze hadden er dus bewust voor gekozen opstandelingen te worden, tegenstanders van Jehovah God. Als volmaakte mensen wisten ze wat ze deden, en er was geen weg terug.

 5 In tegenstelling tot Adam en Eva hebben veel onvolmaakte mensen wel naar hun geweten geluisterd. De getrouwe man Job kon bijvoorbeeld zeggen: „Aan mijn gerechtigheid heb ik vastgehouden, en ik zal ze niet laten varen; mijn hart zal mij niet honen om een van mijn dagen” (Job 27:6). * Job was echt een gewetensvol man. Hij luisterde goed naar zijn geweten; hij liet zich er bij zijn daden en beslissingen door leiden. Daarom kon hij met oprechte voldoening zeggen dat zijn geweten hem niet ’hoonde’, of kwelde, met schaamte- en schuldgevoelens. Let eens op het contrast tussen Job en David. Toen David geen respect toonde voor Saul, Jehovah’s gezalfde koning, „gebeurde [het] daarna dat Davids hart hem bleef slaan” (1 Samuël 24:5). Die hevige gewetenswroeging heeft beslist voordelen voor David gehad, want hij leerde ervan dat hij voortaan respect moest tonen.

6. Waaruit blijkt dat alle mensen een geweten hebben?

6 Hebben alleen dienstknechten van Jehovah deze gave van het geweten? Denk eens aan de geïnspireerde woorden van de apostel Paulus: „Telkens wanneer mensen der natiën, die geen wet hebben, van nature de dingen der wet doen, zijn deze mensen, al hebben zij geen wet, zichzelf tot wet. Zij zijn juist degenen die tonen dat de inhoud van de wet in hun hart staat geschreven, terwijl hun geweten met hen getuigenis aflegt en hun eigen gedachten onderling hen beschuldigen of zelfs verontschuldigen” (Romeinen 2:14, 15). Zelfs mensen die Jehovah’s wetten helemaal niet kennen, worden er soms door deze innerlijke getuige toe bewogen naar Gods beginselen te handelen.

7. Hoe komt het dat het geweten soms niet goed functioneert?

7 Soms kan het echter gebeuren dat het geweten niet goed  functioneert. Hoe komt dat? Als een kompas in de buurt van een magneet wordt geplaatst, kan het onder invloed daarvan in een andere richting dan het noorden wijzen. En als het niet in combinatie met een goede kaart wordt gebruikt, kan het praktisch waardeloos zijn. Zo kan ook ons geweten ons de verkeerde kant op sturen als het te veel door de zelfzuchtige verlangens van ons hart wordt beïnvloed. En als we het niet in combinatie met de betrouwbare leiding van Gods Woord gebruiken, zijn we in veel belangrijke kwesties misschien niet in staat goed van kwaad te onderscheiden. Wil ons geweten goed functioneren, dan hebben we echt de leiding van Jehovah’s heilige geest nodig. Paulus schreef: „Mijn geweten legt met mij getuigenis af in heilige geest” (Romeinen 9:1). Maar hoe kunnen we ervoor zorgen dat ons geweten in harmonie is met Jehovah’s heilige geest? Dat is een kwestie van oefening.

HOE JE JE GEWETEN KUNT OEFENEN

8. (a) Hoe kan het hart het geweten beïnvloeden, en wat moet bij onze beslissingen het zwaarst wegen? (b) Waarom is een zuiver geweten voor een christen niet altijd voldoende? (Zie voetnoot.)

8 Hoe neem je een beslissing op grond van je geweten? Sommigen lijken gewoon op hun gevoel af te gaan bij het nemen van een beslissing. En achteraf zeggen ze misschien: ’Ik heb geen last van mijn geweten.’ De verlangens van het hart kunnen heel sterk zijn en kunnen zelfs het geweten beïnvloeden. De Bijbel zegt: „Het hart is verraderlijker dan iets anders en niets ontziend. Wie kan het kennen?” (Jeremia 17:9) Wat ons hart wil, moet dus niet de belangrijkste overweging zijn. We moeten eerst bekijken waarmee Jehovah God ingenomen zal zijn. *

9. Wat is vrees voor God, en hoe kan die vrees van invloed zijn op ons geweten?

 9 Als een beslissing echt op ons geoefende geweten gebaseerd is, zal die een weerspiegeling zijn van onze vrees voor God, en niet van onze persoonlijke verlangens. Laten we eens een voorbeeld bekijken. De getrouwe stadhouder Nehemia had het recht om bepaalde vergoedingen en bijdragen van de inwoners van Jeruzalem te eisen. Maar dat deed hij niet. Waarom niet? Hij verafschuwde de gedachte alleen al dat hij de kans zou lopen zich Jehovah’s misnoegen op de hals te halen door Gods volk te onderdrukken. Hij zei: „Ik heb zo niet gedaan, vanwege de vrees voor God” (Nehemia 5:15). Ware vrees voor God, een oprechte vrees om onze hemelse Vader te mishagen, is van essentieel belang. Die eerbiedige vrees zal ons ertoe bewegen naar leiding te zoeken in Gods Woord als we beslissingen moeten nemen.

10, 11. Welke Bijbelse beginselen hebben betrekking op het gebruik van alcohol, en hoe kunnen we Gods leiding krijgen in het toepassen ervan?

10 Neem bijvoorbeeld het gebruik van alcohol. Velen van ons staan bij feestjes of andere gezellige bijeenkomsten voor de beslissing: drink ik of niet? Eerst moeten we onderzoeken welke Bijbelse beginselen van toepassing zijn. Een matig gebruik van alcohol wordt in de Bijbel niet veroordeeld. De Bijbel looft Jehovah omdat hij ons wijn heeft gegeven (Psalm 104:14, 15). Maar overmatig alcoholgebruik en drinkpartijen worden wel veroordeeld (Lukas 21:34; Romeinen 13:13). Bovendien wordt dronkenschap in één adem genoemd met andere zeer ernstige zonden, zoals hoererij en overspel. * — 1 Korinthiërs 6:9, 10.

11 Het geweten van een christen wordt door deze beginselen gevormd en gevoelig gemaakt. Dus als we voor de beslissing staan of we op een bepaalde bijeenkomst zullen drinken  of niet, stellen we onszelf vragen zoals: Wat voor bijeenkomst is het? Zou het uit de hand kunnen lopen en een drinkpartij kunnen worden? Welke neiging heb ik zelf? Verlang ik naar alcohol, ben ik ervan afhankelijk? Drink ik omdat ik me anders onprettig voel en prikkelbaar ben? Heb ik genoeg zelfbeheersing om niet te veel te drinken? Terwijl we over Bijbelse beginselen nadenken en over de vragen die we onszelf op grond daarvan kunnen stellen, moeten we om Jehovah’s leiding bidden (Psalm 139:23, 24). Op die manier vragen we Jehovah om ons met zijn heilige geest te leiden. Ook oefenen we ons geweten om het in overeenstemming te brengen met Gods beginselen. Maar er is nog een factor die in onze beslissingen moet meewegen.

WAAROM JE REKENING MOET HOUDEN MET HET GEWETEN VAN ANDEREN

Een door de Bijbel gevormd geweten kan je helpen te beslissen of je alcohol zult gebruiken of niet

12, 13. Wat zijn enkele oorzaken waardoor christelijke gewetens verschillen, en hoe moeten we met die verschillen omgaan?

12 Je staat er af en toe misschien verbaasd van dat gewetens van christenen zo verschillend kunnen zijn. De één vindt een bepaalde handelwijze of gewoonte verwerpelijk; de ander doet het graag en ziet geen reden om het te veroordelen. Neem bijvoorbeeld het ’drinken voor de gezelligheid’: de één vindt het heerlijk om tijdens een ontspannen avondje met een paar vrienden wat te drinken; de ander heeft daar moeite mee. Hoe komt het dat die verschillen bestaan, en hoe moeten ze van invloed zijn op onze beslissingen?

13 Er zijn veel oorzaken voor die verschillen. Vaak hebben mensen een totaal verschillende achtergrond. Sommigen zijn zich bijvoorbeeld scherp bewust van een zwakheid waartegen ze hebben gevochten — en misschien niet altijd met succes (1 Koningen 8:38, 39). Wanneer het drank betreft, zijn zulke mensen wellicht extra gevoelig op dat punt. Als je zo iemand op visite hebt en hem alcohol aanbiedt, beweegt zijn geweten hem er misschien terecht toe het te weigeren. Ben je  dan beledigd? Dring je aan? Nee. Of je nu zijn redenen kent of niet — redenen die hij op dat moment wellicht voor zichzelf wil houden — uit broederlijke liefde houd je rekening met hem.

14, 15. In verband met welke kwestie verschilden de gewetens van de eerste christenen, en wat raadde Paulus aan?

14 In de eerste eeuw merkte Paulus dat christenen vaak een heel verschillend geweten hadden. In die tijd hadden sommige christenen moeite met het eten van voedsel dat aan afgoden was geofferd (1 Korinthiërs 10:25). Paulus had geen gewetensbezwaren tegen zulk voedsel dat daarna op de markt werd verkocht. Voor hem waren afgoden niets; afgoden konden nooit de eigenaar zijn van voedsel dat van Jehovah afkomstig was en dat toch al aan hem toebehoorde. Maar Paulus begreep dat anderen niet dezelfde kijk op die kwestie hadden als hij. Sommigen waren voordat ze christenen werden wellicht actief betrokken geweest bij afgoderij. Voor hen was alles wat verband had gehouden met afgoderij, weerzinwekkend. Wat was de oplossing?

15 Paulus zei: „Wij evenwel die sterk zijn, behoren de zwakheden te dragen van hen die niet sterk zijn en niet onszelf te behagen. Want ook de Christus heeft zichzelf niet behaagd” (Romeinen 15:1, 3). Paulus redeneerde dat we de behoeften van onze broeders en zusters boven die van onszelf moeten stellen, net zoals Christus dat had gedaan. In een soortgelijke context zei Paulus dat hij nog liever helemaal geen vlees zou eten dan dat hij een dierbare geloofsgenoot voor wie Christus zijn leven had gegeven, tot struikelen zou brengen. — 1 Korinthiërs 8:13; 10:23, 24, 31-33.

16. Waarom moeten degenen met een nauwgezetter geweten anderen niet bekritiseren?

16 Aan de andere kant moeten degenen met een nauwgezetter geweten anderen niet bekritiseren, en niet eisen dat iedereen hetzelfde over gewetenskwesties denkt als zij (Romeinen 14:10). We kunnen ons geweten echt het best gebruiken om  onszelf te beoordelen, niet als een volmacht om anderen te beoordelen. Denk aan Jezus’ woorden: „Houdt op met oordelen, opdat gij niet wordt geoordeeld” (Mattheüs 7:1). Iedereen in de gemeente zal het willen vermijden een punt te maken van persoonlijke gewetenskwesties. In plaats daarvan zoeken we naar manieren om de liefde en eenheid te bevorderen en elkaar op te bouwen, niet af te breken. — Romeinen 14:19.

DE VOORDELEN VAN EEN GOED GEWETEN

Een goed geweten kan een gids in ons leven zijn en ons vreugde en innerlijke vrede geven

17. Wat is er met het geweten van veel mensen in deze tijd gebeurd?

17 De apostel Petrus schreef: „Behoudt een goed geweten” (1 Petrus 3:16). Een geweten dat rein is in de ogen van Jehovah God is een geweldige zegen. Het is niet zoals het geweten  van heel velen in deze tijd. Paulus sprak over mensen met een geweten dat „als met een brandijzer toegeschroeid” is (1 Timotheüs 4:2, Statenvertaling). Een brandijzer verschroeit het vlees, waardoor het met littekens wordt bedekt en ongevoelig wordt. Veel mensen hebben een geweten dat feitelijk dood is — zo met littekens bedekt en ongevoelig dat het niet meer waarschuwt of protesteert en geen schaamte- of schuldgevoelens veroorzaakt als ze iets slechts doen. ’Daar heb ik gelukkig geen last meer van’, schijnen velen over schuldgevoelens te zeggen.

18, 19. (a) Welke waarde kunnen schaamte- of schuldgevoelens hebben? (b) Wat kunnen we doen als ons geweten ons blijft kwellen wegens zonden waarvan we al berouw hebben getoond?

18 Toch kunnen schuldgevoelens de manier zijn waarop het geweten ons vertelt dat we iets slechts hebben gedaan. Als  die gevoelens een zondaar ertoe brengen berouw te tonen, kunnen zelfs de ergste zonden vergeven worden. Koning David bijvoorbeeld maakte zich aan ernstig kwaaddoen schuldig maar hij ontving vergeving, voornamelijk wegens zijn oprechte berouw. Hij haatte zijn verkeerde handelwijze en was vastbesloten om voortaan Jehovah’s wetten te gehoorzamen, en dat had tot gevolg dat hij persoonlijk ondervond dat Jehovah „goed en vergevensgezind” is (Psalm 51:1-19; 86:5). Maar wat kunnen we doen als we ons intens schuldig en beschaamd blijven voelen nadat we berouw hebben getoond?

19 Soms kan het geweten overdreven streng zijn en een zondaar blijven kwellen met schuldgevoelens die allang geen doel meer dienen. In dat geval moeten we ons hart dat ons veroordeelt er misschien van overtuigen dat Jehovah groter is dan alle menselijke gevoelens. We moeten in zijn liefde en vergevensgezindheid geloven en die aanvaarden, net zoals we anderen daartoe aanmoedigen (1 Johannes 3:19, 20). Aan de andere kant schenkt een zuiver geweten innerlijke vrede, rust en een intense vreugde die je in deze wereld zelden aantreft. Velen die eens in ernstige zonde verwikkeld waren, hebben die geweldige opluchting ervaren en zijn nu in staat een goed geweten te behouden als dienaren van Jehovah God. — 1 Korinthiërs 6:11.

20, 21. (a) Waar wil dit boek je bij helpen? (b) Welke vrijheid hebben we als christenen, maar hoe moeten we die gebruiken?

20 Dit boek is bedoeld om je te helpen die vreugde te ervaren, om in deze moeilijke laatste dagen van Satans stelsel steeds een goed geweten te behouden. Natuurlijk kan het niet alle Bijbelse wetten en beginselen behandelen die je moet overwegen en toepassen in de situaties waar je dagelijks voor komt te staan. Verwacht bovendien in gewetenskwesties geen eenvoudige, scherpomlijnde regels. Dit boek wil je helpen je geweten te vormen en gevoelig te maken doordat je onderzoekt hoe je Gods Woord in je dagelijks leven kunt  toepassen. In tegenstelling tot de mozaïsche wet nodigt „de wet van de Christus” haar navolgers uit om meer naar hun geweten en naar beginselen te leven dan naar geschreven regels (Galaten 6:2). Jehovah geeft christenen dus bijzonder veel vrijheid. Maar zijn Woord waarschuwt ons dat we die vrijheid nooit als „een dekmantel voor slechtheid” mogen gebruiken (1 Petrus 2:16). Die vrijheid geeft ons juist een schitterende gelegenheid om onze liefde voor Jehovah te tonen.

21 Door onder gebed te overdenken hoe je het best naar Bijbelse beginselen kunt leven en door vervolgens te doen wat je hebt besloten, zul je verder werken aan een belangrijk proces dat begon toen je Jehovah leerde kennen. Je „waarnemingsvermogen” zal „door gebruik” geoefend worden (Hebreeën 5:14). Elke dag van je leven zul je voordeel ondervinden van je door de Bijbel gevormde geweten. Zoals het kompas een gids is voor een reiziger, zo zal je geweten je helpen beslissingen te nemen waar je hemelse Vader blij mee is. Dan kun je er zeker van zijn dat je in Gods liefde blijft.

^ ¶5 In de Hebreeuwse Geschriften staat geen specifiek woord voor geweten. Maar in voorbeelden zoals dit wordt duidelijk op het geweten gezinspeeld. De uitdrukking „hart” heeft over het algemeen betrekking op de innerlijke mens. In dit geval gaat het kennelijk om een specifiek deel van de innerlijke mens: zijn geweten. In de christelijke Griekse Geschriften komt het Griekse woord voor geweten zo’n dertig keer voor.

^ ¶8 De Bijbel laat zien dat een zuiver geweten niet altijd voldoende is. Paulus zei bijvoorbeeld: „Ik ben mij er niet van bewust dat er iets tegen mij is. Toch is daardoor nog niet bewezen dat ik rechtvaardig ben, maar hij die mij onderzoekt, is Jehovah” (1 Korinthiërs 4:4). Zelfs mensen die christenen vervolgen, zoals Paulus eens deed, doen dat misschien met een zuiver geweten omdat ze denken dat God hun handelwijze goedkeurt. Het is belangrijk dat ons geweten niet alleen in onze ogen zuiver is maar ook rein is in Gods ogen. — Handelingen 23:1; 2 Timotheüs 1:3.

^ ¶10 Merk op dat veel artsen zeggen dat matig drinken voor alcoholisten onmogelijk is; voor hen betekent matigheid: geen alcohol.

Meer info

Neem verstandige persoonlijke beslissingen

Hoe weet je zeker dat je beslissingen neemt die God goedkeurt? Wat kan je helpen vast te houden aan de beslissingen die je hebt genomen?