Volgens Mattheüs 11:1-30

11  Toen Jezus klaar was met het geven van instructies aan zijn 12 discipelen, ging hij op weg om in hun steden te onderwijzen en te prediken.+  Johannes hoorde in de gevangenis+ wat de Christus allemaal deed en stuurde zijn discipelen naar hem toe+  met de vraag: ‘Bent u degene die zou komen of moeten we een ander verwachten?’+  Jezus antwoordde: ‘Ga naar Johannes en vertel hem wat jullie zien en horen:+  de blinden zien,+ de kreupelen lopen, de melaatsen+ worden rein, de doven horen, de doden worden opgewekt en aan de armen wordt het goede nieuws verteld.+  Gelukkig is degene die geen aanstoot aan mij neemt.’*+  Toen ze vertrokken, begon Jezus tegen de menigte over Johannes te spreken: ‘Waar zijn jullie in de woestijn naar gaan kijken?+ Naar een rietstengel die heen en weer beweegt in de wind?+  Waar zijn jullie dan naar gaan kijken? Naar iemand in kostbare* kleding? Mensen met kostbare kleding vind je alleen in paleizen.  Waarom zijn jullie dan gegaan? Om een profeet te zien? Ja, zeg ik jullie, en veel meer dan een profeet.+ 10  Dit is degene over wie is geschreven: “Let op! Ik stuur mijn boodschapper* voor je* uit, die de weg voor je zal banen!”+ 11  Ik verzeker jullie: Onder degenen die uit een vrouw geboren zijn, is niemand opgestaan die groter is dan Johannes de Doper. Toch is zelfs de kleinste in het Koninkrijk van de hemel groter dan hij.+ 12  Maar sinds de tijd van Johannes de Doper* is het Koninkrijk van de hemel het doel waarnaar mensen streven, en degenen die doorzetten, slagen daarin.*+ 13  Want de Profeten en de Wet hebben allemaal geprofeteerd tot aan Johannes,+ 14  en voor wie het wil aannemen: hij is “Eli̱a die zou komen”.+ 15  Laat iedereen die oren heeft, goed luisteren.+ 16  Met wie zal ik deze generatie vergelijken?+ Deze generatie is te vergelijken met kinderen die op het marktplein zitten en naar hun vriendjes roepen: 17  “Wij hebben voor jullie op de fluit gespeeld, maar jullie wilden niet dansen. Wij hebben een treurlied gezongen, maar jullie wilden niet huilen.” 18  Zo is ook Johannes gekomen. Hij at en dronk niet,+ en toch zeggen de mensen: “Hij is bezeten door een demon.” 19  De Mensenzoon is gekomen, en hij eet en drinkt wel,+ maar nu zeggen de mensen: “Hij is een veelvraat en een dronkaard, een vriend van belastinginners en zondaars.”+ Maar wijsheid blijkt uit de resultaten.’*+ 20  Toen begon hij de steden waar hij de meeste wonderen* had gedaan, verwijten te maken omdat ze geen berouw hadden:+ 21  ‘Wee Cho̱razin! Wee Bethsa̱ïda! Als in Tyrus en Sidon dezelfde wonderen waren gebeurd als bij jullie, zouden de inwoners allang in zak en as berouw hebben gehad.+ 22  Maar ik zeg jullie: de Oordeelsdag zal voor Tyrus en Sidon+ draaglijker zijn dan voor jullie.+ 23  En jij, Kape̱rnaüm,+ zul je tot de hemel worden verheven? In het Graf zul je terechtkomen.+ Als in Sodom dezelfde wonderen waren gebeurd als bij jou, zou het tot op de dag van vandaag nog bestaan. 24  Maar ik zeg je: de Oordeelsdag zal voor Sodom draaglijker zijn dan voor jou.’+ 25  In die tijd zei Jezus verder: ‘Vader, Heer van hemel en aarde, ik loof u in het openbaar omdat u deze dingen voor de wijzen en intellectuelen hebt verborgen en ze aan kleine kinderen hebt onthuld.+ 26  Ja, Vader, want zo hebt u het gewild. 27  Mijn Vader heeft alle dingen aan mij toevertrouwd.+ Niemand kent de Zoon volledig behalve de Vader,+ en niemand kent de Vader volledig behalve de Zoon en degenen aan wie de Zoon bereid is hem te onthullen.+ 28  Kom bij mij als je vermoeid bent* en gebukt gaat onder een zware last, dan zal ik je nieuwe kracht geven. 29  Neem mijn juk* op je en leer van mij,* want ik ben zachtaardig+ en nederig van hart.+ Dan zul je* nieuwe kracht* krijgen. 30  Want mijn juk is makkelijk te dragen* en mijn last is licht.’

Voetnoten

Of ‘die in mij geen aanleiding tot struikelen vindt’.
Of ‘zachte’.
Of ‘engel’.
Lett.: ‘je gezicht’.
Lett.: ‘vanaf de dagen van Johannes de Doper tot nu toe’.
Lett.: ‘grijpen het’.
Of ‘de wijsheid wordt gerechtvaardigd door haar werken’.
Lett.: ‘krachtige werken’.
Of ‘zwoegt’.
Of ‘word mijn discipelen (leerlingen)’.
Of ‘je ziel’.
Of ‘rust’, ‘verkwikking’.
Of ‘comfortabel’, ‘prettig’.

Aantekeningen

gaf onderwijs (...) predikte: Onderwijzen verschilt van prediken in die zin dat een onderwijzer meer doet dan iets verkondigen. Hij geeft instructies en uitleg, gebruikt overtuigende argumenten en voert bewijzen aan. (Zie aantekeningen bij Mt 3:1 en 28:20.)

te onderwijzen en te prediken: Zie aantekening bij Mt 4:23.

hun steden: Blijkbaar de Joodse steden in dat gebied (Galilea).

Christus: Deze titel is afgeleid van het Griekse Christos en is het equivalent van de titel Messias (van het Hebreeuwse Masjiach). Beide woorden betekenen ‘gezalfde’. In Bijbelse tijden werden leiders ceremonieel gezalfd met olie.

de Christus: De titel Christus wordt hier in het Grieks voorafgegaan door het bepaald lidwoord, blijkbaar om Jezus’ ambt als de Messias te beklemtonen.

de Christus: De titel Christus (gezalfde) wordt hier in het Grieks voorafgegaan door het bepaald lidwoord. Daarmee wordt aangegeven dat Jezus de beloofde Messias was, degene die in een speciaal opzicht gezalfd was. (Zie aantekeningen bij Mt 1:1 en 2:4.)

degene die zou komen: Dat wil zeggen de Messias (Ps 118:26; Mt 3:11; 21:9; 23:39).

een melaatse: Iemand met een ernstige huidziekte, zoals lepra. Als er melaatsheid bij iemand werd geconstateerd, werd hij buiten de samenleving gesloten totdat hij genezen was (Le 13:2, vtn., 45, 46; zie Woordenlijst).

Luister!: Het Griekse woord idou, dat onder andere is vertaald met ‘luister’, ‘kijk’, ‘let op’, ‘op dat moment’ en ‘opeens’, wordt vaak gebruikt om de aandacht te vestigen op wat volgt. Het spoort de lezer aan om zich een voorstelling te maken van het tafereel of te letten op een detail in het verslag. Het wordt ook gebruikt voor nadruk of om iets nieuws of verrassends te introduceren. In de Griekse Geschriften komt het woord vooral voor in de evangeliën van Mattheüs en Lukas en in het boek Openbaring. In de Hebreeuwse Geschriften wordt een vergelijkbaar woord veel gebruikt.

Ik verzeker jullie: ‘Verzeker’ is een weergave van het Griekse amen, een transliteratie van het Hebreeuwse ʼamen, dat ‘zo zij het’ of ‘zeker’ betekent. Jezus gebruikt deze uitdrukking vaak om een uitspraak, een belofte of een profetie in te leiden en de absolute betrouwbaarheid ervan te beklemtonen. Dat Jezus het op die manier gebruikt is naar verluidt uniek in religieuze geschriften. Als het woord wordt herhaald (amen amen), zoals in het hele evangelie van Johannes, wordt Jezus’ uitdrukking vertaald met ‘echt, ik verzeker jullie’ (Jo 1:51).

de Doper: Of ‘de Onderdompelaar’. Werd blijkbaar gebruikt als een soort bijnaam, wat aangeeft dat doop door onderdompeling in water kenmerkend was voor Johannes. De Joodse geschiedschrijver Flavius Josephus schreef over ‘Johannes, bijgenaamd de Doper’.

Ik verzeker jullie: Zie aantekening bij Mt 5:18.

de Doper: Of ‘de Onderdompelaar’. (Zie aantekening bij Mt 3:1.)

het doel waarnaar mensen streven (...) degenen die doorzetten: Hier worden twee verwante Griekse woorden gebruikt die voornamelijk de gedachte van krachtige actie of inspanning overbrengen. Sommige Bijbelvertalers vatten die negatief op (in de zin van geweld gebruiken of ondergaan), maar gezien de context en de enige andere keer dat het Griekse werkwoord gebruikt wordt, in Lu 16:16, is het redelijk om de woorden positief op te vatten in de betekenis ‘met enthousiasme achter iets aan gaan’, ‘ijverig zoeken’. Blijkbaar geven deze woorden de krachtige daden en inspanningen weer van degenen die positief op de prediking van Johannes de Doper reageerden, waardoor ze de mogelijkheid kregen in de toekomst leden van het Koninkrijk te worden.

de Wet of de Profeten: Met ‘de Wet’ worden de Bijbelboeken Genesis tot en met Deuteronomium bedoeld en met ‘de Profeten’ de profetische boeken in de Hebreeuwse Geschriften. Maar de combinatie van deze termen kan worden toegepast op de volledige Hebreeuwse Geschriften (Mt 7:12; 22:40; Lu 16:16).

de Profeten en de Wet: Dit is de enige keer dat de gebruikelijke volgorde ‘de Wet en de Profeten’ niet is aangehouden (Mt 5:17; 7:12; 22:40; Lu 16:16). De algehele betekenis is kennelijk hetzelfde (zie aantekening bij Mt 5:17), maar het profetische aspect van de Schrift lijkt hier meer nadruk te krijgen. Zelfs over de wet wordt gezegd dat die geprofeteerd heeft, waarmee het profetische karakter ervan wordt beklemtoond.

Elia: Van de Hebreeuwse naam die ‘mijn God is Jehovah’ betekent.

huilen: Of ‘je op de borst slaan van verdriet’. Mensen sloegen herhaaldelijk met hun handen op hun borst als uiting van extreem verdriet of van schuldgevoelens en spijt (Jes 32:12; Na 2:7; Lu 23:48).

at en dronk niet: Blijkbaar duidt dit op Johannes’ leven van zelfverloochening. Hij vastte en hield zich aan het vereiste voor nazireeërs om zich te onthouden van alcohol (Nu 6:2-4; Mt 9:14, 15; Lu 1:15; 7:33).

Mensenzoon: Of ‘Zoon van een mens’. Deze uitdrukking komt in de evangeliën zo’n 80 keer voor. Jezus paste die op zichzelf toe, blijkbaar om te beklemtonen dat hij echt een mens was, geboren uit een vrouw, en dat hij een passende menselijke tegenhanger van Adam was, met de macht om de mensheid te verlossen van zonde en de dood (Ro 5:12, 14, 15). Deze term laat ook uitkomen dat Jezus de Messias was, de Christus (Da 7:13, 14; zie Woordenlijst).

belastinginners: Veel Joden inden belasting voor de Romeinse overheid. Mensen hadden een hekel aan deze Joden omdat ze samenwerkten met een gehate overheerser en omdat ze meer geld afpersten dan het officiële belastingtarief. Belastinginners werden meestal door andere Joden gemeden en gelijkgesteld met zondaars en prostituees (Mt 11:19; 21:32).

Mensenzoon: Zie aantekening bij Mt 8:20.

belastinginners: Zie aantekening bij Mt 5:46.

Kapernaüm: Van een Hebreeuwse naam die ‘dorp van Nahum’ of ‘dorp van troost’ betekent (Na 1:1, vtn.). De stad lag aan de NW-kust van het Meer van Galilea en werd in Mt 9:1 ‘zijn eigen stad’ genoemd. De stad speelde een grote rol in Jezus’ bediening op aarde.

Kapernaüm: Zie aantekening bij Mt 4:13.

hemel: Hier gebruikt als metafoor voor een bijzonder begunstigde positie.

het Graf: Of ‘Hades’, het collectieve graf van de mensheid. (Zie Woordenlijst.) Hier figuurlijk gebruikt voor de vernedering die Kapernaüm zou ondergaan.

je: Het voornaamwoord ‘je’ staat in het Grieks in het meervoud.

voor jou: Het voornaamwoord ‘jou’ staat hier in het Grieks in het enkelvoud. Blijkbaar wordt de stad aangesproken.

aan kleine kinderen: Of ‘personen die als kinderen zijn’, dat wil zeggen nederige mensen die graag willen leren.

gebukt gaat onder een zware last: Degenen die Jezus uitnodigde om bij hem te komen, gingen ‘gebukt’ onder bezorgdheid en vermoeidheid. Hun aanbidding van Jehovah was een last geworden door de menselijke tradities die aan de wet van Mozes waren toegevoegd (Mt 23:4). Zelfs de sabbat, die bedoeld was om nieuwe kracht op te doen, was een zware last geworden (Ex 23:12; Mr 2:23-28; Lu 6:1-11).

nieuwe kracht geven: Het Griekse woord kan duiden op rust (Mt 26:45; Mr 6:31) en op verlichting van gezwoeg waardoor iemand kan herstellen en op krachten kan komen (2Kor 7:13; Flm 7). Uit de context blijkt dat het op zich nemen van Jezus’ ‘juk’ (Mt 11:29) dienst betekende en geen rust. Het actieve Griekse werkwoord brengt de gedachte over dat Jezus vermoeide personen zou verjongen en energie zou geven, waardoor ze het verlangen zouden krijgen zijn lichte juk op zich te nemen, dat makkelijk te dragen was.

zachtaardig: Een innerlijke eigenschap van personen die zich bereidwillig aan Gods wil en leiding onderwerpen en niet proberen anderen te domineren. Het impliceert geen lafheid of zwakheid. In de Septuaginta is het woord gebruikt als equivalent van een Hebreeuws woord dat vertaald kan worden als ‘zachtmoedig’ of ‘nederig’. Het is gebruikt in verband met Mozes (Nu 12:3), degenen die willen leren (Ps 25:9), degenen die de aarde zullen bezitten (Ps 37:11) en de Messias (Za 9:9; Mt 21:5). Jezus beschreef zichzelf als een zachtaardig of zachtmoedig persoon (Mt 11:29).

Neem mijn juk op je: Jezus gebruikte ‘juk’ figuurlijk in de betekenis van onderworpenheid aan gezag en leiding. Als hij een dubbel juk in gedachten had, het juk dat God op Jezus had gelegd, dan zou dat betekenen dat hij zijn discipelen uitnodigde om met hem onder het juk te komen en dat hij ze zou helpen. Dan zou het vertaald kunnen worden als: ‘Kom met mij onder mijn juk.’ Als het gaat om het juk dat Jezus zelf op anderen legt, betekent het dat iemand zich als Christus’ discipel aan zijn gezag en leiding onderwerpt. (Zie Woordenlijst.)

zachtaardig: Zie aantekening bij Mt 5:5.

nederig van hart: Het Griekse woord duidt op de eigenschap nederigheid of bescheidenheid. Het komt ook voor in Jak 4:6 en 1Pe 5:5. De toestand van iemands figuurlijke hart blijkt uit zijn instelling of houding tegenover God en andere mensen.

je: Of ‘je ziel’. In het Grieks wordt een meervoudig voornaamwoord gebruikt. (Zie Woordenlijst.)

Media

Paleizen
Paleizen

Toen Jezus het had over mensen die in ‘paleizen’ woonden (Mt 11:8; Lu 7:25), dachten de aanwezigen misschien aan de vele luxe paleizen die Herodes de Grote had laten bouwen. Op de foto zijn de restanten te zien van slechts een deel van het winterpaleis dat hij in Jericho liet bouwen. Het complex omvatte een door zuilen omgeven ontvangsthal van 29 bij 19 m, binnenplaatsen met zuilengangen en daaromheen talloze kamers, en een badhuis met verwarmings- en koelsystemen. Bij het paleis hoorde een tuin die uit meerdere niveaus bestond. Dit paleis is misschien afgebrand tijdens een opstand enkele tientallen jaren voordat Johannes de Doper met zijn bediening begon, en het werd herbouwd door Herodes’ zoon Archelaüs.

Fluit
Fluit

In Bijbelse tijden waren fluiten gemaakt van riet en zelfs van bot of ivoor. De fluit was een van de populairste muziekinstrumenten. Er werd op gespeeld bij feestelijke gelegenheden, zoals feestmaaltijden en bruiloften (1Kon 1:40; Jes 5:12; 30:29), een gewoonte die kinderen op de pleinen naspeelden. Er werd ook op de fluit gespeeld bij verdrietige gelegenheden, zoals begrafenissen. Beroepsklagers werden vaak begeleid door fluitspelers die droevige wijsjes speelden. Het stuk fluit op de afbeelding is in Jeruzalem gevonden in een laag puin die dateert uit de tijd dat de tempel door de Romeinen werd verwoest. Het is zo’n 15 cm lang en is waarschijnlijk gemaakt van een stuk bot uit de voorpoot van een koe.

Marktplein
Marktplein

Sommige marktpleinen, zoals die op de afbeelding, lagen aan een straat. Verkopers zetten vaak zo veel koopwaar in de straat dat er geen verkeer meer langs kon. De inwoners konden huishoudelijke spullen, potten en duur glaswerk kopen, en ook verse producten. Omdat er geen koeling was, moesten mensen elke dag naar de markt om boodschappen te doen. Het was de plek waar je nieuwtjes hoorde via handelaars of bezoekers, waar kinderen speelden en waar werklozen wachtten op iemand die hen wilde inhuren. Op het marktplein genas Jezus zieken en predikte Paulus (Han 17:17). In contrast daarmee wilden de trotse schriftgeleerden en farizeeën op deze openbare plaatsen graag opgemerkt en begroet worden.

Chorazin en Bethsaïda
Chorazin en Bethsaïda

De steden Chorazin en Bethsaïda lagen in de buurt van Kapernaüm, de stad die Jezus kennelijk als thuisbasis gebruikte tijdens zijn grote bediening in Galilea van twee jaar. De Joodse inwoners van die steden zagen Jezus wonderen doen die de afgodische inwoners van Tyrus en Sidon tot berouw zouden hebben gebracht. In de omgeving van Bethsaïda gaf Jezus bijvoorbeeld door een wonder meer dan 5000 mensen te eten en genas hij later een blinde man (Mt 14:13-21; Mr 8:22; Lu 9:10-17).

Kapernaüm, Chorazin en Bethsaïda
Kapernaüm, Chorazin en Bethsaïda

De panoramabeelden in dit filmpje zijn gemaakt vanaf het uitkijkpunt Ofir, op de noordoostelijke oever van het Meer van Galilea. Chorazin (2) lag maar zo’n 3 km van de plek waar naar verluidt het oude Kapernaüm (1) lag, de stad die Jezus kennelijk als uitvalsbasis gebruikt heeft tijdens zijn grote bediening van meer dan twee jaar in Galilea. De apostelen Petrus en Andreas woonden in Kapernaüm en het belastingkantoor van Mattheüs lag in of in de buurt van die stad (Mr 1:21, 29; 2:1, 13, 14; 3:16; Lu 4:31, 38). Petrus, Andreas en ook Filippus kwamen oorspronkelijk uit de nabijgelegen stad Bethsaïda (3) (Jo 1:44). Jezus deed veel wonderen in of bij deze drie steden. (Zie Appendix A7-D, kaart 3B, en A7-E, kaart 4.)

Juk
Juk

Een juk kon een houten balk zijn die gemaakt was om op iemands schouders te passen. Aan beide kanten van het lichaam konden lasten gehangen worden. Het kon ook een houten frame of balk zijn die op de nek van twee lastdieren werd gelegd om ze een last te laten trekken.