Doorgaan naar inhoud

Doorgaan naar inhoudsopgave

Als gezin samen eten — Waarom belangrijk?

Als gezin samen eten — Waarom belangrijk?

 Als gezin samen eten — Waarom belangrijk?

„Het leven brengt niet alleen plezierige en aangename dingen, maar ook verdriet en tranen. Maar of we nu gelukkig zijn of verdrietig, we hebben voedsel nodig. Een lekkere maaltijd doet zowel gelukkige als verdrietige mensen goed.” — Laurie Colwin, Amerikaans schrijfster.

JAREN geleden hielden veel gezinnen in westerse landen een traditie in ere. Het hele gezin verzamelde zich minstens één keer per dag rond de tafel voor een maaltijd. Niets mocht die maaltijd verstoren. Niemand keek tv, droeg een oortelefoon of stuurde sms’jes naar vrienden. De vredige sfeer bood de aanwezigen de gelegenheid om onder het genot van een gezonde maaltijd wijsheden in zich op te nemen, de gezinsband te versterken en samen te lachen om dagelijkse belevenissen.

Voor heel wat mensen in deze tijd lijkt een gezamenlijke maaltijd misschien een ouderwetse gewoonte. In veel gezinnen is zo’n maaltijd eerder uitzondering dan regel. Waarom is het voor gezinnen zo moeilijk om samen te eten? Is het de moeite waard om dit traditionele gebruik in stand te houden? Wat voor voordelen zou het voor elk gezinslid kunnen hebben?

Als gezin samen eten — Een gewoonte die verdwijnt

„Het feit dat de gewoonte [de avondmaaltijd] in de loop van één generatie zichtbaar is afgenomen, (...) is een opmerkelijk bewijs dat onze sociale verbondenheid heel snel aan het veranderen is”, zegt Robert Putnam in zijn boek Bowling Alone. Welke factoren hebben tot dit fenomeen bijgedragen? Ten eerste maken zowel mannen als vrouwen langere dagen vanwege de hoge kosten voor levensonderhoud. Alleenstaande ouders, van wie de financiële situatie vaak onzekerder is, houden zelfs nog minder tijd over. Ten tweede werkt het hectische levenstempo van tegenwoordig haastig eten en fastfood in de hand. Niet alleen volwassenen maar ook kinderen hebben veel verplichtingen, zoals sport en andere naschoolse activiteiten.

Bovendien komen sommige vaders liever thuis als hun kleine kinderen al in bed liggen, omdat ze geen zin hebben in hun driftbuien bij het avondeten. Andere ouders die wel op tijd thuis zijn, kiezen ervoor de kinderen eerst te laten eten en hen vervolgens naar bed te brengen zodat ze daarna rustig met z’n tweeën kunnen eten.

Zulke situaties hebben tot gevolg dat gezinsleden op verschillende tijden eten. Briefjes op de koelkast vervangen gesprekken aan tafel. Een gezinslid komt thuis, warmt een van tevoren bereide maaltijd op en gaat voor de tv of achter de computer of spelconsole zitten. Die tendens lijkt onomkeerbaar. Is het dan wel de moeite om serieus te proberen dat tegen te gaan?

De voordelen van gezamenlijke maaltijden

Gezinsmaaltijden geven ouders een unieke gelegenheid om voor het emotionele welzijn van hun kinderen te zorgen. De avondmaaltijd is „voor kinderen een voor de hand liggend moment om geregeld bij hun ouders te zijn en in  een ontspannen sfeer aandacht te krijgen”, legt Miriam Weinstein uit in haar boek The Surprising Power of Family Meals. „De avondmaaltijd is dan misschien geen wondermiddel, maar het lijkt wel een relatief moeiteloze oplossing.”

Eduardo, een vader van middelbare leeftijd in Spanje, is het daarmee eens. „Toen ik nog bij mijn ouders woonde, zaten we elke dag met elf man aan tafel”, vertelt hij. „Mijn vader deed heel erg zijn best om tussen de middag naar huis te komen om samen met ons te eten. Het was in elk opzicht een bijzondere gebeurtenis. We bleven op de hoogte van het leven van elk gezinslid. Er werd altijd veel gelachen. Die leuke herinneringen overtuigden me ervan dat ik het voorbeeld van mijn vader moest navolgen.”

Gezinsmaaltijden helpen kinderen ook om een evenwichtiger, gezonder leven te leiden. Volgens het Amerikaanse Centrum voor Verslaving en Alcoholmisbruik van de Columbia-universiteit hebben jongeren die zo’n vijf keer per week samen met het gezin eten, minder problemen die verband houden met angsten, verveling of gebrek aan interesse, en halen ze betere cijfers op school.

„Ik ben ervan overtuigd dat gezamenlijke maaltijden kinderen emotioneel stabiel maken”, voegt Eduardo eraan toe. „Mijn dochters vragen zich niet af wanneer ze met ons over iets kunnen praten. De gezinsmaaltijd biedt daarvoor elke dag de perfecte gelegenheid. En als vader blijf ik zo op de hoogte van de problemen van mijn dochters.”

Blijkbaar kan het samen eten zelfs slechte eetgewoonten voorkomen. De Universiteit van Navarra in Spanje bericht dat in je eentje eten het risico op een eetstoornis vergroot. Zo’n stoornis zou zich uiteraard alsnog kunnen ontwikkelen, maar als er niet geregeld samen met anderen wordt gegeten, is de kans erop groter. „Als samen eten een gewoonte wordt, voelen kinderen dat hun ouders om hen geven. Gezinsmaaltijden geven de emotionele zekerheid van een warme, liefdevolle gezinssfeer”, zegt Esmeralda, die twee dochters heeft.

Samen eten geeft ouders ook de gelegenheid om in de geestelijke behoeften van hun kinderen te voorzien. Zo’n 3500 jaar geleden moedigde God de Israëlieten aan tijd met hun kinderen door te brengen om geestelijke waarden in hun hart te prenten (Deuteronomium 6:6, 7). „Door samen te bidden en een Bijbeltekst te bespreken, wordt de maaltijd een geestelijke aangelegenheid”, zegt Ángel, vader van twee kinderen. Wat hebben sommige gezinnen met het oog op de vele voordelen van samen eten gedaan om het tot een gewoonte te maken?

Wat ervoor nodig is

„Organisatie en bereidwilligheid zijn noodzakelijk”, legt Esmeralda uit. „Je moet het tijdschema zo goed mogelijk aanpassen aan degene die als laatste thuiskomt.” Maribel, moeder van twee kinderen, zegt: „We eten elke avond samen, wat er ook gebeurt.” Sommige gezinnen gebruiken vrije tijd in het weekend om maaltijden voor doordeweeks gedeeltelijk of zelfs helemaal voor te bereiden.

Het is ook een hulp om de gezinsmaaltijden als een prioriteit te bezien. „Ik moest mijn werkschema veranderen om voor het avondeten thuis te zijn, maar het was de moeite waard”, zegt Eduardo. „Nu ben ik me meer bewust van wat er zich in het gezin afspeelt. Omdat ik me elke dag op mijn werk vele uren moet concentreren, zou het zelfzuchtig van me zijn om mijn gezin bij de maaltijd niet dezelfde aandacht te geven.”

Hoe zit het met afleidingen? „Ons gezin eet in een kamer waar geen tv staat”, zegt David van zestien. „We maken van het moment gebruik om mijn vader en moeder te vertellen wat we die dag hebben beleefd, en ze geven ons vaak goede raad.” Hij voegt eraan toe: „Tegenwoordig praten tieners niet vaak met hun ouders. (...) Zelfs als het hele gezin thuis is, eet iedereen apart voor de buis. Ze weten niet wat ze missen.” De zeventienjarige Sandra is het daarmee eens: „Ik vind het erg als een klasgenoot zegt: ’Ik ben benieuwd wat mijn moeder in de koelkast heeft  staan.’ Voor mij draaien de maaltijden in ons gezin niet alleen om eten. Ze bieden ons de gelegenheid om te lachen, te praten en genegenheid voor elkaar te tonen.”

Gezinsmaaltijden kunnen „een bescherming worden tegen de druk waarmee we elke dag te maken krijgen”, aldus The Surprising Power of Family Meals. Zouden ze uw gezin hechter kunnen maken? Als u een druk leven hebt, zijn gezinsmaaltijden een gelegenheid om te ontspannen en met uw geliefden te praten. De inspanning zal beslist de moeite waard zijn.

[Kader/Illustratie op blz. 15]

WAT JE TIJDENS EEN GEZAMENLIJKE MAALTIJD KUNT LEREN

Een gesprek voeren. Kinderen kunnen leren om respectvol te praten en te luisteren. Gesprekken verrijken hun woordenschat en leren hun hoe ze zich kunnen uitdrukken.

Gezond eten op geregelde tijden.

Goede manieren. Leer vrijgevigheid door voedsel te delen en er niet op te staan het beste deel te krijgen. Leer tijdens het eten ook voor de behoeften van andere gezinsleden te zorgen.

Samenwerken als een team. Kinderen kunnen meehelpen door de tafel te dekken en af te ruimen, af te wassen of anderen te bedienen. Als ze wat ouder worden, kunnen ze ook helpen met het bereiden van de maaltijd.