Volgens Lukas 16:1-31

16  Daarna zei hij ook tegen de discipelen: ‘Een rijke man had een beheerder+ die ervan werd beschuldigd dat hij de eigendommen van zijn meester verkwistte.  Hij riep hem dus bij zich en zei: “Wat hoor ik allemaal over je? Je kunt het huis niet langer besturen, dus leg verantwoording af van je beheer.”  Toen zei de beheerder bij zichzelf: “Wat moet ik doen? Mijn meester wil het beheer van me afnemen. Ik ben niet sterk genoeg om te spitten en ik schaam me om te bedelen.  Wacht, ik weet al wat ik zal doen om ervoor te zorgen dat mensen me in hun huis zullen ontvangen wanneer ik straks als beheerder ontslagen ben!”  Hij liet iedereen die bij zijn meester schulden had een voor een bij zich komen. Hij zei tegen de eerste: “Hoeveel ben je mijn meester schuldig?”  De man antwoordde: “Honderd maten olijfolie.” Hij zei: “Hier is de geschreven overeenkomst. Ga zitten en schrijf vlug 50 op.”  Tegen een ander zei hij: “En jij, hoeveel ben jij hem schuldig?” De man antwoordde: “Honderd grote maten tarwe.” Hij zei: “Hier is de geschreven overeenkomst. Schrijf 80 op.”  Ook al was de beheerder onrechtvaardig, toch prees zijn meester hem omdat hij met praktische wijsheid te werk was gegaan. Want de zonen van deze wereld gaan slimmer met elkaar* om dan de zonen van het licht.+  Zo zeg ik jullie ook: Maak vrienden met behulp van de onrechtvaardige rijkdom,+ zodat zij je in de eeuwige woonplaatsen zullen ontvangen wanneer die rijkdom wegvalt.+ 10  Wie betrouwbaar* is in het kleine, is ook betrouwbaar in het grote, en wie onrechtvaardig is in het kleine, is ook onrechtvaardig in het grote. 11  Als je dus niet betrouwbaar blijkt te zijn als het gaat om de onrechtvaardige rijkdom, wie zal dan de ware rijkdom aan je toevertrouwen? 12  En als je niet betrouwbaar blijkt te zijn als het gaat om de bezittingen van een ander, wie zal je dan iets geven voor jezelf?*+ 13  Een knecht kan niet twee meesters dienen: óf hij zal de een haten en van de ander houden, óf hij zal juist aan de eerste gehecht zijn en de ander verachten. Je kunt niet God én de Rijkdom dienen.’+ 14  De farizeeën, die van geld hielden, luisterden naar die dingen en begonnen hem te bespotten.+ 15  Hij zei tegen ze: ‘Jullie doen je bij de mensen rechtvaardig voor,+ maar God kent jullie hart.+ Wat bij mensen in hoog aanzien staat, is in Gods ogen walgelijk.+ 16  Tot Johannes waren er de Wet en de Profeten. Vanaf die tijd wordt Gods Koninkrijk als goed nieuws bekendgemaakt, en alle soorten mensen streven ernaar het te bereiken.+ 17  Hemel en aarde zouden nog eerder verdwijnen dan dat ook maar één deeltje van een letter uit de wet onvervuld blijft.+ 18  Iedereen die zich van zijn vrouw laat scheiden en met een ander trouwt, pleegt overspel. En iemand die met een gescheiden vrouw trouwt, pleegt overspel.+ 19  Er was een rijke man die purperen en linnen kleding droeg+ en elke dag in weelde en luxe baadde. 20  Bij zijn poort werd altijd een bedelaar neergelegd die Lazarus heette en die onder de zweren zat. 21  Hij hoopte zijn maag te vullen met wat er van de tafel van de rijke man viel. Ook kwamen de honden zijn zweren likken. 22  Op een dag stierf de bedelaar en hij werd door de engelen naar Abraham gedragen. Ook de rijke man stierf en hij werd begraven. 23  In het Graf keek hij op terwijl hij hevige pijn had, en hij zag in de verte Abraham met Lazarus naast zich. 24  “Vader Abraham,” riep hij, “heb medelijden* en stuur Lazarus naar me toe. Dan kan hij het topje van zijn vinger in water dopen om mijn tong te verkoelen, want ik lijd hevige pijn in deze vlammen.” 25  Maar Abraham zei: “Kind, bedenk dat jij tijdens je leven heel veel goede dingen hebt gekregen, terwijl Lazarus het heel slecht heeft gehad. Nu wordt hij hier getroost maar lijd jij hevige pijn.+ 26  Bovendien bevindt er zich tussen ons en jullie een grote kloof,* zodat niemand van hier naar jullie kan oversteken en ook niemand van daar naar ons.” 27  Toen zei hij: “Vader, dan vraag ik of u hem naar het huis van mijn vader wilt sturen 28  om mijn vijf broers een grondig getuigenis te geven, zodat zij niet in deze plaats van pijniging terechtkomen.” 29  Maar Abraham zei: “Ze hebben Mozes en de Profeten. Daar moeten ze naar luisteren.”+ 30  Hij zei: “Nee, vader Abraham, maar als er iemand uit de dood opstaat en naar ze toe gaat, zullen ze berouw hebben.” 31  Maar hij antwoordde: “Als ze niet naar Mozes+ en de Profeten luisteren, zullen ze ook niet overtuigd worden als er iemand uit de dood opstaat.”’

Voetnoten

Lett.: ‘hun eigen generatie’.
Of ‘trouw’.
Of ‘geven wat van jou is’.
Of ‘wees mij barmhartig’.
Lett.: ‘is er tussen (...) gevestigd’.

Aantekeningen

beheerder: Of ‘huismeester’, ‘huisbestuurder’. Het Griekse oikonomos duidt op iemand die over bedienden is aangesteld, hoewel hij zelf ook een bediende is. Vroeger was dat vaak een trouwe slaaf die het beheer kreeg over de belangen van zijn meester. Het was dus een vertrouwenspositie. Abrahams dienaar ‘die het beheer had over al zijn bezittingen’ was zo’n beheerder of huisbestuurder (Ge 24:2). Dat gold ook voor Jozef, zoals wordt beschreven in Ge 39:4. Het woord beheerder in Jezus’ illustratie staat in het enkelvoud, maar dat betekent niet per se dat de beheerder slechts één bepaalde persoon afbeeldt. In de Bijbel wordt wel vaker met een enkelvoudig zelfstandig naamwoord verwezen naar een collectieve groep. Jehovah sprak bijvoorbeeld het volk Israël als groep toe en zei tegen hen: ‘Jullie zijn mijn getuigen [meervoud], (...) mijn dienaar [enkelvoud] die ik heb uitgekozen’ (Jes 43:10). Zo gaat ook deze illustratie over een samengestelde beheerder. In de parallelle illustratie in Mt 24:45 wordt deze beheerder ‘de getrouwe en beleidvolle slaaf’ genoemd.

beheerder: Of ‘huismeester’, ‘huisbestuurder’. (Zie aantekening bij Lu 12:42.)

maten: Of ‘bath’. Sommige geleerden zeggen dat het Griekse woord batos het equivalent is van de Hebreeuwse bath. Op basis van vondsten van kruikscherven met de benaming ‘bath’ erop in Oudhebreeuwse letters wordt een bath geschat op ongeveer 22 l. (Zie Woordenlijst ‘Bath’ en App. B14.)

maten: Of ‘bath’. Sommige geleerden zeggen dat het Griekse woord batos het equivalent is van de Hebreeuwse bath. Op basis van vondsten van kruikscherven met de benaming ‘bath’ erop in Oudhebreeuwse letters wordt een bath geschat op ongeveer 22 l. (Zie Woordenlijst ‘Bath’ en App. B14.)

grote maten: Of ‘kor’. Sommige geleerden zeggen dat het Griekse woord koros het equivalent is van de Hebreeuwse kor, die tien bath bevatte. Een kor was 220 l, gebaseerd op de geschatte inhoud van de bath. (Zie aantekening bij Lu 16:6, Woordenlijst ‘Bath’ en ‘Kor’, en App. B14.)

beleidvolle: Het Griekse woord brengt de gedachte over van verstand in combinatie met inzicht, overleg, een goed oordeel, voorzichtigheid en praktische wijsheid. Hetzelfde Griekse woord wordt gebruikt in Mt 7:24 en 25:2, 4, 8, 9. De Septuaginta gebruikt dit woord in Ge 41:33, 39 in verband met Jozef.

beleidvolle: Of ‘verstandige’. Het Griekse bijvoeglijk naamwoord fronimos dat hier gebruikt wordt, brengt de gedachte over van verstand in combinatie met inzicht, overleg, een goed oordeel, voorzichtigheid en praktische wijsheid. Lukas gebruikt een vorm van hetzelfde Griekse woord in Lu 16:8, waar het wordt weergegeven met ‘slimmer’ (‘in praktisch opzicht wijzer’, vtn.). Hetzelfde Griekse woord komt ook voor in Mt 7:24; 25:2, 4, 8, 9. De Septuaginta gebruikt het woord in Ge 41:33, 39 voor Jozef.

met praktische wijsheid te werk was gegaan: Of ‘het slim had aangepakt’. Het Griekse woord fronimos wordt hier weergegeven als ‘met praktische wijsheid’. Vormen van het verwante bijvoeglijk naamwoord worden later in dit vers weergegeven als slimmer (lett.: ‘in praktisch opzicht wijzer’) en in Mt 7:24; 24:45; 25:2 en Lu 12:42 als ‘verstandig’ en ‘beleidvol’. (Zie aantekeningen bij Mt 24:45 en Lu 12:42.)

deze wereld: Het Griekse woord aion (tijdperk) kan slaan op de bestaande toestand of de kenmerken die een bepaald tijdperk onderscheiden. In deze context duidt het op deze onrechtvaardige wereld en een wereldse leefstijl. (Zie Woordenlijst ‘Samenstel van dingen’.)

Rijkdom: Het Griekse mamonas (van Semitische oorsprong) wordt traditioneel weergegeven met ‘de mammon’ en kan ook worden vertaald met ‘Geld’. ‘Rijkdom’ wordt hier gepersonifieerd als een meester of een valse god, maar er is geen bewijs dat het woord ooit gebruikt is als de naam van een specifieke god.

vrienden: Dat wil zeggen vrienden in de hemel — Jehovah God en Jezus Christus — de enigen die anderen ‘in de eeuwige woonplaatsen’ kunnen ontvangen.

de onrechtvaardige rijkdom: Lett.: ‘de mammon van de onrechtvaardigheid’. Het Griekse mamonas (van Semitische oorsprong) wordt traditioneel weergegeven met ‘de mammon’ en wordt algemeen opgevat als verwijzend naar geld of rijkdom. (Zie aantekening bij Mt 6:24.) Jezus bezag dit soort rijkdom kennelijk als onrechtvaardig omdat die wordt beheerd door zondige mensen, meestal wordt gebruikt voor egoïstische doelen en vaak door onrechtvaardige daden is verkregen. Het hebben van of verlangen naar materiële rijkdom kan ook tot wetteloze daden leiden. Rijkdommen kunnen hun waarde verliezen, dus iemand moet daar niet zijn vertrouwen in stellen (1Ti 6:9, 10, 17-19). Hij moet zijn rijkdom juist gebruiken om bevriend te raken met Jehovah en Jezus, die hem in de eeuwige woonplaatsen kunnen ontvangen.

eeuwige woonplaatsen: Lett.: ‘eeuwige tenten’. Kennelijk slaat dit op volmaakte woonplaatsen in de eeuwige nieuwe wereld, of dat nu in de hemel in het Koninkrijk met Jezus Christus is of op aarde in het paradijs onder het bestuur van dat Koninkrijk.

haat: In de Bijbel heeft het woord haten verschillende betekenisnuances. Het kan duiden op boosaardige gevoelens van vijandigheid die iemand ertoe aanzetten anderen kwaad te doen. Het kan ook slaan op een intense afkeer van iets of iemand waarmee of met wie hij dan ook niets te maken wil hebben. Het kan ook gewoon ‘minder liefhebben’ betekenen. Als bijvoorbeeld over Jakob wordt gezegd dat hij Lea ‘haatte’ en van Rachel hield, wil dat zeggen dat hij minder liefde had voor Lea dan voor Rachel (Ge 29:31, vtn.; De 21:15, vtn.). In die betekenis werd dit woord ook in andere oude Joodse literatuur gebruikt. Jezus bedoelde dus niet dat zijn volgelingen vijandigheid of afkeer tegenover hun familie en zichzelf moesten voelen, want dat klopt niet met de rest van de Bijbel. (Vergelijk Mr 12:29-31 en Ef 5:28, 29, 33.) In deze context kan ‘haat’ ook worden weergegeven met ‘minder liefheeft’.

Rijkdom: Het Griekse mamonas (van Semitische oorsprong) wordt traditioneel weergegeven met ‘de mammon’ en kan ook worden vertaald met ‘Geld’. ‘Rijkdom’ wordt hier gepersonifieerd als een meester of een valse god, maar er is geen bewijs dat het woord ooit gebruikt is als de naam van een specifieke god.

dienen: Het Griekse werkwoord duidt op werken als een slaaf, dat wil zeggen iemand die het bezit van één meester is. Jezus bedoelde hier dat een christen God niet de volledige toewijding kan geven die Hij verdient en tegelijk toegewijd kan zijn aan het vergaren van bezittingen.

haten: Dat wil zeggen minder toegewijd zijn aan. (Zie aantekening bij Lu 14:26.)

de Rijkdom: Zie aantekening bij Mt 6:24.

dienen: Zie aantekening bij Mt 6:24.

de Profeten en de Wet: Dit is de enige keer dat de gebruikelijke volgorde ‘de Wet en de Profeten’ niet is aangehouden (Mt 5:17; 7:12; 22:40; Lu 16:16). De algehele betekenis is kennelijk hetzelfde (zie aantekening bij Mt 5:17), maar het profetische aspect van de Schrift lijkt hier meer nadruk te krijgen. Zelfs over de wet wordt gezegd dat die geprofeteerd heeft, waarmee het profetische karakter ervan wordt beklemtoond.

de Wet en de Profeten: Met ‘de Wet’ worden de Bijbelboeken Genesis tot en met Deuteronomium bedoeld en met ‘de Profeten’ de profetische boeken in de Hebreeuwse Geschriften. Maar de combinatie van deze termen kan worden toegepast op de volledige Hebreeuwse Geschriften (Mt 5:17; 7:12; 22:40; zie aantekening bij Mt 11:13).

streven ernaar het te bereiken: Het Griekse woord dat hier wordt gebruikt, brengt voornamelijk de gedachte van krachtige actie of inspanning over. Sommige Bijbelvertalers vatten dit negatief op (in de zin van geweld gebruiken of ondergaan), maar gezien de context (wordt Gods Koninkrijk als goed nieuws bekendgemaakt) is het redelijk om de term positief op te vatten in de betekenis ‘met enthousiasme achter iets aan gaan’, ‘ijverig zoeken’. Blijkbaar geven deze woorden de krachtige daden en inspanningen weer van degenen die positief op de prediking van het goede nieuws over Gods Koninkrijk reageerden, waardoor ze de mogelijkheid kregen in de toekomst leden van dat Koninkrijk te worden.

één deeltje van een letter: Bepaalde Hebreeuwse tekens hadden een klein streepje (deeltje) dat de ene letter van de andere onderscheidde. Zo liet Jezus’ hyperbool uitkomen dat Gods Woord tot in het kleinste detail in vervulling zou gaan.

één deeltje van een letter: Of ‘één tittel’. In het Hebreeuwse alfabet van Jezus’ tijd hadden bepaalde tekens een klein streepje (deeltje) dat de ene letter van de andere onderscheidde. Zo liet Jezus’ hyperbool uitkomen dat Gods Woord tot in het kleinste detail in vervulling zou gaan. (Zie aantekening bij Mt 5:18.)

seksuele immoraliteit: Het Griekse porneia is een algemene term voor elke vorm van seksuele gemeenschap die volgens de Bijbel ongeoorloofd is. Het omvat overspel, prostitutie, seks tussen ongetrouwde personen, homoseksualiteit en bestialiteit. (Zie Woordenlijst.)

overspel: Dat wil zeggen seksuele ontrouw binnen het huwelijk. Het Griekse werkwoord moicheuo wordt gebruikt in dit citaat uit Ex 20:14 en De 5:18, waar het overeenkomende Hebreeuwse werkwoord naʼaf staat. In de Bijbel duidt overspel op vrijwillige ‘seksuele immoraliteit’ van een getrouwde man of vrouw met iemand anders dan zijn of haar huwelijkspartner. (Vergelijk de aantekening bij Mt 5:32 over de term seksuele immoraliteit, Grieks: porneia.) Toen de wet van Mozes van kracht was, werd het hebben van vrijwillige seksuele gemeenschap met de vrouw of verloofde van een andere man als overspel beschouwd.

pleegt overspel tegenover haar: Jezus verwerpt hiermee de gangbare rabbijnse opvatting dat mannen ‘om wat voor reden maar ook’ van hun vrouw mochten scheiden (Mt 19:3, 9). Het idee dat een man overspel pleegt tegenover zijn vrouw was bij de meeste Joden onbekend. Hun rabbi’s leerden hun dat een man nooit ontrouw kon zijn aan zijn vrouw — alleen een vrouw kon ontrouw zijn. Jezus geeft vrouwen waardigheid en verhoogt hun positie door de man dezelfde morele verplichting op te leggen als de vrouw.

seksuele immoraliteit: Het Griekse porneia is een algemene term voor elke vorm van seksuele gemeenschap die volgens de Bijbel ongeoorloofd is. Het omvat overspel, prostitutie, seks tussen ongetrouwde personen, homoseksualiteit en bestialiteit. (Zie Woordenlijst.)

pleegt overspel: Het Griekse werkwoord moicheuo slaat op seksuele ontrouw binnen het huwelijk. In de Bijbel duidt overspel op vrijwillige ‘seksuele immoraliteit’ van een getrouwde man of vrouw met iemand anders dan zijn of haar huwelijkspartner. (Vergelijk de aantekening bij Mt 5:32 over de term seksuele immoraliteit, Grieks: porneia.) Toen de wet van Mozes van kracht was, werd het hebben van seksuele gemeenschap met de vrouw of verloofde van een andere man als overspel beschouwd. (Zie aantekeningen bij Mt 5:27 en Mr 10:11.)

een gescheiden vrouw: Dat wil zeggen een vrouw die gescheiden is, behalve op grond van seksuele immoraliteit. (Zie aantekening bij Mt 5:32.)

degenen die zich bewust zijn van hun geestelijke behoeften: De Griekse uitdrukking die is weergegeven met ‘degenen die zich bewust zijn’ betekent letterlijk ‘degenen die arm (behoeftig, bedelaars) zijn’. In deze context wordt het gebruikt voor mensen die een behoefte hebben en zich daar intens bewust van zijn. Hetzelfde woord wordt in Lu 16:20, 22 gebruikt voor de ‘bedelaar’ Lazarus. De Griekse uitdrukking die sommige vertalingen weergeven als ‘armen van geest’ brengt de gedachte over van mensen die zich er pijnlijk van bewust zijn dat ze geestelijk arm zijn en God nodig hebben. (Zie aantekening bij Lu 6:20.)

een bedelaar: Of ‘een arme man’. Het Griekse woord kan duiden op iemand die heel arm of behoeftig is. Het gebruik ervan zorgt voor een scherp contrast met de rijke man in Jezus’ illustratie. In Mt 5:3 wordt het in figuurlijke zin gebruikt in de uitdrukking ‘degenen die zich bewust zijn van hun geestelijke behoeften’, letterlijk ‘degenen die arm (behoeftig, bedelaars) naar de geest zijn’. Daarmee wordt de gedachte overgebracht van mensen die zich er pijnlijk van bewust zijn dat ze geestelijk arm zijn en God nodig hebben. (Zie aantekening bij Mt 5:3.)

Lazarus: Waarschijnlijk de Griekse vorm van de Hebreeuwse naam Eleazar, die ‘God heeft geholpen’ betekent.

Geef wat heilig is niet aan de honden en gooi je parels niet voor de zwijnen: Volgens de wet van Mozes waren zwijnen (varkens) en honden onrein (Le 11:7, 27). Het was toegestaan om het vlees van dieren die door een wild dier gedood waren aan de honden te voeren (Ex 22:31). Maar volgens de Joodse traditie was het verboden om aan honden ‘heilig vlees’ te geven, dat wil zeggen het vlees van dierenoffers. In Mt 7:6 worden ‘honden’ en ‘zwijnen’ figuurlijk gebruikt voor mensen die geen waardering hebben voor geestelijke schatten. Zoals zwijnen mooie parels niet naar waarde schatten, kunnen personen die geen waardering voor geestelijke schatten hebben zich keren tegen degene die ze met hen deelt.

kinderen (...) hondjes: Honden waren volgens de wet van Mozes onrein, en daarom wordt het woord in de Bijbel vaak op een neerbuigende manier gebruikt (Le 11:27; Mt 7:6; Fil 3:2; Opb 22:15). Maar in Markus’ (7:​27) en Mattheüs’ verslag van het gesprek van Jezus wordt de verkleinvorm gebruikt, een aanduiding voor een hondje of een huisdier. Misschien duidt dat erop dat Jezus verwees naar een uitdrukking van genegenheid voor huisdieren in niet-Joodse gezinnen. Door de Israëlieten met ‘kinderen’ te vergelijken en de niet-Joden met ‘hondjes’ wilde Jezus kennelijk een volgorde van prioriteit aangeven. In een huishouden waar zowel kinderen als honden waren, zouden de kinderen het eerst te eten krijgen.

honden: Volgens de wet van Mozes waren honden onrein (Le 11:27). De honden die de zweren van de bedelaar likten, waren kennelijk straathonden die van afval leefden. In de Hebreeuwse Geschriften wordt het woord hond vaak op een neerbuigende manier gebruikt (De 23:18, vtn.; 1Sa 17:43; 24:14; 2Sa 9:8; 2Kon 8:13; Sp 26:11). In Mt 7:6 wordt ‘honden’ figuurlijk gebruikt voor mensen die geen waardering hebben voor geestelijke schatten. Omdat honden voor de Joden onreine dieren waren en in de Bijbel in figuurlijk opzicht negatief gebruikt worden, laat de vermelding van ‘honden’ in deze illustratie duidelijk uitkomen hoe laag de status van de bedelaar Lazarus was. (Zie aantekeningen bij Mt 7:6 en 15:26.)

dicht bij de Vader is: Of ‘in de boezempositie bij de Vader is’. Lett.: ‘aan de boezem van de Vader’. Deze uitdrukking duidt op een positie van speciale gunst en hechte vriendschap. Het is een stijlfiguur die waarschijnlijk is gebaseerd op de manier waarop maaltijden werden gegeten. De gasten lagen op zo’n manier aan op banken dat iemand tegen de boezem of borst van een goede vriend kon leunen (Jo 13:23-25). Zo wordt Jezus beschreven als de beste vriend van Jehovah, degene die God vollediger en grondiger kon verklaren dan wie maar ook (Mt 11:27).

naar Abraham: Lett.: ‘naar de boezem van Abraham’. De boezempositie duidde op speciale gunst en hechte vriendschap. (Zie aantekening bij Jo 1:18.) Deze uitdrukking komt van de gewoonte om bij maaltijden op zo’n manier op banken aan te liggen dat iemand tegen de boezem of borst van een goede vriend kon leunen (Jo 13:23-25).

naar Abraham: Lett.: ‘naar de boezem van Abraham’. De boezempositie duidde op speciale gunst en hechte vriendschap. (Zie aantekening bij Jo 1:18.) Deze uitdrukking komt van de gewoonte om bij maaltijden op zo’n manier op banken aan te liggen dat iemand tegen de boezem of borst van een goede vriend kon leunen (Jo 13:23-25).

het Graf: Of ‘Hades’, het collectieve graf van de mensheid. (Zie Woordenlijst.)

naast zich: Lett.: ‘aan zijn boezem’. (Zie aantekening bij Lu 16:22.)

Ze hebben Mozes en de Profeten: Dat wil zeggen de geschriften van Mozes en de profeten, die elke sabbat in de synagogen werden voorgelezen (Han 15:21) en hen ertoe hadden moeten bewegen Jezus te aanvaarden als Gods Messias en Koning.

Media

Schuldbekentenis
Schuldbekentenis

Jezus had het in zijn parabel van de onrechtvaardige beheerder over het gebruik om zakelijke transacties vast te leggen in een geschreven overeenkomst (Lu 16:6, 7). Het papyrusdocument op de afbeelding is geschreven in het Aramees en dateert van rond het jaar 55. Het is gevonden in een grot in Wadi Murabbaat, een droge rivierbedding in de woestijn van Judea. Het document vermeldt een schuld met een terugbetalingsregeling die is afgesproken tussen Absalom, de zoon van Hanin, en Zacharia, de zoon van Johanan. Misschien hebben mensen aan zo’n document gedacht toen ze Jezus’ illustratie hoorden.

Purper
Purper

Purperverf werd gewonnen uit weekdieren zoals de purperslakken Murex trunculus (links) en Murex brandaris (rechts) op de afbeelding. De schelpen zijn tussen de 5 en 8 cm lang. In de hals van deze slakken bevindt zich een kliertje dat één druppel vloeistof bevat. Deze substantie ziet er in eerste instantie crèmekleurig uit, maar kleurt door blootstelling aan lucht en licht geleidelijk donkerviolet of roodpaars. Deze zeeslakken worden aangetroffen langs de Middellandse Zeekust, en de precieze tint van de gewonnen kleurstof verschilt per locatie. De grotere slakken werden afzonderlijk opengebroken, waarna de kostbare vloeistof er zorgvuldig uit werd gehaald, terwijl de kleinere slakken werden geplet in vijzels. Omdat een slak zo weinig vloeistof opleverde, was het verzamelen van een grote hoeveelheid een kostbaar proces. De verf was dan ook duur en purpergeverfde gewaden werden een teken van rijkdom en status (Es 8:15).