Ik ben in 1952 geboren in Karlovy Vary, a een stad in het noordwesten van het voormalige Tsjechoslowakije, bij de grens met Duitsland. Als etnische Duitsers werden mijn oudere broer Milan en ik op school slecht behandeld. Daarom verhuisde ons gezin in 1966 naar Frankfurt (Duitsland).

 Mijn ouders waren Getuigen van Jehovah geweest, maar toen ik nog klein was waren ze uit de gemeente verwijderd. Helaas groeide ik dus op zonder geestelijke doelen.

 Uiteindelijk kwamen mijn ouders terug bij Jehovah. Ook mijn broer Milan greep de waarheid met beide handen aan en besloot zich op een congres in Hannover te laten dopen. Ik besloot me op diezelfde dag te laten dopen. Ik was 15. Maar kort na mijn doop haalde ik mijn ouders ertoe over om me naar Berlijn te laten verhuizen, waar ik een kunstopleiding ging volgen.

 Tijdens mijn opleiding had ik tijd om na te denken over twee vragen die me dwarszaten: is er een Schepper? en is de Bijbel echt het woord van God? Tijdens de lessen begon ik te beseffen dat de ingewikkelde compositie en harmonie van een schilderij verbleekt bij de pracht van de originelen in de natuur. Ik kwam tot de conclusie dat als een schilderij niet zomaar kon ontstaan, dat ook voor het origineel gold!

 Ik kreeg antwoord op mijn tweede vraag door te onderzoeken hoe de vroege geschiedenis de nauwkeurigheid van Bijbelse profetieën bevestigt. Beetje bij beetje bewees ik voor mezelf dat de Bijbel echt Gods Woord is (1 Thessalonicenzen 2:13).

 Naast mijn nazoekwerk had ik lange gesprekken met een ouderling die me onder zijn hoede had genomen. Mijn geloof in Jehovah werd steeds sterker, en kunst kwam op de tweede plaats in mijn leven te staan. In 1972 nam ik een van de beste beslissingen in mijn leven toen ik in Berlijn ging pionieren. Ik had in eerste instantie als doel om drie maanden te pionieren.

Mijn dienst uitbreiden

 Het was niet makkelijk om in Berlijn te pionieren. Het goede nieuws werd in die stad al bijna 100 jaar gepredikt, maar het leek maar weinig resultaat op te leveren. Het leek wel een wonder toen ik voor het eerst een Bijbelstudie mocht leiden! Toen wist ik dat ik met Jehovah’s hulp overal kon prediken, dus bleef ik pionieren.

 Ongeveer een jaar later vroeg het bijkantoor me of ik Servo-Kroatisch b wilde leren om tot Joegoslaven die in Duitsland werkten te prediken. Dat wilde ik graag, en kort daarna werd ik gevraagd naar Frankfurt te gaan. Daar leerde ik Servo-Kroatisch met Hans en Sonja Smode, die net van Gilead waren afgestudeerd. Na drie maanden met hen tijd te hebben doorgebracht, mocht ik als speciale pionier in Stuttgart gaan dienen. In de twee jaar daarna, van 1973 tot 1975, verhuisde ik meerdere keren en had ik vijf verschillende pionierspartners.

 Later werd ik aan een Servo-Kroatische groep in Karlsruhe toegewezen. Daar ontmoette ik mijn levenspartner: een hardwerkende speciale pionier die Lenka heette. Al snel werd ik verliefd op haar. We trouwden, en niet lang daarna, in 1978, werden we uitgenodigd om de kringdienst in te gaan in het Joegoslavische veld.

Een moeilijke beslissing

 Zo’n 10 jaar lang bezochten we groepen en gemeenten in heel Europa. Maar na verloop van tijd eiste deze manier van leven, hoe fijn we het ook vonden, zijn tol. Toen Lenka een burn-out kreeg, ging ze nog meer van zichzelf eisen. Dat was niet de slimste keus, maar we wisten niet wat we anders moesten doen. We smeekten Jehovah om hulp.

 We kregen antwoord op onze gebeden toen we de hulp van een arts inschakelden. Hij hielp ons vriendelijk te begrijpen dat we onze fysieke en emotionele grens moesten leren kennen (Micha 6:8). We wisten dat we niet meer in de reizende dienst konden staan, maar het was moeilijk om dat te erkennen. We bespraken onze situatie met een paar ervaren opzieners op Bethel. Tot onze verbazing stelden ze voor dat we in de volletijddienst bleven, maar dan als vertalers voor het Servo-Kroatisch op het bijkantoor in Oostenrijk. Door die aanpassing lukte het Lenka om geleidelijk te herstellen. Jehovah heeft ons via wijze raadgevers geholpen om niet een overhaaste beslissing te nemen (Spreuken 15:22).

Lastige beslissingen in oorlogstijd

 Na twee jaar in Wenen werden Lenka en ik overgeplaatst naar het bijkantoor in Zagreb (Kroatië), dat de leiding had over het werk in het toenmalige Joegoslavië. De meeste Joegoslaven leefden vreedzaam samen, ondanks hun verschillende culturen en religies. Dat veranderde toen er in 1991 een burgeroorlog uitbrak. Een paar maanden voordat de oorlog uitbrak, was ons landscomité begonnen met de voorbereidingen voor een internationaal congres waarbij Getuigen vanuit heel Joegoslavië bij elkaar zouden komen.

 We baden, bespraken de situatie en besloten door te gaan met de voorbereidingen. Ook werkten we nauw samen met de lokale overheid om de veiligheid van onze internationale gasten te garanderen. Het was geweldig om vijf leden van het Besturende Lichaam te mogen verwelkomen! Het congres was precies wat de broeders en zusters nodig hadden.

 Na ongeveer een jaar van oorlog kreeg het landscomité te horen dat de broeders en zusters in Sarajevo en andere delen van Bosnië bijna geen eten, brandhout en medicijnen meer hadden. Servische troepen hadden de steden belegerd, en niemand kon ze helpen. We baden innig om leiding. Wat nu?

 Onder leiding van het Oostenrijkse bijkantoor organiseerden we een hulpactie, ondanks de risico’s. Op 26 oktober 1993 vertrokken vrachtwagens uit Wenen met 16 ton hulpgoederen voor onze geloofsgenoten in Bosnië. c

 Toen we de gevechtslinie passeerden, zagen we persoonlijk dat Jehovah’s hand ‘niet te kort is om te redden’ (Jesaja 59:1). We zullen de gevaarlijke reis van Zenica naar Sarajevo nooit vergeten. We hadden nog maar 40 kilometer te gaan naar Sarajevo, maar toen moesten we een omweg van 140 kilometer door het bos maken.

 Toen we bijna bij de belegerde stad waren, vroeg ik of ik een bevelvoerend officier kon spreken. Hij bleek een generaal te zijn. Het leek hem sterk dat onze missie zou slagen, maar toen hij hoorde dat we Getuigen waren, vroeg hij me of ik een broeder genaamd Hajrudin kende. Ik zei dat hij een vriend van ons was. De officier zei: ‘Van mij ook. We hebben samen op school gezeten. Sinds hij een Getuige is, heb ik nog meer bewondering voor hem.’

 Nadat deze hoge officier ons nog wat vragen had gesteld over ons geloof, gaf hij ons toestemming om een geheime tunnel te gebruiken om de hulpgoederen naar onze broeders en zusters in Sarajevo te brengen. Hij pauzeerde zelfs militaire zendingen zodat zijn soldaten twee nachten lang onze hulpgoederen door de krappe tunnel konden dragen. Die twee nachten sjouwden de soldaten pakketten van 27 kilo per stuk. Dat was ons in ons eentje nooit gelukt!

 Aan de andere kant van de tunnel hielpen de soldaten broeders om de pakketten naar een veilige plek te brengen en het voedsel onder de plaatselijke Getuigen en hun buren te verdelen. Sommige niet-Getuigen waren zo onder de indruk van de hulpactie dat ze samen met de plaatselijke Getuigen neerknielden om Jehovah in gebed te danken (2 Korinthiërs 9:13).

 Meerdere keren heeft onze neutraliteit ons bij militaire controleposten beschermd. Maar neutraliteit hield zo veel meer in dan alleen maar een badge dragen die liet zien dat we Getuigen van Jehovah waren. We moesten ons best doen om vanbinnen ook neutraal te blijven. Daarom besloten we om minder vaak naar het nieuws te luisteren, omdat die angstaanjagende verslagen van beide kanten tot vooroordeel konden leiden of zelfs tot haat.

 Sinds de jaren 90 dien ik in het bijkantoorcomité, eerst in Kroatië en later op het bijkantoor Tsjechië-Slowakije. Ik heb door al mijn toewijzingen veel geleerd over het nemen van beslissingen. Ten eerste kan Jehovah iedereen, ook een legercommandant, gebruiken om een probleem op te lossen. Ten tweede heb ik geleerd niet te veel waarde te hechten aan mijn eigen ervaring maar op Jehovah’s leiding via zijn organisatie te vertrouwen.

Onverwachte gezondheidsproblemen

 Tijdens een standaardcontrole in 2023 werd er een agressieve vorm van kanker bij me ontdekt. Ik had nog nooit een ernstige ziekte gehad, en de angst voor het onbekende overweldigde ons. Lenka en ik vroegen Jehovah herhaaldelijk om ons te helpen verstandige beslissingen te nemen, en we handelden in overeenstemming met onze gebeden. We deden nazoekwerk en vroegen artsen om advies. Toen we eenmaal de knoop hadden doorgehakt over mijn behandeling, voelden we ons weer wat rustiger.

 Ook hebben we ons voorgenomen om ons niet te veel zorgen te maken over wat er morgen kan gebeuren (Mattheüs 6:34). We hebben zo veel redenen om positief te zijn! Toen ik bijvoorbeeld voor een behandeling naar Duitsland moest, schreven we een brief aan onze Bethelfamilie in Bratislava (Slowakije) om onze nieuwe situatie uit te leggen. We kregen heel veel berichten van onze lieve vrienden, die voor ons baden en lieten weten dat ze van ons hielden. Jehovah kan ons sterken via onze geloofsgenoten en ons de vrede geven ‘die alle begrip te boven gaat’ (Filippenzen 4:7).

 Het is nu eenmaal zo dat niemand van ons weet of en wanneer we te maken krijgen met een levensbedreigende ziekte of misschien zelfs doodgaan (Prediker 9:11; Jakobus 4:14). Daarom ben ik blij dat Jehovah me op jonge leeftijd heeft geholpen de verstandige beslissing te nemen om hem zo volledig mogelijk te dienen. Niets had mijn leven zinvoller kunnen maken! d