Skip to content

Skip to table of contents

Tau Fakamoli a Iehova

Fifili e vagahau Faka-Niue

 VEVEHEAGA 10

Fakamauaga—Ko e Mena Fakaalofa Mai he Atua Fakaalofa

Fakamauaga—Ko e Mena Fakaalofa Mai he Atua Fakaalofa

‘Ko e toua kave tolu nakai mamutu vave ia.’​—FAKAMATALAAGA 4:12.

1, 2. (a) Ko e heigoa ne fa manamanatu a tautolu hagaao ke he tau hoa ne mau foou, mo e ko e ha? (e) Ko e heigoa e tau hūhū ka fakatutala a tautolu ki ai he veveheaga nei?

FIAFIA nakai a koe ke fano ke he tau mautaane mo e mauhoana? Tokologa ne fiafia, ha ko e tau magaaho olioli lahi a ia. Kitia e koe e hoa kua manaia lahi e tau tauteuteaga. Lafi ki ai, kua kitia noa e olioli he tau fofoga ha laua! He aho nei, ne mamali tumau ni ti tuga kua puke e vahā i mua ha laua he tau amaamanakiaga mo e tau maveheaga.

2 Ka e talahau ai, kua tū hagahagakelea e fakaholoaga he fakamauaga he vahā nei. Ti pete kua amanaki a tautolu ke kautū e tau hoa mau foou, kua fa manamanatu a tautolu: ‘To fiafia nakai e fakamauaga nei? To leva nakai?’ Ko e tau tali ke he tau hūhū nei to fakavē ni ke he falanaki mo e fakagahua he taane mo e hoana e fakatonuaga he Atua ma e fakamauaga. (Totou Tau Fakatai 3:5, 6.) Latatonu ia laua ke taute pihia ke maeke ke fakatumau ke he fakaalofa he Atua. To hagaaki a tautolu mogonei ke he tali he Tohi Tapu ke he fā e hūhū nei: Ko e ha ne mau ai? Kaeke ke mau a koe, ko hai haau ka fifili ke mau ki ai? Tauteute tuai fēfē a koe ma e fakamauaga? Ti ko e heigoa ka lagomatai e hoa ke fiafia tumau e fakamauaga?

KO E HA NE MAU AI?

3. Ko e ha kua nakai hagahaga mitaki ke mau ha ko e tau kakano fakateaga?

3 Ne talitonu e falu kua aoga lahi e fakamauaga ke moua e fiafia​—nakai fakaai a koe ke fiafia ato fai hoana po ke fai  taane. Nakai mooli e talahauaga ia! Ko Iesu, nakai fai hoana a ia, ne tutala ke he nofo tokotaha ko e mena fakaalofa ti fakamalolō a lautolu ne kua maeke ke nofo tokotaha ke fakaaoga fakamitaki ai. (Mataio 19:11,12) Ne tutala foki e aposetolo ko Paulo hagaao ke he tau hagahaga mitaki he nofo tokotaha. (1 Korinito 7:32-38) Nakai fakatū e Iesu po ko Paulo e matafakatufono ke nofo tokotaha tumau e tagata; ha ko e pā malu ke nakai fai taane po ke nakai fai hoana e tagata ko e fakaakoaga he “tau temoni.” (1 Timoteo 4:1-3) Ko lautolu kua nonofo takitokotaha kua atāina ke fekafekau ki a Iehova mo e nakai fai fakalavelave. Ti nakai hagahaga mitaki foki ke mau ha ko e tau kakano fakateaga, tuga e fakaohooho he atu taha.

4. Ka mitaki e fakamauaga, ko e heigoa e fakavēaga ne fakatoka ke feaki he tau tama?

4 Ka e he taha faahi, kua fai kakano aoga nakai ke mau? E. Ko e fai taane mo e fai hoana foki ko e mena fakaalofa mai he Atua fakaalofa. (Totou Kenese 2:18.) Ti ha ha e tau mena mitaki mo e maeke ke moua e tau monuina. Ma e fakatai, ko e fakamauaga mitaki ko e fakavēaga uho ma e moui magafaoa. Kua lata e tau fanau ke haohao mitaki e takatakaiaga mo e feaki hake he matua taane mo e matua fifine ti moua e fakaalofa, akonakiaga, mo e takitakiaga. (Salamo 127:3; Efeso 6:1-4) Ka e nakai ko e feaki tama ni e kakano hokoia ke mau.

5, 6. (a) Hagaao ke he Fakamatalaaga 4:9-12, ko e heigoa falu mena aoga he tata e fakafetuiaga kapitiga? (e) Maeke fēfē e fakamauaga ke tuga e toua kave tolu?

5 Manamanatu ke he kupu Tohi Tapu ne fakavē e veveheaga nei ki ai mo e tau vala tala hagaao ki ai: “Kua mua he mitaki e tokoua ke he tokotaha; he ha ha ia laua e taui mitaki he tau gahua ha laua. Ha ko e mena ka veli taha to fakatu e ia ne tokoua aki a laua a ia; oi te fakaalofa foki kia ia ne tokotaha ka veli a ia, he nakai ha i ai taha ke tokoua aki ke fakatu ai a ia. Kaeke foki kua tatakoto fakalataha tokoua e tagata, ti mafana ai a laua; ka e maeke fefe ke mafana a ia ne tokotaha? Kaeke foki ke kautu e tagata kia ia ne tokotaha, to totoko atu kia ia tokoua; ko e toua kave tolu nakai m[a]mutu vave ia.”​—Fakamatalaaga 4:9-12.

 6 Ko e matapatu he kupu Tohi Tapu nei kua hagaao ke he uho he fakafetuiaga he tau kapitiga. He fakamauaga kua putoia e tau kapitiga ne tata lahi mahaki e fakafetuiaga. Ne fakakite mai he kupu Tohi Tapu nei, ko e fakafetuiaga pihia ka moua e felagomataiaki, mafanatia mo e puipuiaga. Ka e malolō lahi e fakamauaga ka fai mena foki kua lafi ke he pipiaga fakalataha ha laua. Fakakite mai he kupu tohi nei kua liga maeke e toua kave ua ke mamutu. Ka ko e toua kave tolu to nakai mukamuka ke mamutu vave ia. Ka tuku fakamua he taane mo e hoana e tau puhala ke fakafiafia a Iehova, kua tatai mogoia e fakamauaga ha laua mo e toua kave tolu. Ko Iehova e vala moolioli i loto he fakamauaga, ti malolō lahi ai e fakafetuiaga ia.

7, 8. (a) Ko e heigoa e fakatonuaga ne tohi e Paulo ma e tau Kerisiano nofo tokotaha hane taufetului mo e tau manako he mahani fakataane mo e fifine? (e) Ko e heigoa e onoonoaga mooli ne tohi mai he Tohi Tapu ma tautolu hagaao ke he fakamauaga?

7 Ko e fakamauaga foki ko e vahāloto ni a ia ne kua fakaatā ke fakamakona e tau manako he mahani fakataane mo e fifine. He tuaga nei, ko e fakafetuiaga he mahani fakataane mo e fifine to logona mooli ai ko e punaaga he fiafia. (Tau Fakatai 5:18) Ka mole e vahā fuata he tagata nofo tokotaha tuga ne fakamaama he Tohi Tapu ti kua “lahi tuai a ia”​—mogoia ne kamata laia ke malolō e tau fakaohoohoaga he mahani fakataane mo e fifine​—liga taufetului agaia a ia mo e tau manako pihia. Ka nakai tautaofi e tau manako pihia to maeke ke takitaki atu ke he tau mahani nakai meā po ke kelea. Ne omoi a Paulo ke tohi hifo e fakatonuaga nei ma e tau tagata nofo tokotaha: “Kaeke kua nakai maeke ia lautolu ke fakauka, kia fai hoana mo e fai tane a lautolu, nukua mitaki ke fai hoana, ka e kelea he vela.”​​—1 Korinito 7:9, 36; Iakopo 1:15.

8 Ko e heigoa ni e tau kakano ne omoomoi e tagata ke mau, kua lata a ia ke manamanatu fakamitaki. Tuga ne talahau e Paulo, ko lautolu kua mau to “moua a lautolu kua pihia he matematekelea ke he tino.” (1 Korinito 7:28) Ko e tau tagata kua mau to fehagai mo e tau lekua ne nakai fehagai e tau tagata  nofo tokotaha ki ai. Ka fifili a koe ke mau, maeke fēfē a koe ke fakatote e tau lekua ka e fakalahi e tau monuina? Taha e puhala, ko e fifili fakailoilo e hoa ke mau.

KO HAI KA EKE MO TAANE PO KE HOANA MITAKI?

9, 10. (a) Fakatai fēfē e Paulo e hagahagakelea he fakafetui tata mo lautolu ne nakai tua? (e) Ko e heigoa e fua he fakaheu e fakatonuaga he Atua ke ai mau mo e tagata nakai talitonu?

9 Ne omoomoi a Paulo ke fakamau hifo e matapatu fakaakoaga aoga nei ne kua lata ke fakagahua ka fifili e hoa mau: “Aua neke hahamo a mutolu mo e nakai tatai fakalataha mo lautolu kua nakai tua.” (2 Korinito 6:14) Ko e fakataiaga nei haana ne fakavē ke he moui gahua fonua. Ka tuku e lakau hahamo ke he ua e manu ne kehekehe e tau lalahi po ke tau malolō, to matematekelea e tau manu ia. Pihia foki, ka mau e tagata ne tua mo e tagata ne nakai tua to fehagai a laua mo e tau fekehekeheaki. Ka taha e hoa ne manako ke fakatumau ke he fakaalofa ha Iehova, ka ko e taha ne ai mahalohalo ke he tau mena pihia, to nakai tatai e tau mena ne uho ke he tau momoui ha laua, ti lahi e fakaatukehe ka moua. Ati tomatoma e Paulo e tau Kerisiano ke mau ni e taha “kia lata mo e Iki.”​​—1 Korinito 7:39.

10 Ne talahau e falu Kerisiano nonofo tokotaha, kua lauka e nakai hahamo fakalataha ka fakatatai ke he logonaaga matimati he nofo tokotaha mogonei. Kua fifili falu ke fakaheu e fakatonuaga he Tohi Tapu, ti mau e tagata ne nakai fekafekau ki a Iehova. Ne kitia tumau ai, ko e momoko ni e fua ne moua mai. Kua mailoga e lautolu ia kua mau a lautolu ke he tagata ne nakai maeke ke tutala tokoua ke he tau mena ne mua atu e aoga he moui. Ti kua mua atu e matimati he magaaho ne mau ke he magaaho ne ai la mau a ia. Ka kua fiafia e tokologa he tau Kerisiano nonofo tokotaha ne falanaki mo e muitua fakamooli ke he fakatonuaga he Atua ke he matakupu nei. (Totou Salamo 32:8.) Pete kua amanaki ke fai taane po ke fai hoana he taha magaaho i mua, ne fakatumau a lautolu ke nonofo tokotaha ato moua e hoa ne tapuaki ki a Iehova ko e Atua.

11. Ko e heigoa ka lagomatai a koe ke fifili fakamitaki e hoa mau? (Kikite foki e puha “ Ko e Heigoa Haaku ne Manako ke Moua Mai he Hoa Mau?”)

 11 Ka e nakai amanaki ni ti mitaki oti e tau tagata ne fekafekau ki a Iehova ke eke mo hoa mau. Ka manamanatu a koe ke fai tokoua, kumi e tagata ne tatai mo koe e mahani, tau foliaga fakaagaaga, mo e fakaalofa ke he Atua. Kua foaki mai he fekafekau fakamoli mo e loto matala e tau matakupu aoga ke manamanatu ki ai hagaao ke he tuaga nei, ti kua mitaki ma haau ke liogi hagaao ke he tau fakatonuaga ia he Tohi Tapu, ti fakaatā ai ke takitaki a koe ke taute e fifiliaga aoga nei. *​—Totou Salamo 119:105.

12. Ko e heigoa e aga mo e mahani he falu motu hagaao ke he fakamauaga, ti ko e heigoa e fakafifitakiaga i loto he Tohi Tapu ne foaki e falu lagomataiaga?

12 Ke he loga e tau motu, ko e aga mo e mahani ke fifili he tau matua e hoana po ke taane ma e tama ha laua. Ko e onoonoaga he tau aga fakamotu ia, kua lata pauaki e tau mamatua ke taute e fifiliaga aoga pihia ha kua lotomatala lahi mo e iloilo a laua. Kua fa holo mitaki e tau fakamauaga ne fakatokatoka he tau tagata kehe, tuga ni he vahā Tohi Tapu. Ko e fakafifitakiaga ha Aperahamo ne fakafano atu e fekafekau haana ke kumi e hoana ma Isaako, ko e fakaakoaga mitaki ma e tau mamatua ne liga pihia e tuaga he vahā nei. Ne nakai ko e tupe mo e matahigoa ne manamanatu a Aperahamo ki ai. Ka kua eketaha fakamalolō a ia ke kumi e hoana ma Isaako mai he tau tagata ne tapuaki ki a Iehova. *​—Kenese 24:3, 67.

TAUTEUTE FĒFĒ A KOE KE KAUTŪ E FAKAMAUAGA?

13-15. (a) Maeke fēfē e matapatu fakaakoaga he Tau Fakatai 24:27 ke lagomatai e fuata taane hane manamanatu ke fai hoana? (e) Ko e heigoa he fuata fifine kua lata ke taute ke mautali ma e fakamauaga?

13 Ka manamanatu mooli a koe ke fai tokoua, kua mitaki  ma haau ke hūhū hifo, ‘Kua mautali mooli nakai au?’ Nakai fakavē ni e tali ke he tau logonaaga haau ke he fakaalofa, mahani fakataane mo e fifine, fai hoa, po ke fanafanau tama. Ka kua ha ha e tau foliaga pauaki ne kua lata e taane po ke fifine ka fai tokoua ke manamanatu ki ai.

14 Kua lata e fuata taane hane kumi hoana ke manamanatu fakahokulo ke he matapatu fakaakoaga nei: “Kia taute e koe hāu a tau gahua i fafo, mo e fakalatalata ai ke he vao; ka mole ia ti ta ai e koe hāu a fale.” (Tau Fakatai 24:27) Ko e heigoa e fakaakoaga? He magahala ia, ka manako e tagata taane ke fakatū e magafaoa haana he fai hoana, kua lata a ia ke hūhū hifo: ‘Kua mautali nakai au ke leveki mo e lalago e hoana mo e tau tama ka fanau?’ Fakamua, kua lata a ia ke gahua mo e leveki e tau fonua po ke tau lakau kai haana. Fakaaoga agaia e matapatu fakaakoaga ia he vahā nei. Ko e tagata taane kua manako ke fai hoana kua lata ke mautauteute ma e matagahua ia. Ka tino malolō a ia kua lata a ia ke gahua. Fakakite mai he Kupu he Atua ko e tagata taane ne nakai leveki fakatino, ke he tau logonaaga, mo e tau manako fakaagaaga he magafaoa haana kua mua e kelea ka fakatatai ke he tagata ne nakai tua!​​—Totou 1 Timoteo 5:8.

15 Ko e fifine ne fifili ke fai taane, kua talia foki e ia ke lagomatai e falu matagahua mamafa. Talahau he Tohi Tapu e falu gahua mo e tau aga he hoana ne kua lata ke moua ke lagomatai e taane haana mo e leveki e magafaoa ha laua. (Tau Fakatai 31:10-31) Ko e tau taane mo e tau fifine ne fakatepetepe ke fai tokoua ka e nakai mautauteute ke hahamo e tau matagahua he fakamauaga, kua lotokai mooli mo e nakai manamanatu ke he tau mena ha lautolu ke atihake e hoa ka mau. Ka e mua atu, ko e tau tagata ne manamanatu ke fai tokoua kua lata ke mautauteute fakaagaaga.

16, 17. Ma lautolu ne tauteute ke fai taane po ke fai hoana, ko e heigoa e tau matapatu fakaakoaga he Tohi Tapu kua lata ke manamanatu fakahokulo ki ai?

16 Ko e tauteute ke fai taane po ke fai hoana kua putoia e manamanatu fakahokulo ke he tau matagahua ne kotofa he  Atua ke he taane mo e hoana. Kua lata e tagata taane ke iloa e kakano ko ia kua eke mo ulu he magafaoa Kerisiano. Ko e kotofaaga nei kua nakai ko e laisini ke mahani vale. Ka kua lata a ia ke fifitaki e puhala ne fakagahua e Iesu e ulu pule. (Efeso 5:23) Kua lata foki e fifine Kerisiano ke maama e kotofaaga lilifu he hoana. To fakamakai nakai a ia ke omaoma ke he “fakatufono he tane” haana? (Roma 7:2) Ne fitā a ia he nofo i lalo hifo he fakatufono ha Iehova mo e Keriso. (Kalatia 6:2) Ko e ulu pule he taane haana i loto he magafaoa ko e taha fakatufono foki a ia. Maeke nakai a ia ke lagomatai mo e omaoma ka haia i lalo hifo he pule he tagata taane ne nakai mitaki katoatoa? Ka nakai loto a ia ke he tuaga pihia, kua lata ni a ia ke ua mau.

17 Lafi ki ai, kua lata e tau hoa ke mautali ke leveki e tau manako pauaki he hoa. (Totou Filipi 2:4.) Ne tohi e Paulo: “Kia takitokotaha a mutolu gotoa mo e fakaalofa atu ke he hana hoana, tuga e fakaalofa a ia kia ia ni; ka ko e fifine kia fakalilifu a ia ke he hana tane.” Ne omoomoi a Paulo he agaaga tapu he Atua, ti mailoga e ia kua manako pauaki e tagata taane ke logona hifo kua fakalilifu mooli e hoana haana ki a ia. Ti manako pauaki foki e fifine ke logona hifo kua fakaalofa mooli e taane haana ki a ia.​​—Efeso 5:21-33.

He fakamahani kapitiga ke mau, tokologa ne fakatoka ke fai tagata ka fakatauō mo laua

18. Ko e ha e tagata taane mo e fifine hane fakamahani kapitiga ke mau, kua lata ke manako fakalatalata?

18 Ko e fakamahani kapitiga ke mau, kua nakai ko e magaaho fakafiafia noa ni. Ko e magaaho a ia ma e tagata taane mo e fifine ke fakaako e puhala ke fakafetui fakamitaki, mo e kitia kua lata nakai a laua ke mau. Magaaho ia foki ke fakagahuahua e manako fakalatalata! Ko e kamatamata ke fetataaki he loto fakavihi kua maeke ke malolō lahi​​—ha ko e mena pihia pauaki ni e femanakoaki he taane mo e fifine. Ka ko laua kua fakaalofa mooli e taha ke he taha to kalo mai he taute ha mena ka fakakelea e fakafetuiaga he taha mo e Atua. (1 Tesalonia 4:6) Ti kaeke ko koe hane fakamahani kapitiga ke mau, kia manako fakalatalata; to aoga ai ki a koe he moui katoa haau, ka mau a koe po ke nakai.

 MAEKE FĒFĒ A KOE KE TUMAU E FAKAMAUAGA?

19, 20. Lata ke kehe fēfē e onoonoaga he Kerisiano ke he fakamauaga mai he onoonoaga he tokologa he lalolagi he vahā nei? Fakatai.

19 Ke tumau e fakamauaga he hoa mau, kua lata ia laua ke hako e onoonoaga ke he maveheaga he fakamauaga. I loto he tau pepa mo e tau kifaga, kua fa fakakite mai e fakaotiaga fiafia ne manako e tau tagata ki ai. Ka ko e tuaga mooli he moui, nakai ko e fakaotiaga a ia ka hoko ke he fakamauaga; ko e kamataaga a ia he fakamauaga ne fakatū e Iehova ke tumau. (Kenese 2:24) Momoko ai ha kua nakai pihia e onoonoaga fa mahani he lalolagi mogonei. He falu aga fakamotu, ne onoono e tau tagata ke he fakamauaga ke tuga ko e “fakavē e hui.” Liga nakai mailoga e lautolu kua felauaki tonu e fakataiaga ia mo e onoonoaga fa mahani ke he fakamauaga. Ko e ha ne pihia ai? Kakano na maeke e pona ne pipi fakamitaki ke leva, mo e mukamuka foki e pona ne pipi fakamitaki ke pipi mo e vevete.

20 Tokologa he vahā nei ne onoono ko e fakaholoaga kū e fakamauaga. Ne mau a lautolu ka e nakaila tauteute fakamitaki ia ha kua amanaki to felauaki mo e tau manako ha lautolu, ka e amanaki foki to maeke ke fakaoti e fakamauaga ka tuga kua vihi. Ka e manatu e fakataiaga ne fakaaoga he Tohi Tapu ma e pipiaga tuga e fakamauaga​​—ko e toua. Ne talaga e tau toua ke leva e fakaaoga he tau toga taulā, ke nakai mamutu po ke mavetevete, pete ni ka lauia he afā malolō lahi. Ti pihia foki, ne fakatū e fakamauaga ke tumau. Manatu, ne pehē a Iesu: “Ko ia kua fakalataha he Atua, aua neke vevehe he taha tagata.” (Mataio 19:6) Ka mau a koe, kua lata ia koe ke pihia foki e onoonoaga ke he fakamauaga. To eke kia e maveheaga ia mo kavega ke he fakamauaga? Nakai.

21. Ko e heigoa e aga he taane mo e hoana kua lata ia laua ke fakakite he taha ke he taha, ti ko e heigoa ka lagomatai a laua ke taute pihia?

21 Kua lata e taane mo e hoana ke fakatumau e onoonoaga hako he taha ke he taha. Ka igatia a laua mo e eketaha ke hagaaki ke he tau puhala mitaki mo e tau gahua ha laua, to eke e fakamauaga mo punaaga he olioli mo e ati hake.  Maeke kia ke moua e onoonoaga mitaki pihia hagaao ke he hoa ne nakai mitaki katoatoa? Ne mitaki tumau e onoonoaga ha Iehova, ti falanaki a tautolu ki a ia ke mitaki tumau e onoonoaga haana hagaao ki a tautolu. Ne hūhū e tagata tohia he tau salamo: “Ioha na e, ane mai tokaloto e koe e tau mahani hepehepe, po ko hai, ma Iki na e, ke maeke ke tu atu?” (Salamo 130:3) Ko e tau taane mo e tau hoana kua lata ke tatai e onoonoaga mitaki mo e fakamagalo e taha ke he taha.​​—Totou Efeso 4:32.

22, 23. Fakatoka fēfē e Aperahamo mo Sara e fakafifitakiaga mitaki ma e tau hoa mau he vahā nei?

 22 Maeke e fakamauaga ke monuina lahi ka tumau e fakauka he tau tau loga. Fakakite mai he Tohi Tapu e fakamauaga ha Aperahamo mo Sara he magaaho ne momotua a laua. Nakai kakano kua atāina e tau momoui ha laua mai he tau tuaga uka mo e vihi. Manamanatu la na fēfē e moui ha Sara, ko e fifine kua liga 60 tumā e tau he moui, ke toka e kaina hagahaga mitaki haana he maaga monuina ko Uro mo e fano ke nofo he tau fale ie he moui katoa haana. Ka kua omaoma a ia ke he ulu pule he taane haana. Ko e lagomatai mooli ki a Aperahamo, ne fakalilifu a ia he gahua ke kautū e tau fifiliaga ha Aperahamo. Ti nakai omaoma fakavaivai noa ni a Sara. Kua “pehe hifo” foki ki a ia ni hagaao ke he taane haana, ko e iki haana. (Kenese 18:12; 1 Peteru 3:6) Ne fakalilifu a ia ki a Aperahamo mai he loto.

23 Ne nakai kakano e mena ia kua tatai tumau e tau manatu ha Aperahamo mo Sara. He taha magaaho ne talahau e ia e mena “ne mamahi lahi e loto” a Aperahamo. Ka kua fakatokolalo a Aperahamo he fekau e Iehova ke fanogonogo ke he leo he hoana haana, ti moua he magafaoa e monuina he magaaho fakamui. (Kenese 21:9-13) Maeke foki e tau taane mo e tau hoana he vahā nei, pihia mo lautolu ne kua leva e mau, ke lahi e fakaakoaga mai he hoa mau nei ne mahani faka-Atua.

24. Ko e tau fakamauaga fēfē ne fakaheke ki a Iehova ko e Atua, mo e ko e ha?

24 I loto he tau fakapotopotoaga Kerisiano, kua totou afe ne fiafia e tau fakamauaga​​—ko e tau fakamauaga ne fakalilifu lahi he hoana e taane haana, ko e taane ne fakaalofa mo e fakahelehele e hoana haana, mo e gahua tokoua a laua ke tuku fakamua e finagalo ha Iehova ke he tau momoui ha laua. Ka fifili a koe ke mau, kia fifili fakamitaki e hoa haau, mautauteute ma e fakamauaga, ti gahua ke atihake e fakamauaga mafola mo e fakaalofa ka fakaheke ki a Iehova ko e Atua. Ka pihia, to lagomatai mooli he fakamauaga haau a koe ke fakatumau ke he fakaalofa he Atua.

^ para. 11 Kikite e veveheaga 2 he Ko e Mena Galo he Fiafia he Magafaoa, ne taute fakailoa he Tau Fakamoli a Iehova.

^ para. 12 Ko e falu tupuna i tuai ne tua fakamooli ne nakai taha ni e hoana. He fakafetui a Iehova mo e tau tupuna i tuai mo e tau Isaraela he tino, ne fakaatā e ia e hoana loga. Nakai fakatū e ia, ka e mataala a ia ki ai. Ka kia tokaloto he tau Kerisiano, kua nakai fakaatā e Iehova e hoana loga ma e tau tagata ne tapuaki ki a ia he vahā nei.​​—Mataio 19:9; 1 Timoteo 3:2.