Inda koshikalimo

Inda koshikongitho oshitiyali

Inda koshikalimo

Oonzapo dhaJehova

Oshindonga

Natu holeleni eitaalo lyawo

 ONTOPOLWA 10

Okwa popile elongelokalunga lyashili

Okwa popile elongelokalunga lyashili

1, 2. (a) Elia noshigwana she oya li taya mono iihuna koshike? (b) Onkalo yini Elia a li a taalela pondundu Karmel?

ELIA okwa li a tala sho aantu taya londo nuudhigu kondundu Karmel. Nonando osha li koongulasha natango, okwa li e wete kutya aantu oya hepekwa nayi koluhepo nokondjala. Oya li ya dhengwa noonkondo koshikukuta shoka sha kala oomvula ndatu netata.

2 Mokati kawo omwa li mu na aapolofeti 450 yaBaal taye ende ya tuwalala, ye na uuntsa noye na uutondwe nomupolofeti gwaJehova, Elia. Omukwaniilwakiintu Isebel okwa li a dhipagitha aapiya yaJehova oyendji, ihe nonando ongaaka, omulumentu nguka okwa li natango a kakatela kelongelokalunga lyashili. Ndele osigo uunake? Otashi vulika aayambi mbaka ya li taya dhiladhila kutya omulumentu gumwe owala ke na shoka te ya ningi. (1 Aak. 18:4, 19, 20) Omukwaniilwa Ahab naye okwa li e ya a londa metemba lye lyuukwaniilwa. Naye okwa li e tonde Elia.

3, 4. (a) Omolwashike tashi vulika Elia a li a kwatwa kuumbanda sho esiku lya simana lya thiki? (b) Otatu ka kundathana omapulo geni?

3 Mesiku ndyoka Elia okwa li ta ka mona iinima mbyoka inaa mona nando onale monkalamwenyo ye. Sho Elia a tala aantu taya londo kondundu yaKarmel, okwa li e shi kutya masiku otaya ka tseya kutya olye e na oonkondo; ngele oKalunga nenge aakolokoshi. Mbela okwa li u uvite ngiini sho esiku ndyoka lya thiki? Naye okwa li ha kwatwa kuumbanda, shaashi “okwa li omuntu e tu fa.” (Lesha Jakob 5:17.) Otatu vulu okukala tu na uushili kutya nonando Elia okwa li naantu kaaye na eitaalo, omukwaniilwa gwawo omushunimonima naayambi aadhipagi, ka li u uvite e li oye awike. —  1 Aak. 18:22.

4 Oshike sha li she etele Aaisraeli uupyakadhi mbuka uunene? Nehokololo ndika olye ku guma ngiini? Natu taleni koshiholelwa sheitaalo lyaElia naashoka tatu ilongo mo kunena.

Ekondjo ndyoka lya kutha ethimbo ele osho lya hulu

5, 6. (a) Aaisraeli oya li mekondjo edhigu lini? (b) Omukwaniilwa Ahab okwa li a yono ngiini sha kwata miiti kuJehova?

5 Konyala onkalamwenyo ye ayihe, Elia okwa kala e wete nkene elongelokalunga lyashili lya li kaali niwe ko nasha nalyo, naantu ye oya li taya thiminikwa noka li ta vulu okuninga po sha. Aaisraeli oyendji oya  li ye ekelehi elongelokalunga lyashili nokulongela iikalunga mbyoka ya li hayi longelwa kiigwana mbyoka ye ya dhingilila pehala lyokulongela Jehova Kalunga. Nopethimbo lyaElia ekondjo ndyoka osho lya ka kwata miiti.

6 Omukwaniilwa Ahab okwa li a yono sha kwata miiti kuJehova. Okwa hokana Isebel, omwanakadhona gwomukwaniilwa gwaSidoni. Isebel okwa li a tokola toko okutaandelitha elongelokalunga lyaBaal mevi alihe lyaIsraeli nokuhulitha po elongelokalunga lyashili. Nziya, Isebel okwa li nokuli a kwata ko Ahab. Ahab okwa tungile Baal otempeli noshiyambelo nokwa li ha kwatele komeho okwiisizimikila oshikalunga shaapagani. —  1 Aak. 16:30-33.

7. (a) Omolwashike okulongela Baal kwa li eyono enene? (b) Omolwashike tu na uushili kutya Ombiimbeli itayi kondjithathana kombinga yoshikukuta shopethimbo lyaElia kutya osha kala uule wethimbo li thike peni? (Tala wo okampungu.)

7 Omolwashike elongelokalunga lyaBaal lya li ewinayi noonkondo? Omolwaashoka olya li hali ningitha oyendji ye ethe po Jehova. Omwa li wo hamu ningwa iinima iitondithi naalongelikalunga yamo oya li ye na onyanya. Melongelokalunga lyaBaal omwa li mu na oombwanda dhomotempeli dhaalumentu nodhaakiintu, hamu ningwa iituthi yomilalo dha nyata nokuyamba po aanona. Shika osha li sha ningitha Jehova a tume Elia kuAhab e ke mu lombwele kombinga yoshikukuta shoka sha li tashi ka adha oshilongo, nosha li tashi ka hula po owala ngele omupolofeti gwaKalunga e shi popi. (1 Aak. 17:1) Opwa li pwa piti oomvula dhontumba manga Elia ini ihololela Ahab e mu lombwele a gongele aantu nosho wo aapolofeti yaBaal kondundu Karmel. *

Otatu vulu okutya iinima mbyoka ya li hayi ningwa melongelokalunga lyaBaal oyi li apehe nokunena

8. Ehokololo ndika kombinga yelongelokalunga lyaBaal otali ti shike kutse kunena?

8 Ihe ehokololo ndika otali ti shike kutse nena? Yamwe otashi vulika ya dhiladhile kutya ehokololo kombinga yelongelokalunga lyaBaal inali simana kutse, oshoka mokati ketu kamu na ootempeli niiyambelo yaBaal. Ihe ehokololo ndika kali shi owala ondjokonona yonale. (Rom. 15:4) Oshitya “Baal” otashi ti “mwene” nenge “omuwa.” Jehova okwa li a lombwele oshigwana she kutya oshi na oku mu hogolola oye a kale “baal” nenge omusamane mwene gwasho. (Jes. 54:5) Mbela ito zimine kutya aantu onkee ngaa taya longele aawa yi ili noyi ili pehala lyokulongela Kalunga Omunankondoawike? Ohaya hogolola aawa ngaashi oshimaliwa, omaithano, omainyanyudho, omilalo nenge ookalunga yalwe oyendjiyendji mboka haya longelwa pehala lyokulongela Jehova. (Mat. 6:24; lesha Aaroma 6:16.) Oshi iwetikile kutya  iinima mbyoka ya li hayi ningwa melongelokalunga lyaBaal oyi li apehe nokunena. Okutedhatedha kwaashoka sha li sha ningwa pethimbo lyonale pokati kaJehova naBaal otaku tu kwathele tu ninge omatokolo gopandunge kutya olye twa hala okulongela.

Omomukalo guni Aaisraeli ya li taya ‘tengauka’?

9. (a) Omolwashike ondundu Karmel ya li ehala ewanawa okuulika kutya elongelokalunga lyaBaal kali shi lyolela? (Tala enyolo lyopevi.) (b) Elia okwa li a lombwele aantu shike?

9 Sho aantu ye li kondungu yondundu Karmel oya li taya vulu okumona nawa Israeli ashihe, okuza kokalonga kaKishon sigo okEfuta lyoPokati nosigo okoondundu dhaLibanon kuumbangalantu. * Ihe sho etango  lya yeluka, osha li shi iwetikile kutya oshilongo osha li monkalo yinikitha oluhodhi. Evi ndyoka Jehova a li a pa Aaisraeli olya li hali vala nawa, ihe ngashingeyi olya kukuta. Olya li lya dhengwa komutenya omudhigu nolya yonuka omolwuugoya woshigwana shaKalunga mwene. Sho oshigwana sha gongala, Elia okwa popi nasho a ti: “Sigo uunake tamu tengukile koombinga noombinga? OMUWA ngele oye Kalunga, mu longeleni; ihe Baal ngele oye Kalunga, mu longeleni!” —  1 Aak. 18:21.

10. Ongiini oshigwana sha li tashi “tengukile koombinga noombinga” nosha li sha dhimbwa oshili yini?

10 Elia okwa li a hala okutya ngiini sho a ti kutya oshigwana osha li tashi “tengukile koombinga noombinga”? Osha yela kutya kasha li shi shi kutya oshi na okuhogolola pokati kokulongela Jehova nokulongela Baal. Osha li shi shi otashi vulu okulongela ookalunga ayehe yaali, hashi ningile Baal iituthi yoshipagani, po pethimbo opo tuu mpoka ohashi pula ekwatho kuJehova Kalunga. Otashi vulika sha li hashi dhiladhila kutya Baal ota kala ta yambeke omapya niimuna yawo, omanga Jehova, “Kalunga komatangakwiita,” a li te ke shi gamena momalugodhi. (1 Sam. 17:45) Osha li sha dhimbwa oshili ya simana ndjoka oyendji ya dhimbwa wo kunena. Jehova okwa tegelela tu mu longele oye awike. Ota pula a longelwe oye awike noye awike a gwana okwiigandjelwa. Jehova ina hokwa noku tonde nokuli okulongelwa pamwe nookalunga yalwe yi ili. —  Lesha Eksodus 20:5.

11. Shoka Elia a popi kondundu Karmel otashi vulu ngiini oku tu kwathela tu konakone shoka sha simana monkalamwenyo yetu notu konakone omukalo moka hatu longele Kalunga?

11 Ano Aaisraeli oya li taya “tengukile” koombinga noombinga ya fa omuntu ta kambadhala okweenda moondjila mbali pethimbo limwe. Aantu oyendji kunena ohaya ningi epuko lya faathana, mokulongela ‘oobaal’ yalwe monkalamwenyo yawo e taye etha okulongela Kalunga. Ngele otwa vulika kelombwelo lyaElia lye endelela kutya natu ethe po okutengauka, otashi ke tu kwathela tu konakone kutya oshike sha simana monkalamwenyo yetu notu konakone omukalo moka hatu longele Kalunga.

Okutala ngele Baal oye Kalunga kashili nenge oJehova

12, 13. (a) Elia okwa li a pula pu ningwe shike? (b) Ongiini tatu vulu okuulika kutya natse otu na einekelo ngaashi Elia?

12 Elia okwa li a lombwele aantu pu ningwe sha shoka tashi ka ulika ngele Baal oye Kalunga kashili nenge oJehova. Aahunganeki yaBaal oya tungu oshiyambelo noya tula ko omayambo, opo nduno oya galikana kalunga kawo e ya temene omulilo. Elia naye osho a li ta ka ninga. Okwa li a popi kutya “ngoka ta yamukula mokutuma omulilo —  oye Kalunga.” Elia okwa li e shi shi nawa kutya Kalunga kashili olye. Okwa li i inekela muJehova noonkondo nomolwaashono a li e shi ningi  oshipu kaalongeli yaBaal. Okwa li e ya pe ompito oyo ya yambe tango. Oya kutha ontsezi yeyambo e taya galikana kuBaal. * —  1 Aak. 18:24, 25.

13 Ngashingeyi kali shi ethimbo lyiikumithalonga. Ihe nonando ongaaka, Jehova ina lunduluka. Natu kale owala twe mu inekela ngaashi Elia. Pashiholelwa, uuna yalwe inaaya hala okutsa kumwe naashoka Ombiimbeli tayi ti, inatu kala twa tila oku ye etha ya popye omadhiladhilo gawo. Otatu vulu okwiinekela Kalunga kashili oye u ukithe iinima, ngaashi Elia a li a ningi. Opo tu vule oku shi ninga, inatu igameka koondunge dhetu, ihe natu igameke kOohapu dhaKalunga dha nwethwa mo ndhoka dha nuninwa ‘okuulukila omuntu ondjila yu uka.’ —  2 Tim. 3:16.

Elia okwa li e shi shi kutya elongelokalunga ndika lyaBaal olyiifundja nokwa li a hala Aaisraeli ye shi mone

14. Omomukalo guni Elia a li a nyenkele aahunganeki yaBaal, nomolwashike?

14 Aahunganeki yaBaal oya tsikile okutula po omayambo gawo nokugalikana kalunga kawo. Oya li tayi igidha taya ti: “Baal, tu zimina!” Oya tsikile nokwiigidha ethimbo ele. Ombiimbeli otayi ti: “Inaku uvika nando eyamukulo.” Pokati komutenya Elia okwa tameke oku ya nyenkela, te ya shadha ta ti kutya Baal okwi ipyakidhila unene noku ya yamukula, kutya pamwe okwe ki iwatela, nenge ota kotha po naye ke mu pendule owala. Elia okwa ladhipike aakengeleli mboka a ti: “Galikaneni muule!” Okwa li e shi shi kutya elongelokalunga ndika lyaBaal olyiifundja nokwa li a hala Aaisraeli ye shi mone. —  1 Aak. 18:26, 27.

15. Shoka sha ningilwa aahunganeki yaBaal otashi tu ulukile ngiini kutya osha nika uugoya okukala tu na omuwa gulwe, kee shi Jehova?

15 Aahunganeki yaBaal oya piyagana nokuli unene noya “galikana muule shi vule shito yo taa ishata niimbele noomwele opahedhi yawo, sigo ombinzi ya mbomboloka muyo.” Ihe ayihe mbika inayi kwatha sha. “Inaku uvika nando eyamukulo; inaku uvika nando ewi.” (1 Aak. 18:28, 29) Osha li sha yela kutya Baal ke ko. Okwa li owala oshinima sha totwa kuSatana okugamuna ko aantu kuJehova. Oshili oyo kutya ngele omuntu okwa hogolola omuwa gulwe, kee shi Jehova, otashi ke mu etela eyeme nenge ohoni nokuli. —  Lesha Episalomi 25:3; 115:4-8.

Kalunga kashili ta yamukula

16. (a) Sho Elia a tungulula oshiyambelo shaJehova kondundu yaKarmel otashi vulika sha li sha dhimbulukitha aantu shike? (b) Elia okwa li u ulike ngiini kutya okwi inekela muKalunga?

16 Komatangolela, Elia osho a ka pewa ompito a yambe eyambo  lye. Okwa tungulula oshiyambelo shaJehova shoka tashi vulika sha li sha tewa po kaatondi yelongelokalunga lyashili. Okwe shi tungulula nomamanya 12, tashi vulika nelalakano lyokudhimbulukitha oyendji yomomazimo 10 goshigwana shaIsraeli kutya oye na natango okuvulika kOmpango ndjoka ya li ya pewa omazimo 12. Okwa tula ko eyambo lye e ta pula ku tilwe omeya ngoka tashi vulika ga tekwa mEfuta lyoPokati ndyoka li li popepi. Okwa li nokuli a fulu omukanka gwa kunduka oshiyambelo e te gu udha omeya. Okwa li i inekela muJehova noonkondo nomolwaashono a li e shi ningi oshipu kaalongeli yaBaal sho ya ningi omayambo gawo, omanga omayambo ge e ga tile omeya. —  1 Aak. 18:30-35.

Egalikano lyaElia olya li lyu ulike kutya oku na ko nasha natango noshigwana she, oshoka okwa li a hala Jehova ‘e shi galulile kuYe’

17. Egalikano lyaElia olya li lyu ulike ngiini kutya okwa pititha shike komeho, notatu vulu ngiini okulandula oshiholelwa she momagalikano getu?

17 Elia sho a mana okulongekidha eyambo lye okwa galikana. Egalikano lye lya yela olyu ulike kutya oshike a li a pititha komeho. Shotango, okwa li a hala oshigwana shi tseye kutya Jehova oye “Kalunga kaIsraeli,” ihe haBaal. Oshitiyali, okwa li a hala oshigwana shi tseye kutya ye okwa li owala omupiya gwaJehova, nesimano alihe oli na okupewa Jehova. Shahugunina, okwa li u ulike kutya oku na ko nasha natango noshigwana she, oshoka okwa li a hala Jehova ‘e shi galulile kuYe.’ (1 Aak. 18:36, 37) Nonando oya li ya longa iilonga yinikitha oluhodhi omolwokwaaneitaalo kwawo, Elia okwa li e ya hole natango. Mbela natse momagalikano getu ohatu ulike ngaa eifupipiko lya fa lyaElia nokuulika kutya otu na ko nasha nedhina lyaKalunga nosho wo kutya otu uvitile yalwe mboka ya pumbwa ekwatho olukeno?

18, 19. (a) Jehova okwa li a yamukula ngiini egalikano lyaElia? (b) Elia okwa li a lombwele aantu ya ninge shike, nomolwashike aapolofeti yaBaal kaaya li ya gwana okusilwa ohenda?

18 Manga Elia inaa galikana, otashi vulika aantu ya li tayi ipula ngele Jehova naye ke ko nota ka kala inaa yamukula ngaashi Baal. Ihe konima yegalikano, kapu nando ogumwe a li a limbililwa. Ehokololo otali ti: “OMUWA okwa kulukitha omulilo e tagu lungunitha po efikilondjambo, iikuni nomamanya e tagu geteke evi nokulatha mo omeya momukanka.” (1 Aak. 18:38) Kasha li tuu euliko lya yela kutya Kalunga kashili olye! Naantu oya li yi inyenge ngiini?

“OMUWA okwa kulukitha omulilo”

19 Oyi igidha ayehe ya ti: ‘Jehova oye Kalunga! Jehova oye Kalunga!’ (1 Aak. 18:39, yelekanitha NW.) Ngashingeyi oya tseya oshili. Ihe nonando ongaaka, kaya li natango ye na eitaalo. Molwaashoka okuzimina kwawo kutya Jehova oye Kalunga kashili sho ya mono omulilo tagu zi megulu, hako taku ulike kutya oye na eitaalo. Nomolwashono Elia a  li a hala yu ulike eitaalo lyawo momukalo gulwe. Okwe ya pula ya ninge shoka ya li ye na okukala haya ningi oomvula odhindji dha pita, ano okuvulika kOmpango yaJehova. Ompango ndjoka otayi ti kutya aapolofeti aafundja naalongeli yiimenka nenge yiikalunga oye na okudhipagwa. (Deut. 13:5-9) Aapolofeti mbaka yaBaal oya li aatondi yaJehova Kalunga mboka ya li ya tsila ondumbo elalakano lye. Mbela oya li ngaa ye na okusilwa ohenda? Ngaashi naanaa aapolofeti mbaka ya li inaaya sila ohenda aanona mboka ya yambele Baal ye na omwenyo, nayo kaya li ye na okusilwa ohenda. (Lesha Omayeletumbulo 21:13; Jer. 19:5) Ano kaya li nando ya gwana okusilwa ohenda. Onkee ano, Elia okwa li a gandja elombwelo ya dhipagwe, nosho sha li sha ningwa. —  1 Aak. 18:40.

20. Omolwashike mboka haya pe Elia ombedhi kunena sho a dhipaga aahunganeki yaBaal kaaye na oku shi ninga?

20 Shoka sha li sha ningwa pondundu yaKarmel pehulilo lyoshiningwanima shika ohashi pewa uusama koyendji kunena. Otashi vulika yamwe ya tila kutya aalongelikalunga mboka kaaye na ondjele otaya ka longitha oshiholelwa shika ya ningile aantu yomalongelokalunga galwe omuyonena. Noshiyemateka sho kunena pu na iimpaga oyindji yopalongelokalunga hayi longo iilonga iiwinayi ya tya ngaaka. Ihe Elia ka li e na uupwidhi wa tya ngawo. Okwa li e lile po Jehova, nedhipago ndika olya li pauyuuki. Oshikwawo, Aakriste yashili oye shi shi kutya itaya vulu okulandula oshiholelwa shaElia mokukondjitha aakolokoshi. Pehala lyaashono, ohaya landula ekotampango ndyoka Jesus Kristus a pa aalongwa ye, li li moohapu ndhoka a lombwele Petrus, tadhi ti: “Shuna mo egongamwele lyoye molumpangwa, oshoka ayehe mboka taa longitha egongamwele, oyo otaa ka sa kegongamwele.” (Mat. 26:52) Jehova ota ka longitha Omwana ngoka ta ka pangula pauyuuki monakuyiwa.

21. Omolwashike oshiholelwa shaElia shi shi okulandulwa kAakriste yashili kunena?

21 Oshinakugwanithwa shOmukriste gwashili okuulika eitaalo monkalamwenyo ye. (Joh. 3:16) Omukalo gumwe moka tatu vulu oku shi ninga omokulandula oshiholelwa shaalumentu aadhiginini, ngaashi Elia. Okwa li ha longele Jehova awike nokwa li ha ladhipike yalwe ye shi ninge. Okwa li a nyana elongelokalunga ndyoka Satana a li ta longitha okugamuna ko aantu kuJehova. Nokwa li i inekela Jehova oye a pongolole po iinima pehala lyokwiinekela moonkondo dhe nomehalo lye mwene. Elia okwa li a popile elongelokalunga lyashili. Atuheni natu holeleni eitaalo lye.

^ okat. 9 Shito ondundu yaKarmel ohayi kala ya ziza nawa, molwaashoka oshimuke hashi zi mefuta nomomalusilu olundji ohashi ningi iikogo, omvula e tayi tameke okuloka nohaku kala ku na omume oyindji. Shaashi aalongeli yaBaal oya li haya ti Baal oye ha lokitha omvula, ehala ndika olya li ewanawa lela nokulongela Baal. Ihe sho ondundu Karmel ya li ya kukuta noya pemba, osha li she yi ningi ehala ewanawa okuulika kutya elongelokalunga lyaBaal kali shi lyoshili.

^ okat. 12 Oshindhindhilikwedhi ooshino kutya Elia okwa li e ya lombwele a ti: “Iikuni inamu yi tomeka omulilo.” Aalongwantu yamwe oya ti kutya aalongeli yiikalunga omathimbo gamwe oya li haya longitha iiyambelo yi na okakololo komonanguwi hoka ka li haka ningitha oshiyambelo shi fe tashi tema pashikumithalonga.