हितोपदेश १४:१-३५

  • मनको पीडा आफैलाई मात्र थाह हुन्छ (१०)

  • मानिसलाई सही लाग्ने बाटोले मृत्युमा पुऱ्‍याउन सक्छ (१२)

  • सुधो मानिसले सबै कुरा पत्याउँछ (१५)

  • धनी मानिसका थुप्रै साथी हुन्छन्‌ (२०)

  • शान्त मनले शरीर स्वस्थ बनाउँछ (३०)

१४  बुद्धिमान्‌ स्त्रीले आफ्नो घर सम्हाल्छिन्‌+ तर मूर्ख स्त्रीले आफ्नै हातले त्यो बिगार्छे।  २  सोझो बाटोमा हिँड्‌ने मानिसले यहोवाको डर मान्छ तर टेढो बाटोमा हिँड्‌ने मानिसले उहाँलाई घृणा गर्छ।  ३  मूर्खको अहङ्‌कारी बोली सजाय दिने छडीजस्तै हुन्छ, तर बुद्धिमान्‌को बोलीले मानिसहरूलाई जोगाउँछ।  ४  गाईवस्तु छैनन्‌ भने डुँड सफा हुन्छ तर गोरुहरूको बलले प्रशस्त उब्जनी हुन्छ।  ५  साँचो साक्षीले झूट बोल्दैन, तर झूटो साक्षीले कुरैपिच्छे* झूट बोल्छ।+  ६  अहङ्‌कारी* मानिसले बुद्धि खोज्छ तैपनि भेट्टाउँदैन तर समझदार मानिसले सजिलै ज्ञान प्राप्त गर्छ।+  ७  मूर्ख मानिसबाट टाढै बस किनकि उसको बोलीमा ज्ञानको कुरा पाइँदैन।+  ८  चतुर मानिससित ठीक बाटोमा हिँड्‌ने बुद्धि हुन्छ तर मूर्ख मानिसलाई उसकै मूर्खताले झुक्क्याउँछ।*+  ९  मूर्ख मानिसले आफ्नो गल्ती स्विकार्नुको* सट्टा त्यसलाई हाँसोमा उडाउँछ+ तर सोझो मानिस मिलाप गर्न अग्रसर हुन्छ। १०  आफ्नो मनको पीडा आफैलाई मात्र थाह हुन्छ अनि मनको आनन्द पनि अरू कसैले बुझ्दैन। ११  दुष्ट मानिसको घर नष्ट हुन्छ+ तर सोझो मानिसको घरको फलिफाप हुन्छ। १२  कुनै बाटो मानिसलाई सही नै लाग्ला+ तर त्यसले अन्तमा मृत्युमा पुऱ्‍याउँछ।+ १३  मुखमा हाँसो भए पनि हृदयमा पीडा हुन सक्छ अनि खुसीयाली पनि दुःखमा परिणत हुन सक्छ। १४  परमेश्‍वरबाट टाढिएको मानिसले आफ्नो कामको नतिजा भोग्छ+ तर असल मानिसले आफ्नो कामको इनाम पाउँछ।+ १५  सुधो* मानिसले सुनेको सबै कुरा पत्याउँछ तर चतुर मानिसले सोचविचार गरेर कदम चाल्छ।+ १६  बुद्धिमान्‌ मानिस होसियार हुन्छ र खराबीदेखि परै बस्छ तर मूर्ख मानिसले सोचविचार नगरी कदम चाल्छ* र आफूमा बढ्‌तै भरोसा राख्छ। १७  झट्टै रिसाउने मानिसले मूर्ख काम गर्छ+ तर सोच्ने क्षमता चलाउने मानिस घृणाको पात्र हुन्छ। १८  सुधो* मानिसले मूर्खता मात्र देखाउँछ तर चतुर मानिसले ज्ञानको मुकुट* पाउँछ।+ १९  खराब मानिसले असल मानिससामु शिर झुकाउनुपर्नेछ अनि दुष्ट मानिसले धर्मी मानिसको ढोकासामु शिर निहुराउनेछ। २०  गरिब मानिसलाई उसको छिमेकीले पनि हेप्छ+ तर धनी मानिसका थुप्रै साथी हुन्छन्‌।+ २१  आफ्नो छिमेकीलाई घृणा गर्ने मानिसले पाप गर्छ तर जसले दीनदुःखीलाई दया गर्छ, ऊ सुखी हुन्छ।+ २२  जसले षड्‌यन्त्र रच्छ, के उसको पतन हुँदैन र? तर जसले अरूको भलाइ गर्छ, उसले माया* पाउँछ र भरोसा जित्छ।+ २३  मेहनतको फल मीठो हुन्छ तर कुरा मात्र गर्ने मानिस कङ्‌गाल हुन्छ।+ २४  बुद्धिमान्‌ मानिसको मुकुट उसको सम्पत्ति हो तर मूर्ख मानिसले मूर्ख कामबाहेक केही गर्दैन।+ २५  साँचो साक्षीले जीवन बचाउँछ तर छली मानिसले कुरैपिच्छे* झूट बोल्छ। २६  यहोवाको डर राख्ने मानिसले उहाँमाथि भरोसा राख्छ+ अनि त्यस्तो मानिसका छोराछोरीको लागि पनि यो शरण हुनेछ।+ २७  यहोवाको डर जीवनको मूल हो; यसले मानिसलाई मृत्युको पासोबाट बचाउँछ। २८  प्रजा धेरै हुनु राजाको गौरव हो+ तर प्रजा छैन भने राजा हुनुको कुनै अर्थ हुँदैन। २९  समझदार मानिस हतपती रिसाउँदैन+ तर मूर्खले आफ्नो रिस देखाइहाल्छ।+ ३०  शान्त हृदयले शरीर स्वस्थ बनाउँछ तर डाहले हड्डी गलाउँछ।+ ३१  दीनदुःखीलाई थिचोमिचो गर्ने मानिसले सृष्टिकर्ताको अपमान गर्छ+ तर गरिबलाई दया गर्नेले उहाँको महिमा गर्छ।+ ३२  दुष्ट मानिसको आफ्नै खराब कामले गर्दा उसको पतन हुन्छ तर धर्मी मानिसको निर्दोष चालले* गर्दा उसले शरण पाउँछ।+ ३३  समझदार मानिसको हृदय बुद्धिले भरिएको हुन्छ तैपनि ऊ चुपचाप रहन्छ+ तर मूर्ख मानिस आफूसित बुद्धि नभए पनि बुद्धिमान्‌ भई टोपल्छ। ३४  धार्मिकताले देशको गौरव बढाउँछ+ तर पापले मानिसहरूको बदनाम गर्छ। ३५  समझदार* सेवकसित राजा खुसी हुन्छन्‌+ तर लाजमर्दो काम गर्ने सेवकसित राजा क्रोधित हुन्छन्‌।+

फुटनोटहरू

शा., “सासैपिच्छे।”
वा “गिल्ला गर्ने।”
वा सम्भवत: “मूर्खले आफ्नो मूर्खताद्वारा अरूलाई झुक्क्याउँछ।”
वा “सुधार्नुको।”
वा “अनुभवहीन।”
वा “मूर्ख मानिस रिसाहा हुन्छ।”
वा “अनुभवहीन।”
वा “ताज।”
वा “अटल प्रेम।”
शा., “सासैपिच्छे।”
वा “निष्ठाले।”
वा “अन्तर्दृष्टि भएको।”