Xionyoui kampa nesi tein kipia

Xionyoui kampa nesi tein kipia

 KAMPA TECHTAPOUIAJ ININNEMILIS

Tein nechpaleuij maj kuali nimouika iuan Dios

Tein nechpaleuij maj kuali nimouika iuan Dios

PANOUAYAYA tajkoyouan uan toixpan moajsia ueyiat Níger, tein patauak kemej se kilómetro uan tajko. Ompa Nigeria senkis mochiujtoya neteuilis, yejua ika keman tikpanauiayaj ueyiat ueliskia timikiskej. Maski ijkon, monekik miakpa tikpanauiskej. Achto ke namechtapouis keyej nimoajsi nikan, ika nitajtos ininnemilis notatuan.

Nopopaj, John Mills, moauij itech xiuit 1913 ompa Nueva York, keman kipiaya 25 xiujmej. Tokniuj Russell kitemakak tanojnots. Satepan, nopopaj mokaltalito itech xolal Trinidad, kampa monamiktij iuan Constance Farmer, se siuat akin semi momachtiaya Biblia. Ompa nopopaj kipaleuij itasojikniuj William Brown maj kinexti “Foto-Drama de la Creación” hasta xiuit 1923, keman tokniuj Brown * uan inamik kintitankej maj tapaleuitij ompa África Occidental. Notatuan akin kichiayaj yaskej iluikak, mokaujkej ompa Trinidad.

TOTATUAN SEMI TECHTASOJTAYAJ

Notatuan kinpiakej chiknauin konemej. Akin yekinika yolik kitokaytijkej Rutherford porin ijkon motokaytiaya akin taixyekanaya itech Sociedad Watch Tower. Satepan, tonal 30 metsti diciembre xiuit 1922 nejua niyolik. Nechtokaytijkej Woodworth (maski nechnotsayaj Worth) porin ijkon motokaytiaya Clayton Woodworth, akin kiitaya maj mochijchiua amaix The Golden Age (tein axkan moixmati kemej ¡Taijxitilis!). Tinochin techtitankej primaria, sayoj ke totatuan okachi techpaleuijkej maj tiktayekanaltikan itekiyo Dios. Nomomaj kuali kimatia keniuj techtanemililtis ika Biblia. Uan topopaj kiyolpaktiaya techtapouis tanojnotsmej tein kisaj itech Biblia uan kichiuaya miak taman tein ika techpaleuiaya maj tikitakan kemej yeskia mochiujtoskia tein kijtoua Biblia.

Tein kichiujkej semi techpaleuij. Ome nokniuan takamej uan nejua tikselijkej tamachtilis tein motemaka Galaad uan eyi nokniuan siuamej tekitikej kemej precursoras miak xiujmej ompa Trinidad y Tobago. Ika tein techmachtiayaj totatuan uan ininkuali neskayo, kemej yeskia techtokkej “ichan Jiova”, kemej kijtoua  Salmo 92:13. Tikitaskej keniuj kitekitiliayaj Dios techpaleuij maj no ijkon tikchiuakan.

Ompa tochan moixtaliaya kemej motanojnotsas. Precursores akin ompa monechikouayaj miakpa ika tajtouayaj tokniuj George Young, se misionero akin katka kayot Canadá uan takalpanojka ompa Trinidad. Uan no, notatuan kuali ininka tajtouayaj tokniuan Brown, akin itech nejon tonalmej moajsiaj África Occidental. Nochi nejon necholinij maj peua nitanojnotsa keman nikpiaya majtakti xiuit.

KEMAN PEUAK NIKTEKITILIA JIOVA

Ijkuak, toamaixuan senkis kinextiayaj tein amo kuali tein kichiuayaj taneltokalismej, tein mochiuaya itech tanamakalis uan ke tekiuanij amo kuali taixyekanayaj. Yejua ika, itech xiuit 1936 akin taixyekanayaj itech taneltokalis kichiujkej maj akin tekiuajtia ompa Trinidad amo techkauaniok maj tikmoyauakan amaixmej. Tikintatijkej uan tiksentokakej tikinmoyaujkej tein tikinpiayajok. Titanojnotsayaj itech ojti ika uejueyi amamej, ika tratados uan no ika bicicletas. Iniuan okseki tokniuan akin kayomej Tunapuna, titanojnotsayaj hasta kampa okachi uejka ika se tepos tein kipiaya se bocina. Nimouikas iniuan nejon tokniuan nechpaleuij maj nimoaui keman nikpiaya 16 xiujmej.

Tokniuan ompa Tunapuna uan tepos tein kipia se bocina

Tein notatuan uan okseki tokniuan nechmachtijkej nechpaleuij maj nimochiuani misionero. Yejua ika itech xiuit 1944 niyajki Aruba nitanojnotsato iuan tokniuj Edmund Cummings. Semi techyolpaktij tikinpaleuiskej majtakti taltikpakneminij maj touan monechikouanij keman tikelnamikkej imikilis Jesús itech xiuit 1945. Se xiuit satepan ompa peuak mosentilia yekinika nechikol.

Oris uan nejua tikpanokej miak taman tein kualtsin

Satepan, niknojnotsak ika Biblia Oris Williams se ichpoch akin iuan nitekitia. Yejua semi kipaleuiaya tein kineltokaya. Sayoj ke, ijkon kemej momachtijtiaya Biblia, kiajsikamatik toni yekmelauj tamachtia iTajtol Dios, yejua ika moauij tonal 5 metsti enero xiuit 1947. Satepan, peuak timoixmatij uan timonamiktijkej. Itech metsti noviembre xiuit 1950, mochiuak precursora. Oris uan nejua tikpanokej miak taman tein kualtsin.

TEKIT TEIN NIKCHIUAK OMPA NIGERIA

Itech xiuit 1955, techyoleujkej Galaad, yejua ika tikaujkej tekit tein tikpiayaj, tiknamakakej tochan uan okseki taman uan tikaujkej xolal Aruba. Tonal 29 metsti julio xiuit 1956, keman tamik tamachtilis tein tikselijkej Galaad tapoual 27 techtitankej Nigeria.

Iniuan akin titekitiaj Betel ompa Lagos (Nigeria) itech xiuit 1957

Keman Oris kielnamikik nejon tonalmej kijtoj: “Iespíritu Jiova mitspaleuia xikchiua tekit kemej misionero maski yeski ouij. Nejua amo niknekia niyeski misionera, kemej nonamik. Okachi niknejnekia nikpias nochan uan konemej. Sayoj ke amo ijkon nitanemilijok keman nikitak ke semi monekia moteixmatiltis kuali tanauatilmej. Yejua ika, keman tamik tonemachtil itech Galaad, nikixtalijkaya niyas nitanojnotsatiuj kemej misionera. Keman titejkojtoyaj itech barco Queen Mary, tokniuj Worth Thornton, akin tekitia iuan tokniuj Knorr, techiluito ke titapaleuiskiaj Betel. ¡Amo nikchiaya nejon! Sayoj ke niman peuak nechyolpaktia nitekitis ompa. Nikchiuak tataman tekimej uan tein okachi nechyolpaktij yejua keman nikinseliaya taltikpakneminij porin nitajtouaya iniuan tokniuan akin kayomej Nigeria. Miakej ejkoyaj talnexyojkej, sioujtiualayaj, amiktiualayaj uan mayantiualayaj. Nechyolpaktiaya nikinpaleuis porin ijkon nikueyichiuaya Jiova uan kuali nimomachiliaya”. Nochi tekimej tein tikchiujkej techpaleuijkej maj okachi kuali timouikakan iuan Dios.

Itech xiuit 1961, keman timosentilijkej kemej kalyetouanij ompa Trinidad, tokniuj Brown techtapouij tein kipanok ompa África. Nejua no nikintapouij keniuj momiakilijtoyaj itekitikauan Dios ompa Nigeria. Tokniuj Brown nechnauaj uan kiluij nopopaj: “Johnny, tejua amo keman tiyajki África, sayoj ke Woodworth kemaj”. Uan nopopaj kijtoj: “Xiksentoka ijkon Worth, xiksentoka ijkon”. Nochi tein nechiluijkej nechpaleuij maj okachi niknejneki niktekitilis Jiova.

William Brown (Brown el de la Biblia) uan inamik, Antonia, semi techyolchikaujkej

 Itech xiuit 1962, nikselij tamachtilis tein motemaka Galaad tapoual 37, kampa majtakti metsti nikselij okachi tamachtilis. Tokniuj Wilfred Gooch, akin kiixyekanaya sucursal ompa Nigeria, kiyoleujkej Galaad tapoual 38 uan kititankej altepet Inglaterra, yejua ika nikselij tekit tein yejua kipiaya. Ijkon kemej tokniuj Brown, niyajki itech miak tataman xolalmej uan nejon nechpaleuij maj nikinixmati uan maj nikintasojta tokniuan akin nemiaj Nigeria. Maski amo kipiayaj miak taman kemej akin nemij itech okseki altepemej, yolpakiaj porin kitekitiliayaj Jiova. Maski ijkon tikinitayaj ke ajsiaj nechikolmej ika inintilmaj chipauak. Keman mochiuayaj uejueyi nechikolmej miakej ajsiaj itech teposmej uan bolekajas, * nejin tamatia kemej se autobús tein amo semi tsaktoya uan sayoj ompa mokuiaj. Miakpa, itech nejon teposmej ijkuiliujtoyaj tajtolmej tein kiteajsikamatiltiayaj ke ika ininnepaleuil miakej ueli mochiua miak taman.

¡Semi melaujkej nejon tajtolmej! Tinochin uelis titapaleuiskej maj mochiua miak taman uan ijkon tikchiujtoyaj. Itech xiuit 1974, ompa Nigeria itekitikauan Dios momiakilijtoyaj porin moajxitijkej 100,000 tanojnotsanij, sayoj kipanauiaya Estados Unidos.

Itech xiuit 1967 peuak neteuilis ompa Nigeria uan tamik hasta xiuit 1970. Miak metsti sucursal amo uelia kintitaniliaya amaixmej tokniuan akin nemiaj analkopa ueyiat Níger, ompakauin kampa Biafra. Monekia tiktemoskej keniuj tikinuikiliskiaj. Yejua ika kemej yekinika nikijtoj, miakpa tikpanauijkej ueyiat, tiktataujtijtiayaj Jiova uan semi itech titakuaujtamatiaj.

Kuali nikelnamiki nochi tein panok. Semi katka tamouililpan porin moajsiaj tateuianij akin niman ueliskiaj techmiktiskej, no ueliskia tikokolispeuaskej uan techpanos okseki taman. Semi ouij se kinpanauiskia tateuianij porin niman kitatoponiliayaj akin yeski. Sayoj ke okachi tamouilil katka se panos kampa ika moajsia Biafra. Se youak, nitejkok itech se tsikitsin barco ompa Asaba uan nikpanauij ueyiat hasta Onitsha uan niajsik Enugu kampa nikinyolchikauato tayekananij. Okse tonal, nikinyolchikauato tayekananij ompa Aba, kampa amo kikauayaj maj taxotato youak. Ompa Port Harcourt, monekik niman tiktamiltiskej tonechikol porin tateuianij kalakkej ompakauin kampa moajsia Biafra.

Nejon nechikolmej tapaleuiayaj porin ompa tikinelnamiktiayaj tokniuan ke Jiova kintasojtaya uan ke kinyekpiaskia, no tikinyolmajxitiayaj ke monekia sayoj kipaleuiskej yejuatsin uan senyetoskej. Tokniuan ompa Nigeria amo keman kikaujkej Jiova. Maski ompa moteuijtoyaj yejuan motasojtayaj uan nochipa senyetoyaj. Semi kuali maj ompa nimoajsini keman kiixnamikkej nejon ouijkayomej.

Itech xiuit 1969, tokniuj Milton Henschel kiixyekanak ueyi nechikol “Paz en la Tierra” tein mochiuak ompa Estadio de los Yankees (Nueva York) kampa mosentilijkej akin kayomej itech tataman altepemej. Nikpaleuij uan nechmachtij miak taman. Nejon nechpaleuij porin itech xiuit 1970 mochiuak okse ueyi nechikol: “Hombres de Buena Voluntad” ompa Lagos (Nigeria). Sayoj ika inepaleuil Jiova uelik mochiuak porin yekin tanka neteuilis. Amo keman mochiujtoya se nechikol ijkon porin mopanoltij itech 17 tataman tajtolmej uan mosentilijkej 121,128 taltikpakneminij. Tokniuan Knorr, Henschel uan oksekin, akin ajsikej itech aviones tein kiskaj altepet Estados Unidos uan Inglaterra, kiitakej keniuj moauijkej 3,775 taltikpakneminij ijkon kemej itech Pentecostés. Itech nejon ueyi nechikol nikpiak miak tekit. Ompa itech altepet tanojnotsanij semi momiakilijtoyaj.

Itech ueyi nechikol “Hombres de Buena Voluntad” mosentilijkej 121,128 akin tajtouayaj 17 tataman tajtolmej, ompa no pouiaj akin tajtouayaj ibo

Itech panoua treinta xiujmej tein ninemik ompa Nigeria, kemansa nitapaleuij kemej takalpanojkej uan kemansa nikinkalpanouaya misioneros akin tapaleuijtoyaj itech nochi África Occidental. Yejuan semi kitasojkamatiaj maj sejsemej tikinyolchikauanij. Nechyolpaktiaya nikinmatiltis ke amo ininselti moajsiaj.  Nikitak ke moneki tikinnextiliskej tokniuan ke ininka timotekipachouaj porin nejon kinpaleuia maj kitekitilikan Jiova uan maj nochin itech nechikol senyetokan.

Jiova techpaleuij maj tikixnamikikan kokolismej uan neteuilismej. Nochipa tikitakej keniuj yejuatsin techtatiochiuiaya. Oris kijtoj:

“Tiomen miakpa techkuik malaria (paludismo). Se tonal keman Worth kikuik nejon kokolis, amo kimatik keniuj nikuikak kaltapajtiloyan Lagos. Nechiluijkej ke xa mikiskia, sayoj ke pajtik. Keman ixpetanik kinojnotsak ika iTekiuajyo Dios, Nwambiwe, takat akin kiyekpiaya. Satepan, tikalpanotoj uan okachi tikmachtijkej ika Biblia. Kiselij tamachtilis tein melauak uan mochiuak se tayekankej ompa Aba. Nejua no miakej nikinpaleuij maj mochiuanij itaixpantijkauan Jiova, hasta musulmanes. Semi tikintasojtakej akin kayomej Nigeria uan techyolpaktij tikixmatiskej tein momattoyaj kichiuaskej uan inintajtol”.

No nimomachtij ke ueliskia titapaleuiskej kampa techtitaniskiaj, sayoj komo tikintasojtayaj tokniuan maski seseko kayomej.

OKSEKI TEKIMEJ TEIN NIKPIAK

Itech xiuit 1987, tikaujkej Betel tein moajsi Nigeria uan tiyajkej titapaleuitoj itech tanojnotsalis ompa Santa Lucía. Semi techyolpaktiaya titapaleuiskej, sayoj ke ouij techkisak seki taman. Ompa África, takamej monamiktiayaj iniuan miakej siuamej, sayoj ke ompa Santa Lucía takamej uan siuamej sayoj mosentaliayaj uan amo monamiktiayaj. ITajtol Dios kinpaleuij miakej akin tikinmachtiayaj maj kichiuanij tein tanauatia.

Itech nochi sesenta y ocho xiujmej tein tisenyetoyaj semi niktasojtak Oris

Ijkon kemej panokej xiujmej, amo tikpiayajok chikaualis. Yejua ika itech xiuit 2005, Oloch Taojtokaltianij techtitankej Betel ompa Brooklyn (Nueva York). Itech xiuit 2015, Oris momikilij uan semi nimotayokoltij. Mojmostaj niktasojkamatilia Jiova porin nechmakak se kuali nonamik. Kipiaya kualtsitsin kualneskayomej uan semi tetasojtaya. Itech nochi sesenta y ocho xiujmej tein tisenyetoyaj semi niktasojtak. Tikitakej ke tikauaskej maj Dios techixyekana, nochipa timotapojpoluiskej, tiknextiskej yolyemanilis uan okseki kualneskayomej techpaleuiskia maj tiyolpakikan kemej namikuanij uan itech nechikol.

Keman amo mochiuaya tein tikchiayaj tiktemouayaj inepaleuil Jiova. Nochipa tikchiuayaj tekit tein Jiova techmakaya uan tikitayaj keniuj yejuatsin techpaleuiaya. Uan amo uejkaua tikseliskej tein okachi kuali (Is. 60:17; 2 Cor. 13:11).

Ompa Trinidad y Tobago, Jiova kitiochiuak tekit tein kichiujkej notatuan uan okseki tokniuan. Yankuixtok motematiltij ke 9,892 mochiuanij itaixpantijkauan Jiova. Ompa Aruba, miakej tokniuan tapaleuitoj itech yekinika nechikol kampa nitapaleuijka. Axkan ompa moajsij 14 nechikolmej. Itech altepet Nigeria, moajsij 381,398 tanojnotsanij uan itech Santa Lucía 783.

Nikpiaya panoua 90 xiujmej. Salmo 92:14 kijtoua ke akin toktokej ichan Jiova, “kisentokaskej kitemakaskej takilot” uan “nochipa kipiaskej chikaualis”. Semi niktasojkamatilia Jiova maj nechkauani maj niktekitili. Tein notatuan nechmachtijkej nechpaleuij maj senkis niktekitili yejuatsin. Kemej Jiova kinextia netasojtalis tein amo tekaua, nechkauani maj nimoajsi “ikaltenoj” (Sal. 92:13).

^ párr. 5 Xikonita biografía de William Brown, “Lo llamaban Brown el de la Biblia”, tein kisak itech Anuario 2014, página 100 uan 101.

^ párr. 18 Xikonita amaix ¡Despertad! 22 de junio de 1972, páginas 24 hasta 26.