Xionyoui kampa nesi tein kipia

Xionyoui kampa nesi tein kipia

 TAMACHTILIS 5

‘Se tel kuali siuat’

‘Se tel kuali siuat’

1, 2. 1) ¿Toni tekit kichiua Rut? 2) ¿Toni tein kijtoua Tanauatil uan tein kichiuaj itekitikauan Jiova kiyololinia Rut?

RUT motankuaketsa kampa kisentilij cebada tein kiololoj nejon tonal. Tapoyaujtokya kampa tekititok, uan miakej tekitinij moojketsajya kampa xolal Belén tein amo ueyi, tein moajsi itech seki tepemej. Ueli timonemiliaj ke Rut xojxokoltik porin tekitik nochi tonal uan amo semi moseuij. Sayoj ke tekit ayamo tami. Axkan peua kiuiteki cebada ika se kouit tein ika kikixtia tatet. Maski tel sioujtok, okachi kuali kikisak tein kichiuak nejon tonal ke tein kichiaya.

2 ¿Moyektalijtokya tein kipanoua nejin ichpoch akin amo nemiok itakauj? Kemej tikitakej itech tamachtilis 4, Rut kiixtalij mokauas iuan imonan, Noemí, uan motenkauak ke amo keman kikauas uan no kiueyichiuas Jiova, iDios Noemí. Nejin ome siuamej kiskej Moab, kampa kayot Rut, uan ajsikej Belén. Rut kiitani ke itech Tanauatil tein Jiova kinmakak israelitas moajsi seki tein ika kinpoujkaitaj akin amo semi teyi kipiaj ompa Israel, uan no analtekojkayomej. Axkan kiita ke itech ixolal Jiova, akin monejnemiltiaj kemej kijtoua Tanauatil, sekin okachi kinextiaj ke ika miak pakilis kitakamatij itanauatiluan uan teiknelianij, uan nejon kiyololinia maski tayokoxtok.

3, 4. 1) ¿Keniuj Boaz kiyolchikauak Rut? 2) ¿Keyej uelis techpaleuis ineskayo Rut komo ouij timoixpanoltiaj?

3 Semej yejua Boaz, takat tominpixkej kampa italpan axkan kiololoj tatok Rut. Nejin takat akin xiuejya kiitak kemej yeskia ikonetsin uan hasta kiiluij ke kuali tein kichiujtoya porin kiyekpiaya imonan, uan porin kitemoj inepaleuil Jiova, Dios akin melauak. Rut ixuetska keman kielnamiki tajtolmej tein Boaz kiiluij ika kualtakayot (xikonixtajtolti Rut 2:11-14).

4 Maski ijkon, Rut xa kitekipachoua tein kipanos satepan. Kemej analtekojkayot akin amo semi teyi kipia, itakauj momikilij uan amo kipia ikoneuan, ¿keniuj uelis moixpanoltis yejua uan Noemí satepan? ¿Uelis moixpanoltis komo sayoj kiololoua tatok? ¿Uan  akoni kiyekpias yejua keman xiuejya yeski? Amo tikmatij ox nejon kitekipachoua, sayoj ke komo ijkon, uelis tikajsikamatiskej. Axkan tel ouij se moixpanoltia uan yejua ika miakej no kintekipachoua nejon. Ijkon kemej timomachtijtiyaskej keniuj kipaleuij Rut itakuaujtamatilis, tikitaskej miak taman keniuj no ijkon uelis tikchiuaskej.

¿Kemanian uelis moijtos ke pouijya kemej kalyetouanij?

5, 6. 1) ¿Keniuj kiyajki Rut itech yekinika tonal keman taololoto italpan Boaz? 2) ¿Keniuj momachilia Noemí keman kiita Rut?

5 Keman Rut kitamikixtia cebada uan kiololoua, kiita ke kipia kemej se efá, tein etik kemej 14 kilos. Yejua ika, xa kisentilia itech se tasal, kiilpia uan kitalia itech itsontekon. Keman peua youi Belén, tapoyaujtokya (Rut 2:17).

6 Noemí yolpaki keman kiita ke ejko isiuamon uan xa yolpakkatsajtsi keman kiita ke kiualkui tel miak cebada. Rut no kiualkui takual tein amo kitamij tein Boaz kinmakak itekitikauan, uan yejua tein kikuaj nejon youak. Noemí kitajtania: “¿Kani titaololoto axkan uan kani titekitik? Maj kiseli tatiochiualis akin mitsiknelij” (Rut 2:19). Keman kiita nochi tein Rut kiualkuik, Noemí kimati ke aksa kiiknelij uan kipaleuij.

7, 8. 1) ¿Kani kiita Noemí ke yekmelauj ualeuaya ikualtakayo Boaz, uan keyej ijkon kinemilia? 2) ¿Keniuj Rut kisentoka kinextilia imonan ueyi netasojtalis?

7 Omen peuaj monojnotsaj, uan Rut kitapouia Noemí ke Boaz kitelpaleuij. Nejon kiyololinia Noemí uan kijtoua: “Maj nejon takat kiseli itatiochiualis Jiova, akin kisentoka kinnextilia ueyi netasojtalis akin yoltokej uan akin momikilijkejya” (Rut 2:20). Yejua kiita ke kualtakayot tein kinextij Boaz tein melauj ualeua iuan Jiova, porin yejuatsin kinolinia itekitikauan maj yolkualmej. Uan no motenkaua kintatiochiuis akin kichiuaj tein kuali (xikonixtajtolti Proverbios 19:17). *

8 Noemí kiyolmajxitia Rut maj kichiua tein Boaz kiiluij, maj kisentoka taololo itech italpan iniuan ichpochmej akin kitekitiliaj, uan ijkon okseki tekitinij amo kikuejmoloskej. Rut kitajtolkaki uan no, “kisentokak nemik iuan imonan”, ika nejin oksepa tikitaj se taman tein ipa kinextia: ueyi netasojtalis (Rut 2:22, 23). ¿Uan tejuan? ¿Tikinpaleuiaj tochankauan keman moneki? Maj tikelnamikikan ke Jiova nochipa kiita tein se kichiua ika ueyi netasojtalis.

Ininneskayo Rut uan Noemí techpaleuia maj tikitakan ke moneki tiktasojkamatiskej porin tikpiaj tochankauan

9. ¿Toni techmachtia ininnemilis Rut uan Noemí ika keniuj moneki mouikaskej kalyetouanij?

 9 ¿Uelis tikijtoskej ke Rut uan Noemí pouiaj kemej kalyetouanij? Sekin kijtouaj ke komo moajsi se tepopaj, se temomaj, tekoneuan, teueyitatmej uan oksekinok, yejua tein kichiua maj yekmelauj pouikan kemej kalyetouanij. Sayoj ke ininnemilis Rut uan Noemí techpaleuia maj tikitakan ke komo tiktekitiliaj Jiova, maski amo miakej tochankauan: uelis timouikaskej kuali uan timotasojtaskej. ¿Tiktasojkamatij porin tikinpiaj tochankauan? Jesús kinelnamiktij itatojtokakauan ke hasta akin amo kinpiaj ininchankauan uelis kinajsiskej itech nechikol (Mar. 10:29, 30).

Rut uan Noemí mosenpaleuijkej uan mosenyolchikaujkej

“Yejua semej toojpakatetakouijkauan”

10. ¿Keniuj Noemí kineki kipaleuis Rut?

10 Rut kisentoka taololoua itech italpan Boaz keman peuak kitekij cebada (itech metsti abril) hasta ijkuak kitekij trigo (itech metsti junio). Tonalmej panouaj, uan tikyekmatij ke Noemí kisentoka tanemilia keniuj uelis kipaleuis isiuamon akin kitasojta. Achto ke kisaskiaj Moab, Noemí kinemiliaya ke amo keman ueliskia kitemolis okse inamik Rut (Rut 1:11-13). Sayoj ke axkan amo ijkon tanemiliaok. Kinojnotsa Rut uan kiiluia: “Nokonetsin, moneki niktemos kampa tiyolseujkayetos” (Rut 3:1). Itech nejon tonalmej, tetatmej kintemoliayaj ininnamik ininkoneuan, uan Rut mochiujka kemej se yekmelauj ikonetsin Noemí. Yejua ika Noemí kinekia kitemolis Rut ‘kampa yolseujkayetos’, tein kijtosneki, maj kipia itakauj uan ichankauan kampa yekyetoskia uan kiyekpiaskiaj. Sayoj ke ¿toni ueliskia kichiuas Noemí?

11, 12. 1) ¿Toni tein kijtouaya Tanauatil ika tajtoj Noemí keman kijtoj ke Boaz katka semej ‘ojpakatakouanij’? 2) ¿Keniuj tanankilia Rut keman imonan kiiluia toni kichiuas?

11 Keman Rut yekinika ika tajtoj Boaz, Noemí kijtoj: “Takat tochankauj. Yejua semej toojpakatetakouijkauan” (Rut 2:20). ¿Toni kijtosnekia nejon? Itech Tanauatil tein Jiova kinmakak israelitas moajsia seki tanauatilmej tein kinpaleuiaya kalyetouanij akin kipanouayaj ouijkayomej porin amo semi teyi kipiayaj oso momikilijka aksa akin kiteltasojtayaj. Komo se siuat momikiliaya itakauj uan amo kipiaya ikoneuan, okachi moyolkokouaya porin poliuiskia itokay itakauj. Sayoj ke iTanauatil  Dios kijtouaya ke iikniuj takat akin momikilij ueliskia monamiktis iuan akin katka isiuauj uan ijkon yejua ueliskia kipias se konetsin akin kiuikaskia itokay takat akin momikilij uan kiseliskia tein ininaxka ichankauan (Deut. 25:5-7). *

12 Noemí kimelauilia Rut toni kichiuas. Ueli timonemiliaj keniuj ixtajtapoui Rut keman kimoujkakaki imonan. Rut ayamo kuali kiixmati Tanauatil tein kinmakakej israelitas, uan miak taman tein kichiuaj amo kiitstoya. Sayoj ke kemej kitelpoujkaita Noemí, kikaki ika nejmachkayot nochi tein kiiluia. Tein kiyolmajxitia maj kichiua xa kinemilia ke amo kuali oso ke tel tepinaujtij. Sayoj ke Rut motemaka kichiuas uan tanankilia: “Nochi tein tinechiluia nikchiuas” (Rut 3:5).

13. ¿Keyej techpaleuia komo tikelnamikij ineskayo Rut keman techyolmajxitiaj akin xiuejkejya? (No xikonita Job 12:12.)

13 Telpochmej uan ichpochmej kemansa kinouijmaka kitakamatiskej tein kinyolmajxitiaj akin xiuejkejya uan kipiaj okachi taixmatilis, porin kinemiliaj ke amo ueli kiajsikamatij ouijkayomej uan kuejmolmej tein yejuan ika moixnamikij. Sayoj ke yolyemanilis tein kinextij Rut techelnamiktia ke uelis techtelpaleuis komo tikinkakij akin xiuejkejya, porin techtasojtaj uan kinekij maj kuali tiyetokan itech tonemilis (xikonixtajtolti Salmo 71:17, 18). Sayoj  ke ¿toni tayolmajxitilis kitemakak Noemí? ¿Kiselij tatiochiualis Rut porin tatakamatik?

Rut youi kampa mochipaua tatok

14. ¿Toni se era, uan toni mochiua ompa?

14 Keman tiotaki, Rut youi kampa mochipaua tatok, tein moixmati kemej era, kampa tamanis uan tal yekyetok, kampa miakej tatokanij kiuikaj inintatok uan ompa kikixtiaj tatet uan kiajkopixouaj. Miakpa kiixpejpenayaj kampa takes oso ikuapan se tepet, kampa chikauak taejekaskia keman tiotakiskia. Tatet kijkuaniliayaj tajsol uan teujti ika se bieldo oso se pala tein ika kiajkopixouayaj, uan ejekat kiuikaya teujti uan tajsol. Kemej tatet okachi etik, uetsia kampa kichipaujtoyaj.

15, 16. 1) ¿Toni panoua kampa mochipaua tatok satepan ke Boaz tamitekitik nejon tonal? 2) ¿Keniuj kimati Boaz ke aksa moajsi iikxitan?

15 Rut amo kineki maj kiitakan, kiuejkaita ke takamej matantokejya inintekiuj. Nejin tonal kisentilijkej miak tatet. Boaz, akin moajsi ompa keman kiajkopixouaj tatet tein iaxka, takua ika yolpakilis uan satepan moteka ompa tanakastan kampa olochtentok tatet. Nejon xa katka se taman tein momattoyaj kichiuaskej itech nejon tonalmej uan ijkon kiyekpiaskiaj inintatok uan amo kinichtekiliskiaj. Keman Rut kiita ke Boaz moteka, kimati ke moneki kichiuasya tein Noemí kiiluij.

16 Rut, yoltitikuikatiuj, yolik motokijtiuj uan keman kiita ke Boaz tel kuali kochtok, kichiua tein Noemí kinauatij, kiixkelpachoua taken imetsko, moteka iikxitan uan mochia. Uejkaua mochia. Panouaj horas, sayoj ke Rut kiita ke tel uejkauakya. Keman  tajkoyouan, Boaz peua moolinia. Sekuiuiyoka uan mokuaeua, xa kineki mometspikis oksepa. Sayoj ke kiita ke ompa moajsia aksa. Biblia kijtoua ijkon: “¡Xikonita!, ¡se siuat uetstoya iikxitan!” (Rut 3:8).

17. ¿Toni ome taman amo kiitaj akin kijtouaj ke tein kichiuak Rut amo kuali katka?

17 Boaz kitajtania: “¿Tiakoni?”. Rut tanankilia, xa ika moujkayot: “Nejua nimotekitikauj Rut, uan motaken moneki tikpatauilis motekitikauj porin tejua se tiojpakatakoujkej” (Rut 3:9). Sekin taltikpakneminij axkan, kijtouanij ke tein kichiuak Rut uan tein kijtoj kinextiaya ke kitemouaya auilnemis, sayoj ke amo kiitaj ome taman tein moneki. Yekinika, Rut kichiujtoya tein momattoyaj kichiuaskej itech nejon tonalmej, tein miak taman amo moyekajsikamati axkan. Yejua ika se mopoloskia komo se kijtoua ke tein kichiuak tamati kemej tein panoua itech nejin tonalmej kampa amo onkak chipaujkanemilis. Ojpatika, kemej tanankilij Boaz kinextia ke yejua kiitaya ke tein Rut kichiujtoya katka chipauak uan semi kuali.

Keman Rut kitemoj Boaz kipiaya kuali tanemilil uan amo teyi kichiaya kiselis

18. ¿Keniuj Boaz kiyolchikaua Rut? ¿Uan itech toni ome taman Rut kinextij ke kipiaya ueyi netasojtalis?

18 Amo tiomeyolouaj ke ika kualtsin tajtolmej uan tein teyolseuia, Boaz kiiluia Rut: “Xikseli itatiochiualis Jiova, nokonetsin. Okachi tiknextia moueyi netasojtalis axkan ke itech yekinika porin amo tikintojtoka telpochmej akin amo tominpiaj oso akin kemaj tominpiaj” (Rut 3:10). “Yekinika” kijtosneki ueyi netasojtalis tein Rut kinextilij Noemí keman iuan yajki Israel uan kiyekpiak. “Axkan” yejua nejin tein kichiujtok. Boaz kinextia ke se ichpoch kemej Rut ueliskia kitemos se itakauj okachi amo xiuej, kipiaskia tomin oso amo. Sayoj ke yejua amo kineki kipaleuis sayoj Noemí ta no Elimélec, akin momikilij, tein kijtosneki, kineki maj itokay itakauj Noemí kisentoka moelnamiki itech tal kampa kayot. Yejua ika Boaz kimoujkaita maj Rut kichiua nejon uan maj amo teyi kichia kiselis.

19, 20. 1) ¿Keyej Boaz amo niman kiixtalia monamiktis iuan Rut? 2) ¿Keniuj kinextia Boaz ke kitekipachoua maj amo kuali ika tajtokan Rut uan maj kuali yeto?

19 Boaz kisentoka kijtoua: “Uan axkan nokonetsin, amo ximomoujti. Nochi tein tikijtoua, nikchiuas uan ika nimitspaleuis, porin nochin akin moajsij ikalakyan noaltepeuj kiitaj ke se tel kuali  tisiuat” (Rut 3:11). Yejua kiuelitaskia monamiktis iuan Rut uan xa amo senkis kimoujkaitak maj kitajtaniani maj yejua yeskia ojpakatakoujkej. Sayoj ke Boaz yolmelauak, uan amo kitemoua sayoj yejua moyolpaktis. Kiiluia Rut ke kemej moajsi okse ojpakatakoujkej akin okachi ichankauj akin katka itakauj Noemí, kiiluiti maj yejua iuan monamikti.

Rut kinpoujkaitaya oksekin uan kualtakat katka, yejua ika kuali ika tajtouayaj

20 Boaz kiiluia Rut maj oksepa moteka uan maj moseui hasta keman talpantanesis, uan ijkon amo akin kiitas keman yas. Boaz amo kineki maj amo kuali ika tajtokan Rut uan yejua, porin aksa ueliskia kinemilis, maski amo melauak, ke auilnenkej. Rut oksepa moteka iikxitan Boaz uan xa okachi yolseujtok porin yejua kinankilij ika kualtakayot. Seki hora satepan, keman tayouayanok, Rut meua porin youiya. Ompa, Boaz kipexontilia ika tatet se tasal, uan yejua mokepa Belén ika nejon ueyi netetayokolil (xikonixtajtolti Rut 3:13-15).

21. ¿Toni tapaleuij maj kiixmatinij Rut kemej ‘se tel kuali siuat’, uan keniuj no uelis tikchiuaskej kemej yejua?

21 Rut xa kuali momachilia keman kielnamiki itajtoluan Boaz: ¡kiiluij ke nochin kiitaj kemej ‘se tel kuali siuat’! Se taman tein xa tel tapaleuia maj kuali ika tajtokan, yejua ke kinejneki kiixmatis Jiova uan kitekitilis. Uan no, kinextiani ke kualtakat iuan Noemí uan kitasojta yejua uan ixolal, porin motemakak nemis kemej yejuan uan kichiuas miak taman tein amo kiixmatia. Komo no tikpiaj takuaujtamatilis kemej Rut uan timochikauaj tikinnextiliskej ueyi poujkaitalis oksekin, ijkon kemej nemilis tein kipiaj uan tein momattokej kichiuaskej, no kuali toka tajtoskej.

Rut kiajsi kampa yolseujkayetos

22, 23. 1) ¿Toni xa kijtosnekik netetayokolil tein Boaz kimakak Rut? (Xikonita nota.) 2) ¿Toni Noemí kiyolmajxitia Rut?

22 Keman Rut ajsi kalijtik, Noemí kitajtania: “¿Tiakoni, nokonetsin?”. Uelis yeski ke amo kiixmatik porin tayouayan. Sayoj ke tein Noemí xa kineki kimatis yejua ox Rut kisentoka kemej ipa, iselti uan amo kipia akoni iuan monamiktis, oso ox kichia monamiktis amo uejkaua. Rut niman kitapouia imonan nochi tein panok uan kimaktilia cebada tein Boaz kitayokolij (Rut 3:16, 17). *

23 Ika tamatilis tein ipa kinextia Noemí, kiiluia Rut maj mokaua kalijtik uan maj yolseujto uan nejon tonal maj amo taololoti  tetalpan. Satepan kiyekiluia: “Takat amo moseuis axkan hasta maj moita keniuj momelauas nejon tein moijtoj” (Rut 3:18).

24, 25. 1) ¿Keniuj kinextia Boaz ke se takat yolmelauak uan amo kichia kiselis teisa? 2) ¿Toni tatiochiualismej kiselij Rut?

24 Uan yejua nejon tein kichiua Boaz. Youi ikalakyan xolal, kampa mosentiliaj tayekananij ompa Belén, uan mochia hasta keman panoua takat akin okachi ichankauj Elimélec, itakauj Noemí akin momikilij. Ininixpan oksekin, Boaz kiiluia ke uelis yeski ojpakatakoujkej keman iuan monamiktis Rut. Sayoj ke takat amo kineki, porin kijtoua ke uelis kijtakos tein yejua iaxka. Satepan, ininixpan akin ompa mosentilijkej, Boaz kijtoua ke yejua yeski ojpakatakoujkej: kikouas nochi tein iaxka katka Elimélec uan monamiktis iuan Rut akin itakauj katka Mahlón, semej ikoneuan Elimélec. Boaz kijtoua ke kichiua nejon porin “ijkon itokay akin momikilij kisentokas yetos itech nochi tein iaxka” (Rut 4:1-10). Tein melauj, Boaz se takat yolmelauak uan amo kichia kiselis teisa.

25 Boaz monamiktij iuan Rut uan kemej kijtoua Biblia, “Jiova kichiuak maj ichpoch mokokoxkataliani uan yejua kiyolitij se okichpil”. Siuamej ompa Belén kiiluijkej kuali tajtolmej Noemí uan kuali ika tajtojkej Rut keman kijtojkej ke katka okachi kuali tekonetsin ke chikome tekoneuan takamej. Satepan, ikonetsin Rut mochiuak iueyitat ueyi tekiuaj David (Rut 4:11-22). Uan David mochiuako ichankauj Jesucristo (Mat. 1:1). *

Jiova kitatiochiuij Rut keman mochiuako semej ichankauj Mesías

26. ¿Toni techelnamiktia ininneskayo Rut uan Noemí?

26 Rut kiselij miak tatiochiualismej, uan no Noemí, akin kipaleuij maj kiiskalti ikonetsin kemej yeskia iaxka. Tein kipanokej nejin ome siuamej techelnamiktia ke Jiova Dios kinita nochin akin tel tekitij itech ixolal uan kintatiochiuia porin mochikauaj kinixpanoltiskej ininchankauan, maski amo miak tomin kitaniskej. Tein kichiujkej Boaz, Rut uan Noemí kinextia ke Jiova nochipa kintatiochiuia itekitikauan akin kuali monejnemiltiaj.

^ párr. 7 Kemej Noemí kinextij, Jiova amo sayoj kualtakat iniuan akin yoltokej, ta no iniuan akin momikilijkejya. ¿Toni kijtosneki nejin? Noemí itakauj uan omen ikoneuan momikilijkej, uan se katka itakauj Rut. Nejin ome siuamej kinteltasojtayaj eyi takamej akin momikilijkej. Yejua ika, tein yeski taman tein ika kinpaleuiskiaj Noemí uan Rut, kemej yeskia kinpaleuijtoskiaj yejuan, porin eyi takamej kinekiskiaj maj kinyekpiakan.

^ párr. 11 Akin yekinika monekia monamiktis iuan siuat akin momikilij itakauj, katka semej iikniuan nejon takat uan komo amo mochiuaya, okse akin no katka ichankauj monekia iuan monamiktis; no ijkon panouaya ika tein ininaxka kalyetouanij (Núm. 27:5-11).

^ párr. 22 Boaz kimakak Rut chikuasen tamachiuj cebada tein amo moijtoua kanachi ietikka, tein xa kinekia kiteajsikamatiltis ke ijkon kemej chikuasen tonal ika tekit kisentokaya se sábado, tonal keman moseuiayaj, tekit tein Rut kichiuaya porin amo nemiaok itakauj, amo uejkaua mopataskia ika se neseuilis porin kipiaskia se kali kampa yekyetoskia uan itakauj akin kiyekpiaskia. Uan xa no kijtosnekia ke chikuasen tamachiuj, tein xa kitamachiuak ika pala, sayoj yejua tein Rut ueliskia kiuikas.

^ párr. 25 Rut yejua semej makuil siuamej akin ika tajtoua Biblia ke katka ichankauj Jesús. Okse yejua Rahab, imomaj Boaz, akin kemej Rut no amo katka israelita (Mat. 1:3, 5, 6, 16).