Ir al contenido

Ir al índice

 TLEN TIKAJOKTOKEJ

“¿Kema tijpiasej seyok ueyi tlanechikolistli?”

“¿Kema tijpiasej seyok ueyi tlanechikolistli?”

NECHKA tlamis metstli noviembre, xiuitl 1932. Ipan altepetl México kitlalijkej semáforos, ipan nopa tonali itstoyaj kipano se millón tlen maseualmej. Ipan noticias amo kiijtouaj tlen nopa yankuik semáforos, kiijtouaj seyok tlamantli tlen panoskia ipan nopa semana. Miakej reporteros mokualchijchijtoyaj, uan ika inincámaras itstoyaj kampa asi tren pampa kichixtoyaj ma asi Joseph F. Rutherford, katli tlayakanayaya ipan Sociedad Watch Tower. Jehová itlajtoltemakauaj nojkia itstoyaj nopaya pampa kinekiyayaj kuali kiselisej toikni Rutherford, katli asiskia pampa onkaskia se ueyi tlanechikolistli tlen eyi tonali.

Nopa pilamochtsi The Golden Age (nama itoka ¡Despertad!) kiijtok: “Ni ueyi tlanechikolistli nochipa kiilnamikisej pampa kichiuas ma momoyaua tlen melauak ipan altepetl México”. ¿Kenke tlauel kiilnamikiskiaj nopa ueyi tlanechikolistli tlaj mosentilijkej san 150 maseualmej?

Kema ayamo mochiuayaya nopa ueyi tlanechikolistli, san se keskij maseualmej mochijtoyaj Jehová itlajtoltemakauaj. Maske ipan 1919 pejkej kichijtiualauij tlanechikolistli tlen amo tlauel uejueyi, kej panotiajki xiuitl, miak tlanechikoli tlantiajki. Ipan 1929, kitlalijkej se kali Betel ipan altepetl México. Maske nesiyaya nopa tlauel tepaleuiskia, amo kiampa panok uan pejki onka kuesoli. Kema tlajtolmoyauanij kiniljuijkej amo ueliskiaj kitlanisej tomij o tekitisej kema tlajtolmoyauaj, se colportor tlauel kualanki uan yeka kitlauelkajki toTeotsij itlanechikol uan pejki kinsentilia maseualmej katli kinmachtiskia ika Biblia. Ipan nopa tonali, katli tlayakanayaya ipan Kali Betel monejki kipatlasej pampa kichijki se tlamantli tlen amo kuali. Jehová itlajtoltemakauaj tlen altepetl México, katli amo kitlauelkajtoyaj Jehová, monekiyaya ma kinpaleuikaj kuali ma tlaneltokakaj.

Toikni Rutherford tlauel kinyolchikajki toikniuaj. Kiixtonki ome yejyektsitsij tlamachtili ipan nopa ueyi tlanechikolistli uan makuili ipan radio. Ipan altepetl México amo kema kimoyajtoyaj nopa kuali tlamachtili ipan radio. Kema panok nopa tlanechikolistli, nopa yankuik toikni katli nama tlayakanaskia, kiitak kenijkatsa momoyauaskia nopa kuali tlamachtili. Toikniuaj pejkej kiitaj kenijkatsa Jehová kinteochiuayaya uan kitekipanojkej ika miak pakilistli uan ika nochi ininyolo.

Ueyi tlanechikolistli ipan 1941, ipan altepetl México

Kema panok se xiuitl, mochijki ome uejueyi tlanechikolistli, se ipan Veracruz uan se ipan altepetl México. Miakej maseualmej pejkej tlaneltokaj, uan ipan 1931, itstoyaj 82 tlajtolmoyauanij. Kema panok matlaktli xiuitl, momiakilijkej se matlaktli imiakpa. Ipan 1941, se mil maseualmej mosentilijkej ipan ueyi tlanechikolistli ipan altepetl México.

“KITEMITIJKEJ UEJUEYI OJTLI”

Ipan 1943, Jehová itlajtoltemakauaj nejnenkej ipan uejueyi ojtli pampa kinekiyayaj tematiltisej onkaskia se ueyi tlanechikolistli tlen motokaxtik “Nación Libre”, katli mochiuaskia ipan 12 altepemej. *  Motlaliliyayaj se ueyi amatl ininixpa uan seyok ininika. Jehová itlajtoltemakauaj pejkej kiampa kichiuaj ipan 1936.

Iamayo se pilamochtsi tlen 1944 kampa nesij toikniuaj nemij ipan uejueyi ojtli ika carteles ipan altepetl México.

Nopa pilamochtsi La Nación kiijtok tlake panok pampa toikniuaj nejnenkej ipan uejueyi ojtli: “Ipan nopa achtoui tonali [tlen nopa tlanechikolistli] kiniljuijkej ma kintlaneuikaj sekinok maseualmej. Uan ualmostla ayokmo kinkuiyaya kampa mosentilijtoyaj”. Katli itstoyaj ipan Iglesia Católica tlauel kualankej ininuaya toikniuaj, uan yeka tlauel kinkualankaitakej. Toikniuaj amo majmajkej uan nojua tlajtolmoyauayayaj ipan uejueyi ojtli. La Nación nojkia kiijtok kinitstoyaj “tlakamej, uan nojkia siuamej, kejuak eliyayaj ‘sandwichs’ pampa kiuikayayaj se ueyi amatl ininixpa uan seyok ininika”. Nojkia neski se tlaixkopinkayotl kampa nesiyayaj se keskij toikniuaj. Itsintla kiijtouayaya: “Kitemitijkej uejueyi ojtli”.

“TLAUEL KUALI ELIYAYA UAN AMO KEJ TLALCHI”

Ipan nopa xiuitl, miakej toikniuaj monekiyaya kichiuasej se ueyi kampeka uan kiampa ueliskiaj yasej ipan se keski tlanechikolistli tlen mochiuayaya ipan México. Miakej tlauel uejka itstoyaj, kampa amo panoyaya tren yon eltoya carreteras. Toikniuaj tlen se tlanechikoli kiijtojkej: “Nikaj amo asi yon se tren”. Monekiyaya yasej ipan se mula o ikxinejnemisej miak tonali uan kiampa asiskiaj kampa panoyaya tren tlen kinuikaskia ipan ueyi tlanechikolistli.

Miakej toikniuaj amo kipixtoyaj tomij uan kinaxiliyaya san tlen ika yaskiaj. Miakej mokauayayaj toikniuaj ininchaj katli nechka itstoyaj, katli kinseliyayaj ika miak tlaiknelili. Sekij kochiyayaj ipan kali kampa kichiuayayaj tlanechikoli. Uan se tonali, se 90 toikniuaj mokajkej ipan kali Betel uan kochkej ipan “miak carton tlen kitekpichojtoyaj, sejse kitekiuik 20 cajas”. Kej kiijtok Anuario, toikniuaj tlauel yolpaktoyaj uan kiijtojkej kampa kochkej “tlauel kuali eliyaya uan amo kej tlalchi tlen tlauel sesek uan tetik”.

Toikniuaj tlauel kipatiitayayaj uejueyi tlanechikolistli uan yeka kichiuayayaj nochi tlen monekiyaya pampa kinekiyayaj yasej. Ipan ni tonali toikniuaj tlen altepetl México nojua kiampa kichiuaj, uan nama itstokej nechka se millón. * Ipan 1949, katli itstoyaj ipan Betel kiijtojkej: “Maske panotok miak tlaouijkayotl, toikniuaj nojua mosentiliaj ika nochi ininyolo. Kema tlami se ueyi tlanechikolistli, uejkaua kiilnamiktokej nochi tlen kikajkej uan kiijtouaj: ‘¿Kema tijpiasej seyok ueyi tlanechikolistli?’”. Ipan ni tonali nojua kiampa kichiuaj. (Tlen tikajoktokej ipan kali Betel tlen Centroamérica).

^ párr. 9 Kej kiijtoua Anuario 1944, nopa tlanechikolistli “kichijki Jehová itlajtoltemakauaj tlen altepetl México ma nesikaj ipan mapa”.

^ párr. 14 Ipan México, 2,262,646 maseualmej mosentilijkej kema moilnamijki Cristo imikilis ipan xiuitl 2016.