Skip to content

Skip to table of contents

Ku Zumbula​—Ca Tondeka Cikuma!

Ku Zumbula​—Ca Tondeka Cikuma!

“Lizumbulienu vamo na vakuavo na ku linienga cahi.”​—1 PETULU 4:9.

MIASO: 100, 87

1. Visoti vika va hitile Vakua Kilistu ku sekulu ya ku livanga?

HA KATI ka muaka ua 62 na 64, kapostolo Petulu ua tumine mukanda kuli vakua ku tina va lisanduokelele “ku Pontu na ku Ngalata na ku Kapandosia na ku Asia na ku Mbitinia.” (1 Petulu 1:1) Vamuanetu vaco va tundile ku vihela via ku liseza-seza. Va kele na ku hita mu “ceseko ca tuhia” ni nguetu ku va yandesa, ngeci va tondekele ku va kaniamesa na ku va tuamenena. Kaha va yoyele naua mu ntsimbu ya vusonde vua kama. Muomu Petulu ngueni ku ntsimbu yaco tele “ku-kotoka va viuma viose ci li mu hiehi.” Mua vusunga ku nonga ca Yelusalema tele ci li mu hiehi-hiehi, na miaka likumi yahi. Vika vie ku kuasele Vakua Kilistu mu ntsimbu ize ya ikalu?—1 Petulu 4:4, 7, 12.

2, 3. Vika Petulu ua mamuinine vamuanaye va pue vakua lizumbu? (Talenu cikupululo ca ku vuputukilo.)

2 Cimamuna cika ua va hele Petulu? Ngueni: “Lizumbulienu vamo na vakuavo.” (1 Petulu 4:9) Lizi lia ciNgelengu li va langulula nguavo “lizumbulienu” lia lomboloka “ku vuila ngozi  ni cikeketima vakua ku tina.” Vunoni Petulu ua kele na ku mamuna vamuanaye va lizumbule “vamo na vakuavo” vutuhu tele va litantekeya laza kaha va kele na ku lingila viuma hamo lika. Vati ku lizumbula ce ku va kuasele?

3 Ce ku va kuasele ku likata cikuma umo na mukuavo. Amba enuco? Mu vuluka ndzolela i mua vuile mu mua laniene umo muanetu ku ndzivo yenu ni? Mua vusunga ku mu lania ca mi lingisile ku putuka ku likata cikuma neni. Cili vene njila ya cili ya ku likata na vamuanetu ya pua ku va muesa vuhuanga. Vakua Kilistu ku ntsimbu ya Petulu, va pandele ku likata cikuma umo na mukuavo omo visoti via kele na ku livuezelela. Netu tuli kuno ku ‘matangua a ku kotokela’ tua pande ku lingamo.—2 Timoteo 3:1.

4. Vika tu lilongesa lelo?

4 Mu vinjila vika tu hasa ku limuesa vuhuanga ‘umo na mukuavo’? Vika vi hasa ku tu vindika ku muesa lizumbu? Kaha kapandi kaka tu hasa ku lihakela? Vika vi hasa ku tu kuasa ku pua ngendzi ua cili?

VUKOVELELO VUA KU TAMBULA VUINO VANGENDZI

5. Vati tu hasa ku tambula vuino vangendzi ku viuano vietu?

5 Mu ku likungulula: Yehova na lukungulukilo lueni ve ku tu lania ku viuano. Ngeci tua tonda uose a likungulula netu evue ngueni tu na mu tambula na mavoko avali, cikumakuma vaze va vaha. (Loma 15:7) Navo va pua vangendzi va Yehova, ngeci mukemuo tua pande ku va vuisa ku zituka, ca ku hona ku tala ku cifua cavo ni vuzalo. (Tiango 2:1-4) Nga mua mono ngendzi ali lika lieni, nga citava mu lanienu a ku tumame nenu. A ka viukilila nga mu mu lomboluela vati cenda ciuano, ngeci mua ku mu kuasa ku uana mikanda ya mu Mbimbiliya. Eyi i ka pua njila ya cili ya ku ‘zumbula vangendzi.’—Loma 12:13.

6. Veya tua pande ku muesa lizumbu lia kama?

6 Ku via-ku-lia: Ku laza vantu va muesele vuhuanga kuli vangendzi mu ku va lania ku vindzivo viavo na ku va zumbula, eci ca muesele ngecize va tondele ku likuata vusamba navo, na ku yoya mu ciyulo. (Njenisisi 18:1-8; Vangazi 13:15; Luka 24:28-30) Etu co, veya tua pande ku muesa lizumbu lia kama? Vamuanetu va mu cikungulukilo cetu. Omo ano mavu a tualelelaho ku pihia, tu ka tondeka ku tsiliela hali vamuanetu na ku pua vavusamba vavo va lukakatela. Mu muaka ua 2011, Civunga ca Vantuamena ca aluluile ntsimbu ya ku lilongesa Vutala vua Kaniungi ya vusoko vua Mbetele ya ku Estados Unidos, ku tunda ha 18:45 ku neha ha 18:15. Omo lia vika? Nguavo muomu ci ka pua ca casi ku vusoko vua Mbetele ku limuesa lizumbu umo na mukuavo nga cilongesa cavo ca Vutala ci pua na ku hua na ntsimbu. Na viMbetele vikuavo via lingamo. Eci ca neha vukovelelo vua kama ku vusoko vua Mbetele va litantekeye vuino umo na mukuavo.

Citava mu lanie vaze va vaha va ka lie nenu ni ku ya nenu kumo ku cihela ni?

7, 8. Vati tu hasa ku muesa lizumbu kuli vakua ku ambulula va vangendzi?

7 Vintsimbu vimo vamuanetu va ku vikungulukilo vieka, tuniungi va ku zinguluka, ni vene vantuamena va ku Mbetele ve ku iza mu ku hana vimpande mu cikungulukilo cetu. Vuno tu hasa ku pangesa ovu vukovelelo vuaco mu ku va zumbula ni? (Tandenu 3 Yoano 5-8.) Tu hasa ku va lania ku ndzivo yetu va ka nueko tu visangua na ku hitisako vimo mu kanua.

 8 Umo muanetu ua ku Estados Unidos a vuluka ngueni: “Mu ku hita ca miaka nange na yaliange tua kele na civezikiso ca ku zumbula vakua ku hana vimpande vavengi hamo lika na vampuevo vavo.” Ua handekele naua ngueni nkala ntsimbu i va lingilemo, ya puile ntsimbu ya ndzolela kaha ya kaniamesele lutsilielo luavo. Kaha naua ngueni: “Ka tua liveyele.”

9, 10. (a) Veya va hasa ku kala netu ntsimbu ya kama? (b) Vuno vaze va kala na vindzivo via vindende navo va hasa ku kuasa ni? Hanenu cimueso.

9 Vangendzi ve ku kala ntsimbu ya kama: Ku laza, cingi ca vantu va kele na ku hana vangendzi ndzivo ya ku tulila. (Yombi 31:32; Filemone 22) Na lelo lino, halumo ce ku tondeka. Tuniungi va ku zinguluka ve ku tondeka vihela via ku kala omo va meneka vikungulukilo. Kaha vamuanetu ve ku ya ku visikola via Vuangana na vaze ve ku tunga vindzivo via Vuangana navo ve ku tondeka cihela ca ku kala. Amba co vamuanetu ve ku zimbalesa vindzivo viavo omo lia mandunduma? Ntsimbu kanda va tungulule vindzivo viavo ve ku tondeka cihela ca ku kala. Ka tua pandele ku singanieka nguetu vaze va kala na vindzivo via kama vakevo lika va pande ku kuasa. Muomu vakevo halumo va lingamo laza vintsimbu via vingi. Ngeci mukemuo, nenu mu hasa ku tambula vamuanetu ambe nga ndzivo yenu ya indende!

10 Umo muanetu ku Koreia do Sul a vuluka mua tambuile vamuanetu va ile ku imo sikola ya vuangana. Ua sonekele ngueni: “Ha katete nja kele na ku likanuuela ku lingamo muomu tele vuovuno tu na liambata kaha tua kele mu kandzivo ka kandende. Vunoni ku tambula vaze vandongesi ca tu vuisile ndzolela ya kama. Mu ku linga tele tu ci li va vaha mu vulo, tua hasele ku mona ndzolela i va hasa ku kala nayo vantu va liambata nga va pangela Yehova na ku puisamo vizango via mu lutsilielo hamo lika.”

11. Omo lia vika vamuanetu va vaha mu cikungulukilo cenu va tondeka mu va muese vuhuanga?

11 Vamuanetu va ku vihela vieka ve ku iza mu cikungulukilo: Vamo vamuanetu va ku vikungulukilo vieka va hasa ku nungulukila ku cihela cenu. Halumo va nunguluka muomu cikungulukilo cenu ca tondekele vukuasi. Ni halumo va pua vapioneiro va va tuma mu cikungulukilo cenu. Ku nunguluka kati ca casi. Va ka tondeka ku izilila cihela ca ciha, cikungulukilo ca ciha, ni vene lilimi lia liha cipue cisemua. Citava mu va lanie va ku nueko tuvisangua, ni kacivundu ni ku ka va lekesa cimo cihela ka va tantekeya ni? Eci ci ka va asiuisa ku kala na vavusamba va vaha na ku izilila vuasi cihela ca ciha.

12. Cimona cika ca muesa ngecize ku tambula muntu ka ca tondele ku vuahesa viuma via vingi-vingi?

12 Ku muesa vuhuanga ka ca tondekele ku liviukisila via vingi-vingi. (Tandenu Luka 10:41, 42.) Umo muanetu a vuluka mu va kovelele mu cipanga ca vumisionaliu na mpueyeni. Ngueni: “Tele tu vakuendze, vutongue vuahi, vusona mitumbo. Kaha tangua limo ku vutsiki, mpueyange vusona tele vu na mu li, nja honouele ku mu  lembezieka. Kaha mu ya kuanene 19:30, tua vuile ngo-ngo-ngo ha mbelo. Tu sokololeko, umo ndongesi ua Mbimbiliya na tu hitika malalanja atatu, uezile mu ku sambelela vamisionaliu va vaha, ngeci tua mu laniene a kovele na ku mu hana mema a ku nua. Kaha tua lingile sha na shokolate. Etu tele Swahili na kumo kuahi, ikeye naua Inglês ka i tantekeya.” Kaha uze muanetu ua handekele ngueni vi va muene tangua lize via va vuisile ndzolela na ku va lingisa ku putuka ku likuata vusamba na vamuanetu.

KATI MU TAVESE NA VIMO VIAHI VI MI VINDIKE KU MUESA VUHUANGA

13. Vuno ku muesa lizumbu ce ku kuasa ni?

13 Vuno mue ku likanuuela ku tambula vangendzi ni? Nga mukemuo citava mua liputuisa ndzolela ya kama na vukovelelo vua ku likuata vusamba vua ya ya-ye navo. Njila ya kama ya ku litundisa vulika ya pua ku muesa lizumbu ku vangendzi. Vuno vika honi vie ku lingisa vamo ku likanuuela? Tu talenu vie ku va lingisamo.

14. Vika tua pande ku linga nga ka tua kele na ntsimbu ni ngolo ya ku muesa vuhuanga?

14 Ntsimbu na ngolo: Vangamba va Yehova va kala na via vingi via ku linga kaha na viteli via vingi. Vamo halumo ve ku singanieka nguavo ntsimbu ni ngolo yahi ya ku muesa vuhuanga. Nga mukemuo mu mue ku singanieka, mua pande ku alulula programa yenu linga mu muese ni ku tava vuhuanga vu ve ku mi muesa vakuenu. Ku lingamo ca pua ca seho, muomu Mbimbiliya ya tu mamuna ku muesa cilemo ku vangendzi. (VaHevelu 13:2) Ngeci mukemuo, tu vose tua pande ku muesa vuhuanga. Vunoni ku lingamo, halumo ci ka tondeka mu tepulule ntsimbu i mue ku linga viuma via seho ya indende.

15. Vika vie ku lingisa vamo ku singanieka nguavo ka va hasa ku muesa vuhuanga?

15 Cifua ci tue ku limuenamo etu vavene: Vuno mue ku livua ngecize mua tonda ku muesa vuhuanga vunoni mue ku singanieka nguenu ka mu hasa ni? Halumo mua pua mu va muekulu kaha mua lisosomua nguenu vangendzi venu halumo va kevua cenu na vuli. Ni halumo vuhutu vuenu vue ku mi vuisa ngecize ka mu hasa ku hana ku vangendzi viuma vi ve ku hana vamuanetu vakuavo. Vunoni vulukenu ngecize ka ci tondeka mu kale ndzivo ya kama. Ca kama lika nga ya ku komba vuino kaha enu naua mu muesa ndzandzu.

16, 17. Vika mu hasa ku linga nga mue ku lisosomua ku tambula vangendzi?

16 Nga mue ku lisosomua ku tambula vangendzi, kati lika lienu. Umo mukuluntu ku Grã-bretanha ua litavelele ngueni: “Ku tambula vangendzi ce ku umisa mutima. Vunoni ngeci mua vikuavo vi tue lingila Yehova, vivezikiso via ku tambula vangendzi via hiana nkala ku lisosomua ca hasa ku ivua muntu. Ange vintsimbu via vingi nja zumbulaho laza vangendzi kafe ya kafe vene, vunoni ku simutuila navo ce ku kaniamesa.” Ca pua ca cili ku tonda ku likata cikuma na vangendzi venu. (Filipu 2:4) Cingi ca vantu va lema ku handeka via muono uavo. Kaha tu hasa lika ku ivua muzimbu uavo nga tu kala navo. Umo mukuluntu mukuavo ngueni: “Ku lania vamuanetu va mu cikungulukilo cetu ku ndzivo ce ku nji kuasa ku vevuisisa na ku nji hana ntsimbu ya ku va tantekeya vuino, cikumakuma ku ivua vati vezile mu vusunga.” Nga mu lihakela kapandi ka ku likata na vangendzi venu, kalenu na vusunga ngecize vose ci ka va ya ku mutima.

 17 Umo muanetu ua mpuevo ua pua pioneiro ue ku tambula-tambula vandongesi ve ku iza ku visikola via ku liseza-seza via Vuangana, ua litavelele ngueni: “Ha katete nja lisosomuene muomu vihondo via ndzivo yange via vuhutu kaha mua kala vitenga via ku pangesa laza via ku nji hana. Vunoni mpuevo ya umo ua valongisi ua nji simpisile cikuma. Ngueni mue ku ya na yalieni mu cipanga ca vuniungi vua ku zinguluka, visimano vie ku va tovala cikuma via pua vize vi ve ku kala ku vindzivo via vamuanetu ka va puile vampite vunoni va ku kaniama mu lutsilielo kaha ve ku tuameka ku pangela Yehova na ku yoya muono ua uasi ngeci muavo. Mezi eni a nji vuluisile vi va kele na ku tu leka vanana tele tu vanike, nguavo: “Ci li ku lutue ku lia ntsompo vunoni na cilemo.’” (Visimo 15:17) Ka ca tondekele ku lisosomua, muomu ca seho ya kama ku muesa cilemo ku vangendzi.

18, 19. Vati ku muesa vuhuanga ce ku tu kuasa ku vula visinganieka via ku henga vi tua kala navo ku tuala ha vakuetu?

18 Mu mue ku ivua ku tuala ha vakuenu: Mu cikungulukilo cenu mu li umo muanetu na mi vuisa ku pihia ni? Nga ka mu lihakela kapandi ka ku vi manusulako, viuma vi hasa ku pihia. Mua vusunga ka mu ka tonda ku lania muntu ku ndzivo yenu nga ka mua lemene vuntu vueni. Ni halumo laza kuli umo ua mi vavalesele mutima, kaha ca mi kaluuila ku vi suva.

19 Mbimbiliya nguayo nga tu muesa vuhuanga, tu hasa ku likuata vusamba na vakuetu, ambe na vitozi vetu. (Tandenu Visimo  25:21, 22.) Ngeci mukemuo ku lania muntu ku ndzivo yenu , ci hasa ku mi kuasa ku vi suva na ku likata vusamba vua cili neni. Mu ka hasa ku mona vifua vieni via cili vize via lingisile Yehova linga a mu kokueye mu vusunga. (Yoano 6:44) Kaha nga cilemo ci mi sindiya ku lania muntu uze ka vi lavelele, ci hasa ku mi lingisa ku likata vusamba vua cili neni. Vati mu hasa ku kala na vusunga nguenu cilemo cikeco ce ku mi sindiya? Imo njila ya ku tantekeyelamo ya pua ku pangesa cimamuna ca ku Filipu 2:3, nguaco: “mu ku konkama umo a yongole mukuavo mukua ku hiana ivene.” Tua pande naua ku singanieka ha vinjila vi va tu hiana vamuanetu. Halumo tu hasa ku lilongesa vimo ku lutsilielo luavo, ku kolesa, ni vene vifua viavo via Vakua Kilistu. Kaha ku hilula ha vifua viavo via cili ci ka vuezelela cilemo cetu kuli vakevo na ku asiuisa ku muesa vuhuanga.

PUENU NGENDZI UA CILI

Vakua ku tambula vangendzi ve ku liviukisila vuino ntsimbu kanda va tambule vangendzi (Talenu cinanga 20)

20. Vati kaha omo lia vika tua pande ku muesa ngecize citava ku tu tsiliela nga tu na tava cilanio?

20 Mukua visamo Ndaviti ua handekele ngueni: “Yehova, iya a ka lisukila mu mbalaka Yove? (Visamo 15:1) Mu nima yaco, Ndaviti ua tumbuile vifua via tonda Yehova ku vangendzi va mu mbalaka yeni. Cimo cavio ca pua muntu uze citava ku mu tsiliela, ngueni: “A lisinga [a linga cikulaheso] na ku aluluka cahi cipue a ku uana luvinda.” (Visamo 15:4) Nga tua tava cilanio, ka tua pandele ku likela ku yako, noho nga na mueka mua ku lingila muahi. Muomu uze na tu lania na liviukisila laza ku iza cetu, nga tu likela, viuma vieni viose vi ya mu ngoco. (Mateo 5:37) Vamo ve ku vatula cimo cilanio linga va hase ku tava cize ci na vai ku mutima. Vuno ku lingamo ce ku muesa kasingimiko na cilemo ni? Na limo litangua liahi. Ngeci mukemuo tua pande ku santsela nkala cuma ca tu hana uze na tu tambula. (Luka 10:7) Vunoni nga viuma via kama via tu solokela vize vi tu vindika ku yako, kaha vuasi-vuasi tua pande ku leka uze na tu lania.

21. Vati ku singimika visemua ci hasa ku tu kuasa ku pua vangendzi va cili?

21 Ca pua naua ca seho ku singimika cisemua. Ku visemua vimo, ve ku tava ku tambula vangendzi va ku tungumuna. Ku vikuavo, noho ku livanga ku tuma muzimbu. Ku vihela vimo, mundambo ue ku hana via-ku-lia via cili cikuma vi ali navio ku vangendzi, ivene na vavusoko vueni va lia viose ovio vi lisupako. Ku vihela vikuavo, vose ve ku lia vene viose-ovio vi liko. Ku vihela vimo ngendzi neni ue ku kuata mu mboloso ni ku iza na vimo via-ku-lia mu ku kuasa ku ndzivo ya na tulila. Ku vihela vikuavo, mundambo ke ku tavesa ngendzi a hane vimo. Ku visemua vimo, muntu nga va na mu lania lua ku livanga ue ku viana na kasingimiko. Ku visemua vikuavo, ca pua kasahuntu ku viana cilanio ca katete. Ngeci mukemuo, tua pande ku linga cose mu ku vuisa ndzolela kuli uze na tu lania.

22. Omo lia vika ca puila ca seho kuli yetu ku ‘lizumbula umo na mukuavo’?

22 Petulu ngueni: “Ku-kotoka ca viuma viose ci li mu hiehi.” (1 Petulu 4:7) Lelo lino tua lavelela lamba ya ku linga kanda i ci hiteho hano ha mavu. Omo ano mavu a tualelelaho ku pihia, tua pande ku kaniamesa cilemo cetu kuli vamuanetu. Cimamuna ca Petulu tua pande ku ci niunga cikumakuma lelo, ngueni: “Lizumbulienu vamo na vakuavo na ku linienga cahi.” (1 Petulu 4:9) Mua vusunga, ku muesa vuhuanga ca pua mutamba ua ku tovala kaha ua tondeka lelo na ku miaka yose.