Skip to content

Skip to table of contents

Njila i Tuala ku ku Zituka ca Vusunga

Njila i Tuala ku ku Zituka ca Vusunga

“Nga Muana a ka mi patula, nga mu ka patuka mua vusunga.”—YOANO 8:36.

MIASO: 54, 36

1, 2. (a) Vika vantu ve ku linga mangana va zituke? (b) Vika vie ku izamo?

LELO LINO, vavengi mu mavu ose ve ku handeka cikuma nguavo vantu vose va pande ku zituka mu ku linga viose vi va na zange, na umo uahi na pande ku kala muintsi lia mukuavo. Vamo va tonda ku zituka ku mapakeso, ku kahangu na ku tuyando. Vakuavo co va tonda ku zituka mu ku handeka viose vi va na zange, ku hangula viose vi va tonda, na ku yoya mu nkala cifua ci va na zange. Kuose ku mu ila, mu ka mona ngecize vantu va tonda ku zituka.

2 Linga va uane ku zituka ci va tonda, vantu ve ku ya na ku caula mu vitapalo na ku luisa nguvulu. Vunoni ve ku puisamo vi ve ku tonda ni? Houe. Muomu vintsimbu via vingi, vilinga viaco vie ku va vuezelela lika tuyando halumo na ku va kokela ku-tsa vene. Ngeci mukemuo mezi a Muangana Solomone a ku Ekelesiaste 8:9, a pua a vusunga: “Muntu umo ali na mpoko kuli mukuavo mu ku lipihisa ivene.”

3. Vika tua pande ku linga tu kale na ndzolela ya vusunga na ku zituka?

3 Mbimbiliya ya tu leka vi tua pande ku linga tu kale na ndzolela  na ku zituka ca vusunga. Tiango ua handekele ngueni: “Ou a tala-tala mu lizi lia lisiko lia ku tantuluka, likelio lize lia ku linga cizango, kaha a ci kala-kalamo . . . a ka vezika mu ku linga.” (Tiango 1:25) Lisiko lia ku tantuluka lia fuma kuli Yehova, kaha a tantekeya vi tua tondeka linga tu kale na ndzolela ya vusunga. Yehova ua hele Andama na Eva ku zituka ca vusunga na viose vi va tondekele linga vevue ndzolela.

NTSIMBU I VA KELE VANTU NA KU ZITUKA CA VUSUNGA

4. Ku zituka cika va kele naco va Andama na Eva? (Talenu cikupulo ca ku vuputukilo.)

4 Nga tu tanda ku Njenisisi kapitulu 1 na 2, tu ka mona ngecize ku zituka ci va kele naco va Andama na Eva na umo uahi a hasa ku kala naco lelo lino. Muomu va kele na viose vi va tondele, ka kua kele na vimo viahi via ku va vuisa vuoma, kaha na umo uahi ua va lingile vuhenge. Ka va lisosomuene na via-ku-lia, vipanga, mavezi ni ku-tsa. (Njenisisi 1:27-29; 2:8, 9, 15) Vuno ku zituka cavo ca puile ca ku hona vinginga ni? Tu ci talenu.

5. Vutuhu vavengi ve ku singanieka mueka, vika va tondeka vantu linga va kale na ciyulo ca vusunga?

5 Cingi ca vantu ve ku singanieka nguavo ku zituka ca vusunga ca lomboloka ku linga viose vi va tonda ca ku hona ku lisosomua na viuma vi hasa ku izamo. Limo livulu ngualio ku zituka ca pua “vuhasi vu tua kala navuo vua ku hangula viuma via ku linga na ku vi puisamo.” Vunoni lia handeka naua ngualio vantu ve ku pua va ku zituka nga nguvulu ka ya va vindikile viuma vize via va pande, via tondeka kuli vakevo ni ku va hana masiko a akalu cikuma. Eci ca lomboloka ngecize vantu va pande ku va vindikako vimo linga mbunga yose va kale mu ciyulo. Vunoni iya ua kala na mpoko ya ku handeka nga limo lisiko lia cili, li tondeka kaha kati lia likalu?

6. (a) Omo lia vika Yehova ikeye lika ua kala na ku zituka mu vutuntu? (b) Ku zituka ca cifua cika va hasa ku kala naco vantu, kaha omo lia vika?

6 Ca pua ca seho ku vuluka ngecize Yehova Njambi ikeye lika ua kala na ku zituka ca vutuntu ka ca kele na vumanusuilo. Omo lia vika? Muomu ikeye ua tangele viuma viose kaha ua pua Muangana ua melu. (1 Timoteo 1:17; Ku-Solola 4:11) Muangana Ndaviti ua pangesele mezi a ku tovala mu ku tumbula vukama vua Yehova. (Tandenu 1 Mizimbu 29:11, 12.) Vunoni, ku zituka ca tungelo muilu na ca vantu ha mavu, via kala na nginga. Ca pua ku zituka ca ku puamo. Yehova Njambi a tonda tu ivuisise ngecize ikeye lika ua kala na mpoko ya ku tumbika vinginga vi tondeka. Fume ku vuputukilo, Yehova ua tumbika vinginga ku viuma via tangele.

7. Viuma vika tua kala na kapandi ka ku linga, vunoni vutuhu ngoco vie ku tu vuisa ndzolela?

7 Vutuhu va Andama na Eva va puile va ku zituka, vunoni ca kele na nginga. Vimo via vinginga viaco via puile via viasi. Ca ku muenako, linga va tualeleho ku yoya, va pandele ku huima, ku lia, na ku kosa. Vuno eci ca lomboloka ngecize ka va puile va ku zituka ni? Houe. Mua vusunga, Yehova ua lingile cose linga viuma viaco vi va vuise ndzolela. (Visamo 104:14, 15; Ekelesiaste 3:12, 13) Tu vose tua lema ku huima luhundzi lua ku tontola, ku lia via-ku-lia vi tua lema, na ku kosa tulo va cili. Mu tue ku linga viose evi ka tue ku livua ngue tuli mu kamenga houe. Mua vusunga, va Andama na Eva navo mukemuo mu va livuile.

8. Lisiko lika Njambi ua hele va Andama na Eva, kaha omo lia vika?

8 Yehova ua hele Andama na Eva lisiko ku  tuala ha vika mpundu va pandele ku linga. Ua va sikile va seme vana, va sulise mavu, na ku a niunga. (Njenisisi 1:28) Vuno eli lisiko lia tundisile ku zituka cavo ni? Houe! Lia va hanene vukovelelo vua ku alulula mavu ose ku pua citungu, na ku a puisa limbo liavo lia ku yoyelamo miaka yose na vana vavo va ku tantuluka. Ovu vukevuo vutumbe vua Njambi. (Isaya 45:18) Lelo lino vamo va hasa ku hangula ngecize ka va ambata ni ku somboka cipue ku sema vana. Vunoni, cingi vantu ve ku ambata na ku somboka ni ku sema vana vutuhu eci ce ku va nehela vimo visoti. (1 Kolintu 7:36-38) Omo lia vika? Muomu ve ku tonda ku uana ndzolela ya vusunga. (Visamo 127:3) Nga va Andama na Eva vononokele Yehova, nga va yoyele mu ndzolela mu vulo na mu vusoko ku miaka yose.

VATI VANTU VA ZIMBALESELE KU ZITUKA CA VUSUNGA?

9. Omo lia vika lisiko lia Njambi lia ku Njenisisi 2:17 ka lia puile lia likalu, cipue lia ku hona seho ni lia vuhenge?

9 Yehova ua hele Andama na Eva lisiko likuavo kaha ua va lekele vie kuizilemo nga ka vononoka. Ua va lekele ngueni: “Vunoni ku muti ua ku tantekeya nevi via viuka nevi via vipi, kati u ka lieko: muomu ku litangua olio omo u ka liako u ka tsa cili vene.” (Njenisisi 2:17) Vuno eli lisiko lia puile lia likalu cikuma ni? Vuno lisiko liaco lia tundisile ku zituka ca Andama na Eva ni? Houe. Mua vusunga, vakua ku tanda Mbimbiliya va vengi va tava nguavo lisiko lia Njambi lia puile lia cili. Umo uavo ua handekele ngueni lisiko liaco li tu longesa “ngecize Njambi ikeye lika a tantekeya via cili . . . Njambi lika a tantekeya vika ka via puile via cili . . . ku tuala ku vantu. Kaha linga va kale ‘vuino’ vantu va na pande ku kulahela muli Njambi na ku mu ononoka. Nga va muesa lisino, Njambi a ka vecelela va linguile vakevo vavene vize via cili . . . na vize ka via puile via cili.” Mua vusunga, eci ca pua cuma ca cikalu cikuma ku vantu, ka va hasa ku ci linga lika liavo.

Cihangula ca va Andama na Eva ca va kokelele luvinda! (Talenu vinanga 9-12)

10. Omo lia vika ku zituka ca liseza na mpoko ya ku tumbika via cili na via vipi?

Yehova Ikeye lika ua kala na mpoko ya ku tumbika vika via cili na vika via vipi

10 Vantu vamo ve ku singanieka nguavo Yehova ka hele Andama ku zituka ca ku linga via zangele. Vunoni ka ve ku nongonona ngecize ku zituka, ni ku kala na mpoko ya ku lihanguila, ka ca puile cuma cimo lika na ku kala na mpoko ya tumbika via cili na via vipi. Andama na Eva va kele na ku zituka ca ku hangula ku ononoka Njambi ni kuahi. Vunoni Yehova lika ua kala na mpoko ya ku tumbika via cili na via vipi. “Muti ua ku tantekeya evi via viuka nevi via vipi” ua muesele Andama na Eva vusunga vuaco. (Njenisisi 2:9) Mua vusunga ka tu tantekeya viose vie ku iza mu vihangula vietu, kaha ka tu hasa ku kala na vusunga ngecize viose vihangula vi tu linga mu keza lika via cili houe. Ngeci mukemuo vantu ve ku linga vihangula na vutumbe vua cili, vunoni vie ku koka tuyando, ni vimponde. (Visimo 14:12) Vantu va kala nginga ku tuala ha viuma vi va hasa ku linga. Mu ku hana lisiko va Andama na Eva  linga kati va lie ku muti, Yehova ua va longesele ngecize va tondekele ku mu ononoka linga va pue va ku zituka. Vika va Andama na Eva va hanguile?

11, 12. Omo lia vika cihangula ca va Andama na Eva ca va tualele ku luvinda? Hanenu cimueso.

11 Ca vusiua, Andama na Eva va hanguile ku muesa lisino. Eva ua hanguile ku ivuilila Satana mua kulahesele ngueni: “Meso enu a kemuka, nenu mu ka pua ngue Njambi, mu ku tantekeya nevi via viuka nevi via vipi.” (Njenisisi 3:5) Vuno cihangula ca vaAndama na Eva ca va tualele ku ku zituka ca vusunga, ngue mua va lekele Satana ni? Houe. Vunoni ca va hele vusunga ngecize ku viana ku tuamenena ca Yehova ce ku neha lika tuyando. (Njenisisi 3:16-19) Omo lia vika? Muomu Yehova ka tangele vantu na mpoko ya ku tumbika via cili na via vipi.—Tandenu Visimo 20:24; Yelemiya 10:23.

12 Na vuno vene vikevio vie ku solokela mukua ku endesa ndeke. Linga a ka hete vuino kuali na kuya, ue ku endela lika mu muvuva u va na mu tavesa, ku pangesa vimbutau via mu ndeke na ku handeka na vakua ku tuamenena vindeke ve ku kala ku vutulilo vua vindeke. Vunoni nga mukua ku endesa ndeke ka kava vimamuna viavo na ku endesa muose-omuo mua na zange, a hasa ku likokela mponde. Ngeci mua mukua ku endesa ndeke, va Andama na Eva va tondele ku linga muaya cizango cavo. Va vianene ku tuamenena ca Njambi. Vika viezilemo? Luvinda! Cihangula cavo ca kokele vupi na ku-tsa kati lika kuli vakevo vunoni na ku vana vavo. (Loma 5:12) Andama na Eva ka va hasele ku uana ku zituka ca vusunga mu  ku seteka ku lihanguila vakevo vavene via cili na via vipi. Vunoni, va zimbalesele ku zituka ca vusunga ca va hele Yehova.

MUA KU UANENA KU ZITUKA CA VUSUNGA

13, 14. Vati tu hasa ku uana ku zituka ca vusunga?

13 Vamo vantu ve ku singanieka nguavo ku kala na ku zituka ca ku hona vinginga ca tovala. Vuno cili vene ni? Vutuhu ku pua va ku zituka ca pua ca cili, a ci singaniekenu vati eku fuile mavu nga ka kua kele masiko. Limo livulu ngualio nkala masiko a pua a akalu muomu a pande ku niunga vantu kaha mu ntsimbu oyo vene na ku va vingilikako cimo ku zituka cavo. Kati ca casi ku lingamo. Evi vikevio via lingisa ku kale masiko a engi na vangazi va vengi mu ku seteka ku a lombolola na ku kava.

14 Yesu Kilistu ua lomboluele mua ku uanena ku zituka ca vusunga. Ngueni: “Nga mu kala-kala mu lizi liange, nga mu vandongesi vange mua vusunga; kaha mu ka tantekeya vusunga na vusunga vu ka mi patula.” (Yoano 8:31, 32) Ngeci mukemuo linga tu kale na ku zituka ca vusunga, tua pande ku linga viuma vivali. Ca katete, tua pande ku tava vusunga vua kele na ku longesa Yesu. Ca mu civali, tua pande ku pua vandongesi veni. Ku linga evi ci ka tu hana ku zituka ca vusunga. Vunoni ku zituka ku vika? Yesu ua kumbuluile ngueni: “Uose a linga vupi na pu mukuamanda ua vupi.” Kaha ua vuezeleko ngueni: “Nga Muana a ka mi patula, nga mu ka patuka mua vusunga.”—Yoano 8:34, 36.

15. Omo lia vika ku zituka ca kulahesele Yesu ci hasa ku hana “ku zituka ca vusunga”?

15 Ku zituka ca kulahesele Yesu ku  vandongesi veni ca hiana cikuma ku patuka ci va li na ku tonda vantu lelo. Omo Yesu ua handekele ngueni, “Nga Muana a ka mi patula, nga mu ka patuka mua vusunga,” ua kele na ku handeka via ku patuka ku vundungo vua ku hiana, vupi. Vupi vua tu haka mu vundungo vuka? Vupi vue ku tu sevuisa. Vue ku tu vindika naua ku linga via cili ni ku lihakela kapandi ketu kose. Kaha evi vie ku koka ku futuka ku mitima, ku vavala, tuyando kaha mu nima ya viose ku-tsa. (Loma 6:23) Kapostolo Paulu ua vuile ku kaluua ca ku pua ndungo ya vupi. (Tandenu Loma 7:21-25.) Noho lika mu va ka tundisako vupi vuose amba tu ka kale na ku zituka ci va kele naco va Andama na Eva.

16. Vati tu hasa ku patuka mua vusunga?

16 Lisiko lia hele Yesu mua handekele ngueni “nga mu kala-kala mu lizi liange” lia muesa ngecize nga tu tonda Yesu a tu patule, tua pande ku linga vimo. Vika? Mu ku pua Vakua Kilistu, tua pande ku liviana etu vavene na ku tava nginga ya tumbika Yesu ku tuala ha vandongesi veni. (Mateo 16:24) Ngue mua kulahesele Yesu, ku lutue tu ka patuka mua vusunga, omo tu ka tambula vivezikiso viose vi ca puisamo cikombelo ceni.

17. (a) Vati tu hasa ku kala na ndzolela ya vusunga? (b) Vika tu ka lilongesa mu cilongesa ci na hatako?

17 Nga tu tonda ku kala na ndzolela ya vusunga, tua pande ku ononoka vilongesa via Yesu. Nga tu lingamo, tu ka patuka mu vutuntu ku vundungo vua vupi na ku tsa. (Tandenu Loma 8:1, 2, 20, 21.) Mu cilongesa ci na hatako, tu ka lilongesa ku tuala ha vati tu hasa ku pangesa na mana ku zituka ci tuli naco vuovuno. Kaha tu ka sangaziala Yehova, Njambi ua ku zituka ca vusunga, ku miaka yose.