Skip to content

Skip to table of contents

 CILONGESA 2

Longesenu Vana Venu Ku Likehesa

Longesenu Vana Venu Ku Likehesa

KU LIKEHESA CA PUA VIKA?

Mukua ku likehesa ue ku singimika vakuavo. Ke ku lihalesa, ambe ku lavelela ngecize vakuavo va mu mone ngue ua pua ua seho cikuma, houe. Vunoni, ue ku haka seho ku vakuavo na ku lilongesa via vingi navo.

Vamo ve ku singanieka nguavo ku likehesa ca pua vuheve. Vunoni kati vusunga. Omo lia vika? Muomu ku likehesa ce ku kuasa muntu ku mona visevuka vieni na ku nongonona haze ha lenga ndzili yeni.

OMO LIA VIKA KU LIKEHESA CA TONDEKA?

  • Ku likehesa ce ku kolesa vusamba vuetu na vakuetu. Livulu A Epidemia do Narcisismo ngualio: “Vakua ku likehesa ve ku uana vuasi vavusamba. Kaha ca pua ca casi ku kala navo cipue ku simutuila navo.”

  • Ku likehesa ce ku kuasa muana omo a kola. Nga mu longesa muana ku likehesa ku vunike, ci ka mu puila ca casi ku uana vipanga mua ka kola. Ndotolo Leonard Sax ua handekele ngueni: “Nga mukuendze ni muhumbe ke ku likehesa, ci ka mu kaluuila ku litavela ngueni kuli vimo ka hasa ku linga. Vunoni nga a tantekeya mpundu via tonda kaha na vika a hasa ku linga ha vipanga, citava va ka mu kovelesa vipanga.” *

MUA KU LONGESELA VANA KU LIKEHESA

Puenu na ku kuasa muana linga kati a lihake cikuma seho.

CITUME CA MU MBIMBILIYA: “Muomu nga muntu a liyongola ngueni na pu vimosi omo ka puile na kamo kahi, a lionga ivene.”—Ngalata 6:3.

  • Kati mu lingise muana ku tsiliela mezi ka eku lipuisamo. Mezi ngeci mua “Viose vi u tonda u hasa ku kala navio” ni “u hasa ku pua viose-ovio vi u tonda” eku soloka ngue a cili, vunoni mu muono ka eku lipuisamo mpundu. Vana venu va ka kala mua cili nga mu va kuasa ku kala na vizango vize vie ku lipuisamo mpundu, kaha na ku va kuasa ku lihakela kapandi ka ku vi puisamo.

  • Sangalenu muana nga na lingi via cili. Ku handeka lika nguenu “u muntu ua cili” ka ce ku sindiya muana a pue ua ku likehesa. Vunoni mu sangalenu mpundu ku cimo ca na lingi.

  • Kati mu ecelele vana venu va tenguke na internete. Vintsimbu via vingi, mu internete ni mu TV vantu ve ku lihalesa omo lia vuhasi vuavo na viuma vi ve ku puisamo, vunoni ku lingamo ka ca puile ku likehesa.

  •   Longesenu muana a pue mukua vuasi mu ku pinga ku ecela. Nga muana na vihisa vimo, mu longesenu a pue na ku litavela visevuka vieni.

Longesenu muana a pue na ku santsela.

CITUME CA MU MBIMBILIYA: “Santselenuko.”​—Kolose 3:15.

  • Ku santsela ku via ku tanga. Vanike va na pande ku hilula ha seho ya via ku tanga na ku ivuisisa ngecize linga tu yoye, miono yetu ya hitukila ha vikevio. Ca ku muenako, tua tondeka luhundzi, mema na via-ku-lia. Pangesenu vimueso ngeci mua evi mu longese vana va pue na ku santsela ku viuma via ku tanga.

  • Ku santsela ku vantu. Longesenu kanike ngecize kua kala viuma vi va tantekeya vakuavo ku hiana ikeye, kaha mu cihela ca ku va vuila cipululu ni indzi omo lia vutongue ni vuhasi vuavo, a pue na ku lilongesela kuli vakevo.

  • Ku santsela. Longesenu muanenu a pue na ku santsela na mutima uose kati lika mu kanua. Muomu ku santsela ce ku tu kuasa ku tualelaho ku pua va ku likehesa.

Longesenu vana seho ya kala ha ku kuasa vakuetu.

CITUME CA MU MBIMBILIYA: “Mu ku konkama umo a yongole mukuavo mukua ku hiana ivene; na umo uahi a yongole vieni ivene, vunoni enu vose vize via vakuenu.”—Filipu 2:3, 4.

  • Longesenu muana vipanga via ha ndzivo. Ku hona ku longesa muana vipanga via ha ndzivo, ci ka mu lingisa ku singanieka ngue ikeye ua hiana seho kaha kati ikeye na pande ku vi linga. Muana na pande ku livanga ku panga ha ndzivo amba vuose a keha. Mu kuasenu a mone seho ya kala ha ku linga vipanga via ha ndzivo, na vati vakuavo va ka mu santsela na ku mu singimika nga a lingamo.

  • Longesenu muana ngecize ku pangela vakuetu ca pua ku vezika. Ku lingila vakuavo viuma ci ka kuasa muana ku pua muntu ua cili. Ngeci mukemuo, mu kuasenu ku mona veya va tondeka vukuasi. Simutuilenu neni via hasa ku linga mu ku va kuasa. Mu sangalenu nga a lihakela kapandi ka ku kuasa vakuavo.

^ cin. 8 Muzimbu ua mu livulu The Collapse of Parenting.