Skip to content

Skip to table of contents

 MUTAMBA 1

Vuno Malombelo Ose eku Longesa Vusunga ni

Vuno Malombelo Ose eku Longesa Vusunga ni

1. Malombelo a cifua cika a kala mu Afrika?

MU AFRIKA, ku lemesa Njambi ca kala na seho ya kama ku vantu vavengi. Vunoni ka va litombuele ku tuala ha cifua ca ku mu lemeselamo. Vamo ve ku lemesela ku viMesquita (vitembele via va musulmano), vakuavo ku malombelo a cisemua. Ava co ve ku ya ku vitembele nkala. Vunoni mu Afrika ka mua kele lika malombelo atatu. Vikungulukilo via vaMusulmano via liseza-seza mu masiko na vilongesa. Malombelo a visemua nao a liseza-seza ku liya na vihela ku a kala. Kaha vitembele via Vakua Kilistu navio naua ka via litombuele. Ku vueza ku malombelo a kama, kua kala naua makulukazi a vitembele via li imanena mu Afrika.

Vulombelo Vuetu vua Pande ku Longesa Vusunga

2. (a) Vika vie ku lingisa vantu ku tava amo malombelo? (b) Vika ka vie ku lingisa vulombelo ku pua vua cili ku meso a Njambi?

2 Vika vie ku lingisa vantu ku lemesa mua ya cizango cavo? Vantu va vengi ve ku kava malombelo a visemi vavo. Vamo matangua ano, va kovela mu vimo vitembele omo lia vimo via solokele ku laza. Limo livulu lia handeka ngualio: “Vulombelo vua islamismo vua lisanduokele ku vucelo vua Sahara ku hitila mu vifuti vi vua vulile, . . . Malombelo a Vakua Kilistu nao a lisanduokele ku vutokelo vua Sahara ku hitila mu njila eyi vene. Islamismo ya lisanduokele ku vucelo vua Sahara ku hitila mu  mikuale, malombelo a Vakua Kilistu nao a lisanduokele ku vutokelo vua Sahara ku hitila mu mata.” (The Africans—A Triple Heritage) Vutuhu ngoco, cingi cetu tue ku singanieka nguetu vumo vulombelo vua pua vua vusunga muomu mukemuo mu ve ku ya visemi vetu ni muomu vakua vifuti vieka va kakateyele vankaka vetu ku kovelamo. Vunoni evi ka vie ku lingisa vulombelo vuaco ku pua vua vusunga.

3-5. Cimueso cika ci tu kuasa ku tantekeya ngecize kati malombelo ose eku longesa vusunga?

3 Vutuhu vakua malombelo ose ve ku handeka nguavo ve ku kuasa vantu ku lemesa Njambi, vilongesa viavo via liseza. Ve ku longesa viuma via ku liseza-seza ku tuala ha iya Njambi na vika ua tonda kuli etu. Aci singaniekenu: Nga mu kovela ha vipanga via kama. Litangua lia katete li mu yako, va mi leka nguavo ivene vipanga nai vungendzi. Kaha mu hula vakuenu vatatu va kovelako laza va mi leke vika mu linga. Ua katete a mi leka ngueni ivene vipanga ngueni cipanga cove ku komba. Ua mu civali ngueni, cipanga cove ku kuita tinta ha vivumbe. Kaha ua mu citatu ngueni u pua mukua ku tuala mikanda ku vantu.

4 Kaha naua mu ve hula vati ua fua ivene vipanga. Ua katete ngueni ivene vipanga ua pua mukuendze, ua laha kaha ua ku tenuka. Ua mu civali ngueni mukuluntu, ua muihi kaha mukua ngozi. Kaha ua mu citatu a mi leka ngueni ivene vipanga ua pua mpuevo kati yala. Mua vusunga, mu ka handeka ngueni vose vatatu ka vesi na ku handeka vusunga. Kaha nga mu tonda mpundu ku tualelelaho ku vipanga viaco mu ka tondesesa vuino iya mpundu ivene vipanga, kaha cipanga cika na mi hana.

5 Na malombelo mukemuo mu a fua. Tua pande ku kala na vusunga nguetu ku lemesa cetu ca pua ca vusunga, muomu kua kala vilongesa via ku liseza-seza ku tuala ha iya Njambi na vika ua tonda kuli etu. Vunoni vati tu hasa ku lilongesa vusunga ku tuala hali Njambi?