Ukuya kwe vino vilimo

Ukuya kuno walanjizizye vino vilimo

Inte zya kwe Yehova

Solanipo ululimi Cinamwanga

 ICIPANDWA 1

Uzye Leza Wawa Wuli?

Uzye Leza Wawa Wuli?

1, 2. Amawuzyo ci yano awantu wavulila ukuwuzya?

AWANA awatici wakawuzya sana amawuzyo. Mungelezya ukuwalondololela, lelo wakawuzya ukuti, ‘Amulandu ci?’ Kweni nanti mwasuke wuli nye naponye wakawuzya ukuti ‘Nomba amulandu ci wuno cawela wo-o?’

2 Kweni swensinye, wasongo na watici tukawuzya amawuzyo. Tukawuzya pe vino twandi tulye, vino twandi tuzwale nanti vino tukulonda ukukala. Tungalanga tukalonda ukuzana ivyasuko ku mawuzyo amacindame pa wumi na pe vino ivintu viliwa ku nkolelo. Lelo nga tutazanile ivyasuko ivya cisinka kwe ya-a amawuzyo, tungaleka ukuvwamba ivyasuko.

3. Amulandu ci wuno awavule wakalecela ukuvwamba ivyasuko ku mawuzyo amacindame?

3 Uzye mu Baibolo mungazanwa ivyasuko ku mawuzyo amacindame? Avino awavule wakakwelenganya, lelo wakalola nu kuti vino Baibolo ikalanda vyawoma sana ukwivwa. Wamwi wakalola ukuti wano wangasuka vye awasimapepo na wakasambilizya. Wanji nawo wakakwivwa insoni ukuwuzya, wakalola ukuti wangasewana. Nga mwemwe mwamanyapo wuli?

4, 5. Amawuzyo ci amacindame yano mukalonda ukumanya ivyasuko? Amulandu ci wuno muzipizile ukutwalilila ukuvwamba ivyasuko?

4 Pamwi na mwemwenye mukalonda ukumanya ivyasuko ku mawuzyo ndi vino: Acani cino nawela mu nsi? Uzye ndiwa wuli ndi nafwa? Uzye Leza wawa wuli? E Yesu e Kasambilizya umulumbuke watili: “Muwalenga, swinya walimipa; muwavwamba, swinya mulizana; muwakong’onsya, swinya walimwiyulila.” (Mateyu 7:7) Mufwile ukutwalilila  ukuvwamba ivyasuko ku mawuzyo amacindame mpaka mwize muvizane.

5 Acino, nga ‘mwatwalilila ukuvwamba,’ ivyasuko mulivizana mwe Baibolo. (Imilumbe 2:1-5) Ivyasuko vyawa avipepuke sana ukwivwa. Nga mwatwalilila ukusambilila muliwa nu wumi uwuzima pe yo-o impindi ni suwilo ilizima ilya kwizawa nu wumi wuzima ku nkolelo. Kate tulande pi wuzyo lino awavule wavilwa ukwivwicisya.

UZYE E LEZA AKATUSAKAMALA NANTI WAKALALA?

6. Amulandu ci wuno awantu wamwi wakakwelenganizizya ukuti e Leza asiwasakamala?

6 Awavule wakalola ngati e Leza asitusakamala. Wakati e Leza nga katusakamala mu nsi nga mutawa wo-o. Amuno mwizwile vye inkondo, ulupato, nu wulanda. Awantu wakalwala, wakacula, nu kufwa. Vyo-o vyalenga wamwi wakwelenganya ukuti, ‘Nga ca kuti e Leza akatusakamala, amulandu ci wuno atalesezya iviwipe ukuti vitacitika?’

7. (a) Uzye wasimapepo wakalenga wuli awantu walola ukuti e Leza wakalala? (b) Amulandu ci wuno tungalandila ukuti Leza asa wino akalenga ukuti iviwipe vyacitika?

7 Wasimapepo impindi zimwi awano wakalenga awantu walola ukuti e Leza wakalala. Nga kwacitika iviwipe vimwi, wakati akulonda kwa kwe Leza. Wakati avino wapekinye. Mu nzila yinji wakapa Leza imilandu. Nomba Baibolo ikasambilizya ukuti e Leza asa wino akalenga ukuti iviwipe vyacitika. Pe Jemusi 1:13 e Baibolo ikatunena ukuti e Leza asikwelezya umuntu nanti wenga ku viwipe. Pa kati: “Umuntu nga welezwa, atakwelenganya ukuti: ‘E Leza awino akumwelezya.’ Amuno kusi wino angelezya Leza ukucita iviwipe, swinya nawenye asikwelezya umuntu awe.” Co-o cikusula ukuti nanti aca kuti e Leza asilesya iviwipe ukuti vitacitika, asa wino akalenga ukuti vyacitika. (Wazyani Job 34:10-12.) Lekani tulande ica kulolelako.

8, 9. Lanjililani umulandu wuno citanga ciwele icete ukupa Leza imilandu pa ntazi zino tukapitamo.

 8 Yelenganyani ukuti mwe wakwasi, muli nu mwana wino mucili mukwikala nawe. Mwamusambilizya na vino angacita pa kupingula icete pa vintu. Nomba umwana wapondoka wasolapo nu kufuma pa ng’anda. Kuno waya, waya watwalilila ukucita iviwipe nga wazanwa ni ntazi. Uzye tungati amwemwe mwalenga ukuti umwana azanwe ni ntazi amuno mutamulesizye ukufuma pa ng’anda? Awe! (Luka 15:11-13) Avino ne Leza wacisile, atalesizye awantu pano wasozilepo ukumupondocela nu kutalika ukucita iviwipe. Awuli umulandu wuno citanga ciwele icete ukupa Leza imilandu pa viwipe vino vikacitika.

9 Kwawa umulandu wuno walenga ukuti e Leza atafumyapo iviwipe ukufika ni mpindi yo-o. Mulisambilila co-o icisinka mu Cipandwa 11. Cino mufwile ukumanya aca kuti e Leza watukunda sana. Asa wino akalenga ukuti iviwipe vyacitika. Amuno weliwenye awino angamala intazi zino tukapitamo.​—Ayizeya 33:2.

10. Acani cino cingalenga tusinincizye ukuti e Leza alizifya vyonsinye vino awantu awawipe wonona?

10 E Leza amutele. (Ayizeya 6:3) Vyonsinye vino akacita vyapwililika swinya avizima. Awuli mulandu wuno tuzipizile ukumusuwila. Weni atawa ndi vino sweswe. Amuno awantu weni impindi zimwi wakaluvyanya. Cinji aca kuti ni ntunguluzi nye inzima zisikumanisya ukuzifya vino awawipe wonona. Kutawa nanti wenga wino walingana amaka ne Leza. Angazifya swinya alizifya vyonsinye vino awawipe wonona. Alifumyapo awawipe umuyayaya.​—Wazyani Amalumbo 37:9-11.

UZYE E LEZA AKAKWIVWA WULI NGA TUKUCULA?

11. Uzye Leza akakwivwa wuli nga mukucula?

11 Uzye Leza akakwivwa wuli pa viwipe vino vikacitika  mu nsi na pa ntazi zino mukapitamo? E Baibolo ikati, Leza “wakunda umulinganya.” (Amalumbo 37:28) Acino akawikako sana amano kwe vyonsinye vino tukapitamo. Akakwivwa uwuwi nkaninye ndi akulola awantu wakucula. E Baibolo ikalanda nu kuti, ‘wivwile uwulanda’ pano mu nsi mwizwile uwuwipe (Intaliko 6:5, 6) E Leza atapiluka. (Malakayi 3:6) E Baibolo ikasambilizya ukuti e Leza akamisakamala.​—Wazyani 1 Peter 5:7.

E Baibolo ikasambilizya ukuti e Yehova we Kapanga wa vintu vyonsinye

12, 13. (a) Acani cino cikalenga twatemwa wanji nu kuwasakamala, swinya tukayivwa wuli nga twalola awantu wakucula? (b) Acani cino cingalenga tusinincizye ukuti Leza alifumyapo ukucula nu lufyengo?

12 E Baibolo ikalanda nu kuti twelewulwa mu mukola wa kwe Leza. (Intaliko 1:26) Co-o cikusula ukuti imiwele yino Leza wawa nayo ayino na sweswenye twawa nayo. Acino nga mukakwivwa uwuwi ndi mwalola umuntu akucula mwamanya ukuti e Leza weni akakwivwa uwuwi ukucilapo! Twamanya wuli?

13 E Baibolo ikasambilizya ukuti e “Leza alukundo.” (1 Yohani 4:8) Vyonsinye vino Leza akacita akavicitila mu lukundo. Tukakunda wanji amuno Leza wawa nu lukundo. Te yelenganyani pe co-o: Uzye nga ca kuti mwalinji na maka ya kufumyapo iviwipe mu nsi, mungacita wuli? Ukwasowa nu kuvwilika mungavifumyapo amuno mwatemwa awantu. Avino ne Leza nye alicita, alifumyapo ukucula nu lufyengo amuno wawa na maka swinya watemwa awantu. Awuli umulandu wuno tutafwile ukuvwilicila amalayo yonsinye yano yali ku ntalicilo ye lyo-o ibuku! Lelo pa kuti musuwile sana vyo-o vino Leza watulaya mufwile ukumumanya icete cete.

E LEZA AKALONDA UKUTI MUMUMANYE

Nga mukulonda ukumanyana nu muntu mukatalicila ukumunena izina linu. E Leza watunena izina lyakwe mwe Baibolo

14. Uzye e Leza weweni izina, swinya amulandu ci wuno tungalandila ukuti akalonda twaliwomvya?

14 Uzye nga ca kuti mukulonda ukumanyana nu muntu  acani cino mukatalicilapo ukumunena? Alizina linu. Uzye Leza wawa ni zina? Amacalici amavule yakasambilizya ukuti izina lyakwe we Leza nanti Tatakulu, lelo ya-a asa mazina. Amalumbo vye ndi vino mungati “imfumu” nanti “kateka.” E Leza watunena ukuti izina lyakwe we Yehova. Pa Amalumbo 83:18 pa kati: “Pa kuti awantu wamanye ukuti mwemwe mwenganye, mwe wano mwawa ni zina lya kuti Yehova, amwewano Mwapulamo insi yonsinye.” Wano walemvile Baibolo wawomvizye sana izina lya kwe Leza. Co-o cikusula ukuti e Yehova akalonda mumanye izina lyakwe nu kuliwomvya. Cino waminenela izina akalonda ukuti muwe e ciwuza wakwe.

15. Uzye izina lya kuti Yehova likasula cani?

15 Izina lya kwe Leza ilya kuti Yehova, lyawa nu wupiliwulo. Likasula ukuti e Leza angacita consinye cino walaya pa kuti aficilisye ukulonda kwakwe. Kusi icili consinye nanti uwili wensinye wino angamulesya. Kutawa umuntu nawinji wino wa kwata izina lya kuti Yehova. *

16, 17. Uzye ya-a amalumbo yakasula cani? (a) “Uwa Maka Yonsi” (b) “Imfumu ya muyayaya” (c) “Kelewula”

 16 Nga vino te twawazya, pa Amalumbo 83:18 pakalanda pe Yehova ukuti: “Mwemwe mwenga amwewano Mwapulamo.” Swinya pa Ukuwumbulika 15:3 pa kati: “Yakula swinya yapezya amano imilimo yinu, mwe Yehova Leza, Uwa Maka Yonsi. Yalungamana swinya aya cisinka imiwele yinu, mwe Mfumu ya muyayaya.” Uzye ilumbo lya kuti “Uwa Maka Yonsi” likasula cani? Likasula ukuti kutawa wino angalingana ne Yehova ku maka. Swinya ilumbo lya kuti “Imfumu ya muyayaya” likasula ukuti wawako vye  lyonsinye. Amalumbo 90:2 yakalondolola ukuti wawakovye ukufuma umuyayaya nu kuya umuyayaya. Uzye co-o asa cakungusya!

17 E Yehova wenganye awili Kelewula. Pa Ukuwumbulika 4:11 pa kati: “Mwayana, mwe Yehova, mwe Leza witu, ukupocelela uwucindami nu mucinzi na maka, amuno amwewano mwelewuzile ivintu vyonsinye, swinya amulandu wa kulonda kwinu acino vyawezileko nu kwelewulwa.” Ivintu vyonsinye ukutalicila ku wangeli, intanda, ivikomwa, inswi na vyonsinye vino mungelenganyapo we Yehova wavipanzile!

UZYE UNGAWA E CIWUZA WA KWE YEHOVA?

18. Amulandu ci wuno wamwi wakakwelenganizizya ukuti watanga wawe iviwuza vya kwe Leza? Nomba avyani vino Baibolo ikasambilizya?

18 Awantu wamwi ndi wawazya pa miwele ya kwe Yehova,  welenganya pa maka yano wawa nayo, nu kulola uwutali kuno wikala wakakwivwa intete swinya wakalola ukuti atanga awawikeko na mano. Uzye vwilani avino Leza akakwelenganya? Awe nakalya! E Yehova akalonda ukuti tuwe swe viwuza vyakwe. E Baibolo ikati e Leza “atawa ukutali kwe sweswe wenga na wenga.” (Imilimo 17:27) Akalonda ukuti mu mupalamile. Swinya walaya ukuti nga mwamupalamila “nawe alipalamila kwe mwemwe.”​—Jemusi 4:8.

19. (a) Avyani vino muzipizile ukucita pa kuti muwe e ciwuza wa kwe Leza? (b) Uzye amiwele ci iya kwe Yehova yino mwatemwa sana?

19 Avyani vino muzipizile ukucita pa kuti muwe e ciwuza wa kwe Leza? E Yesu watili: “Pa kuti wawe nu wumi wa muyayaya, suka wamanya mwemwe, mwe Leza wa cisinka mwenga, ne Yesu Klistu wino mwatumile.” (Yohani 17:3) Nga mwatwalilila ukusambilila mulimanya icete cete e Yehova ne Yesu. Co-o cililenga mwize muwe nu wumi wa muyayaya. Ku ca kulolelako, tusambilizile ukuti e “Leza alukundo.” (1 Yohani 4:16) Lelo wawa ni miwele na yinji imivule. E Baibolo ikalanda ukuti e Yehova wawa nu “luse swinya akalangulucilako, asifulwa zuwa swinya wavulisya icikuuku ni cisinka.” (Ukufuma 34:6) E Yehova “amuzima swinya wayipekanya ukutetela.” (Amalumbo 86:5) E Leza watekanya swinya awa cisinka. (2 Peter 3:9; Ukuwumbulika 15:4) Mulimanyilako imiwele ya kwe Leza na yinji nga mukuwazya Baibolo.

20-22. (a) Uzye tungapalamila wuli kwe Leza wino tusilola? (b) Avyani vino muzipizile ukucita nga ca kuti awantu wakulonda muleke ukusambilila Baibolo?

20 Uzye mungapalamila wuli kwe Leza wino musilola? (Yohani 1:18; 4:24; 1 Timoti 1:17) Nga mwatwalilila ukuwazya Baibolo, mulimanya ukuti e Yehova  akuno wawa. (Amalumbo 27:4; Waroma 1:20) Pano mukuya mukusambilila na vinji pe Yehova, mwandi mwamutemelwako vye swinya mwandi mwapalamila kwe weliwe.

Umukwasi akatemwa awana wakwe, lelo Umukwasi witu uwa kwi yulu watutemwa ukucilapo

21 Mulimanya ukuti e Yehova amukwasi witu. (Mateyu 6:9) Awino watupa uwumi, swinya akalonda nu kuti twakwikala icete. Kweni umukwasi wino wakunda awana atanga atemwe wacula. (Amalumbo 36:9) E Baibolo ikati mungawa mwe waciwuza wa kwe Yehova. (Jemusi 2:23) Uzye asa lisyuko sana ukuti e Yehova, e Kelewula wa vintu vyonsinye akalonda ukuti awe we ciwuza winu?

22 Awantu wamwi wangaminena ukuleka ukusambilila Baibolo. Wangasakamala ukuti mulileka ukuya kuno mukapepa. Lelo mutaleka uwili wensinye amilesye ukuwa e ciwuza wa kwe Yehova. Amuno kusi e ciwuza uwili wensinye wino angalingana nawe.

23, 24. (a) Amulandu ci wuno muzipizile ukutwalilila ukuwuzya amawuzyo? (b) Avyani vino tulisambilila mu cipandwa cino cikonsilepo?

23 Pano mukusambilila Baibolo, kwandi kwawa vimwi vino mutandi mwakwivwicisya. Mutakwivwa insoni zya kuwuzya. E Yesu watili tufwile ukuyicefya ngati awana awatici. (Mateyu 18:2-4) Ndi vino twamanya awana watemwa sana ukuwuzya amawuzyo. E Leza akalonda ukuti mwize muzane ivyasuko. Acino mwawazya sana Baibolo pa kuti mwasinincizya ukuti vino mukusambilila avya cisinka.​—Wazyani Imilimo 17:11.

24 Nga ca kuti mukulonda ukumanya Yehova, mufwile ukutwalilila ukusambilila Baibolo. Mu cipandwa cino cikonsilepo, mulisambilila umulandu wuno Baibolo yapusanilako na mabuuku yanji.

^ par. 15 Nga ca kuti mwe Baibolo winu mutawa izina lya kuti Yehova nanti pamwi mukulonda ukumanya vino likapiliwula na vyo wakalilumbula, mukwai wazyani Amazwi na Yanji pa 1.