Min kien missier Ġużeppi?

Ġużeppi, il-mastrudaxxa minn Nazaret, kien il-missier adottiv taʼ Ġesù. Imma min kien missier Ġużeppi? Il-ġenealoġija taʼ Ġesù fl-Evanġelju taʼ Mattew issemmi lil ċertu Ġakobb, filwaqt li dak taʼ Luqa jgħid li Ġużeppi kien “bin Għeli.” Għala hemm dik li tidher li hi diskrepanza?—Luqa 3:23; Mattew 1:16.

Ir-rakkont taʼ Mattew jaqra: “Ġakobb nissel lil Ġużeppi,” u juża terminu Grieg li jindika ċar li Ġakobb kien il-missier naturali taʼ Ġużeppi. Għalhekk, Mattew kien qed isegwi l-ġenealoġija naturali taʼ Ġużeppi, il-linja rjali taʼ David, li minnha, id-dritt legali għat-tron għadda lill-iben adottiv tiegħu, Ġesù.

Mill-banda l-oħra, ir-rakkont taʼ Luqa jgħid: “Ġużeppi, bin Għeli.” Dik l-espressjoni “bin” tistaʼ tinftiehem “ħaten.” Każ simili jinsab f’Luqa 3:27, fejn Saltijel, li fir-realtà missieru kien Ġekonija, hu mniżżel bħala “bin Neri.” (1 Kronaki 3:17; Mattew 1:12) Aktarx li Saltijel kien miżżewweġ lil waħda mill-bniet taʼ Neri li ma tissemmiex b’isimha, u b’hekk sar ħatnu. Bl-istess mod, Ġużeppi kien “iben” Għeli, peress li żżewweġ lil bintu Marija. Mela Luqa jsegwi l-linja naturali taʼ Ġesù, “skond il-laħam,” minn ommu bijoloġika, Marija. (Rumani 1:3) B’hekk, il-Bibbja tagħtina żewġ linji ġenealoġiċi differenti u siewja għal Ġesù.

Xi drappijiet u żebgħa kien hemm fi żminijiet Bibliċi?

Suf miżbugħ misjub f’għar qrib il-Baħar il-Mejjet, iddatat minn qabel is-sena 135 WK

Is-suf tan-nagħaġ kien jintuża ħafna biex isiru drappijiet fil-Lvant Nofsani fil-qedem, bħalma kien ix-xagħar tal-mogħoż u l-iġmla. L-iktar drapp komuni kien tas-suf, u l-Bibbja spiss tirreferi għan-nagħaġ, għall-ġeżż, u għall-ħwejjeġ tas-suf. (1 Samwel 25:2; 2 Slaten 3:4; Ġob 31:20) Il-kittien, użat biex jiġi prodott l-għażel, kien jitkabbar fl-Eġittu u fl-Iżrael. (Ġenesi 41:42; Ġożwè 2:6) Mhuwiex magħruf jekk l-Iżraelin ta’ żminijiet Bibliċi kinux ikabbru l-qoton, imma l-Iskrittura ssemmi l-użu tat-tajjar fil-Persja. (Ester 1:6) Il-ħarir kien materjal jiswa l-flus, aktarx importat biss minn negozjanti li jivvjaġġaw mil-Lvant Imbiegħed.Rivelazzjoni 18:11, 12.

Il-ktieb Jesus and His World jgħid li “s-suf kien jiġi f’varjetà ta’ kuluri naturali, minn abjad ċar sa kannella skur u l-ħafna kuluri li joħorġu minnhom.” Iżjed minn hekk, is-suf spiss kien jinżebagħ. Żebgħa vjola tiswa l-flus kienet tiġi minn ċertu bebbux tal-baħar, u diversi pjanti, għeruq, weraq, u insetti kienu jintużaw biex issir żebgħa għad-drappijiet ta’ kuluri bħalma huma l-aħmar, l-isfar, il-blu, u l-iswed.