Ges-y sẽn be pʋgẽ wã

Ges-y sẽn be sebrã pʋgẽ

D paam bãan dũni sẽn pid ne yɛl pʋgẽ

D paam bãan dũni sẽn pid ne yɛl pʋgẽ

 D paam bãan dũni sẽn pid ne yɛl pʋgẽ

BÕN-PUSDEM sẽn busẽ zĩig kẽnd tõe n yãka yõore. La kõn yɩ sõngr n kõ-yã, y sã n da tarẽ kart sẽn wilgd zĩis nins b sẽn bus bõn-pusdmã sɩda? Sẽn paase, mams-y n ges b sẽn na n zãms yãmb tɩ y bãng bõn-pusdum toɛ-toɛyã b sẽn busã n welge. Yaa vẽeneg tɩ bãngr a woto na n booga yɛl sẽn tõe n wa wa ne y komsg bɩ y yõor yãkre.

B tõe n maka Biiblã ne kart kãnga, ne zãmsg f sẽn paamd sẽn na yɩl n bãng tɩ bũmb sẽn pusgd la b bus-yã. Biiblã tara yam sẽn ka to, sã n yaa ne yɛl gilb la vɩɩmã zu-loees welgr wɛɛngẽ.

Ges-y kãab-kãngã sẽn kõt bas-m-yamã sẽn be Yelbũna 2:10, 11 pʋgẽ wã: “Tɩ bõe, fo na n paama yam, la bãngr na n kõo foom sũ-noogo. Yẽesem ne bãngr na n gũu foom n gɩdg foom ne wẽnga.” Yam la bãngr ning yell b sẽn gom ka wã pa yit ninsaal nengẽ ye, la yaa Wẽnnaam nengẽ. “La sẽn kelgda [yam ning sẽn yit Wẽnnaam nengẽ wã] na n zĩnda ne laafɩ. Yẽ na n zĩnda bãan tɩ rabeem kaẽ ye.” (Yelbũna 1:33) Bɩ d ges Biiblã sẽn tõe n paas tõnd bãanã la a sõng tõnd tɩ d gil yɛl wʋsg to-to.

D zãag d mens ne sãmpoag sẽn tõe n tũ ne yõore

Sõor Organisation Mondiale de la Santé (OMS) sẽn yiis sẽn pa kaoos wilgdame tɩ sor zug aksɩdã rãmbã kʋʋda sẽn zems neb 1 171 000. Sẽn pẽneg neb milyõ 40 sẽn paas n pogle, tɩ sẽn yɩɩd neb milyõ a 8 komse.

Baa d sã n pa tõe n paam bãan zãng fasɩ d sã n wa kẽnd ne mobilli, tõnd mengã paamda bãan n paas wʋsgo, d sã n tũud sor zug kẽnd noyã. Pãn-soaadb sẽn lugl sor zug kẽnd noyã wɛɛngẽ, Biiblã yeela woto: “Bɩ ned kam fãa sak nanambsa noyã.” (Rom dãmba 13:1) Mobill wẽndb nins sẽn tũud sagl-kãngã wã boogda aksɩdã rãmbã, sẽn nong n wat ne baas-beed wʋsgã.

Bũmb a to sẽn kɩt tɩ d segd n kẽn ne gũusgã yaa d sẽn waoogd vɩɩmã. Biiblã yeta woto Wẽnnaam a Zeova wɛɛngẽ: “Tɩ bõe, vɩɩm ko-bundim zĩig bee ne yãmba.” (Yɩɩl Sõamyã 36:10) Woto, vɩɩmã yaa Wẽnnaam kũuni. Rẽ n kɩt tɩ d pa tar sor n na n deeg kũun kãngã ned ba a yembr nengẽ, n yãk a yõore, bɩ n wilg pa-nandem ne vɩɩmã, baa yaa tõnd mengã vɩɩm ye.—Sɩngre 9:5, 6.

Wa sẽn zemse, tall waoogr ne ninsaal vɩɩmã baoodame me tɩ d maan d sẽn tõe fãa tɩ d mobillã la d roogã ra wa yɩ yell n kõ ned ye. Pĩnd Israɛllẽ wã, bãanã ra yaa bũmb b sẽn da pa reemd ne vɩɩmã nens fãa pʋsẽ. Wala makre, b sã n da me roogo, Wẽnnaam Tõogã ra baoodame t’a sugrã, sẽn yaa zĩig zakã neb sẽn da maandẽ tʋʋm wʋsgã, tall kogre. ‘Bɩ f ning f ro-paalgã, zug kogre, tɩ ned sã n dʋ a zug n lʋɩ, bɩ ra yɩ fo yell ye.’ (Tõodo 22:8) Ned sã n yi a zug n lʋɩ, b sẽn pa tũ tõog-kãngã sẽn kõt koglgã yĩnga, Wẽnnaam da ningda roogã soab taale. Sãmbg sẽn ka be, zãmsg sẽn be nonglem sẽn yit tõog-kãngã pʋgẽ wã tũub na n booga sãmpoagã tʋʋmã zĩigẽ bɩ pemsem kokrã wakat menga.

D zab ne dorg la tab yembd sẽn tõe n kʋ nedã

Sã n yaa ne OMS, sẽn yɩɩd sɩga-yũudb milyaar n be dũniyã zug masã, la b tõe n yeelame tɩ yaa sɩgaarã n kʋʋd sẽn pẽneg neb milyõ a naas yʋʋmd fãa wã. B gũudame tɩ sõor kãngã zẽk n ta sẽn zems milyõ 10 yʋʋm 20 n digd 30 sẽn watã. Sɩga-yũudb milyõ rãmb  a taaba, n paas sẽn dɩkd-b dorgã “yĩn-yẽegr” yĩngã na n kõo b mens bãas la b sãam b vɩɩmã, b sẽn kẽ yembd kãens pʋsẽ wã yĩnga.

Baa Wẽnnaam Gomdã sẽn pa gomd tabã la dorgã rɩkrã yell takɩ wã, a noyã tõe n kogla tõnd ne minim kãensã. Wala makre, 2 Korẽnt dãmba 7:1 sagenda woto: “Bɩ d lak ne bũmb fãa sẽn yaa rẽgdo, yĩnga rẽnda la sũur dẽnda.” Sãmbg sẽn ka be, taba la dorgã ne tɩt wʋsg sẽn maand ned wẽngã rẽgemda nemsã. Sẽn paase, Wẽnnaam datame tɩ tõnd yĩnsã yɩ “sõmse,” sẽn dat n yeel tɩ yɩlma. (Rom dãmba 12:1, NW ) Yãmb pa sak n deeg tɩ no-kãensã tũub na n booga yɛl nins sẽn tõe n sãam y vɩɩmã sɩda?

Tõog-y minund sẽn tõe n wa yɩ yellã

Neb wʋsg rɩtame la b yũud tɩ yaa n loog noore. Rɩ-tɩ-loogã tõe n waa ne dɩabɛte, kãnsɛɛr la sũur bãaga. Rã-yũur wata ne yɛl a taab n paas wala rãam yembd bãaga, sãoor bãaga, zag-wãando, la sor zug aksɩdã rãmba. Sẽn yaa lebende, rɩ-yõbgr sẽn loog noor tõeeme me n maan wẽnga, la a wa kɩt tɩ f yõor dat n tõsge, wala pa-rat-n-dɩ n wa nob bãaga.

Baa ne Biiblã sẽn pa tɩbsg sebrã, a sɩd kõta saglg vẽeneg sẽn wilgd tɩ d segd n dɩɩme la d yũ tɩ zemse. “M biiga, kelg n yɩ yam soaba n tags f sẽn na n yɩ to-to. Ra tũ rã-yũudb la yão-beed rãmb ye. Tɩ bõe, rã-yũudb ne yão-beed rãmb na n lebga nimbãan dãmba.” (Yelbũna 23:19-21) Baasgo, Biiblã yetame tɩ rɩɩb la yũub segd n talla yamleoogo. “Ninsaalba fãa sã n na n dɩ la b yũ la b yã b tʋʋmda noom, yaa Wẽnnaam kũuni.”—Koɛɛg Soaba 3:13.

Biiblã leb n sagendame tɩ d tall manesem sẽn kɩls tɩ zems yĩn-wɩsgrã wɛɛngẽ, n yetẽ tɩ “yĩngã modgr bee yõod bilfu.” La a paasdame: “Wẽnnaam sakr bee yõod sẽn ka tar tɛk ye, a bee yõod ne vɩɩm ninga sẽn be masã wã, la vɩɩm ninga sẽn watã.” (1 Tɩmote 4:8) La tõe tɩ y sʋke: ‘Wãn to la Wẽnnaam sakr be yõod ne vɩɩm ninga sẽn be masã wã?’ Yaa ne manesem wʋsgo. Wẽn-sakrã sẽn kɩtd tɩ tõnd vɩɩmã tall tẽebã toor sẽn ka be, a paasda zʋg-sõma sẽn be nafr wala nonglem, sũ-noogo, laafɩ la yõk-m-menga, tɩ zʋg-sõma kãensa fãa sõngd n paasd yĩns laafɩ wã sõma.—Galat dãmba 5:22, 23.

Yoobã sẽn wat ne yel-beed ninsã

Rũndã-rũndã, neb milyõ rãmb wʋsg n bas yõk-m-meng buud fãa vɩɩm manesmã wɛɛngẽ. SƖDA wã sẽn bẽeg neb wʋsgã yaa bi-kãensã a yembre. Sã n yaa ne OMS, sẽn yɩɩd neb milyõ 16 n ki SƖDA wã poorẽ a sɩngrã tɛka. Masã woto sẽn zems neb milyõ 34 la VIH sẽn yaa bãag biig ning sẽn wat ne SƖDA wã bẽeg-yã. Neb wʋsg sẽn namsd SƖDA wã poorẽ paama bãaga yoob pʋgẽ. Tõeeme me tɩ yɩɩ ne pɛɛm bãagã sẽn bẽege, tɩ neb nins sẽn dɩkd dorgã tall-b n vʋd b mense, bɩ zɩɩm sẽn bẽeg ningr pʋgẽ.

Yoobã sẽn wat ne yel-beed a taab yaa taoor bãas nins b sẽn boond tɩ hɛrpɛs, gonokogsi, hepatit B la C, la sifilis. Baa ne b sẽn pa tũnug ne logtoeemd gom-bi-kãensã Biiblã pʋgẽ wã, b ra mii taoor bãas kẽer sẽn da wɛ rẽ wẽndã sẽn da namsd nebã to-to. Wala makre, Yelbũna 7:23 bilgda yoobã biis sẽn kõt rabeemã, wala ‘peemd sẽn kõsd sãoorã.’ Naoor wʋsgo, sifilis zabda ne sãoorã, yaa woto me ne wed-rʋʋdre. N-yẽe, ad Biiblã sẽn sagend kiris-nebã tɩ b ‘lak b mens ne zɩɩm la ne yoobã’ sɩd zemsa a wakate, la a yaa nonglem saglga!—Tʋʋma 15:28, 29, NW.

Ligd nonglmã bẽdgo

Neb wʋsg sẽn modgd n na n yɩ arzɛgs rãmb tao-tao wã yĩng kɩtame tɩ b rɩkd b ligd n tʋmd tʋʋm sẽn tõe n wa yɩ bõne. Zu-bʋko, woto nong n wata ne bõn bɩ lʋɩɩse. La Biiblã yeta Wẽnnaam sõgen dãmbã woto: “Bɩ a maan nug tʋʋmd sẽn yaa sõama n paam n kõ sẽn dat-b sõngrã.” (Efɛɛz rãmba 4:28) Yaa sɩda, tõe tɩ pa wakat fãa la ned sẽn tʋmd wʋsg na n yɩ arzɛk soab ye. La a tara sũur pʋgẽ bãane, burkĩndi, la tõeeme tɩ yaa ligd meng a sẽn dɩk n kõ tɩ b maan tʋʋm-sõngo.

Biiblã keoogdame: “Neb nins sẽn dat n yɩ arzɛgs rãmba kẽeda makre la kũusr pʋgẽ la ratem wʋsg sẽn yaa yalemdo sẽn sãamd bãmba n kẽesd bãmb toog ne sãoong pʋgẽ. Tɩ bõe, ligd datem yaa bõn-wẽns fãa yẽgre. La ligd datem sẽn so kẽerã, b . . . kẽes[a] b mens to-kãseng pʋgẽ.” (1 Tɩmote 6:9, 10) Kɩɩsg ka be tɩ neb wʋsg “sẽn dat n yɩ arzɛgs rãmba” sɩd lebgda arzɛk rãmb ye. La bõe toog la b paamd dẽ yĩnga? Pa sɩd tɩ b yĩns laafɩ wã, b zaka rãmba, b tẽebã la b gõeema meng bee yell pʋgẽ sɩda?—Koɛɛg Soaba 5:11.

Ned sẽn tar yam miime tɩ “ned ka tar vɩɩm a paoong sẽn yaa wʋsg yĩng ye.” (Luk 12:15) Ligd la paoong bilf yaa tɩlae zĩis wʋsgo. Sɩda, Biiblã yetame tɩ ‘ligd bee koglg yĩnga,’ la a paasdame tɩ “bãngr sẽn be nafr n yɩɩdã yaa tɩ yam kogenda neb nins sẽn tar-a wã vɩɩm.” (Koɛɛg Soaba 7:12, NW ) Sẽn yaa lebend ne  ligdi, bãngr sɩd-sɩdã la yamã tõe n sõnga tõnd zĩisa fãa, la sẽn yɩɩd fãa yɛl nins sẽn tɩ loe ne tõnd vɩɩmã pʋsẽ.—Yelbũna 4:5-9.

Wakat ning yamã bal sẽn na n kogl tõndã

Ka la bilfu, yam hakɩkã na n ‘kogla neb nins sẽn tar-a wã’ ne manesem buud b sẽn zɩ n yã ye. Yaa koglg “toog kãseng[ã]” sẽn kolgd wʋsgã sasa, wakat ning Wẽnnaam sẽn na n sãam nin-wẽnsã. (Matɩe 24:21) Sã n yaa ne Biiblã wakat kãnga nebã na n loba b ligdã soayã zut wala “bõn-dẽgdo.” Bõe yĩnga? Bala rẽ tɩ b bãnga toog pʋgẽ tɩ sãnem ne wanzũri pa na n da vɩɩmã n kõ-b “Zusoaba [“a Zeova,” NW ] sũ-yikrã raar ye.” (Ezekɩɛll 7:19) Sẽn yaa lebende, ‘kʋʋng kãsengã,’ sẽn tall yam n ‘bĩngd b paoong saasẽ’ wã, n ningd tẽebã yɛl pipi b vɩɩmã pʋgẽ wã na n dɩɩ b modgrã sẽn sɩd be keoorã nafa n paam vɩɩm sẽn pa satã tẽng zug arzãn pʋgẽ.—Wilgri 7:9, NW, 14; 21:3, 4; Matɩe 6:19, 20.

Wãn to la d tõe n paam beoog-daar kãngã sẽn be bas-m-yamã? A Zezi leokame: “Vɩɩm sẽn ka sɛta yaa woto, tɩ bãmb na bãng yãmb sẽn yaa sɩd Wẽnnaam sẽn-ka-to la a Zezi Kirist yãmb sẽn tʋm a soabã.” (Zã 17:3) Neb milyõ rãmb paama bãngr a woto Wẽnnaam Gomdã sẽn yaa Biiblã pʋgẽ. Nin-kãensã pa paam saagr kãseng ne beoog-daar bal ye, la b leb n paamda laafɩ la bãan buud masã. Yaa wala yɩɩl-gʋlsdã sẽn wilgã: “Mam gãanda ne laafɩ n gũsi; tɩ bõe, Zusoaba, yaa yãmb bal n kɩt tɩ mam zĩnd ne laafɩ.”—Yɩɩl Sõamyã 4:9.

Y tagsdame tɩ bũmb a to n be n tõe n sõng-y ne yɛl nins sẽn tõe n pak y yĩns laafɩ wã la y vɩɩmã wa Biiblã bɩ? Sebr a to ka be n tar Biiblã zu-sobend ye. La sebr a to kae n tõe n sõng yãmb tɩ y paam bãan rũndã-rũndã dũniyã sẽn pid ne yɛl sẽn tõe n wa wã pʋgẽ ye. Bõe yĩng tɩ y pa na n vaees-a n paase?

[Zĩ-gũbri/Foto, seb-​neng a 5]

Yĩns laafɩ la bãan sẽn yaa sõma n yɩɩd Biiblã maasem yĩnga

Sẽn na yɩl n põs vɩɩmã yɛla pʋg-bɩɩg yʋʋr sẽn boond t’a Zann * ra nong n dɩkda marizuana, taba, kokain, ãmfetamin, LSD la dorg rãmb a taaba. A ra yũuda rãama wʋsg me. Sã n yaa ne a Zanne, a sɩdã me ra pa são ye. B beoog-daarã ra yaa libsgu. Rẽ poore, a Zann wa n sega a Zeova Kaset rãmbã n sɩng n debd kiris-neb tigissẽ wã. La a lagemd ne a sɩdã n karemd Gũusg Gasgã la a tũud-n-taagã sẽn yaa Réveillez-vous ! wã. B yiibã fãa sɩnga Biiblã zãmsg ne Kaset rãmbã. B sẽn da bɩɩsd naneb ne a Zeova noyã sẽn yaa sõma wʋsgã, b basa dorg buud fãa rɩkre. A biisã yɩɩ bõe? “Tõnd vɩ-paalgã kõ-d-la sũ-noog wʋsgo. M tara mi-beoog wʋsg ne a Zeova, a Gomdã sẽn tar tõog n pekd nedã, la yolsg ne yĩns laafɩ ning d sẽn tõe n paam masã d vɩɩmã pʋgẽ wã.” Woto la a Zann gʋls yʋʋm a wãn loogr poore.

Ad makr sẽn wilgd yɩ tʋm-tʋmd sẽn tar pʋ-peelmã yõodo. Ya a Kurt makrã. A nug-tʋʋmdã tɩ loee ne ordɩnatɛɛr dãmbã yell gesgo. B ra rata te-paala, la a Kurt tʋʋmdã taoor soab datame t’a bao teed sẽn yaa no-noogo. A Kurt yãa ned sẽn tõe n kõ teedã, tɩ b zems taab teedã ligd zugu. Baasg zãnga, nin-kãng soabã tʋm-tʋmd maana tudgr a sẽn wa n gʋlsd ligdã, tɩ ligdã ra paoog ne dolaar 40 000. A Kurt yãa tudgrã, n bool sosiete wã. Tʋʋmdã taoor soab yeelame t’a sẽn tʋm yʋʋm 25 wã pʋgẽ, a ra zɩ n yã pʋ-peelem kãngã buud ye. A Kurt wilgame t’a sũur kasetã ra paama Biiblã zãmsgo. Rẽ kɩtame tɩ tʋʋmdã taoor soab kos Réveillez-vous! rãmb 300 sẽn da gomd pʋ-peelem yell afɛɛr dãmbã wɛɛngẽ. A kõ-b-la a tʋmd-n-taasã. Sã n yaa ne a Kurt, a pʋ-peelmã kɩtame tɩ b paas a naam tʋʋmã zĩigẽ.

[Tẽngr note]

^ sull 30 Yʋyã toeemame.