അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ പ്രവൃത്തികൾ 8:1-40

8  സ്‌തെ​ഫാ​നൊ​സി​ന്റെ വധത്തെ ശൗൽ അനുകൂ​ലി​ച്ചി​രു​ന്നു.+ അന്നുമു​തൽ യരുശ​ലേ​മി​ലെ സഭയ്‌ക്കു വലിയ ഉപദ്രവം നേരി​ടേ​ണ്ടി​വന്നു. അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ ഒഴികെ എല്ലാവ​രും യഹൂദ്യ​യി​ലേ​ക്കും ശമര്യ​യി​ലേ​ക്കും ചിതറി​പ്പോ​യി.+  ദൈവ​ഭ​ക്ത​രായ ചില പുരു​ഷ​ന്മാർ സ്‌തെ​ഫാ​നൊ​സി​നെ അടക്കം ചെയ്‌തു; സ്‌തെ​ഫാ​നൊ​സി​നെ ഓർത്ത്‌ അവർ ഏറെ വിലപി​ച്ചു.  ശൗൽ സഭയെ ക്രൂര​മാ​യി ദ്രോ​ഹി​ക്കാൻതു​ടങ്ങി. ശൗൽ ഓരോ വീട്ടി​ലും അതി​ക്ര​മി​ച്ചു​ക​യറി സ്‌ത്രീ​ക​ളെ​യും പുരു​ഷ​ന്മാ​രെ​യും വലിച്ചി​ഴ​ച്ചു​കൊ​ണ്ടു​പോ​യി ജയിലി​ലാ​ക്കി.+  എന്നാൽ ചിതറി​പ്പോ​യവർ ദൈവ​വ​ച​ന​ത്തി​ലെ സന്തോ​ഷ​വാർത്ത അറിയി​ച്ചു​കൊണ്ട്‌ ദേശം മുഴുവൻ സഞ്ചരിച്ചു.+  ഫിലിപ്പോസ്‌+ ശമര്യ+ നഗരത്തിൽ ചെന്ന്‌ ക്രിസ്‌തു​വി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പ്രസം​ഗി​ക്കാൻതു​ടങ്ങി.  ഫിലി​പ്പോസ്‌ ചെയ്‌ത അടയാ​ളങ്ങൾ കാണു​ക​യും ഫിലി​പ്പോസ്‌ പറയു​ന്നതു കേൾക്കു​ക​യും ചെയ്‌ത ജനക്കൂട്ടം ഏകമന​സ്സോ​ടെ ആ കാര്യ​ങ്ങൾക്കെ​ല്ലാം ശ്രദ്ധ കൊടു​ത്തു.  അശുദ്ധാത്മാക്കൾ* ബാധിച്ച ഒരുപാ​ടു പേർ അക്കൂട്ട​ത്തി​ലു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു; ഉറക്കെ നിലവി​ളി​ച്ചു​കൊണ്ട്‌ ആ ആത്മാക്കൾ അവരെ വിട്ട്‌ പോയി.+ ഇതിനു പുറമേ, ശരീരം തളർന്നു​പോ​യ​വ​രും മുടന്ത​രും സുഖം പ്രാപി​ച്ചു.  ആ നഗരത്തി​ലു​ള്ള​വർക്കു വലിയ സന്തോ​ഷ​മാ​യി.  ശിമോൻ എന്നൊ​രാൾ അവി​ടെ​യു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. അയാൾ മാന്ത്രി​ക​വി​ദ്യ​കൾ കാണിച്ച്‌ ശമര്യ​യി​ലെ ജനങ്ങളെ വിസ്‌മ​യി​പ്പി​ച്ചി​രു​ന്നു. താൻ ഒരു മഹാനാ​ണെ​ന്നാണ്‌ അയാൾ അവകാ​ശ​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നത്‌. 10  “മഹാൻ എന്ന്‌ അറിയ​പ്പെ​ടുന്ന ദൈവ​ശ​ക്തി​യാണ്‌ ഇദ്ദേഹം” എന്നു പറഞ്ഞ്‌ ചെറി​യ​വൻമു​തൽ വലിയ​വൻവരെ എല്ലാവ​രും അയാൾ പറഞ്ഞതു ശ്രദ്ധി​ച്ചി​രു​ന്നു. 11  കുറെ കാലമാ​യി മാന്ത്രി​ക​വി​ദ്യ​കൾ കാണിച്ച്‌ അവരെ വിസ്‌മ​യി​പ്പി​ച്ച​തു​കൊ​ണ്ടാണ്‌ അവർ അയാൾ പറഞ്ഞതു ശ്രദ്ധി​ച്ചു​പോ​ന്നത്‌. 12  എന്നാൽ ഫിലി​പ്പോസ്‌ ദൈവരാജ്യത്തെയും+ യേശു​ക്രി​സ്‌തു​വി​ന്റെ പേരി​നെ​യും കുറി​ച്ചുള്ള സന്തോ​ഷ​വാർത്ത അറിയി​ച്ച​പ്പോൾ പുരു​ഷ​ന്മാ​രും സ്‌ത്രീ​ക​ളും വിശ്വ​സിച്ച്‌ സ്‌നാ​ന​മേറ്റു.+ 13  ശിമോ​നും ഒരു വിശ്വാ​സി​യാ​യി​ത്തീർന്നു. സ്‌നാ​ന​മേ​റ്റ​ശേഷം ശിമോൻ ഫിലി​പ്പോ​സി​നോ​ടൊ​പ്പം ചേർന്നു. അടയാ​ള​ങ്ങ​ളും വലിയ അത്ഭുത​ങ്ങ​ളും നടക്കു​ന്നതു കണ്ട്‌ ശിമോൻ അത്ഭുത​പ്പെട്ടു. 14  ശമര്യ​ക്കാർ ദൈവ​വ​ചനം സ്വീക​രി​ച്ചെന്ന്‌ യരുശ​ലേ​മി​ലുള്ള അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ കേട്ടപ്പോൾ+ അവർ പത്രോ​സി​നെ​യും യോഹ​ന്നാ​നെ​യും അവരുടെ അടു​ത്തേക്ക്‌ അയച്ചു. 15  അവർ ചെന്ന്‌ ശമര്യ​ക്കാർക്കു പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌ ലഭിക്കാൻവേണ്ടി പ്രാർഥി​ച്ചു.+ 16  അന്നുവരെ അവരിൽ ആർക്കും അതു ലഭിച്ചി​രു​ന്നില്ല. അവർ കർത്താ​വായ യേശു​വി​ന്റെ നാമത്തിൽ സ്‌നാ​ന​മേൽക്കുക മാത്രമേ ചെയ്‌തി​രു​ന്നു​ള്ളൂ.+ 17  അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ അവരുടെ മേൽ കൈകൾ വെച്ചു;+ അവർക്കു പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌ ലഭിച്ചു. 18  അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ കൈകൾ വെക്കു​മ്പോൾ പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌ ലഭിക്കു​ന്നു എന്നു മനസ്സി​ലാ​ക്കിയ ശിമോൻ അവർക്കു പണം വാഗ്‌ദാ​നം ചെയ്‌തു​കൊണ്ട്‌, 19  “ഞാൻ ഒരാളു​ടെ മേൽ കൈകൾ വെച്ചാൽ അയാൾക്കു പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌ ലഭിക്കണം, അതിനുള്ള അധികാ​രം എനിക്കു തരണം” എന്നു പറഞ്ഞു. 20  എന്നാൽ പത്രോസ്‌ ശിമോ​നോ​ടു പറഞ്ഞു: “ദൈവം സൗജന്യ​മാ​യി കൊടു​ക്കുന്ന സമ്മാനം പണം കൊടുത്ത്‌ വാങ്ങാ​മെന്നു വ്യാ​മോ​ഹി​ച്ച​തു​കൊണ്ട്‌ നിന്റെ വെള്ളി​പ്പണം നിന്റെ​കൂ​ടെ നശിക്കട്ടെ.+ 21  ദൈവ​മു​മ്പാ​കെ നിന്റെ ഹൃദയം ശരിയ​ല്ലാ​ത്ത​തു​കൊണ്ട്‌ ഈ ശുശ്രൂ​ഷ​യിൽ നിനക്ക്‌ ഒരു ഓഹരി​യു​മില്ല. 22  അതു​കൊണ്ട്‌ നിന്റെ ഈ തെറ്റി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പശ്ചാത്ത​പിച്ച്‌ യഹോ​വ​യോട്‌ ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ക്കുക; നിന്റെ ഹൃദയ​ത്തി​ലെ ദുഷ്ടവി​ചാ​ര​ത്തിന്‌ ഒരുപക്ഷേ, നിനക്കു മാപ്പു ലഭി​ച്ചേ​ക്കാം. 23  നീ കൊടും​വി​ഷ​വും അനീതി​യു​ടെ അടിമ​യും ആണെന്ന്‌ എനിക്ക്‌ അറിയാം.” 24  അപ്പോൾ ശിമോൻ അവരോട്‌, “നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതു​പോ​ലെ എനിക്കു സംഭവി​ക്കാ​തി​രി​ക്കാൻ എനിക്കു​വേണ്ടി യഹോ​വ​യോ​ടു പ്രാർഥി​ക്കണേ” എന്നു പറഞ്ഞു. 25  അവിടെ സമഗ്ര​മാ​യി കാര്യങ്ങൾ വിശദീ​ക​രി​ക്കു​ക​യും യഹോ​വ​യു​ടെ വചനം പ്രസം​ഗി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌ത​ശേഷം ശമര്യ​ക്കാ​രു​ടെ അനേകം ഗ്രാമ​ങ്ങ​ളിൽ ദൈവ​ത്തിൽനി​ന്നുള്ള സന്തോ​ഷ​വാർത്ത അറിയി​ച്ചു​കൊണ്ട്‌ അവർ യരുശ​ലേ​മി​ലേക്കു മടങ്ങി​പ്പോ​യി.+ 26  പിന്നെ യഹോ​വ​യു​ടെ ദൂതൻ+ ഫിലി​പ്പോ​സി​നോ​ടു പറഞ്ഞു: “എഴു​ന്നേറ്റ്‌ തെക്കോട്ട്‌, യരുശ​ലേ​മിൽനിന്ന്‌ ഗസ്സയി​ലേ​ക്കുള്ള വഴിയിൽ, ചെല്ലുക.” (മരുഭൂ​മി​യി​ലൂ​ടെ​യുള്ള ഒരു വഴിയാണ്‌ ഇത്‌.) 27  ഫിലി​പ്പോസ്‌ അവി​ടേക്കു യാത്ര തിരിച്ചു. പോകുന്ന വഴിക്കു ഫിലി​പ്പോസ്‌ എത്യോ​പ്യ​ക്കാ​രു​ടെ രാജ്ഞി​യായ കന്ദക്കയു​ടെ കീഴി​ലുള്ള ഒരു ഉദ്യോ​ഗ​സ്ഥനെ, എത്യോ​പ്യ​ക്കാ​ര​നായ ഒരു ഷണ്ഡനെ, കണ്ടു. രാജ്ഞി​യു​ടെ ധനകാ​ര്യ​വി​ചാ​ര​ക​നാ​യി​രു​ന്നു അദ്ദേഹം. ആരാധ​ന​യ്‌ക്കു​വേണ്ടി യരുശ​ലേ​മിൽ പോയിട്ട്‌+ 28  മടങ്ങി​വ​രു​ക​യാ​യി​രുന്ന ആ ഷണ്ഡൻ രഥത്തിൽ ഇരുന്ന്‌ യശയ്യ പ്രവാ​ച​കന്റെ പുസ്‌തകം ഉറക്കെ വായി​ക്കു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. 29  അപ്പോൾ ദൈവാ​ത്മാവ്‌ ഫിലി​പ്പോ​സി​നോട്‌, “ആ രഥത്തിന്‌ അടു​ത്തേക്കു ചെല്ലുക” എന്നു പറഞ്ഞു. 30  ഫിലി​പ്പോസ്‌ രഥത്തിന്‌ അടു​ത്തേക്ക്‌ ഓടി​യെ​ത്തി​യ​പ്പോൾ ഷണ്ഡൻ യശയ്യ പ്രവാ​ച​കന്റെ പുസ്‌തകം ഉറക്കെ വായി​ക്കു​ന്നതു കേട്ടു. ഫിലി​പ്പോസ്‌ ഷണ്ഡനോട്‌, “വായി​ക്കു​ന്ന​തി​ന്റെ അർഥം മനസ്സി​ലാ​കു​ന്നു​ണ്ടോ” എന്നു ചോദി​ച്ചു. 31  “ആരെങ്കി​ലും അർഥം പറഞ്ഞു​ത​രാ​തെ ഞാൻ എങ്ങനെ മനസ്സി​ലാ​ക്കാ​നാണ്‌” എന്നു ഷണ്ഡൻ ചോദി​ച്ചു. എന്നിട്ട്‌, രഥത്തി​ലേക്കു കയറി തന്റെകൂ​ടെ ഇരിക്കാൻ ഫിലി​പ്പോ​സി​നെ ക്ഷണിച്ചു. 32  ഷണ്ഡൻ വായി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രുന്ന തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ഭാ​ഗം ഇതായി​രു​ന്നു: “അറുക്കാ​നുള്ള ആടി​നെ​പ്പോ​ലെ അവനെ കൊണ്ടു​വന്നു.+ രോമം കത്രി​ക്കു​ന്ന​വന്റെ മുമ്പാകെ ശബ്ദമു​ണ്ടാ​ക്കാ​തെ നിൽക്കുന്ന കുഞ്ഞാ​ടി​നെ​പ്പോ​ലെ​യാ​യി​രു​ന്നു അവൻ. അവൻ വായ്‌ തുറന്നില്ല.+ 33  അപമാ​നി​ത​നാ​യ​പ്പോൾ അവനു നീതി ലഭിക്കാ​തെ​പോ​യി.+ അവന്റെ ഉത്ഭവ​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ ആരു വിവരി​ക്കും? അവന്റെ ജീവൻ ഭൂമി​യിൽനിന്ന്‌ ഇല്ലാതാ​യ​ല്ലോ.”+ 34  ഷണ്ഡൻ ഫിലി​പ്പോ​സി​നോ​ടു ചോദി​ച്ചു: “പ്രവാ​ചകൻ ഇത്‌ ആരെക്കു​റി​ച്ചാ​ണു പറയു​ന്നത്‌? തന്നെക്കു​റി​ച്ചു​ത​ന്നെ​യാ​ണോ അതോ വേറെ ആരെ​യെ​ങ്കി​ലും​കു​റി​ച്ചാ​ണോ? എനിക്കു പറഞ്ഞു​ത​രാ​മോ?” 35  ആ തിരു​വെ​ഴു​ത്തിൽനിന്ന്‌ സംഭാ​ഷണം തുടങ്ങിയ ഫിലി​പ്പോസ്‌ ഷണ്ഡനോ​ടു യേശു​വി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചുള്ള സന്തോ​ഷ​വാർത്ത പ്രസം​ഗി​ച്ചു. 36  പോകുന്ന വഴിക്ക്‌ അവർ ഒരു ജലാശ​യ​ത്തി​ന്റെ അടുത്ത്‌ എത്തി. അപ്പോൾ ഷണ്ഡൻ, “ദാ, വെള്ളം! സ്‌നാ​ന​മേൽക്കാൻ ഇനി എനിക്ക്‌ എന്താണു തടസ്സം” എന്നു ചോദി​ച്ചു. 37  —— 38  രഥം നിറു​ത്താൻ ഷണ്ഡൻ കല്‌പി​ച്ചു. ഫിലി​പ്പോ​സും ഷണ്ഡനും വെള്ളത്തിൽ ഇറങ്ങി. ഫിലി​പ്പോസ്‌ ഷണ്ഡനെ സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടു​ത്തി. 39  അവർ വെള്ളത്തിൽനിന്ന്‌ കയറി​യ​പ്പോൾ യഹോ​വ​യു​ടെ ആത്മാവ്‌ പെട്ടെന്നു ഫിലി​പ്പോ​സി​നെ അവി​ടെ​നിന്ന്‌ കൊണ്ടു​പോ​യി; ഷണ്ഡൻ പിന്നെ ഫിലി​പ്പോ​സി​നെ കണ്ടില്ല. എങ്കിലും ഷണ്ഡൻ സന്തോ​ഷ​ത്തോ​ടെ യാത്ര തുടർന്നു. 40  ഫിലി​പ്പോസ്‌ അസ്‌തോ​ദി​ലേക്കു ചെന്നു. നഗരം​തോ​റും യാത്ര ചെയ്‌ത്‌ ആ പ്രദേ​ശത്ത്‌ എല്ലായി​ട​ത്തും സന്തോ​ഷ​വാർത്ത അറിയി​ച്ചു. ഒടുവിൽ കൈസ​ര്യ​യിൽ എത്തി.+

അടിക്കുറിപ്പുകള്‍

ഭൂതങ്ങളെ കുറി​ക്കു​ന്നു.

പഠനക്കുറിപ്പുകൾ

സുവി​ശേ​ഷകൻ: ഇവിടെ ‘സുവി​ശേ​ഷകൻ’ എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന യുഅം​ഗ​ലി​സ്റ്റേസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ അടിസ്ഥാ​നാർഥം “സന്തോ​ഷ​വാർത്ത അറിയി​ക്കു​ന്നവൻ” എന്നാണ്‌. (മത്ത 4:23-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) എല്ലാ ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ക​ളും സന്തോ​ഷ​വാർത്ത അറിയി​ക്കാൻ ഉത്തരവാ​ദി​ത്വ​മു​ള്ള​വ​രാ​ണെ​ങ്കി​ലും (മത്ത 24:14; 28:19, 20; പ്രവൃ 5:42; 8:4; റോമ 10:9, 10) യുഅം​ഗ​ലി​സ്റ്റേസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പദം കാണുന്ന മൂന്നു തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ഭാ​ഗ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും സന്ദർഭം പരി​ശോ​ധി​ച്ചാൽ ആ പദം പ്രത്യേ​ക​മായ മറ്റൊരു അർഥത്തി​ലും ഉപയോ​ഗി​ക്കാ​മെന്നു മനസ്സി​ലാ​ക്കാം (പ്രവൃ 21:8; എഫ 4:11, അടിക്കു​റിപ്പ്‌; 2തിമ 4:5, അടിക്കു​റിപ്പ്‌). ഉദാഹ​ര​ണ​ത്തിന്‌, സന്തോ​ഷ​വാർത്ത മുമ്പ്‌ ഒരിക്ക​ലും പ്രസം​ഗി​ച്ചി​ട്ടി​ല്ലാത്ത ഒരിടത്ത്‌ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി​വെ​ക്കുന്ന ഒരാ​ളെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പറയു​മ്പോൾ ഈ ഗ്രീക്കു​പ​ദത്തെ “മിഷനറി” എന്നും പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്താ​നാ​കും. പെന്തി​ക്കോ​സ്‌തി​നു ശേഷം ഫിലി​പ്പോസ്‌ ശമര്യ​ന​ഗ​ര​ത്തിൽ സന്തോ​ഷ​വാർത്ത എത്തിക്കു​ക​യും അത്‌ അറിയി​ക്കു​ന്ന​തി​നു മുൻ​കൈ​യെ​ടു​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. അദ്ദേഹ​ത്തി​നു നല്ല ഫലവും ലഭിച്ചു. ഇനി, ഒരിക്കൽ ഒരു ദൈവ​ദൂ​തന്റെ നിർദേ​ശ​മ​നു​സ​രിച്ച്‌ അദ്ദേഹം എത്യോ​പ്യ​ക്കാ​രൻ ഷണ്ഡനോ​ടു ക്രിസ്‌തു​വി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചുള്ള സന്തോ​ഷ​വാർത്ത പ്രസം​ഗി​ക്കു​ക​യും ഒടുവിൽ അദ്ദേഹത്തെ സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടു​ത്തു​ക​യും ചെയ്‌തു. തുടർന്ന്‌, അസ്‌തോ​ദി​ലും കൈസര്യ വരെയുള്ള എല്ലാ നഗരങ്ങ​ളി​ലും പ്രസം​ഗി​ക്കാൻ ദൈവാ​ത്മാവ്‌ ഫിലി​പ്പോ​സി​നെ കൊണ്ടു​പോ​യെ​ന്നും വിവരണം പറയുന്നു. (പ്രവൃ 8:5, 12, 14, 26-40) ഏതാണ്ട്‌ 20 വർഷം കഴിഞ്ഞ്‌, പ്രവൃ 21:8-ൽ രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന സംഭവങ്ങൾ നടക്കു​മ്പോ​ഴും ഫിലി​പ്പോ​സി​നെ ‘സുവി​ശേ​ഷകൻ’ എന്നുത​ന്നെ​യാ​ണു വിളി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌.

ഫിലി​പ്പോസ്‌: ‘യഹൂദ്യ​യി​ലേ​ക്കും ശമര്യ​യി​ലേ​ക്കും ചിതറി​പ്പോ​യത്‌’ ‘അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ ഒഴി​കെ​യു​ള്ളവർ’ ആണെന്നു പ്രവൃ 8:1-ൽ പറയുന്നു. അതു​കൊണ്ട്‌ ഇവിടെ പറഞ്ഞി​രി​ക്കുന്ന ഫിലി​പ്പോസ്‌ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​നായ ഫിലി​പ്പോസ്‌ അല്ല. (മത്ത 10:3; പ്രവൃ 1:13) പകരം, യരുശ​ലേ​മി​ലെ എബ്രാ​യ​ഭാ​ഷ​ക്കാ​രും ഗ്രീക്കു​ഭാ​ഷ​ക്കാ​രും ആയ ക്രിസ്‌തീ​യ​വി​ധ​വ​മാർക്കു ദിവസ​വും ഭക്ഷണം വിതരണം ചെയ്യാൻ ചുമത​ല​യു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന ‘സത്‌പേ​രുള്ള ഏഴു പുരു​ഷ​ന്മാ​രിൽ’ ഒരാളാ​യി​രു​ന്നി​രി​ക്കണം ഈ ഫിലി​പ്പോസ്‌. (പ്രവൃ 6:1-6) പ്രവൃ​ത്തി​കൾ 8-ാം അധ്യാ​യ​ത്തിൽ വിവരി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന സംഭവ​ത്തി​നു ശേഷം അദ്ദേഹ​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പ്രവൃ 21:8-ൽ മാത്രമേ പറഞ്ഞി​ട്ടു​ള്ളൂ. അവിടെ അദ്ദേഹത്തെ ‘ഫിലി​പ്പോസ്‌ എന്ന സുവി​ശേ​ഷകൻ’ എന്നാണു വിളി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌.—പ്രവൃ 21:8-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

ശമര്യ നഗരം: ചില കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളിൽ ഇവിടെ “ശമര്യ​യി​ലെ ഒരു നഗരം” എന്നും കാണു​ന്നുണ്ട്‌. ശമര്യ എന്ന റോമൻ ജില്ലയി​ലെ പ്രധാ​ന​ന​ഗ​ര​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചാ​യി​രി​ക്കാം ഇവിടെ പറയു​ന്നത്‌. പണ്ട്‌ പത്തു-ഗോത്ര രാജ്യ​മായ ഇസ്രാ​യേ​ലി​ന്റെ തലസ്ഥാ​ന​വും ആ രാജ്യം​ത​ന്നെ​യും അറിയ​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നതു ശമര്യ എന്നാണ്‌. ബി.സി. 740-ൽ അസീറി​യ​ക്കാർ ആ രാജ്യം പിടി​ച്ച​ട​ക്കു​ന്ന​തു​വരെ ശമര്യ നഗരമാ​യി​രു​ന്നു അതിന്റെ തലസ്ഥാനം. പിന്നീട്‌ റോമൻ ഭരണകാ​ല​ത്തും ആ നഗരം നിലവി​ലു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. യേശു​വി​ന്റെ കാലത്ത്‌, വടക്ക്‌ ഗലീല​യ്‌ക്കും തെക്ക്‌ യഹൂദ്യ​ക്കും ഇടയി​ലുള്ള റോമൻ ജില്ലയു​ടെ പേരും ശമര്യ എന്നായി​രു​ന്നു. (പദാവ​ലി​യിൽ “ശമര്യ” കാണുക.) എന്നാൽ മഹാനായ ഹെരോദ്‌ ശമര്യ നഗരം പുനർനിർമിച്ച്‌, റോമൻ ചക്രവർത്തി​യാ​യി​രുന്ന അഗസ്റ്റസി​ന്റെ ബഹുമാ​നാർഥം അതിനു ശബാസ്റ്റി എന്ന പേര്‌ നൽകി. (അഗസ്റ്റസ്‌ എന്ന ലത്തീൻ പേരിനു ഗ്രീക്കി​ലുള്ള സ്‌ത്രീ​ലിം​ഗ​രൂ​പ​മാ​ണു ശബാസ്റ്റി.) ശബാസ്റ്റിയ എന്നാണ്‌ അറബി​യിൽ ഇന്നും ആ സ്ഥലത്തിന്റെ പേര്‌.

ശമര്യ​ക്കാർ ദൈവ​വ​ചനം സ്വീക​രി​ച്ചെന്ന്‌: യേശു ഒരു ശമര്യ​ക്കാ​രി സ്‌ത്രീ​യോ​ടു സാക്ഷീ​ക​രി​ച്ച​തി​നെ തുടർന്ന്‌ “ധാരാളം ശമര്യ​ക്കാർ” യേശു​വിൽ വിശ്വ​സി​ച്ച​താ​യി തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ കാണാം. (യോഹ 4:27-42) ഫിലി​പ്പോസ്‌ പ്രസം​ഗി​ച്ച​പ്പോൾ പല ശമര്യ​ക്കാ​രും അനുകൂ​ല​മാ​യി പ്രതി​ക​രി​ക്കാൻ വഴി​യൊ​രു​ക്കി​യത്‌ ഇതായി​രി​ക്കാം.—പ്രവൃ 8:1, 5-8, 14-17.

ശിമോൻ അവർക്കു പണം വാഗ്‌ദാ​നം ചെയ്‌തു: സ്ഥാനമാ​നങ്ങൾ—പ്രത്യേ​കിച്ച്‌ മതപര​മാ​യവ—പണത്തിനു വാങ്ങു​ക​യോ വിൽക്കു​ക​യോ ചെയ്യു​ന്ന​തി​നെ കുറി​ക്കുന്ന ഒരു പദം ചില ഭാഷക​ളിൽ ഉണ്ടായ​തു​തന്നെ ഈ സംഭവ​ത്തിൽനി​ന്നാണ്‌. പണമോ മറ്റെ​ന്തെ​ങ്കി​ലു​മോ നൽകി വളഞ്ഞ വഴിയി​ലൂ​ടെ “അധികാ​രം” സ്വന്തമാ​ക്കാൻ ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​കൾ ശ്രമി​ക്ക​രു​തെന്നു പ്രവൃ 8:20-24-ൽ പത്രോസ്‌ ശിമോ​നു നൽകിയ മറുപടി സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നു.—പ്രവൃ 8:19; 1പത്ര 5:1-3.

ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ച്ചു​ക​ഴി​ഞ്ഞ​പ്പോൾ: അഥവാ “ആത്മാർഥ​മാ​യി (യാചനാ​സ്വ​ര​ത്തിൽ) പ്രാർഥി​ച്ചു​ക​ഴി​ഞ്ഞ​പ്പോൾ.” ഇവിടെ കാണുന്ന ഡെവൊ​മാ​യി എന്ന ഗ്രീക്കു​ക്രിയ വികാ​ര​തീ​വ്ര​ത​യോ​ടെ, ആത്മാർഥ​മാ​യി പ്രാർഥി​ക്കു​ന്ന​തി​നെ​യാ​ണു കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. ഇതി​നോ​ടു ബന്ധമുള്ള ഡെയീ​സിസ്‌ എന്ന നാമത്തെ “ഉള്ളുരു​കി​യുള്ള പ്രാർഥന” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്താം. “താഴ്‌മ​യോ​ടെ​യുള്ള, ആത്മാർഥ​മായ യാചന” എന്നാണ്‌ ഈ പദത്തിന്റെ നിർവ​ചനം. ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ ദൈവത്തെ അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്യുന്ന ഭാഗങ്ങ​ളിൽ മാത്രമേ ഈ നാമപദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടു​ള്ളൂ. യേശു​പോ​ലും “ഉറക്കെ നിലവി​ളി​ച്ചും കണ്ണീ​രൊ​ഴു​ക്കി​യും കൊണ്ട്‌, മരണത്തിൽനിന്ന്‌ തന്നെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്ന ദൈവ​ത്തോട്‌ ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ക്കു​ക​യും അപേക്ഷി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു.” (എബ്ര 5:7) ആ വാക്യ​ത്തിൽ, ‘ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ക്കുക’ എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​പദം മൂലപാ​ഠ​ത്തിൽ ബഹുവ​ച​ന​രൂ​പ​ത്തി​ലാ​ണു കാണു​ന്നത്‌. അതു സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നതു യേശു യഹോ​വ​യോട്‌ ഒന്നില​ധി​കം പ്രാവ​ശ്യം യാചിച്ചു എന്നാണ്‌. ഉദാഹ​ര​ണ​ത്തിന്‌, ഗത്ത്‌ശെമന തോട്ട​ത്തിൽവെച്ച്‌ യേശു തീവ്ര​മാ​യി, പലവട്ടം പ്രാർഥി​ച്ചു.—മത്ത 26:36-44; ലൂക്ക 22:32.

യഹോ​വ​യോട്‌ ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ക്കുക: “ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ക്കുക” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​ക്രി​യാ​പദം സെപ്‌റ്റു​വ​ജി​ന്റിൽ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌, യഹോ​വ​യോ​ടുള്ള പ്രാർഥ​ന​ക​ളെ​യും അപേക്ഷ​ക​ളെ​യും യാചന​ക​ളെ​യും കുറിച്ച്‌ പറയു​ന്നി​ട​ങ്ങ​ളി​ലാണ്‌. ആ തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളു​ടെ എബ്രാ​യ​പാ​ഠ​ഭാ​ഗത്ത്‌ മിക്ക​പ്പോ​ഴും ദൈവ​നാ​മം കാണാം. (ഉൽ 25:21; പുറ 32:11; സംഖ 21:7; ആവ 3:23; 1രാജ 8:59; 13:6) ഇപ്പോ​ഴുള്ള ഗ്രീക്കു കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളിൽ ഈ വാക്യ​ഭാ​ഗത്ത്‌ “കർത്താവ്‌” (ഗ്രീക്കിൽ, തൗ കിരി​യോ) എന്നാണു കാണു​ന്ന​തെ​ങ്കി​ലും പുതിയ ലോക ഭാഷാ​ന്തരം ഇവിടെ യഹോവ എന്ന പേര്‌ ഉപയോ​ഗി​ക്കാ​നുള്ള കാരണങ്ങൾ അനു. സി-യിൽ വിശദീ​ക​രി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌.—“ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ക്കുക” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ കൂടുതൽ അറിയാൻ പ്രവൃ 4:31-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

കയ്‌പു​ര​സ​മു​ള്ളൊ​രു സാധനം: ഇവിടെ ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മായ ഖോലെ, ചെടി​ക​ളിൽനിന്ന്‌ എടുക്കുന്ന കയ്‌പു​ര​സ​മുള്ള ഒരു ദ്രാവ​ക​ത്തെ​യോ കയ്‌പു​ര​സ​മുള്ള പദാർഥ​ങ്ങളെ പൊതു​വി​ലോ കുറി​ക്കു​ന്നു. ഇത്‌ ഒരു പ്രവച​ന​നി​വൃ​ത്തി​യാ​ണെന്നു കാണി​ക്കാൻ മത്തായി ഇവിടെ സങ്ക 69:21-ൽനിന്ന്‌ ഉദ്ധരി​ക്കു​ക​യാണ്‌. അവിടെ കാണുന്ന “വിഷം” എന്നതിന്റെ എബ്രാ​യ​പദം സെപ്‌റ്റു​വ​ജി​ന്റിൽ പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌ ഇതേ ഗ്രീക്കു​പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചാണ്‌. സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌, വധശി​ക്ഷ​യ്‌ക്കു വിധേ​യ​രാ​കു​ന്ന​വ​രു​ടെ വേദന കുറയ്‌ക്കാൻ യരുശ​ലേ​മി​ലെ സ്‌ത്രീ​കൾ വീഞ്ഞിൽ കയ്‌പു​ര​സ​മുള്ള ഈ സാധനം കലർത്തിയ മിശ്രി​തം തയ്യാറാ​ക്കി​യി​രു​ന്നു. റോമാ​ക്കാർ ഇതിന്റെ ഉപയോ​ഗത്തെ വിലക്കി​യ​തു​മില്ല. എന്നാൽ സമാന്ത​ര​വി​വ​ര​ണ​മായ മർ 15:23-ൽ പറയു​ന്നതു വീഞ്ഞിൽ ‘മീറ കലർത്തി​യി​രു​ന്നു’ എന്നാണ്‌. ഇതിൽനിന്ന്‌ ആ പാനീ​യ​ത്തിൽ കയ്‌പു​ര​സ​മുള്ള സാധന​ത്തോ​ടൊ​പ്പം മീറയും ചേർത്തി​രു​ന്നു എന്ന്‌ ഊഹി​ക്കാം.

കൊടും​വി​ഷം: അക്ഷ. “കയ്‌പുള്ള പിത്തം.” ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന ഖോലെ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ അക്ഷരാർഥം “പിത്തരസം” എന്നാണ്‌. കരൾ ഉത്‌പാ​ദി​പ്പി​ക്കുന്ന, ദഹനസ​ഹാ​യി​യായ ഈ ദ്രാവകം പിത്താ​ശ​യ​ത്തിൽ സംഭരി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു. മഞ്ഞയോ പച്ചയോ നിറമുള്ള ഈ ദ്രാവ​ക​ത്തി​നു ഭയങ്കര കയ്‌പാണ്‌. പിൽക്കാ​ലത്ത്‌ ഈ വാക്ക്‌ കയ്‌പി​ന്റെ​യും വിഷത്തി​ന്റെ​യും പര്യാ​യ​മാ​യി ഉപയോ​ഗി​ച്ചു​തു​ടങ്ങി. അങ്ങനെ​യൊ​രു അർഥത്തി​ലാണ്‌ ഈ വാക്യ​ഭാ​ഗ​ത്തും ആ പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌.—മത്ത 27:34-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

യഹോ​വ​യോട്‌ ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ക്കുക: “ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ക്കുക” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​ക്രി​യാ​പദം സെപ്‌റ്റു​വ​ജി​ന്റിൽ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌, യഹോ​വ​യോ​ടുള്ള പ്രാർഥ​ന​ക​ളെ​യും അപേക്ഷ​ക​ളെ​യും യാചന​ക​ളെ​യും കുറിച്ച്‌ പറയു​ന്നി​ട​ങ്ങ​ളി​ലാണ്‌. ആ തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളു​ടെ എബ്രാ​യ​പാ​ഠ​ഭാ​ഗത്ത്‌ മിക്ക​പ്പോ​ഴും ദൈവ​നാ​മം കാണാം. (ഉൽ 25:21; പുറ 32:11; സംഖ 21:7; ആവ 3:23; 1രാജ 8:59; 13:6) ഇപ്പോ​ഴുള്ള ഗ്രീക്കു കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളിൽ ഈ വാക്യ​ഭാ​ഗത്ത്‌ “കർത്താവ്‌” (ഗ്രീക്കിൽ, തൗ കിരി​യോ) എന്നാണു കാണു​ന്ന​തെ​ങ്കി​ലും പുതിയ ലോക ഭാഷാ​ന്തരം ഇവിടെ യഹോവ എന്ന പേര്‌ ഉപയോ​ഗി​ക്കാ​നുള്ള കാരണങ്ങൾ അനു. സി-യിൽ വിശദീ​ക​രി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌.—“ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ക്കുക” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ കൂടുതൽ അറിയാൻ പ്രവൃ 4:31-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

എനിക്കു​വേണ്ടി യഹോ​വ​യോ​ടു പ്രാർഥി​ക്കണേ: പ്രവൃ 8:22-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

യഹോ​വ​യു​ടെ വചനം: പല ഗ്രീക്കു കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളി​ലും ഇവിടെ “കർത്താ​വി​ന്റെ വചനം” എന്നാണു കാണു​ന്നത്‌. എന്നാൽ ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം ഉത്ഭവി​ച്ചത്‌ എബ്രാ​യ​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽനി​ന്നാണ്‌. അവിടെ ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം വരുന്നി​ട​ങ്ങ​ളിൽ “വചനം” എന്നതിന്റെ എബ്രാ​യ​പ​ദ​ത്തോ​ടൊ​പ്പം ദൈവ​നാ​മ​വും കാണാം. “യഹോ​വ​യു​ടെ വചനം” എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗ​വും സമാനാർഥ​മുള്ള “യഹോ​വ​യു​ടെ വാക്ക്‌,” “യഹോ​വ​യു​ടെ സന്ദേശം,” “യഹോവ പറഞ്ഞത്‌” എന്നീ പദപ്ര​യോ​ഗ​ങ്ങ​ളും എബ്രാ​യ​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ 200-ഓളം വാക്യ​ങ്ങ​ളിൽ കാണു​ന്നുണ്ട്‌. (2ശമു 12:9; 24:11; 2രാജ 7:1; 20:16; 24:2; യശ 1:10; 2:3; 28:14; 38:4; യിര 1:4; 2:4; യഹ 1:3; 6:1; ഹോശ 1:1; മീഖ 1:1; സെഖ 9:1 എന്നിവ ചില ഉദാഹ​ര​ണ​ങ്ങ​ളാണ്‌.) ഇസ്രാ​യേ​ലിൽ ചാവു​ക​ട​ലിന്‌ അടുത്ത്‌ യഹൂദ്യ മരുഭൂ​മി​യി​ലുള്ള നഹൽ ഹെവറി​ലെ ഒരു ഗുഹയിൽനിന്ന്‌ കണ്ടെടുത്ത സെപ്‌റ്റു​വ​ജി​ന്റി​ന്റെ ഒരു ആദ്യകാ​ല​പ്ര​തി​യിൽ ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം വരുന്ന സെഖ 9:1-ൽ ലോ​ഗൊസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​വാ​ക്കി​നു ശേഷം പുരാതന എബ്രാ​യ​ലി​പി​യിൽ ദൈവ​നാ​മം എഴുതി​യി​ട്ടുണ്ട്‌ (). ഈ തുകൽച്ചു​രുൾ ബി.സി. 50-നും എ.ഡി. 50-നും ഇടയ്‌ക്കു​ള്ള​താ​ണെന്നു കരുത​പ്പെ​ടു​ന്നു. ഇപ്പോ​ഴുള്ള പല ഗ്രീക്ക്‌ കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളി​ലും പ്രവൃ 8:25-ൽ “കർത്താ​വി​ന്റെ വചനം” എന്നാണു കാണു​ന്ന​തെ​ങ്കി​ലും പുതിയ ലോക ഭാഷാ​ന്തരം അവിടെ “യഹോ​വ​യു​ടെ വചനം” എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തി​ന്റെ കാരണങ്ങൾ അനു. സി-യിൽ വിശദ​മാ​യി വിവരി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌.

യഹോ​വ​യു​ടെ ദൂതൻ: ഉൽ 16:7-ൽ ആദ്യമാ​യി കാണുന്ന ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം എബ്രാ​യ​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ പല തവണ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. അവിട​ങ്ങ​ളി​ലെ​ല്ലാം “ദൂതൻ” എന്നതിന്റെ എബ്രാ​യ​പ​ദ​ത്തോ​ടൊ​പ്പം ദൈവ​നാ​മ​വും (ചതുര​ക്ഷരി) കാണാം. ഇനി, സെപ്‌റ്റുവജിന്റിന്റെ ഒരു ആദ്യകാല പ്രതി​യി​ലും സെഖ 3:5, 6 എന്ന തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ഭാ​ഗത്ത്‌ ആൻഗ​ലൊസ്‌ (ദൈവ​ദൂ​തൻ; സന്ദേശ​വാ​ഹകൻ) എന്ന ഗ്രീക്കു​വാ​ക്കി​നോ​ടൊ​പ്പം എബ്രാ​യാ​ക്ഷ​ര​ങ്ങ​ളിൽ ദൈവ​നാ​മം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. ഇസ്രാ​യേ​ലി​ലെ യഹൂദ്യ മരുഭൂ​മി​യി​ലുള്ള നഹൽ ഹെവറി​ലെ ഒരു ഗുഹയിൽനിന്ന്‌ കണ്ടെടുത്ത സെപ്‌റ്റുവജിന്റിന്റെ ആ ശകലം ബി.സി. 50-നും എ.ഡി. 50-നും ഇടയ്‌ക്കു​ള്ള​താ​ണെന്നു കരുത​പ്പെ​ടു​ന്നു. ഇപ്പോ​ഴുള്ള ഗ്രീക്ക്‌ കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളിൽ പ്രവൃ 5:19 എന്ന തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ഭാ​ഗത്ത്‌ “കർത്താ​വി​ന്റെ ദൂതൻ” എന്നാണു കാണു​ന്ന​തെ​ങ്കി​ലും പുതിയ ലോക ഭാഷാ​ന്തരം അവിടെ “യഹോ​വ​യു​ടെ ദൂതൻ” എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തി​ന്റെ കാരണം അനു. സി-യിൽ വിശദീ​ക​രി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌.

യഹോ​വ​യു​ടെ ദൂതൻ: പ്രവൃ 5:19-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പും അനു. സി-യും കാണുക.

ഷണ്ഡന്മാർ: ഈ വാക്കിന്റെ അക്ഷരാർഥം, വൃഷണം ഉടയ്‌ക്ക​പ്പെ​ട്ട​തോ നീക്കം ചെയ്യ​പ്പെ​ട്ട​തോ ആയ പുരു​ഷ​ന്മാർ എന്നാണ്‌. ഈ വാക്യ​ത്തിൽ ഈ പദം അക്ഷരാർഥ​ത്തി​ലും ആലങ്കാ​രി​കാർഥ​ത്തി​ലും ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌.​—പദാവ​ലി​യിൽ “ഷണ്ഡൻ” കാണുക.

തങ്ങളെ​ത്ത​ന്നെ ഷണ്ഡന്മാ​രാ​ക്കി​യവർ: അഥവാ “ഷണ്ഡന്മാ​രാ​യി ജീവി​ക്കാൻ തീരു​മാ​നി​ച്ചവർ.” ഇവിടെ “ഷണ്ഡന്മാർ” എന്ന പദം കുറി​ക്കു​ന്നതു വൃഷണം ഉടയ്‌ക്കു​ന്ന​തോ നീക്കം ചെയ്യു​ന്ന​തോ ആയ പ്രക്രി​യ​യ്‌ക്കു സ്വയം വിധേ​യ​രാ​കു​ക​യോ മറ്റാ​രെ​ങ്കി​ലും വിധേ​യ​രാ​ക്കു​ക​യോ ചെയ്‌ത പുരു​ഷ​ന്മാ​രെയല്ല, മറിച്ച്‌ സ്വമന​സ്സാ​ലെ ഏകാകി​ക​ളാ​യി തുടരു​ന്ന​വ​രെ​യാണ്‌.​—പദാവ​ലി​യിൽ “ഷണ്ഡൻ” കാണുക.

കന്ദക്ക: സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ ഇത്‌ ഒരാളു​ടെ പേരല്ല, പകരം ഫറവോൻ, സീസർ എന്നിവ​പോ​ലുള്ള ഒരു സ്ഥാന​പ്പേര്‌ മാത്ര​മാണ്‌. സ്‌​ട്രെ​ബോ, പ്ലിനി ദി എൽഡർ, യൂസേ​ബി​യസ്‌ തുടങ്ങിയ പുരാതന എഴുത്തു​കാർ എത്യോ​പ്യ​യി​ലെ രാജ്ഞി​മാ​രെ കുറി​ക്കാൻ ഈ പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. ഉദാഹ​ര​ണ​ത്തിന്‌, പ്ലിനി ദി എൽഡർ (ഏ. എ.ഡി. 23-79) ഇങ്ങനെ എഴുതി: “ഏതാനും കെട്ടി​ട​ങ്ങ​ളുള്ള ഒരു നഗരമാണ്‌ (മോരെ, പുരാതന എത്യോ​പ്യ​യു​ടെ തലസ്ഥാനം.) അത്‌. കന്ദക്ക എന്നൊരു സ്‌ത്രീ​യാണ്‌ അവിടം ഭരിക്കു​ന്നത്‌ എന്ന്‌ അവർ പറഞ്ഞു. പരമ്പരാ​ഗ​ത​മാ​യി അവിടത്തെ രാജ്ഞി​മാർക്കു നൽകി​പ്പോ​രുന്ന ഒരു പേരാണു കന്ദക്ക.”—പ്രകൃ​തി​ശാ​സ്‌ത്രം (ഇംഗ്ലീഷ്‌), VI, XXXV, 186.

എത്യോ​പ്യ​ക്കാ​രൻ: അക്കാലത്ത്‌ എത്യോ​പ്യ എന്ന്‌ അറിയ​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നത്‌ ഈജി​പ്‌തി​നു തെക്കുള്ള ഒരു പ്രദേ​ശ​മാണ്‌. അവി​ടെ​നി​ന്നുള്ള ആളായി​രു​ന്നു ഈ വ്യക്തി. പുരാ​ത​ന​ഗ്രീ​ക്കു​കാർ “എത്യോ​പ്യ” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പദം (ഐത്യോ​പ്യ, അർഥം: “പൊള്ളിയ മുഖങ്ങ​ളു​ടെ നാട്‌.”) ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌ ഈജി​പ്‌തി​നു തെക്കുള്ള ആഫ്രിക്കൻ പ്രദേ​ശത്തെ കുറി​ക്കാ​നാണ്‌. ഏതാണ്ട്‌ ഈ പ്രദേ​ശം​ത​ന്നെ​യാണ്‌ എബ്രാ​യ​ഭാ​ഷ​യിൽ കൂശ്‌ എന്ന്‌ അറിയ​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്ന​തും. പ്രധാ​ന​മാ​യും ആധുനിക ഈജി​പ്‌തി​ന്റെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങ​ളും ഇന്നത്തെ സുഡാ​നും ഉൾക്കൊ​ള്ളുന്ന ഒരു പ്രദേ​ശ​മാ​യി​രു​ന്നു കൂശ്‌. “കൂശ്‌” എന്ന എബ്രാ​യ​പദം പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്താൻ സെപ്‌റ്റു​വ​ജി​ന്റിൽ മിക്കവാ​റും എല്ലായി​ട​ത്തും ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌ “എത്യോ​പ്യ” എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മാണ്‌. അതിന്‌ ഉദാഹ​ര​ണ​മാണ്‌ യശ 11:11. ബാബി​ലോൺകാർ യഹൂദാ​ദേശം പിടി​ച്ച​ട​ക്കി​യ​പ്പോൾ ജൂതന്മാർ ചിതറി​പ്പോയ ദേശങ്ങ​ളി​ലൊന്ന്‌ “കൂശ്‌” (LXX-ൽ “എത്യോ​പ്യ.”) ആണെന്ന്‌ അവിടെ പറയുന്നു. അതു​കൊണ്ട്‌ എത്യോ​പ്യ​ക്കാ​ര​നായ ഈ ഉദ്യോ​ഗ​സ്ഥനു സ്വന്തനാ​ട്ടി​ലു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന ജൂതന്മാ​രെ പരിച​യ​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നി​രി​ക്കണം. ഇനി, ധാരാളം ജൂതന്മാർ താമസി​ച്ചി​രുന്ന ഈജി​പ്‌തിൽവെ​ച്ചും അദ്ദേഹം ജൂതവം​ശ​ജ​രു​മാ​യി ഇടപഴ​കി​യി​ട്ടു​ണ്ടാ​കാം.

ഷണ്ഡൻ: ഇവിടെ കാണുന്ന യൂനൂ​ഖൊസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ അക്ഷരാർഥം “പുനരു​ത്‌പാ​ദ​ന​ശേഷി ഇല്ലാതാ​ക്ക​പ്പെട്ട പുരുഷൻ” എന്നാണ്‌. ഇത്തരം പുരു​ഷ​ന്മാ​രെ പണ്ട്‌ മധ്യപൂർവ​ദേ​ശ​ത്തും ആഫ്രി​ക്ക​യു​ടെ വടക്കൻ ഭാഗങ്ങ​ളി​ലും രാജ​കൊ​ട്ടാ​ര​ങ്ങ​ളി​ലെ പല തസ്‌തി​ക​ക​ളിൽ നിയമി​ക്കാ​റു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. പ്രധാ​ന​മാ​യും രാജ്ഞി​യു​ടെ​യും രാജാ​വി​ന്റെ ഉപപത്‌നി​മാ​രു​ടെ​യും പരിചാ​ര​ക​രും ഭൃത്യ​രും ആയിട്ടാണ്‌ ഇവർ സേവി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌. എന്നാൽ “ഷണ്ഡൻ” എന്ന പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രു​ന്നതു പുനരു​ത്‌പാ​ദ​ന​ശേഷി ഇല്ലാതാ​ക്കിയ പുരു​ഷ​ന്മാ​രെ കുറി​ക്കാൻ മാത്രമല്ല. പിൽക്കാ​ലത്ത്‌ രാജ​കൊ​ട്ടാ​ര​ങ്ങ​ളിൽ വിവിധ ഔദ്യോ​ഗി​ക​ചു​മ​ത​ലകൾ വഹിച്ചി​രുന്ന പുരു​ഷ​ന്മാ​രെ കുറി​ക്കാൻ വിശാ​ല​മാ​യൊ​രു അർഥത്തി​ലും ഈ പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചു​തു​ടങ്ങി. “ഷണ്ഡൻ” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പ​ദം​പോ​ലെ​തന്നെ അതിന്റെ എബ്രാ​യ​പ​ദ​ത്തി​നും (സാറീസ്‌) കൊട്ടാ​രോ​ദ്യോ​ഗ​സ്ഥനെ സൂചി​പ്പി​ക്കാ​നാ​കും. ഉദാഹ​ര​ണ​ത്തിന്‌, വിവാ​ഹി​ത​നാ​യി​രുന്ന പോത്തി​ഫ​റി​നെ ‘ഫറവോ​ന്റെ കൊട്ടാ​ര​ത്തി​ലെ ഉദ്യോ​ഗസ്ഥൻ (അക്ഷ. “ഷണ്ഡൻ.”)’ എന്നാണു വിളി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. (ഉൽ 39:1) പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌ത​ക​ത്തി​ലെ വിവര​ണ​ത്തിൽ, രാജഖ​ജ​നാ​വി​ന്റെ മേൽനോ​ട്ട​ക്കാ​ര​നായ എത്യോ​പ്യ​ക്കാ​രനെ “ഷണ്ഡൻ” എന്നു വിളി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തും അദ്ദേഹം ഒരു കൊട്ടാ​രോ​ദ്യോ​ഗ​സ്ഥ​നാണ്‌ എന്ന അർഥത്തി​ലാ​യി​രി​ക്കാം. അദ്ദേഹം ആരാധ​ന​യ്‌ക്കു​വേണ്ടി യരുശ​ലേ​മിൽ പോയിട്ട്‌ വരുക​യാ​യി​രു​ന്നു എന്ന വസ്‌തുത സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌ അദ്ദേഹം ജനതക​ളിൽപ്പെ​ട്ട​വ​നാ​യി​രു​ന്നെ​ങ്കി​ലും പരി​ച്ഛേ​ദ​ന​യേറ്റ്‌ ജൂതമതം സ്വീക​രി​ച്ചി​രു​ന്നു അഥവാ യഹോ​വ​യു​ടെ ആരാധ​ക​നാ​യി​ത്തീർന്നി​രു​ന്നു എന്നാണ്‌. (പദാവ​ലി​യിൽ “ജൂതമതം സ്വീക​രി​ച്ച​യാൾ” കാണുക.) വൃഷണം ഉടയ്‌ക്ക​പ്പെട്ട ഒരാൾ ഇസ്രാ​യേൽസ​ഭ​യിൽ വരുന്ന​തി​നെ മോശ​യു​ടെ നിയമം വിലക്കി​യി​രു​ന്ന​തു​കൊണ്ട്‌ (ആവ 23:1) അദ്ദേഹം എന്തായാ​ലും അക്ഷരാർഥ​ത്തി​ലുള്ള ഒരു ഷണ്ഡനാ​യി​രു​ന്നില്ല എന്നു വ്യക്തം. ഈ എത്യോ​പ്യ​ക്കാ​രൻ ജൂതമതം സ്വീക​രി​ച്ചി​രു​ന്ന​തു​കൊണ്ട്‌ ന്യായ​മാ​യും അദ്ദേഹത്തെ ജനതക​ളിൽപ്പെട്ട ഒരാളാ​യി​ട്ടല്ല കണ്ടിരു​ന്നത്‌. അതു​കൊണ്ട്‌, പരി​ച്ഛേ​ദ​ന​യേ​റ്റി​ട്ടി​ല്ലാത്ത ജനതക​ളിൽനിന്ന്‌ ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​യാ​യി​ത്തീർന്ന ആദ്യത്തെ വ്യക്തി കൊർന്നേ​ല്യൊ​സു​ത​ന്നെ​യാണ്‌.—പ്രവൃ 10:1, 44-48; “ഷണ്ഡൻ” എന്ന പദം ആലങ്കാ​രി​കാർഥ​ത്തിൽ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തി​ന്റെ വിശദീ​ക​ര​ണ​ത്തി​നാ​യി മത്ത 19:12-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

അർഥം മനസ്സി​ലാ​കു​ന്നു​ണ്ടോ: അഥവാ “അർഥം അറിയാ​മോ?” ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന ഗിനോ​സ്‌കൊ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ അടിസ്ഥാ​നാർഥം “അറിയുക” എന്നാ​ണെ​ങ്കി​ലും അതിനു കുറെ​ക്കൂ​ടെ വിശാ​ല​മായ അർഥമുണ്ട്‌. അതു​കൊണ്ട്‌ ഈ പദം “മനസ്സി​ലാ​കുക; ഗ്രഹി​ക്കുക” എന്നൊ​ക്കെ​യും പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്താ​നാ​കും.

അവന്റെ ഉത്ഭവ​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌: ഇത്‌ യശ 53:8-ൽനിന്നുള്ള ഉദ്ധരണി​യാണ്‌. ഇവിടെ കാണുന്ന ‘ഉത്ഭവം’ എന്ന പദം സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ ഒരാളു​ടെ ‘വംശപ​ര​മ്പ​ര​യെ​യോ’ ‘കുടും​ബ​ച​രി​ത്ര​ത്തെ​യോ’ ഒക്കെയാ​ണു കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. യേശു​വി​നെ വിചാരണ ചെയ്‌ത​പ്പോൾ സൻഹെ​ദ്രി​നി​ലെ അംഗങ്ങൾ യേശു​വി​ന്റെ പശ്ചാത്തലം കണക്കി​ലെ​ടു​ത്തില്ല. മറ്റു വാക്കു​ക​ളിൽ പറഞ്ഞാൽ, വാഗ്‌ദാ​നം ചെയ്യപ്പെട്ട മിശി​ഹ​യെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പറഞ്ഞ​തൊ​ക്കെ യേശു​വിൽ നിറ​വേ​റി​യെന്ന കാര്യം അവർ അവഗണി​ച്ചു.

സ്‌നാ​ന​മേൽക്കാൻ: അഥവാ “നിമജ്ജനം ചെയ്യാൻ.” ബാപ്‌റ്റി​ഡ്‌സോ എന്ന ഗ്രീക്കുപദത്തിന്റെ അർഥം “മുക്കുക; ആഴ്‌ത്തുക” എന്നൊ​ക്കെ​യാണ്‌. സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടു​ന്ന​യാൾ വെള്ളത്തിൽ പൂർണ​മാ​യി മുങ്ങണ​മെന്നു വാക്യ​സ​ന്ദർഭം സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടാൻ ഒരാളു​ടെ മേൽ വെള്ളം ഒഴിക്കു​ക​യോ തളിക്കു​ക​യോ ചെയ്‌താൽ മതിയാ​യി​രു​ന്നെ​ങ്കിൽ ഷണ്ഡനു സ്‌നാ​ന​മേൽക്കാൻ ഒരു ജലാശ​യ​ത്തി​ന്റെ ആവശ്യം വരില്ലാ​യി​രു​ന്നു. എന്നാൽ അദ്ദേഹം തന്റെ രഥം ഒരു “ജലാശ​യ​ത്തി​ന്റെ അടുത്ത്‌” നിറുത്തി എന്നാണു നമ്മൾ വായി​ക്കു​ന്നത്‌. ഈ ജലാശയം ഒരു നദിയാ​യി​രു​ന്നോ അരുവി​യാ​യി​രു​ന്നോ കുളമാ​യി​രു​ന്നോ എന്നൊ​ന്നും അറിയി​ല്ലെ​ങ്കി​ലും “ഫിലി​പ്പോ​സും ഷണ്ഡനും വെള്ളത്തിൽ ഇറങ്ങി” എന്നു വിവരണം പറയു​ന്നുണ്ട്‌. (പ്രവൃ 8:38) സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടു​മ്പോൾ ഒരാൾ വെള്ളത്തിൽ പൂർണ​മാ​യി മുങ്ങണ​മെന്ന വസ്‌തു​തയെ മറ്റു ബൈബിൾഭാ​ഗ​ങ്ങ​ളും ശരി​വെ​ക്കു​ന്നു. ഉദാഹ​ര​ണ​ത്തിന്‌, യേശു സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ട്ടത്‌ ഒരു നദിയി​ലാണ്‌, യോർദാ​നിൽ. ഇനി, സ്‌നാ​പ​ക​യോ​ഹ​ന്നാൻ ആളുകളെ സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടു​ത്താ​നാ​യി ഒരിക്കൽ യോർദാൻ താഴ്വ​ര​യിൽ ശലേമിന്‌ അടുത്തുള്ള ഒരു സ്ഥലം തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ത്തത്‌ ‘അവിടെ ധാരാളം വെള്ളമു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്ന​തു​കൊ​ണ്ടാണ്‌’ എന്നു തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​കൾ പറയുന്നു. (യോഹ 3:23) 2രാജ 5:14-ൽ നയമാൻ “യോർദാ​നിൽ ഏഴു പ്രാവ​ശ്യം മുങ്ങി” എന്നു പറയു​ന്നി​ടത്ത്‌ സെപ്‌റ്റുവജിന്റിൽ കാണു​ന്ന​തും ബാപ്‌റ്റി​ഡ്‌സോ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദം​ത​ന്നെ​യാണ്‌. ഇനി, തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ സ്‌നാ​നത്തെ ശവം അടക്കു​ന്ന​തി​നോ​ടു താരത​മ്യം ചെയ്‌തി​രി​ക്കു​ന്ന​താ​യും കാണാം. സ്‌നാ​ന​മേൽക്കുന്ന ഒരാൾ പൂർണ​മാ​യി മുങ്ങണ​മെ​ന്നാണ്‌ ഇതും സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌.—റോമ 6:4-6; കൊലോ 2:12.

താരത​മ്യേന കാലപ്പ​ഴക്കം കുറഞ്ഞ ചില കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളി​ലും പരിഭാ​ഷ​ക​ളി​ലും പിൻവ​രുന്ന ആശയം ധ്വനി​പ്പി​ക്കുന്ന വാക്കുകൾ ഇവിടെ കൂട്ടി​ച്ചേർത്തി​രി​ക്കു​ന്ന​താ​യി കാണാം: “അതിനു ഫിലി​പ്പോസ്‌ അവനോട്‌, ‘നീ മുഴു​ഹൃ​ദ​യ​ത്തോ​ടെ വിശ്വ​സി​ക്കു​ന്നെ​ങ്കിൽ ആകാം’ എന്നു പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അവൻ, ‘യേശു​ക്രി​സ്‌തു ദൈവ​പു​ത്ര​നാണ്‌ എന്നു ഞാൻ വിശ്വ​സി​ക്കു​ന്നു’ എന്നു പറഞ്ഞു.” എന്നാൽ ഏറ്റവും കാലപ്പ​ഴ​ക്ക​മു​ള്ള​തും ഏറെ വിശ്വാ​സ​യോ​ഗ്യ​വും ആയ കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളിൽ ഈ വാക്കുകൾ കാണു​ന്നില്ല. അതു​കൊ​ണ്ടു​തന്നെ പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌തകം എഴുതിയ സമയത്ത്‌ ഈ വാക്കുകൾ അതിലി​ല്ലാ​യി​രു​ന്നു എന്നു നമുക്ക്‌ അനുമാ​നി​ക്കാം.—അനു. എ3 കാണുക.

യഹോ​വ​യു​ടെ ആത്മാവ്‌: ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം എബ്രാ​യ​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ പലയി​ട​ത്തും കാണാം. (ന്യായ 3:10; 6:34; 11:29; 13:25; 14:6; 15:14; 1ശമു 10:6; 16:13; 2ശമു 23:2; 1രാജ 18:12; 2രാജ 2:16; 2ദിന 20:14; യശ 11:2; 40:13; 63:14; യഹ 11:5; മീഖ 2:7; 3:8 എന്നിവ ചില ഉദാഹ​ര​ണ​ങ്ങ​ളാണ്‌.) ‘യഹോ​വ​യു​ടെ . . . ആത്മാവ്‌’ എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗം ലൂക്ക 4:18-ലും കാണു​ന്നുണ്ട്‌. അതാകട്ടെ, യശ 61:1-ൽനിന്നുള്ള ഉദ്ധരണി​യാണ്‌. ആ വാക്യ​ത്തി​ന്റെ​യും സമാന​മായ എബ്രാ​യ​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ഭാ​ഗ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും മൂലപാ​ഠ​ത്തിൽ “ആത്മാവ്‌” എന്ന പദത്തോ​ടൊ​പ്പം ദൈവ​നാ​മം (ചതുര​ക്ഷരി) ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​താ​യി കാണാം. ഇപ്പോ​ഴുള്ള ഗ്രീക്ക്‌ കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളിൽ പ്രവൃ 5:9 എന്ന തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ഭാ​ഗത്ത്‌ “കർത്താ​വി​ന്റെ ആത്മാവ്‌” എന്നാണു കാണു​ന്ന​തെ​ങ്കി​ലും പുതിയ ലോക ഭാഷാ​ന്തരം അവിടെ “യഹോ​വ​യു​ടെ ആത്മാവ്‌” എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തി​ന്റെ കാരണം അനു. സി-യിൽ വിശദീ​ക​രി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌.

യഹോ​വ​യു​ടെ ആത്മാവ്‌: പ്രവൃ 5:9-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

അസ്‌തോദ്‌: എ.ഡി. ഒന്നാം നൂറ്റാ​ണ്ടിൽ അസോ​ത്തസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പേ​രിൽ അറിയ​പ്പെ​ട്ടി​രുന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ എബ്രാ​യ​പേ​രാണ്‌ ഇത്‌.—യോശ 11:22; 15:46; അനു. ബി6-ഉം ബി10-ഉം കാണുക.

ദൃശ്യാവിഷ്കാരം

സുവിശേഷകനായ ഫിലിപ്പോസിന്റെ പ്രവർത്തനം
സുവിശേഷകനായ ഫിലിപ്പോസിന്റെ പ്രവർത്തനം

“ഫിലി​പ്പോസ്‌ എന്ന സുവി​ശേ​ഷ​കന്റെ” തീക്ഷ്‌ണ​മായ പ്രവർത്ത​ന​ത്തി​ന്റെ ചില വിശദാം​ശങ്ങൾ ബൈബി​ളി​ലുണ്ട്‌. (പ്രവൃ 21:8) യരുശ​ലേ​മി​ലെ ഗ്രീക്കു​ഭാ​ഷ​ക്കാ​രായ ശിഷ്യ​ന്മാർക്കും എബ്രാ​യ​ഭാ​ഷ​ക്കാ​രായ ശിഷ്യ​ന്മാർക്കും ഭക്ഷണം വിതരണം ചെയ്‌തി​രുന്ന ‘സത്‌പേ​രുള്ള ഏഴു പുരു​ഷ​ന്മാ​രിൽ’ ഒരാളാ​യി​രു​ന്നു അദ്ദേഹം. (പ്രവൃ 6:1-6) സ്‌തെ​ഫാ​നൊ​സി​ന്റെ മരണ​ശേഷം ‘അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ ഒഴികെ എല്ലാവ​രും ചിതറി​പ്പോ​യ​പ്പോൾ’ ഫിലി​പ്പോസ്‌ ശമര്യ​യി​ലേക്കു പോയി. അവിടെ അദ്ദേഹം സന്തോ​ഷ​വാർത്ത പ്രസം​ഗി​ക്കു​ക​യും അത്ഭുതങ്ങൾ പ്രവർത്തി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. (പ്രവൃ 8:1, 4-7) പിന്നീട്‌ യഹോ​വ​യു​ടെ ദൂതൻ ഫിലി​പ്പോ​സി​നോട്‌, യരുശ​ലേ​മിൽനിന്ന്‌ ഗസ്സയി​ലേക്കു പോകുന്ന, മരു​പ്ര​ദേ​ശ​ത്തു​കൂ​ടെ​യുള്ള വഴിയി​ലേക്കു ചെല്ലാൻ പറഞ്ഞു. (പ്രവൃ 8:26) ആ വഴിയിൽവെച്ച്‌ എത്യോ​പ്യ​ക്കാ​ര​നായ ഒരു ഷണ്ഡനെ കണ്ട ഫിലി​പ്പോസ്‌ അദ്ദേഹത്തെ സന്തോ​ഷ​വാർത്ത അറിയി​ച്ചു. (പ്രവൃ 8:27-38) തുടർന്ന്‌ യഹോ​വ​യു​ടെ ആത്മാവ്‌ ഫിലി​പ്പോ​സി​നെ അവി​ടെ​നിന്ന്‌ കൊണ്ടു​പോ​കു​ക​യും (പ്രവൃ 8:39) അദ്ദേഹം അസ്‌തോ​ദി​ലും തീര​പ്ര​ദേ​ശ​ത്തുള്ള മറ്റു നഗരങ്ങ​ളി​ലും പ്രസം​ഗി​ച്ചു​കൊണ്ട്‌ കൈസ​ര്യ​യിൽ എത്തി​ച്ചേ​രു​ക​യും ചെയ്‌തു. (പ്രവൃ 8:40) വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ലൂക്കോ​സും പൗലോ​സും കൈസ​ര്യ​യിൽ ഫിലി​പ്പോ​സി​ന്റെ വീട്ടിൽ താമസി​ച്ച​താ​യി രേഖയുണ്ട്‌. ആ സമയത്ത്‌ ഫിലി​പ്പോ​സിന്‌, ‘പ്രവചി​ക്കു​ന്ന​വ​രും’ ‘അവിവാ​ഹി​ത​രും ആയ നാലു പെൺമ​ക്ക​ളു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു.’—പ്രവൃ 21:8, 9.

1. യരുശ​ലേം: കാര്യ​ങ്ങൾക്കു മേൽനോ​ട്ടം വഹിക്കു​ന്നു.—പ്രവൃ 6:5

2. ശമര്യ: സന്തോ​ഷ​വാർത്ത പ്രസം​ഗി​ക്കു​ന്നു.—പ്രവൃ 8:5

3. മരു​പ്ര​ദേ​ശ​ത്തു​കൂ​ടെ ഗസ്സയി​ലേക്കു പോകുന്ന വഴി: എത്യോ​പ്യ​ക്കാ​രൻ ഷണ്ഡനു തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​കൾ വിശദീ​ക​രി​ച്ചു​കൊ​ടു​ക്കു​ന്നു, അദ്ദേഹത്തെ സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്നു.—പ്രവൃ 8:26-39

4. തീര​പ്ര​ദേശം: എല്ലാ നഗരങ്ങ​ളി​ലും സന്തോ​ഷ​വാർത്ത അറിയി​ക്കു​ന്നു.—പ്രവൃ 8:40

5. കൈസര്യ: ഫിലി​പ്പോസ്‌ പൗലോ​സി​നെ വീട്ടിൽ സ്വീക​രി​ക്കു​ന്നു.—പ്രവൃ 21:8, 9

കൈസര്യ
കൈസര്യ

1. റോമൻ പ്രദർശ​ന​ശാ​ല

2. കൊട്ടാ​രം

3. കുതി​ര​പ്പ​ന്ത​യ​ശാ​ല

4. ക്ഷേത്രം

5. തുറമു​ഖം

കൈസര്യ നഗരത്തി​ന്റെ നാശാ​വ​ശി​ഷ്ട​ങ്ങ​ളാണ്‌ ഈ വീഡി​യോ​യിൽ കാണു​ന്നത്‌. അന്നത്തെ ചില പ്രധാ​ന​കെ​ട്ടി​ട​ങ്ങ​ളു​ടെ ത്രിമാ​ന​രൂ​പം ഇതിൽ പുനഃ​സൃ​ഷ്ടി​ച്ചി​ട്ടു​മുണ്ട്‌. അവയുടെ ഏകദേ​ശ​രൂ​പം എങ്ങനെ​യാ​യി​രു​ന്നെന്നു മനസ്സി​ലാ​ക്കാൻ അതു സഹായി​ക്കും. ബി.സി. ഒന്നാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ന്റെ അവസാ​ന​ത്തോ​ട​ടുത്ത്‌ മഹാനായ ഹെരോ​ദാ​ണു കൈസര്യ നഗരവും അവിടത്തെ തുറമു​ഖ​വും പണിതത്‌. അഗസ്റ്റസ്‌ സീസറി​ന്റെ ബഹുമാ​നാർഥം ഹെരോദ്‌ അതിനു കൈസര്യ എന്ന പേര്‌ നൽകു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. യരുശ​ലേ​മിന്‌ ഏതാണ്ട്‌ 87 കി.മീ. വടക്കു​പ​ടി​ഞ്ഞാ​റാ​യി, മെഡി​റ്റ​റേ​നി​യൻ തീരത്ത്‌ സ്ഥിതി ചെയ്‌തി​രുന്ന ഈ നഗരം അന്നത്തെ സമു​ദ്ര​ഗ​താ​ഗതം നിയ​ന്ത്രി​ച്ചി​രുന്ന ഒരു പ്രധാ​ന​കേ​ന്ദ്ര​മാ​യി മാറി. ആ നഗരത്തിൽ ഒരു റോമൻ പ്രദർശ​ന​ശാ​ല​യും (1) കടലി​ലേക്ക്‌ ഇറക്കി​പ്പ​ണിത ഒരു കൊട്ടാ​ര​വും (2) 30,000-ത്തോളം കാണി​കൾക്ക്‌ ഇരിക്കാ​വുന്ന, കുതി​ര​പ്പ​ന്തയം നടക്കുന്ന ഒരു സ്റ്റേഡി​യ​വും (3) ഒരു ക്ഷേത്ര​വും (4) ആരെയും അതിശ​യി​പ്പി​ക്കുന്ന നിർമാ​ണ​വൈ​ദ​ഗ്‌ധ്യ​മുള്ള മനുഷ്യ​നിർമി​ത​മായ ഒരു തുറമു​ഖ​വും (5) ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. നഗരത്തി​ലേക്കു ശുദ്ധജലം എത്തിക്കാ​നുള്ള ഒരു നീർപ്പാ​ത്തി​യും നഗരത്തി​ലെ മലിന​ജലം പുറന്ത​ള്ളാ​നുള്ള ഒരു ഭൂഗർഭ​സം​വി​ധാ​ന​വും കൈസ​ര്യ​ക്കു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. പൗലോസ്‌ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​നും മറ്റു ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ക​ളും കപ്പൽമാർഗം കൈസ​ര്യ​യിൽ വന്നു​പോ​യി​രു​ന്ന​താ​യി രേഖയുണ്ട്‌. (പ്രവൃ 9:30; 18:21, 22; 21:7, 8, 16) പൗലോസ്‌ കൈസര്യ നഗരത്തിൽ രണ്ടു വർഷം തടവിൽ കഴിഞ്ഞി​ട്ടു​മുണ്ട്‌. (പ്രവൃ 24:27) ഇനി, സുവി​ശേ​ഷ​ക​നായ ഫിലി​പ്പോസ്‌ ഒരു പ്രസം​ഗ​പ​ര്യ​ട​ന​ത്തി​ന്റെ ഒടുവിൽ കൈസ​ര്യ​യിൽ എത്തിയ​താ​യും നമ്മൾ വായി​ക്കു​ന്നു. സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ അദ്ദേഹം അവിടെ സ്ഥിരതാ​മ​സ​മാ​ക്കി. (പ്രവൃ 8:40; 21:8) പരി​ച്ഛേ​ദ​ന​യേ​റ്റി​ട്ടി​ല്ലാത്ത ജനതക​ളിൽനിന്ന്‌ ആദ്യം ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​യാ​യി​ത്തീർന്ന കൊർന്നേ​ല്യൊസ്‌ ഈ നഗരത്തി​ലാ​യി​രു​ന്നു താമസം. (പ്രവൃ 10:1, 24, 34, 35, 45-48) ഇനി, ലൂക്കോസ്‌ തന്റെ സുവി​ശേഷം എഴുതി​യ​തും കൈസ​ര്യ​യിൽവെ​ച്ചാ​യി​രി​ക്കാം.