അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ പ്രവൃത്തികൾ 4:1-37

4  അവർ രണ്ടും ജനത്തോ​ടു സംസാ​രി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കു​മ്പോൾ പുരോ​ഹി​ത​ന്മാ​രും ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലെ കാവൽക്കാ​രു​ടെ മേധാവിയും+ സദൂക്യരും+ അവരുടെ നേരെ വന്നു.  അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ ആളുകളെ പഠിപ്പി​ക്കു​ക​യും മരിച്ച​വ​രിൽനിന്ന്‌ യേശു ഉയിർത്തെ​ഴു​ന്നേ​റ്റെന്നു പരസ്യ​മാ​യി പ്രസം​ഗി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തതുകൊണ്ട്‌+ അവർ ആകെ ദേഷ്യ​ത്തി​ലാ​യി​രു​ന്നു.  അവർ അവരെ പിടി​കൂ​ടി.* നേരം സന്ധ്യയാ​യ​തു​കൊണ്ട്‌ പിറ്റേ​ന്നു​വരെ തടവിൽവെച്ചു.+  എന്നാൽ ആ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ പ്രസംഗം കേട്ട ഒരുപാ​ടു പേർ വിശ്വ​സി​ച്ചു; പുരു​ഷ​ന്മാർതന്നെ ഏകദേശം 5,000-ത്തോള​മാ​യി.+  പിറ്റേന്ന്‌ അവരുടെ പ്രമാ​ണി​മാ​രും മൂപ്പന്മാ​രും ശാസ്‌ത്രി​മാ​രും യരുശ​ലേ​മിൽ ഒരുമി​ച്ചു​കൂ​ടി.  മുഖ്യ​പു​രോ​ഹി​ത​നായ അന്നാസും+ കയ്യഫയും+ യോഹ​ന്നാ​നും അലക്‌സാ​ണ്ട​റും മുഖ്യ​പു​രോ​ഹി​തന്റെ ബന്ധുക്ക​ളായ എല്ലാവ​രും അവിടെ കൂടി​വന്നു.  അവർ പത്രോ​സി​നെ​യും യോഹ​ന്നാ​നെ​യും അവരുടെ നടുവിൽ നിറുത്തി ചോദ്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി: “ആരുടെ നാമത്തിൽ, എന്ത്‌ അധികാ​ര​ത്തി​ലാ​ണു നിങ്ങൾ ഇതൊക്കെ ചെയ്യു​ന്നത്‌?”+  അപ്പോൾ പത്രോസ്‌ പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌ നിറഞ്ഞവനായി+ അവരോ​ടു പറഞ്ഞു: “ജനത്തിന്റെ പ്രമാ​ണി​മാ​രേ, മൂപ്പന്മാ​രേ,  മുടന്ത​നായ ഒരാൾക്ക്‌ ഒരു നല്ല കാര്യം ചെയ്‌തുകൊടുത്തതിനാണോ+ ഞങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യു​ന്നത്‌? ആരാണ്‌ ഇയാളെ സുഖപ്പെടുത്തിയത്‌* എന്നാണു നിങ്ങൾക്ക്‌ അറി​യേ​ണ്ട​തെ​ങ്കിൽ 10  നിങ്ങളും ഇസ്രാ​യേൽ ജനമൊ​ക്കെ​യും ഇക്കാര്യം മനസ്സി​ലാ​ക്കി​ക്കൊ​ള്ളുക: നിങ്ങൾ സ്‌തം​ഭ​ത്തിൽ തറച്ചുകൊല്ലുകയും+ എന്നാൽ ദൈവം മരിച്ച​വ​രിൽനിന്ന്‌ ഉയിർപ്പിക്കുകയും+ ചെയ്‌ത നസറെ​ത്തു​കാ​ര​നായ യേശു​ക്രി​സ്‌തു​വി​നാ​ലാണ്‌,*+ യേശു​ക്രി​സ്‌തു​വി​ന്റെ പേരി​നാ​ലാണ്‌, ഈ മനുഷ്യൻ സുഖം പ്രാപിച്ച്‌ നിങ്ങളു​ടെ മുന്നിൽ നിൽക്കു​ന്നത്‌. 11  ‘പണിയു​ന്ന​വ​രായ നിങ്ങൾ ഒരു വിലയും കല്‌പി​ക്കാ​തി​രു​ന്നി​ട്ടും മുഖ്യ മൂലക്ക​ല്ലാ​യി​ത്തീർന്ന കല്ല്‌’ ഈ യേശു​വാണ്‌.+ 12  മറ്റൊ​രാ​ളി​ലൂ​ടെ​യും രക്ഷ ലഭിക്കില്ല;+ മനുഷ്യർക്കു രക്ഷ കിട്ടാ​നാ​യി ദൈവം ആകാശ​ത്തിൻകീ​ഴിൽ വേറൊ​രു പേരും നൽകി​യി​ട്ടില്ല.”+ 13  പത്രോ​സി​ന്റെ​യും യോഹ​ന്നാ​ന്റെ​യും ധൈര്യം കാണു​ക​യും അവർ സാധാ​ര​ണ​ക്കാ​രും വലിയ പഠിപ്പില്ലാത്തവരും+ ആണെന്നു മനസ്സി​ലാ​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌ത​പ്പോൾ എല്ലാവ​രും അതിശ​യി​ച്ചു​പോ​യി. അവർ യേശു​വി​ന്റെ​കൂ​ടെ​യു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്ന​വ​രാ​ണെന്ന്‌ അവർ തിരി​ച്ച​റി​ഞ്ഞു.+ 14  സുഖം പ്രാപിച്ച മനുഷ്യൻ അവരോ​ടൊ​പ്പം നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ട്‌+ അവർക്ക്‌ ഒന്നും എതിർത്തു​പ​റ​യാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.+ 15  അതു​കൊണ്ട്‌ അവരോ​ടു സൻഹെ​ദ്രിൻ ഹാൾ വിട്ട്‌ പുറത്ത്‌ പോകാൻ കല്‌പി​ച്ച​ശേഷം അവർ കൂടി​യാ​ലോ​ചി​ച്ചു. 16  അവർ പറഞ്ഞു: “ഇവരെ നമ്മൾ എന്തു ചെയ്യും?+ ഇവരി​ലൂ​ടെ ശ്രദ്ധേ​യ​മായ ഒരു അത്ഭുതം സംഭവി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു എന്നതു വാസ്‌ത​വ​മാണ്‌. അത്‌ യരുശ​ലേ​മി​ലെ ആളുകൾക്കെ​ല്ലാം നന്നായി അറിയു​ക​യും ചെയ്യാം.+ നമുക്ക്‌ അതു നിഷേ​ധി​ക്കാ​നാ​കില്ല; 17  എന്നാൽ ഇതു ജനത്തിന്‌ ഇടയിൽ കൂടുതൽ പ്രചരി​ക്കാ​തി​രി​ക്കാൻ, മേലാൽ ആരോ​ടും ഈ നാമത്തിൽ സംസാ​രി​ക്ക​രു​തെന്നു പറഞ്ഞ്‌ അവർക്കു താക്കീതു കൊടു​ക്കാം.”+ 18  അങ്ങനെ, അവർ അവരെ വിളിച്ച്‌ യേശു​വി​ന്റെ നാമത്തിൽ ഒന്നും സംസാ​രി​ക്കു​ക​യോ പഠിപ്പി​ക്കു​ക​യോ ചെയ്യരു​തെന്ന്‌ ആജ്ഞാപി​ച്ചു. 19  എന്നാൽ പത്രോ​സും യോഹ​ന്നാ​നും അവരോ​ടു പറഞ്ഞു: “ദൈവ​ത്തി​നു പകരം നിങ്ങളെ അനുസ​രി​ക്കു​ന്നതു ദൈവ​മു​മ്പാ​കെ ശരിയാ​ണോ? നിങ്ങൾതന്നെ ചിന്തി​ച്ചു​നോ​ക്കൂ.+ 20  ഞങ്ങൾ കാണു​ക​യും കേൾക്കു​ക​യും ചെയ്‌ത കാര്യ​ങ്ങ​ളെ​ക്കു​റിച്ച്‌ സംസാ​രി​ക്കാ​തി​രി​ക്കാൻ ഞങ്ങൾക്കു കഴിയില്ല.” 21  അവരെ ശിക്ഷി​ക്കാ​നുള്ള അടിസ്ഥാ​ന​മൊ​ന്നും കണ്ടെത്താൻ അവർക്കു കഴിഞ്ഞില്ല. മാത്രമല്ല, ഈ സംഭവം നിമിത്തം ജനമെ​ല്ലാം ദൈവത്തെ മഹത്ത്വ​പ്പെ​ടു​ത്തി​ക്കൊ​ണ്ടി​രു​ന്ന​തി​നാൽ അവർ ജനത്തെ​യും ഭയപ്പെട്ടു.+ അതു​കൊണ്ട്‌ ഒരിക്കൽക്കൂ​ടി ഭീഷണി​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ​ശേഷം അവർ അവരെ വിട്ടയച്ചു. 22  അത്ഭുത​ക​ര​മാ​യി സുഖം പ്രാപിച്ച ആ മനുഷ്യന്‌ 40 വയസ്സിൽ കൂടുതൽ പ്രായ​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. 23  മോചി​ത​രാ​യ​ശേഷം അവർ സഹവി​ശ്വാ​സി​ക​ളു​ടെ അടുത്ത്‌ ചെന്ന്‌, മുഖ്യ​പു​രോ​ഹി​ത​ന്മാ​രും മൂപ്പന്മാ​രും പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ അവരെ അറിയി​ച്ചു. 24  ഇതു കേട്ട​പ്പോൾ അവർ ഏകമന​സ്സോ​ടെ ദൈവ​ത്തോ​ടു പ്രാർഥി​ച്ചു: “ആകാശ​വും ഭൂമി​യും സമു​ദ്ര​വും അവയി​ലുള്ള സകലവും സൃഷ്ടിച്ച പരമാ​ധി​കാ​രി​യായ കർത്താവേ,+ 25  ഞങ്ങളുടെ പൂർവി​ക​നും അങ്ങയുടെ ദാസനും ആയ ദാവീദിലൂടെ+ പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌ മുഖാ​ന്തരം അങ്ങ്‌ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞി​ട്ടു​ണ്ട​ല്ലോ: ‘ജനതകൾ ക്ഷോഭി​ച്ച​തും ജനങ്ങൾ നടക്കാത്ത കാര്യ​ങ്ങ​ളെ​ക്കു​റിച്ച്‌ ചിന്തി​ച്ച​തും എന്തിന്‌? 26  യഹോ​വ​യ്‌ക്കും ദൈവ​ത്തി​ന്റെ അഭിഷി​ക്ത​നും എതിരെ ഭൂമി​യി​ലെ രാജാ​ക്ക​ന്മാർ അണിനി​ര​ക്കു​ക​യും അധിപ​തി​കൾ സംഘടി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു.’+ 27  അങ്ങ്‌ അഭി​ഷേകം ചെയ്‌ത അങ്ങയുടെ വിശു​ദ്ധ​ദാ​സ​നായ യേശുവിന്‌+ എതിരെ ഹെരോ​ദും പൊന്തി​യൊസ്‌ പീലാത്തൊസും+ ഇസ്രാ​യേൽ ജനവും മറ്റു ജനതക​ളിൽപ്പെ​ട്ട​വ​രും ഈ നഗരത്തിൽ ഒന്നിച്ചു​കൂ​ടി​യ​ല്ലോ. 28  അങ്ങയുടെ ഇഷ്ടത്തിനു ചേർച്ച​യിൽ അങ്ങയുടെ ശക്തിയാൽ അങ്ങ്‌ മുമ്പു​തന്നെ നിർണ​യിച്ച കാര്യങ്ങൾ+ നിവർത്തി​ക്കാൻ അവർ കൂടി​വന്നു. 29  ഇപ്പോൾ യഹോവേ, അവരുടെ ഭീഷണി​കൾ ശ്രദ്ധി​ക്കേ​ണമേ. അങ്ങയുടെ വചനം പൂർണ​ധൈ​ര്യ​ത്തോ​ടെ പ്രസം​ഗി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കാൻ അങ്ങയുടെ ഈ ദാസരെ പ്രാപ്‌ത​രാ​ക്കേ​ണമേ. 30  സുഖ​പ്പെ​ടു​ത്താൻ അങ്ങ്‌ ഇനിയും കൈ നീട്ടേ​ണമേ; അങ്ങയുടെ വിശു​ദ്ധ​ദാ​സ​നായ യേശു​വി​ന്റെ നാമത്തിൽ+ ഇനിയും അടയാ​ള​ങ്ങ​ളും അത്ഭുത​ങ്ങ​ളും സംഭവി​ക്കാൻ ഇടയാ​ക്കേ​ണമേ.”+ 31  അവർ ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ച്ചു​ക​ഴി​ഞ്ഞ​പ്പോൾ അവർ കൂടിവന്ന സ്ഥലം കുലുങ്ങി. എല്ലാവ​രും പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌ നിറഞ്ഞവരായി+ ദൈവ​വ​ചനം ധൈര്യ​ത്തോ​ടെ സംസാ​രി​ച്ചു.+ 32  വിശ്വാ​സി​ക​ളു​ടെ ആ വലിയ കൂട്ടം ഒരേ മനസ്സും ഹൃദയ​വും ഉള്ളവരാ​യി​രു​ന്നു. തങ്ങളുടെ വസ്‌തു​വ​കകൾ തങ്ങളുടെ സ്വന്തമാ​ണെന്ന്‌ ഒരാൾപ്പോ​ലും കരുതി​യില്ല; പകരം അവർക്കു​ള്ള​തെ​ല്ലാം പൊതു​വ​ക​യാ​യി കണക്കാക്കി.+ 33  അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ പ്രാഗ​ല്‌ഭ്യ​ത്തോ​ടെ കർത്താ​വായ യേശു​വി​ന്റെ പുനരു​ത്ഥാ​ന​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ ആളുക​ളോ​ടു പറഞ്ഞു​കൊ​ണ്ടി​രു​ന്നു.+ ദൈവ​ത്തി​ന്റെ അനർഹദയ എല്ലാവ​രു​ടെ​യും മേൽ സമൃദ്ധ​മാ​യു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. 34  ഇല്ലായ്‌മ അനുഭ​വി​ക്കുന്ന ആരും അവർക്കി​ട​യി​ലു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നില്ല.+ കാരണം വയലു​ക​ളും വീടു​ക​ളും സ്വന്തമാ​യു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന എല്ലാവ​രും അവ വിറ്റ്‌ പണം 35  അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ അടുത്ത്‌ കൊണ്ടു​വന്നു;+ ഓരോ​രു​ത്ത​രു​ടെ​യും ആവശ്യ​മ​നു​സ​രിച്ച്‌ അതു വിതരണം ചെയ്‌തു.+ 36  സൈ​പ്ര​സു​കാ​ര​നായ യോ​സേഫ്‌ എന്ന ഒരു ലേവ്യ​നും 37  കുറച്ച്‌ സ്ഥലമു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. ബർന്നബാസ്‌+ (പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തു​മ്പോൾ, “ആശ്വാ​സ​പു​ത്രൻ” എന്ന്‌ അർഥം.) എന്നാണ്‌ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ വിളി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌. ബർന്നബാ​സും സ്വന്തം സ്ഥലം വിറ്റ്‌ പണം അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ അടുത്ത്‌ കൊണ്ടു​വന്നു.+

അടിക്കുറിപ്പുകള്‍

അഥവാ “അറസ്റ്റ്‌ ചെയ്‌തു.” അക്ഷ. “അവരുടെ മേൽ കൈകൾ വെച്ചു.”
അഥവാ “ഇയാളെ രക്ഷിച്ചത്‌.”
മറ്റൊരു സാധ്യത “നസറെ​ത്തു​കാ​രന്റെ പേരി​നാ​ലാണ്‌.”

പഠനക്കുറിപ്പുകൾ

ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലെ കാവൽക്കാ​രു​ടെ മേധാ​വി​കൾ: ഈ വാക്യ​ത്തി​ന്റെ മൂല ഗ്രീക്കു​പാ​ഠ​ത്തിൽ ഇവിടെ “മേധാ​വി​കൾ” എന്നു മാത്രമേ കാണു​ന്നു​ള്ളൂ. എന്നാൽ ഇവർ ഏതുതരം മേധാ​വി​ക​ളാ​ണെന്നു സൂചി​പ്പി​ക്കാൻ ലൂക്ക 22:52-ൽ ലൂക്കോ​സു​തന്നെ “ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലെ (കാവൽക്കാ​രു​ടെ)” എന്നും​കൂ​ടെ ചേർത്തി​ട്ടുണ്ട്‌. അതു​കൊണ്ട്‌ ഈ വാക്യ​ത്തി​ലും കൂടുതൽ വ്യക്തത കിട്ടാൻ ‘ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലെ (കാവൽക്കാ​രു​ടെ)’ എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗം കൂട്ടി​ച്ചേർത്ത​താണ്‌. ലൂക്കോസ്‌ മാത്ര​മാണ്‌ ഈ ഉദ്യോ​ഗ​സ്ഥ​രെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. (പ്രവൃ 4:1; 5:24, 26) യേശു​വി​ന്റെ അറസ്റ്റ്‌ നിയമാ​നു​സൃ​ത​മാ​ണെന്നു വരുത്തി​ത്തീർക്കാ​നാ​യി​രി​ക്കാം യൂദാ​സു​മാ​യുള്ള ചർച്ചയിൽ കാവൽക്കാ​രു​ടെ ഈ മേധാ​വി​ക​ളെ​യും ഉൾപ്പെ​ടു​ത്തി​യത്‌.

അവർ രണ്ടും: അക്ഷ. “അവർ.” അതായത്‌, പത്രോ​സും യോഹ​ന്നാ​നും.

ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലെ കാവൽക്കാ​രു​ടെ മേധാവി: പ്രവൃ 5:24, 26 വാക്യ​ങ്ങ​ളി​ലും ഈ മേധാ​വി​യെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പറഞ്ഞി​ട്ടുണ്ട്‌. എ.ഡി. ഒന്നാം നൂറ്റാ​ണ്ടാ​യ​പ്പോ​ഴേ​ക്കും പുരോ​ഹി​ത​ന്മാ​രാണ്‌ ഈ ഔദ്യോ​ഗി​ക​സ്ഥാ​നം വഹിച്ചി​രു​ന്നത്‌. ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലെ കാവൽക്കാ​രു​ടെ മേധാ​വി​യാ​യി നിയമി​ക്ക​പ്പെ​ടുന്ന പുരോ​ഹി​ത​നാ​യി​രു​ന്നു മഹാപു​രോ​ഹി​തൻ കഴിഞ്ഞാൽ തൊട്ട​ടുത്ത സ്ഥാനം. ദേവാ​ല​യ​ത്തിൽ സേവി​ച്ചി​രുന്ന പുരോ​ഹി​ത​ന്മാ​രു​ടെ മേൽനോ​ട്ടം ഇദ്ദേഹ​ത്തി​നാ​യി​രു​ന്നു. ദേവാ​ല​യ​ത്തി​നു​ള്ളി​ലും ദേവാ​ല​യ​പ​രി​സ​ര​ത്തും ക്രമസ​മാ​ധാ​നം നിലനി​റു​ത്താ​നാ​യി ഇദ്ദേഹ​ത്തി​നു കീഴിൽ ‘ദേവാലയ പോലീസ്‌ സേന’ എന്നു വിളി​ക്കാ​വുന്ന ഒരു കൂട്ടം ലേവ്യ​രു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. ദേവാ​ല​യ​ക​വാ​ടങ്ങൾ രാവിലെ തുറക്കാ​നും രാത്രി​യിൽ അടയ്‌ക്കാ​നും നിയോ​ഗി​ച്ചി​രുന്ന ലേവ്യ​രു​ടെ മേൽനോ​ട്ട​ത്തി​നാ​യി ഈ മേധാ​വി​ക്കു കീഴിൽ ഉപമേ​ധാ​വി​ക​ളും കാണും. ദേവാ​ല​യ​ഖ​ജ​നാവ്‌ സംരക്ഷി​ക്കുക, ജനക്കൂ​ട്ടത്തെ നിയ​ന്ത്രി​ക്കുക, പ്രവേ​ശനം നിരോ​ധി​ച്ചി​രുന്ന സ്ഥലങ്ങളി​ലേക്ക്‌ ആരും കടക്കാതെ നോക്കുക എന്നീ ഉത്തരവാ​ദി​ത്വ​ങ്ങ​ളെ​ല്ലാം ലേവ്യ​രായ ഈ കാവൽക്കാ​രു​ടേ​താ​യി​രു​ന്നു. ലേവ്യരെ 24 ഗണങ്ങളാ​യി തിരി​ച്ചി​രു​ന്നു. ഓരോ ഗണവും ഊഴമ​നു​സ​രിച്ച്‌ വർഷത്തിൽ രണ്ടു പ്രാവ​ശ്യം ഓരോ ആഴ്‌ച വീതം ആലയത്തിൽ സേവി​ക്കും. സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ ഓരോ ഗണത്തി​ന്റെ​യും മേൽനോ​ട്ട​ത്തി​നാ​യി ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലെ കാവൽക്കാ​രു​ടെ മേധാ​വി​ക്കു കീഴിൽ ഒരു ഉപമേ​ധാ​വി​യു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. വലിയ സ്വാധീ​ന​ശ​ക്തി​യു​ള്ള​വ​രാ​യി​രു​ന്നു ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലെ കാവൽക്കാ​രു​ടെ മേധാ​വി​കൾ. യേശു​വി​നെ കൊല്ലാൻ ഗൂഢാ​ലോ​ചന നടത്തിയ മുഖ്യ​പു​രോ​ഹി​ത​ന്മാ​രോ​ടൊ​പ്പം ഇവരും ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. യേശു​വി​നെ ഒറ്റി​ക്കൊ​ടുത്ത രാത്രി​യിൽ ഇവർ തങ്ങളുടെ കീഴി​ലുള്ള ഭടന്മാ​രോ​ടൊ​പ്പം യേശു​വി​നെ അറസ്റ്റ്‌ ചെയ്യാൻ വന്നതായി ബൈബിൾ പറയുന്നു.—ലൂക്ക 22:4 (പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക), 52.

മൂപ്പന്മാർ: അക്ഷ. “പ്രായ​മേ​റിയ പുരു​ഷ​ന്മാർ.” ബൈബി​ളിൽ പ്രെസ്‌ബൂ​റ്റെ​റൊസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പദം, സമൂഹ​ത്തി​ലോ ജനതയി​ലോ ഒരു അധികാ​ര​സ്ഥാ​ന​മോ ഉത്തരവാ​ദി​ത്വ​സ്ഥാ​ന​മോ വഹിക്കു​ന്ന​വ​രെ​യാ​ണു പ്രധാ​ന​മാ​യും കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. ചില സാഹച​ര്യ​ങ്ങ​ളിൽ ഇതു പ്രായ​ത്തെ​യാണ്‌ അർഥമാ​ക്കു​ന്ന​തെ​ങ്കി​ലും (ലൂക്ക 15:25; പ്രവൃ 2:17 എന്നിവ ഉദാഹ​ര​ണങ്ങൾ.) എപ്പോ​ഴും അതു വയസ്സു​ചെ​ന്ന​വ​രെയല്ല കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. ഇവിടെ ഈ പദം​കൊണ്ട്‌ ഉദ്ദേശി​ക്കു​ന്നതു ജൂതജ​ന​ത​യിൽപ്പെട്ട നേതാ​ക്ക​ന്മാ​രെ​യാണ്‌. മിക്ക​പ്പോ​ഴും മുഖ്യ​പു​രോ​ഹി​ത​ന്മാ​രു​ടെ​യും ശാസ്‌ത്രി​മാ​രു​ടെ​യും കൂടെ​യാണ്‌ ഇവരെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പറയാ​റു​ള്ളത്‌. ഈ മൂന്നു കൂട്ടത്തിൽനി​ന്നു​ള്ള​വ​രാ​യി​രു​ന്നു സൻഹെ​ദ്രി​നി​ലെ അംഗങ്ങൾ.​—മത്ത 21:23; 26:3, 47, 57; 27:1, 41; 28:12; പദാവ​ലി​യിൽ “മൂപ്പൻ; പ്രായ​മേ​റിയ പുരുഷൻ” കാണുക.

മുഖ്യ​പു​രോ​ഹി​ത​നാ​യി അന്നാസും . . . കയ്യഫയും: സ്‌നാ​പ​ക​യോ​ഹ​ന്നാൻ ശുശ്രൂഷ ആരംഭിച്ച കാലത്ത്‌ ജൂതപൗ​രോ​ഹി​ത്യം പ്രധാ​ന​മാ​യും ശക്തരായ രണ്ടു പുരു​ഷ​ന്മാ​രു​ടെ നിയ​ന്ത്ര​ണ​ത്തി​ലാ​യി​രു​ന്നെന്നു ലൂക്കോസ്‌ സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. സിറി​യ​യി​ലെ റോമൻ ഗവർണ​റാ​യി​രുന്ന കുറേ​ന്യൊസ്‌ ഏതാണ്ട്‌ എ.ഡി. 6-ലോ 7-ലോ മഹാപു​രോ​ഹി​ത​നാ​യി നിയമിച്ച അന്നാസ്‌ ഏകദേശം എ.ഡി. 15 വരെ ആ സ്ഥാനത്ത്‌ തുടർന്നു. റോമാ​ക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ ആ സ്ഥാനത്തു​നിന്ന്‌ നീക്കി​യ​തോ​ടെ അദ്ദേഹ​ത്തി​നു മഹാപു​രോ​ഹി​തൻ എന്ന ഔദ്യോ​ഗി​ക​സ്ഥാ​ന​പ്പേര്‌ നഷ്ടമാ​യെ​ങ്കി​ലും മുൻമ​ഹാ​പു​രോ​ഹി​ത​നും ജൂതപു​രോ​ഹി​ത​ന്മാ​രു​ടെ മുഖ്യ​വ​ക്താ​വും എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം തുടർന്നും വലിയ അധികാ​ര​വും സ്വാധീ​ന​വും ചെലു​ത്തി​യി​രു​ന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഞ്ച്‌ ആൺമക്കൾ മഹാപു​രോ​ഹി​ത​ന്മാ​രാ​യി സേവി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. മരുമ​ക​നായ കയ്യഫയും ഏകദേശം എ.ഡി. 18 മുതൽ എ.ഡി. 36 വരെയുള്ള കാലത്ത്‌ മഹാപു​രോ​ഹി​ത​നാ​യി​രു​ന്നു. അതു​കൊണ്ട്‌ എ.ഡി. 29-ൽ കയ്യഫയാ​യി​രു​ന്നു മഹാപു​രോ​ഹി​ത​നെ​ങ്കി​ലും അന്നാസിന്‌ അന്നുണ്ടാ​യി​രുന്ന പ്രമു​ഖ​സ്ഥാ​നം കണക്കി​ലെ​ടുത്ത്‌ അദ്ദേഹത്തെ ‘മുഖ്യ​പു​രോ​ഹി​തൻ’ എന്നു വിളി​ക്കു​ന്ന​തിൽ തെറ്റില്ല.​—യോഹ 18:13, 24; പ്രവൃ 4:6.

മുഖ്യ​പു​രോ​ഹി​ത​നായ അന്നാസ്‌: സിറി​യ​യി​ലെ റോമൻ ഗവർണ​റാ​യി​രുന്ന കുറേ​ന്യൊസ്‌ ഏതാണ്ട്‌ എ.ഡി. 6-ലോ 7-ലോ മഹാപു​രോ​ഹി​ത​നാ​യി നിയമിച്ച അന്നാസ്‌, ഏകദേശം എ.ഡി. 15 വരെ ആ സ്ഥാനത്ത്‌ തുടർന്നു. റോമാ​ക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ ആ സ്ഥാനത്തു​നിന്ന്‌ നീക്കി​യ​തോ​ടെ അദ്ദേഹ​ത്തി​നു മഹാപു​രോ​ഹി​തൻ എന്ന ഔദ്യോ​ഗി​ക​സ്ഥാ​ന​പ്പേര്‌ നഷ്ടമാ​യെ​ങ്കി​ലും അദ്ദേഹം മുൻമ​ഹാ​പു​രോ​ഹി​ത​നും ജൂതപു​രോ​ഹി​ത​ന്മാ​രു​ടെ മുഖ്യ​വ​ക്താ​വും എന്ന നിലയിൽ തുടർന്നും വലിയ അധികാ​ര​വും സ്വാധീ​ന​വും ചെലു​ത്തി​യി​രു​ന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഞ്ച്‌ ആൺമക്കൾ മഹാപു​രോ​ഹി​ത​ന്മാ​രാ​യി സേവി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. മരുമ​ക​നായ കയ്യഫയും ഏകദേശം എ.ഡി. 18 മുതൽ എ.ഡി. 36 വരെയുള്ള കാലത്ത്‌ മഹാപു​രോ​ഹി​ത​നാ​യി​രു​ന്നു. (ലൂക്ക 3:2-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) യോഹ 18:13, 19 വാക്യ​ങ്ങ​ളിൽ അന്നാസി​നെ “മുഖ്യ​പു​രോ​ഹി​തൻ” എന്നു വിളി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​താ​യി കാണാം. എന്നാൽ അവിടെ കാണുന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​നു (അർഖീ​യ​റി​യൂസ്‌) നിലവി​ലുള്ള മഹാപു​രോ​ഹി​ത​നെ​യും മുൻമ​ഹാ​പു​രോ​ഹി​ത​ന്മാർ ഉൾപ്പെടെ പുരോ​ഹി​ത​ഗ​ണ​ത്തി​ലെ ഏതൊരു പ്രമു​ഖ​വ്യ​ക്തി​യെ​യും കുറി​ക്കാ​നാ​കും.—പദാവ​ലി​യിൽ “മുഖ്യ​പു​രോ​ഹി​തൻ” കാണുക.

കയ്യഫ: റോമാ​ക്കാർ നിയമിച്ച ഈ മഹാപു​രോ​ഹി​തൻ വിദഗ്‌ധ​നായ ഒരു നയത​ന്ത്ര​ജ്ഞ​നാ​യി​രു​ന്നു. അദ്ദേഹ​ത്തി​നു തൊട്ടു​മു​മ്പു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന മഹാപു​രോ​ഹി​ത​ന്മാ​രെ​ക്കാ​ളെ​ല്ലാം കൂടുതൽ കാലം അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനം വഹിച്ചു. എ.ഡി. 18-ഓടെ നിയമി​ത​നായ കയ്യഫ ഏതാണ്ട്‌ എ.ഡി. 36 വരെ ആ സ്ഥാനത്ത്‌ തുടർന്നു. യേശു​വി​നെ ചോദ്യം ചെയ്‌തിട്ട്‌ പീലാ​ത്തൊ​സി​നു കൈമാ​റി​യത്‌ അദ്ദേഹ​മാണ്‌. (മത്ത 26:3, 57; യോഹ 11:49; 18:13, 14, 24, 28) പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌ത​ക​ത്തിൽ ഇവിടെ മാത്ര​മാണ്‌ അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ പേര്‌ എടുത്തു​പ​റ​ഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. ഈ പുസ്‌ത​ക​ത്തിൽ മറ്റെല്ലാ​യി​ട​ത്തും അദ്ദേഹ​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ “മഹാപു​രോ​ഹി​തൻ” എന്നു മാത്രമേ പറഞ്ഞി​ട്ടു​ള്ളൂ.—പ്രവൃ 5:17, 21, 27; 7:1; 9:1.

സ്‌തം​ഭ​ത്തി​ലേ​റ്റി കൊല്ലു​ക​യും ചെയ്യും: അഥവാ “ഒരു സ്‌തം​ഭ​ത്തിൽ (തൂണിൽ) ബന്ധിക്കു​ക​യും ചെയ്യും.” ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ സ്റ്റോറോ എന്ന ഗ്രീക്കു​ക്രിയ 40-ലേറെ പ്രാവ​ശ്യം കാണാം. അതിൽ ആദ്യ​ത്തേ​താണ്‌ ഇത്‌. “ദണ്ഡനസ്‌തം​ഭം” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന സ്റ്റോ​റോസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​നാ​മ​ത്തി​ന്റെ ക്രിയാ​രൂ​പ​മാണ്‌ ഇത്‌. (മത്ത 10:38; 16:24; 27:32 എന്നിവ​യു​ടെ പഠനക്കു​റി​പ്പു​ക​ളും പദാവ​ലി​യിൽ “ദണ്ഡനസ്‌തം​ഭം”; “സ്‌തംഭം” എന്നിവ​യും കാണുക.) എസ്ഥ 7:9-ൽ ഹാമാനെ 20 മീ.-ലേറെ (65 അടി) ഉയരമുള്ള ഒരു സ്‌തം​ഭ​ത്തിൽ തൂക്കാൻ കല്‌പന കൊടു​ത്ത​താ​യി പറയു​ന്നി​ടത്ത്‌ സെപ്‌റ്റു​വ​ജി​ന്റി​ലും ഇതേ ക്രിയാ​രൂ​പ​മാണ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. ഗ്രീക്കു സാഹി​ത്യ​ഭാ​ഷ​യിൽ അതിന്റെ അർഥം “മരക്കു​റ്റി​കൾകൊണ്ട്‌ വേലി കെട്ടുക, മരത്തൂ​ണു​കൾ നിരയാ​യി നാട്ടി പ്രതി​രോ​ധം തീർക്കുക” എന്നെല്ലാ​മാണ്‌.

നസറെത്തുകാരനായ: യേശുവിനെ തിരിച്ചറിയിക്കുന്ന ഒരു പേര്‌. പിന്നീട്‌ യേശുവിന്റെ അനുഗാമികളും ആ പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻതുടങ്ങി. (പ്രവൃ 24:5) പല ജൂതന്മാർക്കും യേശു എന്ന പേരുണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ട്‌ ഓരോരുത്തരെയും തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന മറ്റൊരു പേരുകൂടെ ഒപ്പം ചേർക്കുന്നത്‌ അക്കാലത്ത്‌ സാധാരണമായിരുന്നു. ബൈബിൾക്കാലങ്ങളിൽ ആളുകളെ സ്ഥലപ്പേര്‌ ചേർത്ത്‌ വിളിക്കുന്ന രീതി നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. (2ശമു 3:2, 3; 17:27; 23:25-39; നഹൂ 1:1; പ്രവൃ 13:1; 21:29) യേശുവിന്റെ കുട്ടിക്കാലം പ്രധാനമായും ഗലീലയിലെ നസറെത്ത്‌ എന്ന പട്ടണത്തിലായിരുന്നതുകൊണ്ട്‌ യേശുവിനെ തിരിച്ചറിയാൻ ആ പേര്‌ ഉപയോഗിക്കുന്നതു തികച്ചും സ്വാഭാവികമായിരുന്നു. യേശുവിനെ പല സാഹചര്യങ്ങളിൽ, പല വ്യക്തികൾ ‘നസറെത്തുകാരൻ’ എന്നു വിളിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. (മർ 1:23, 24; 10:46, 47; 14:66-69; 16:5, 6; ലൂക്ക 24:13-19; യോഹ 18:1-7) യേശുതന്നെയും ആ പേര്‌ അംഗീകരിക്കുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്‌തതായി കാണാം. (യോഹ 18:5-8; പ്രവൃ 22:6-8) യേശുവിന്റെ ദണ്ഡനസ്‌തംഭത്തിൽ പീലാത്തൊസ്‌ സ്ഥാപിച്ച മേലെഴുത്തിൽ എബ്രായ, ലത്തീൻ, ഗ്രീക്ക്‌ ഭാഷകളിൽ “നസറെത്തുകാരനായ യേശു, ജൂതന്മാരുടെ രാജാവ്‌ ” എന്ന്‌ എഴുതിവെച്ചിരുന്നു. (യോഹ 19:19, 20) എ.ഡി. 33-ലെ പെന്തിക്കോസ്‌ത്‌ മുതൽ അപ്പോസ്‌തലന്മാരും മറ്റുള്ളവരും പലപ്പോഴും യേശുവിനെ നസറെത്തുകാരൻ എന്നു വിളിച്ചിരിക്കുന്നതായി രേഖയുണ്ട്‌.​—പ്രവൃ 2:22; 3:6; 4:10; 6:14; 10:38; 26:9 മത്ത 2:​23-ന്റെ പഠനക്കുറിപ്പും കാണുക.

സ്‌തം​ഭ​ത്തിൽ തറച്ചു​കൊ​ല്ലു​ക​യും: അഥവാ “സ്‌തം​ഭ​ത്തിൽ (തൂണിൽ) ബന്ധിച്ച.”—മത്ത 20:19-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പും പദാവ​ലി​യിൽ “ദണ്ഡനസ്‌തം​ഭം;” “സ്‌തംഭം” എന്നതും കാണുക.

നസറെ​ത്തു​കാ​രൻ: മർ 10:47-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

മുഖ്യ മൂലക്കല്ല്‌: അഥവാ “ഏറ്റവും പ്രധാ​ന​പ്പെട്ട കല്ല്‌.” സങ്ക 118:22-ലെ എബ്രാ​യ​പ​ദ​പ്ര​യോ​ഗ​ത്തി​ന്റെ​യും ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​പ്ര​യോ​ഗ​ത്തി​ന്റെ​യും അക്ഷരാർഥം “മൂലയു​ടെ തല” എന്നാണ്‌. ഇതിനെ പല രീതി​യിൽ മനസ്സി​ലാ​ക്കാ​മെ​ങ്കി​ലും സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ രണ്ടു ഭിത്തി​കളെ ഒന്നിപ്പി​ച്ചു​നി​റു​ത്താൻവേണ്ടി അവ തമ്മിൽ ചേരു​ന്നി​ടത്ത്‌ ഏറ്റവും മുകളി​ലാ​യി സ്ഥാപി​ക്കുന്ന കല്ലായി​രു​ന്നി​രി​ക്കാം ഇത്‌. ഈ പ്രവചനം ഉദ്ധരിച്ച യേശു അതിലെ “മുഖ്യ മൂലക്കല്ല്‌” എന്ന പ്രയോ​ഗം തന്നെ ഉദ്ദേശി​ച്ചാ​ണെന്നു വ്യക്തമാ​ക്കി. ഒരു കെട്ടി​ട​ത്തി​ന്റെ ഏറ്റവും മുകളി​ലെ കല്ല്‌ എളുപ്പം എല്ലാവ​രു​ടെ​യും ശ്രദ്ധയിൽപ്പെ​ടു​ന്ന​തു​പോ​ലെ യേശു​ക്രി​സ്‌തു എന്ന കല്ല്‌ അഭിഷി​ക്ത​ക്രി​സ്‌ത്യാ​നി​കൾ ചേർന്ന ക്രിസ്‌തീ​യ​സ​ഭ​യ്‌ക്കു (ഇതിനെ ഒരു ആത്മീയാ​ല​യ​ത്തോ​ടാ​ണു താരത​മ്യം ചെയ്‌തി​രി​ക്കു​ന്നത്‌.) മകുടം ചാർത്തു​ന്നു.

മുഖ്യ മൂലക്കല്ല്‌: മത്ത 21:42-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

ധൈര്യം: ഇവിടെ കാണുന്ന പർറേ​സീയ എന്ന ഗ്രീക്കു​പദം, ഒരു കാര്യം തീർച്ച​യാ​യും നടക്കും എന്ന അർഥത്തിൽ “ഉറപ്പാണ്‌” എന്നും പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​ട്ടുണ്ട്‌. (1യോഹ 5:14) ഈ നാമപ​ദ​വും അതി​നോ​ടു ബന്ധപ്പെട്ട പർറേ​സീ​യ​സോ​മായ്‌ എന്ന ക്രിയാ​പ​ദ​വും (‘ധൈര്യ​ത്തോ​ടെ സംസാ​രി​ക്കുക’ എന്നു പലപ്പോ​ഴും പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നു.) പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌ത​ക​ത്തിൽ പല തവണ കാണാം. ധൈര്യം എന്ന ഗുണം ആദ്യകാ​ല​ക്രി​സ്‌ത്യാ​നി​ക​ളു​ടെ പ്രസം​ഗ​പ്ര​വർത്ത​ന​ത്തി​ന്റെ ഒരു പ്രധാ​ന​സ​വി​ശേ​ഷ​ത​യാ​യി​രു​ന്നു എന്നാണ്‌ അതു സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌.—പ്രവൃ 4:29, 31; 9:27, 28; 13:46; 14:3; 18:26; 19:8; 26:26.

പഠിപ്പി​ല്ലാ​ത്ത​വ​രും: അഥവാ “നിരക്ഷ​ര​രും.” ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തിന്‌ (അഗ്ര​മേ​റ്റോസ്‌) അക്ഷരാ​ഭ്യാ​സ​മി​ല്ലാ​ത്തവർ എന്നും അർഥം വരാ​മെ​ങ്കി​ലും ഇവിടെ അത്‌ അർഥമാ​ക്കു​ന്നതു റബ്ബിമാ​രു​ടെ വിദ്യാ​ല​യ​ങ്ങ​ളിൽ പഠിച്ചി​ട്ടി​ല്ലാ​ത്തവർ എന്നായി​രി​ക്കാം. സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ ഒന്നാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ലെ മിക്ക ജൂതന്മാർക്കും എഴുതാ​നും വായി​ക്കാ​നും അറിയാ​മാ​യി​രു​ന്നു. അതിന്റെ ഒരു കാരണം പല സിന​ഗോ​ഗു​ക​ളി​ലും ആളുകൾക്കു വിദ്യാ​ഭ്യാ​സം നൽകുന്ന രീതി​യു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു എന്നതാണ്‌. എന്നാൽ പത്രോ​സും യോഹ​ന്നാ​നും യേശു​വി​നെ​പ്പോ​ലെ​തന്നെ റബ്ബിമാ​രു​ടെ വിദ്യാ​ല​യ​ങ്ങ​ളിൽ പഠിച്ചി​ട്ടി​ല്ലാ​യി​രു​ന്നു. (യോഹ 7:15 താരത​മ്യം ചെയ്യുക.) മതവി​ദ്യാ​ഭ്യാ​സം നേടാൻ പറ്റിയ ഒരേ ഒരു സ്ഥലം ഇത്തരം വിദ്യാ​ല​യ​ങ്ങ​ളാണ്‌ എന്നായി​രു​ന്നു യേശു​വി​ന്റെ കാലത്തെ ശ്രേഷ്‌ഠ​രായ മതനേ​താ​ക്ക​ന്മാ​രു​ടെ ചിന്ത. അതു​കൊ​ണ്ടാണ്‌ ആളുകളെ ദൈവ​നി​യമം പഠിപ്പി​ക്കാ​നോ അവർക്ക്‌ അതു വിശദീ​ക​രി​ച്ചു​കൊ​ടു​ക്കാ​നോ പത്രോ​സി​നും യോഹ​ന്നാ​നും യോഗ്യ​ത​യി​ല്ലെന്നു സദൂക്യ​രും പരീശ​ന്മാ​രും ചിന്തി​ച്ചത്‌. അതിനു പുറമേ, പത്രോ​സും യോഹ​ന്നാ​നും ഗലീല​ക്കാ​രാണ്‌ എന്നതും ഒരു ഘടകമാ​യി​രു​ന്നു. ഗലീല​ക്കാർ പൊതു​വേ കൃഷി​ക്കാ​രും ആട്ടിട​യ​ന്മാ​രും മീൻപി​ടു​ത്ത​ക്കാ​രും ഒക്കെയാ​യി​രു​ന്നു. അതു​കൊ​ണ്ടു​തന്നെ ആ പ്രദേ​ശ​ത്തു​നി​ന്നുള്ള ആളുകളെ, യരുശ​ലേ​മിൽനി​ന്നും യഹൂദ്യ​യിൽനി​ന്നും ഉള്ള മതനേ​താ​ക്ക​ന്മാ​രും മറ്റുള്ള​വ​രും തരംതാ​ഴ്‌ന്ന​വ​രാ​യാ​ണു കണക്കാ​ക്കി​യി​രു​ന്നത്‌. അവർ പത്രോ​സി​നെ​യും യോഹ​ന്നാ​നെ​യും “പഠിപ്പി​ല്ലാ​ത്ത​വ​രും” “സാധാ​ര​ണ​ക്കാ​രും” ആയി കണ്ടതിൽ അതിശ​യ​മില്ല. (യോഹ 7:45-52; പ്രവൃ 2:7) എന്നാൽ ദൈവം അവരെ ആ രീതി​യി​ലല്ല വീക്ഷി​ച്ചത്‌. (1കൊ 1:26-29; 2കൊ 3:5, 6; യാക്ക 2:5) മരണത്തി​നു മുമ്പ്‌ യേശു ഇവരെ​യും മറ്റു ശിഷ്യ​ന്മാ​രെ​യും മികച്ച രീതി​യിൽ പഠിപ്പി​ക്കു​ക​യും പരിശീ​ലി​പ്പി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തി​രു​ന്നു. (മത്ത 10:1-42; മർ 6:7-13; ലൂക്ക 8:1; 9:1-5; 10:1-42; 11:52) പുനരു​ത്ഥാ​ന​ശേ​ഷ​വും യേശു പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാ​വി​ലൂ​ടെ ആ ശിഷ്യ​ന്മാ​രെ പഠിപ്പി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രു​ന്നു.—യോഹ 14:26; 16:13; 1യോഹ 2:27.

സൻഹെ​ദ്രിൻ ഹാൾ: അഥവാ “സൻഹെ​ദ്രിൻ.” യരുശ​ലേ​മിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, ജൂതന്മാ​രു​ടെ പരമോ​ന്ന​ത​കോ​ട​തി​യാ​യി​രു​ന്നു സൻഹെ​ദ്രിൻ. “സൻഹെ​ദ്രിൻ ഹാൾ,” “സൻഹെ​ദ്രിൻ” എന്നൊക്കെ പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കുപദത്തിന്റെ (സുനേ​ദ്രി​ഒൻ) അക്ഷരാർഥം “ഒപ്പം ഇരിക്കുക” എന്നാണ്‌. കൂടി​വ​രവ്‌ അല്ലെങ്കിൽ യോഗം എന്ന വിശാ​ല​മായ അർഥമുള്ള പദമാ​യി​രു​ന്നു ഇതെങ്കി​ലും ഇസ്രാ​യേ​ലിൽ അതിനു മതപര​മായ ന്യായാ​ധി​പ​സം​ഘത്തെ അഥവാ കോട​തി​യെ അർഥമാ​ക്കാ​നാ​കു​മാ​യി​രു​ന്നു. ആ ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​നു സൻഹെ​ദ്രി​നി​ലെ ന്യായാ​ധി​പ​ന്മാ​രെ​യോ ആ കെട്ടി​ട​ത്തെ​യോ അതു സ്ഥിതി​ചെ​യ്‌തി​രുന്ന സ്ഥലത്തെ​യോ കുറി​ക്കാ​നാ​കും.​—മത്ത 5:22-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പും പദാവ​ലി​യിൽ “സൻഹെ​ദ്രിൻ” എന്നതും കാണുക; സൻഹെ​ദ്രിൻ ഹാൾ സ്ഥിതി​ചെ​യ്‌തി​രു​ന്നി​രി​ക്കാൻ സാധ്യ​ത​യുള്ള സ്ഥലം അറിയാൻ അനു. ബി12-ഉം കാണുക.

സൻഹെ​ദ്രിൻ ഹാൾ: അഥവാ “സൻഹെ​ദ്രിൻ.”—ലൂക്ക 22:66-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

അത്ഭുത​ക​ര​മാ​യി: സേമെ​യ്‌ഓൻ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മാണ്‌ ഇവിടെ കാണു​ന്നത്‌. പലപ്പോ​ഴും “അടയാളം” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്താ​റുള്ള ഈ പദം ഇവിടെ കുറി​ക്കു​ന്നത്‌, ദൈവ​ശ​ക്തി​യാൽ നടന്ന​തെന്നു വ്യക്തമായ ഒരു അത്ഭുത​ത്തെ​യാണ്‌.

പരമാ​ധി​കാ​രി​യായ കർത്താവേ: ഡെസ്‌പോ​ട്ടസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കുപദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാ​നാർഥം “കർത്താവ്‌; യജമാനൻ; നാഥൻ” എന്നൊ​ക്കെ​യാണ്‌. (1തിമ 6:1; തീത്ത 2:9; 1പത്ര 2:18) എന്നാൽ ദൈവത്തെ നേരിട്ട്‌ അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്യുന്ന ഈ വാക്യ​ത്തി​ലും ലൂക്ക 2:29; വെളി 6:10 എന്നീ വാക്യ​ങ്ങ​ളി​ലും ആ പദപ്ര​യോ​ഗത്തെ ‘പരമാ​ധി​കാ​രി​യായ കർത്താവ്‌’ എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌, ദൈവം എത്ര ശ്രേഷ്‌ഠ​നായ കർത്താ​വാ​ണെന്നു സൂചി​പ്പി​ക്കാ​നാണ്‌. മറ്റു പരിഭാ​ഷകൾ ഈ പദപ്ര​യോ​ഗത്തെ “കർത്താവ്‌,” “യജമാനൻ,” “പരമാ​ധി​കാ​രി,” “എല്ലാത്തിന്റെയും (യജമാനൻ; കർത്താവ്‌) അധിപൻ” എന്നൊക്കെ പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​ട്ടുണ്ട്‌. ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളു​ടെ ചില എബ്രാ​യ​പ​രി​ഭാ​ഷകൾ ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌ അഥോ​നായ്‌ (പരമാ​ധി​കാ​രി​യായ കർത്താവ്‌) എന്ന എബ്രാ​യ​പ​ദ​മാണ്‌. അത്തരം പരിഭാ​ഷ​ക​ളിൽ ഒരെണ്ണ​മെ​ങ്കി​ലും ഇവിടെ ദൈവ​നാ​മം (ചതുര​ക്ഷരി) ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌ എന്നതും ശ്രദ്ധേ​യ​മാണ്‌.

അഭിഷി​ക്തൻ: അഥവാ, “ക്രിസ്‌തു; മിശിഹ.” “അഭിഷി​ക്തൻ” എന്ന്‌ അർഥം വരുന്ന “ക്രിസ്‌തു” എന്ന സ്ഥാന​പ്പേര്‌ ക്രിസ്‌തോസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തിൽനി​ന്നാ​ണു വന്നിരി​ക്കു​ന്നത്‌. അതിനു തത്തുല്യ​മായ “മിശിഹ” (മാഷി​യാക്‌ എന്ന എബ്രാ​യ​പ​ദ​ത്തിൽനി​ന്നു​ള്ളത്‌.) എന്ന സ്ഥാന​പ്പേ​രി​നും “അഭിഷി​ക്തൻ” എന്നുത​ന്നെ​യാണ്‌ അർഥം.​—മത്ത 1:1-ന്റെയും ഈ വാക്യ​ത്തി​ലെ യഹോ​വ​യു​ടെ അഭിഷി​ക്തൻ എന്നതിന്റെയും പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

മിശിഹ: അഥവാ “അഭിഷി​ക്തൻ.” മെശി​യാസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പദം (മാഷി​യാക്‌ എന്ന എബ്രാ​യ​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ ലിപ്യ​ന്ത​രണം.) ഗ്രീക്കു തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ രണ്ടു പ്രാവ​ശ്യ​മേ കാണു​ന്നു​ള്ളൂ. (യോഹ 4:25 കാണുക.) മാഷി​യാക്‌ എന്ന സ്ഥാന​പ്പേര്‌ വന്നിരി​ക്കു​ന്നതു മാഷഹ്‌ എന്ന എബ്രാ​യ​ക്രി​യ​യിൽനി​ന്നാണ്‌. ഈ ക്രിയാ​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ അർഥം “(ഒരു ദ്രാവകം) പുരട്ടുക അല്ലെങ്കിൽ തേക്കുക,” “അഭി​ഷേകം ചെയ്യുക” എന്നൊ​ക്കെ​യാണ്‌. (പുറ 29:2, 7) ബൈബിൾക്കാ​ല​ങ്ങ​ളിൽ പുരോ​ഹി​ത​ന്മാ​രെ​യും ഭരണാ​ധി​കാ​രി​ക​ളെ​യും പ്രവാ​ച​ക​ന്മാ​രെ​യും ഒക്കെ ആചാര​പ​ര​മാ​യി തൈലം​കൊണ്ട്‌ അഭി​ഷേകം ചെയ്യുന്ന രീതി​യു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. (ലേവ 4:3; 1ശമു 16:3, 12, 13; 1രാജ 19:16) ഈ വാക്യ​ത്തിൽ “മിശിഹ” എന്ന പദത്തോ​ടൊ​പ്പം “ക്രിസ്‌തു” എന്ന്‌ അർഥം എന്ന വിശദീ​ക​ര​ണ​വും കൊടു​ത്തി​ട്ടുണ്ട്‌. “ക്രിസ്‌തു” (ഗ്രീക്കിൽ, ക്രിസ്‌തോസ്‌) എന്ന സ്ഥാന​പ്പേര്‌ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ 500-ലേറെ പ്രാവ​ശ്യം കാണാം. “മിശിഹ” എന്ന സ്ഥാന​പ്പേ​രി​നു തുല്യ​മായ പദമാണ്‌ ഇത്‌. ഈ രണ്ടു വാക്കു​ക​ളു​ടെ​യും അർഥം “അഭിഷി​ക്തൻ” എന്നാണ്‌.​—മത്ത 1:1-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

അങ്ങ്‌ അഭി​ഷേകം ചെയ്‌ത: അഥവാ “അങ്ങ്‌ ക്രിസ്‌തു (മിശിഹ) ആക്കിയ.” ക്രിസ്‌തോസ്‌ (ക്രിസ്‌തു) എന്ന സ്ഥാന​പ്പേ​രിന്‌ ആധാര​മായ ക്രിയോ എന്ന ഗ്രീക്കു​ക്രി​യ​യാണ്‌ ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. അതിന്റെ അക്ഷരാർഥം “ഒരാളു​ടെ മേൽ തൈലം ഒഴിക്കുക” എന്നാണ്‌. എന്നാൽ ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ അത്‌ ആലങ്കാ​രി​ക​മാ​യി, പാവന​മാ​യൊ​രു അർഥത്തിൽ മാത്ര​മാണ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. ദൈവ​ത്തി​ന്റെ മേൽനോ​ട്ട​ത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേ​ക​നി​യ​മനം ചെയ്യാൻ ദൈവം ഒരാളെ വേർതി​രി​ക്കു​ന്ന​തി​നെ​യാ​ണു തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ ആ പദം കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. ലൂക്ക 4:18; പ്രവൃ 10:38; 2കൊ 1:21; എബ്ര 1:9 എന്നിവി​ട​ങ്ങ​ളി​ലും ഈ ഗ്രീക്കു​ക്രിയ കാണാം. ഇതി​നോ​ടു സമാന​മായ മറ്റൊരു ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മാണ്‌ അലൈ​ഫോ. അക്ഷരാർഥ​ത്തിൽ ഒരാളു​ടെ ദേഹത്ത്‌ എണ്ണയോ ലേപനി​യോ തേക്കു​ന്ന​തി​നെ​യാണ്‌ അതു കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. കാലും മറ്റും കഴുകി​യ​തി​നു ശേഷമോ, ഒരു മരുന്നാ​യോ, ശവസം​സ്‌കാ​ര​ത്തി​നാ​യി മൃത​ദേഹം ഒരുക്കാ​നോ ഒക്കെ ഇത്തരത്തിൽ എണ്ണയോ ലേപനി​യോ തേക്കുന്ന രീതി​യു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു.—മത്ത 6:17; മർ 6:13; 16:1; ലൂക്ക 7:38, 46; യാക്ക 5:14.

യഹോവ: ഇതു സങ്ക 2:2-ൽനിന്നുള്ള ഉദ്ധരണി​യാണ്‌. അതിന്റെ മൂല എബ്രാ​യ​പാ​ഠ​ത്തിൽ ദൈവത്തിന്റെ പേരിനെ പ്രതി​നി​ധാ​നം ചെയ്യുന്ന നാല്‌ എബ്രാ​യ​വ്യ​ഞ്‌ജ​നാ​ക്ഷ​രങ്ങൾ (അതിന്റെ ലിപ്യ​ന്ത​രണം യ്‌ഹ്‌വ്‌ഹ്‌ എന്നാണ്‌.) കാണാം.—അനു. സി കാണുക.

ദൈവ​ത്തി​ന്റെ അഭിഷി​ക്തൻ: അഥവാ “ദൈവ​ത്തി​ന്റെ ക്രിസ്‌തു; ദൈവ​ത്തി​ന്റെ മിശിഹ.” ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന ക്രിസ്‌തോസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തിൽനി​ന്നാണ്‌ “ക്രിസ്‌തു” എന്ന സ്ഥാന​പ്പേര്‌ വന്നിരി​ക്കു​ന്നത്‌. ഈ വാക്യം സങ്ക 2:2-ൽനിന്നുള്ള ഉദ്ധരണി​യാണ്‌. ക്രിസ്‌തോസ്‌ എന്നതിന്റെ തത്തുല്യ എബ്രാ​യ​പ​ദ​മായ മാഷി​യാക്‌ (അഭിഷി​ക്തൻ) ആണ്‌ അവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. “മിശിഹ” എന്ന സ്ഥാന​പ്പേര്‌ ഉത്ഭവി​ച്ചത്‌ ആ പദത്തിൽനി​ന്നാണ്‌.—ലൂക്ക 2:26; യോഹ 1:41; പ്രവൃ 4:27 എന്നിവ​യു​ടെ പഠനക്കു​റി​പ്പു​കൾ കാണുക.

അങ്ങ്‌ അഭി​ഷേകം ചെയ്‌ത: അഥവാ “അങ്ങ്‌ ക്രിസ്‌തു (മിശിഹ) ആക്കിയ.” ക്രിസ്‌തോസ്‌ (ക്രിസ്‌തു) എന്ന സ്ഥാന​പ്പേ​രിന്‌ ആധാര​മായ ക്രിയോ എന്ന ഗ്രീക്കു​ക്രി​യ​യാണ്‌ ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. അതിന്റെ അക്ഷരാർഥം “ഒരാളു​ടെ മേൽ തൈലം ഒഴിക്കുക” എന്നാണ്‌. എന്നാൽ ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ അത്‌ ആലങ്കാ​രി​ക​മാ​യി, പാവന​മാ​യൊ​രു അർഥത്തിൽ മാത്ര​മാണ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. ദൈവ​ത്തി​ന്റെ മേൽനോ​ട്ട​ത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേ​ക​നി​യ​മനം ചെയ്യാൻ ദൈവം ഒരാളെ വേർതി​രി​ക്കു​ന്ന​തി​നെ​യാ​ണു തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ ആ പദം കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. ലൂക്ക 4:18; പ്രവൃ 10:38; 2കൊ 1:21; എബ്ര 1:9 എന്നിവി​ട​ങ്ങ​ളി​ലും ഈ ഗ്രീക്കു​ക്രിയ കാണാം. ഇതി​നോ​ടു സമാന​മായ മറ്റൊരു ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മാണ്‌ അലൈ​ഫോ. അക്ഷരാർഥ​ത്തിൽ ഒരാളു​ടെ ദേഹത്ത്‌ എണ്ണയോ ലേപനി​യോ തേക്കു​ന്ന​തി​നെ​യാണ്‌ അതു കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. കാലും മറ്റും കഴുകി​യ​തി​നു ശേഷമോ, ഒരു മരുന്നാ​യോ, ശവസം​സ്‌കാ​ര​ത്തി​നാ​യി മൃത​ദേഹം ഒരുക്കാ​നോ ഒക്കെ ഇത്തരത്തിൽ എണ്ണയോ ലേപനി​യോ തേക്കുന്ന രീതി​യു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു.—മത്ത 6:17; മർ 6:13; 16:1; ലൂക്ക 7:38, 46; യാക്ക 5:14.

യഹോവ: ഇതു സങ്ക 2:2-ൽനിന്നുള്ള ഉദ്ധരണി​യാണ്‌. അതിന്റെ മൂല എബ്രാ​യ​പാ​ഠ​ത്തിൽ ദൈവത്തിന്റെ പേരിനെ പ്രതി​നി​ധാ​നം ചെയ്യുന്ന നാല്‌ എബ്രാ​യ​വ്യ​ഞ്‌ജ​നാ​ക്ഷ​രങ്ങൾ (അതിന്റെ ലിപ്യ​ന്ത​രണം യ്‌ഹ്‌വ്‌ഹ്‌ എന്നാണ്‌.) കാണാം.—അനു. സി കാണുക.

യഹോവ: ‘പരമാ​ധി​കാ​രി​യാം കർത്താ​വി​നോ​ടുള്ള’ പ്രാർഥ​ന​യു​ടെ ഒരു ഭാഗമാണ്‌ ഇവിടെ കാണു​ന്നത്‌. (പ്രവൃ 4:24ബി) ‘പരമാ​ധി​കാ​രി​യാം കർത്താവ്‌’ എന്നു പരിഭാഷ ചെയ്‌തി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​പദം ഡെസ്‌പോ​ട്ടസ്‌ ആണ്‌. ലൂക്ക 2:29-ലെ പ്രാർഥ​ന​യി​ലും ദൈവത്തെ അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്യാൻ ഇതേ പദമാണ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌ത​ക​ത്തിൽ കാണുന്ന ഈ പ്രാർഥ​ന​യിൽ യേശു​വി​നെ വിളി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌ ‘അങ്ങയുടെ വിശു​ദ്ധ​ദാ​സൻ’ എന്നാണ്‌. (പ്രവൃ 4:27, 30) ശിഷ്യ​ന്മാ​രു​ടെ ഈ പ്രാർഥ​ന​യിൽ ഉദ്ധരി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന സങ്ക 2:1, 2-ലും ദൈവ​നാ​മം കാണാം. (പ്രവൃ 4:26-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) ഇനി, യഹോവേ, അവരുടെ (അതായത്‌, സൻഹെ​ദ്രി​ന്റെ) ഭീഷണി​കൾ ശ്രദ്ധി​ക്കേ​ണമേ എന്ന അപേക്ഷ​യ്‌ക്ക്‌ എബ്രാ​യ​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളി​ലെ ചില പ്രാർഥ​ന​ക​ളിൽ കാണുന്ന പദപ്ര​യോ​ഗ​ങ്ങ​ളു​മാ​യും സമാന​ത​യുണ്ട്‌. (2രാജ 19:16, 19; യശ 37:17, 20 എന്നിവ ഉദാഹ​ര​ണ​ങ്ങ​ളാണ്‌.) ആ എബ്രായ തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ഭാ​ഗ​ങ്ങ​ളിൽ ദൈവ​നാ​മം കാണു​ന്നു​ണ്ടു​താ​നും.—അനു. സി കാണുക.

അത്ഭുതങ്ങൾ: ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ റ്റേറസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പദം എപ്പോ​ഴും സേമെ​യ്‌ഓൻ (“അടയാളം”) എന്ന പദത്തോ​ടൊ​പ്പ​മാണ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. ഈ രണ്ടു പദങ്ങളും എപ്പോ​ഴും കാണു​ന്നതു ബഹുവ​ച​ന​രൂ​പ​ത്തി​ലാ​ണു​താ​നും. (മത്ത 24:24; യോഹ 4:48; പ്രവൃ 7:36; 14:3; 15:12; 2കൊ 12:12) അത്ഭുത​മോ അതിശ​യ​മോ തോന്നി​പ്പി​ക്കുന്ന എന്തി​നെ​യെ​ങ്കി​ലും കുറി​ക്കാ​നാ​ണു റ്റേറസ്‌ എന്ന പദം സാധാ​ര​ണ​യാ​യി ഉപയോ​ഗി​ക്കാ​റു​ള്ളത്‌.

ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ച്ചു​ക​ഴി​ഞ്ഞ​പ്പോൾ: അഥവാ “ആത്മാർഥ​മാ​യി (യാചനാ​സ്വ​ര​ത്തിൽ) പ്രാർഥി​ച്ചു​ക​ഴി​ഞ്ഞ​പ്പോൾ.” ഇവിടെ കാണുന്ന ഡെവൊ​മാ​യി എന്ന ഗ്രീക്കു​ക്രിയ വികാ​ര​തീ​വ്ര​ത​യോ​ടെ, ആത്മാർഥ​മാ​യി പ്രാർഥി​ക്കു​ന്ന​തി​നെ​യാ​ണു കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. ഇതി​നോ​ടു ബന്ധമുള്ള ഡെയീ​സിസ്‌ എന്ന നാമത്തെ “ഉള്ളുരു​കി​യുള്ള പ്രാർഥന” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്താം. “താഴ്‌മ​യോ​ടെ​യുള്ള, ആത്മാർഥ​മായ യാചന” എന്നാണ്‌ ഈ പദത്തിന്റെ നിർവ​ചനം. ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ ദൈവത്തെ അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്യുന്ന ഭാഗങ്ങ​ളിൽ മാത്രമേ ഈ നാമപദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടു​ള്ളൂ. യേശു​പോ​ലും “ഉറക്കെ നിലവി​ളി​ച്ചും കണ്ണീ​രൊ​ഴു​ക്കി​യും കൊണ്ട്‌, മരണത്തിൽനിന്ന്‌ തന്നെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്ന ദൈവ​ത്തോട്‌ ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ക്കു​ക​യും അപേക്ഷി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു.” (എബ്ര 5:7) ആ വാക്യ​ത്തിൽ, ‘ഉള്ളുരു​കി പ്രാർഥി​ക്കുക’ എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​പദം മൂലപാ​ഠ​ത്തിൽ ബഹുവ​ച​ന​രൂ​പ​ത്തി​ലാ​ണു കാണു​ന്നത്‌. അതു സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നതു യേശു യഹോ​വ​യോട്‌ ഒന്നില​ധി​കം പ്രാവ​ശ്യം യാചിച്ചു എന്നാണ്‌. ഉദാഹ​ര​ണ​ത്തിന്‌, ഗത്ത്‌ശെമന തോട്ട​ത്തിൽവെച്ച്‌ യേശു തീവ്ര​മാ​യി, പലവട്ടം പ്രാർഥി​ച്ചു.—മത്ത 26:36-44; ലൂക്ക 22:32.

ദൈവ​വ​ചനം: ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌ത​ക​ത്തിൽ പല പ്രാവ​ശ്യം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. (പ്രവൃ 6:2, 7; 8:14; 11:1; 13:5, 7, 46; 17:13; 18:11) ഇവിടെ “ദൈവ​വ​ചനം” എന്ന പദം കുറി​ക്കു​ന്നതു ദൈവ​മായ യഹോ​വ​യിൽനിന്ന്‌ വരുന്ന ക്രിസ്‌തീ​യ​സ​ന്ദേ​ശ​ത്തെ​യാണ്‌. പ്രധാ​ന​മാ​യും, ദൈ​വോ​ദ്ദേ​ശ്യം നടപ്പാ​ക്കു​ന്ന​തിൽ യേശു​ക്രി​സ്‌തു​വി​നുള്ള സുപ്ര​ധാ​ന​മായ പങ്കി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചു​ള്ള​താണ്‌ ആ സന്ദേശം.

ഒരേ മനസ്സും ഹൃദയ​വും ഉള്ളവരാ​യി​രു​ന്നു: അക്ഷ. “ഒരേ ദേഹി​യും ഹൃദയ​വും ഉള്ളവരാ​യി​രു​ന്നു.” അനേകം​വ​രുന്ന വിശ്വാ​സി​ക​ളു​ടെ ഇടയിൽ അന്നുണ്ടാ​യി​രുന്ന ഐക്യ​ത്തെ​യും യോജി​പ്പി​നെ​യും ആണ്‌ ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം വർണി​ക്കു​ന്നത്‌. ഫിലി 1:27-ന്റെ മൂലപാ​ഠ​ത്തി​ലെ “ഒരേ ദേഹി​യോ​ടെ” എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗ​ത്തെ​യാണ്‌ അവിടെ “ഒരേ മനസ്സോ​ടെ” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. ആ പദപ്ര​യോ​ഗത്തെ “ഒരേ ലക്ഷ്യ​ത്തോ​ടെ” എന്നും “ഒറ്റ വ്യക്തി​യെ​ന്ന​പോ​ലെ” എന്നും പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്താം. എബ്രാ​യ​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ, 1ദിന 12:38-ന്റെയും 2ദിന 30:12-ന്റെയും അടിക്കു​റി​പ്പു​ക​ളിൽ കാണുന്ന ‘ഏകഹൃ​ദയം’ എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗം, ആഗ്രഹ​ങ്ങ​ളി​ലെ​യും പ്രവർത്ത​ന​ങ്ങ​ളി​ലെ​യും ഐക്യ​ത്തെ​യാ​ണു സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌. ഇനി, പലപ്പോ​ഴും “ഹൃദയം,” “ദേഹി” എന്നീ പദപ്ര​യോ​ഗങ്ങൾ ഒന്നിച്ച്‌ ഉപയോ​ഗി​ക്കു​ന്നത്‌, ഒരാളു​ടെ ഉള്ളിന്റെ ഉള്ളിലെ വ്യക്തിയെ മുഴു​വ​നാ​യി കുറി​ക്കാ​നാണ്‌. (ആവ 4:29; 6:5; 10:12; 11:13; 26:16; 30:2, 6, 10) ഈ വാക്യ​ത്തി​ന്റെ മൂലപാ​ഠ​ത്തി​ലെ ഗ്രീക്ക്‌ പദപ്ര​യോ​ഗ​ത്തി​നും (“ഒരേ ദേഹി​യും ഹൃദയ​വും”) സമാന​മാ​യൊ​രു അർഥമാ​ണു​ള്ളത്‌. അതു​കൊ​ണ്ടു​തന്നെ ആ പദപ്ര​യോ​ഗത്തെ, “അവരുടെ ചിന്തക​ളും ലക്ഷ്യവും എല്ലാ അർഥത്തി​ലും ഒന്നുത​ന്നെ​യാ​യി​രു​ന്നു” എന്നും പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്താ​നാ​കും. തന്റെ അനുഗാ​മി​കൾ പല സാമൂ​ഹിക പശ്ചാത്ത​ല​ങ്ങ​ളിൽനി​ന്നു​ള്ള​വ​രാ​ണെ​ങ്കി​ലും അവർക്കി​ട​യിൽ ഇത്തരം ഐക്യ​മു​ണ്ടാ​യി​രി​ക്ക​ണ​മെ​ന്നാ​ണു യേശു പ്രാർഥി​ച്ച​തും.—യോഹ 17:21.

ആശ്വാ​സ​പു​ത്രൻ: അഥവാ “പ്രോ​ത്സാ​ഹ​ന​പു​ത്രൻ.” “യോ​സേഫ്‌” (പ്രവൃ 4:36) എന്ന ശിഷ്യനു ലഭിച്ച ബർന്നബാസ്‌ എന്ന വിളി​പ്പേ​രി​ന്റെ പരിഭാ​ഷ​യാണ്‌ ഇത്‌. യോ​സേഫ്‌ എന്ന പേര്‌ ജൂതന്മാ​രു​ടെ ഇടയിൽ സർവസാ​ധാ​ര​ണ​മാ​യി​രു​ന്ന​തു​കൊണ്ട്‌ പ്രാ​യോ​ഗി​ക​ബു​ദ്ധി​മു​ട്ടു​കൾ ഒഴിവാ​ക്കാ​നാ​യി​രി​ക്കാം അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ അദ്ദേഹ​ത്തി​നു ബർന്നബാസ്‌ എന്ന പേര്‌ നൽകി​യത്‌. (പ്രവൃ 1:23 താരത​മ്യം ചെയ്യുക.) ഈ വാക്യ​ത്തി​ലെ പുത്രൻ എന്നതിന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പിൽ വിശദീ​ക​രി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തു​പോ​ലെ, ഒരാളെ മറ്റുള്ള​വ​രിൽനിന്ന്‌ വ്യത്യ​സ്‌ത​നാ​ക്കുന്ന ഒരു പ്രമു​ഖ​ഗു​ണ​ത്തെ​യോ സ്വഭാ​വ​സ​വി​ശേ​ഷ​ത​യെ​യോ കുറി​ക്കാൻ “പുത്രൻ” എന്ന പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രു​ന്നു. മറ്റുള്ള​വരെ പ്രോ​ത്സാ​ഹി​പ്പി​ക്കാ​നും ആശ്വസി​പ്പി​ക്കാ​നും യോ​സേ​ഫി​നു പ്രത്യേ​ക​മാ​യൊ​രു കഴിവു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്ന​തു​കൊ​ണ്ടാ​കാം അദ്ദേഹ​ത്തിന്‌ ആശ്വാ​സ​പു​ത്രൻ എന്ന വിളി​പ്പേര്‌ ലഭിച്ചത്‌. യോ​സേ​ഫി​നെ (ബർന്നബാ​സി​നെ) സിറി​യ​യി​ലെ അന്ത്യോ​ക്യ​യി​ലുള്ള സഭയി​ലേക്ക്‌ അയച്ച​പ്പോൾ അദ്ദേഹം അവി​ടെ​യുള്ള സഹവി​ശ്വാ​സി​കളെ ‘പ്രോ​ത്സാ​ഹി​പ്പി​ച്ച​താ​യി’ ലൂക്കോസ്‌ രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​ട്ടുണ്ട്‌. (പ്രവൃ 11:22, 23) ആ തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ഭാ​ഗത്ത്‌, “പ്രോ​ത്സാ​ഹി​പ്പി​ച്ചു” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തിന്‌ (പാരാ​കാ​ലേഓ) പ്രവൃ 4:37-ലെ ‘ആശ്വാസം’ എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പ​ദ​വു​മാ​യി (പരാ​ക്ലേ​സിസ്‌) ബന്ധമുണ്ട്‌.—ഈ വാക്യ​ത്തി​ലെ പുത്രൻ എന്നതിന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

പുത്രൻ: എബ്രായ, അരമായ, ഗ്രീക്ക്‌ ഭാഷക​ളിൽ “പുത്രൻ,” “പുത്ര​ന്മാർ,” “മക്കൾ” എന്നീ പദപ്ര​യോ​ഗ​ങ്ങൾക്ക്‌, ഒരാളെ മറ്റുള്ള​വ​രിൽനിന്ന്‌ വ്യത്യ​സ്‌ത​നാ​ക്കുന്ന ഒരു പ്രമു​ഖ​ഗു​ണ​ത്തെ​യോ സ്വഭാ​വ​സ​വി​ശേ​ഷ​ത​യെ​യോ കുറി​ക്കാ​നാ​കും. ഇനി, ഒരു കൂട്ടം ആളുക​ളു​ടെ ഏതെങ്കി​ലു​മൊ​രു പ്രത്യേ​ക​തയെ വർണി​ക്കാ​നും ആ പദങ്ങൾ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. ഉദാഹ​ര​ണ​ത്തിന്‌, ആവ 3:18-ന്റെ കാര്യ​മെ​ടു​ക്കുക. അവിടെ ‘വീരന്മാർ’ അഥവാ ധീരരായ പോരാ​ളി​കൾ എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന മൂലഭാ​ഷാ പദപ്ര​യോ​ഗ​ത്തി​ന്റെ അക്ഷരാർഥം “കരുത്തി​ന്റെ പുത്ര​ന്മാർ” എന്നാണ്‌. ഇനി, ഇയ്യ 1:3-ൽ “പൗരസ്‌ത്യ​ദേ​ശത്തെ (ആളുകൾ)” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന മൂലഭാ​ഷാ പദപ്ര​യോ​ഗ​ത്തി​ന്റെ അക്ഷരാർഥ​മാ​കട്ടെ, “പൗരസ്‌ത്യ​ദേ​ശ​ത്തി​ന്റെ പുത്ര​ന്മാർ” എന്നാണ്‌. 1ശമു 25:17-ൽ “നികൃഷ്ടൻ” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന മൂലഭാ​ഷാ പദപ്ര​യോ​ഗ​ത്തി​ന്റെ അക്ഷരാർഥം “ബലീയാ​ലി​ന്റെ പുത്രൻ” അഥവാ “നികൃ​ഷ്ട​ത​യു​ടെ പുത്രൻ” എന്നാണ്‌. ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളി​ലും, ഒരു പ്രത്യേക ജീവി​ത​പാത തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ത്ത​വ​രെ​യോ ചില പ്രത്യേക സ്വഭാ​വ​സ​വി​ശേ​ഷ​ത​ക​ളു​ള്ള​വ​രെ​യോ കുറി​ക്കാൻ “പുത്രൻ,” “പുത്ര​ന്മാർ,” “മക്കൾ” എന്നീ പദപ്ര​യോ​ഗങ്ങൾ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. അതിന്‌ ഉദാഹ​ര​ണ​മാണ്‌ ‘അത്യു​ന്ന​തന്റെ പുത്ര​ന്മാർ,’ ‘വെളി​ച്ച​ത്തി​ന്റെ​യും പകലി​ന്റെ​യും മക്കൾ,’ ‘അനുസ​ര​ണ​ക്കേ​ടി​ന്റെ മക്കൾ’ എന്നതു​പോ​ലുള്ള പദപ്ര​യോ​ഗങ്ങൾ.—ലൂക്ക 6:35; 1തെസ്സ 5:5; എഫ 2:2.

ദൃശ്യാവിഷ്കാരം

സൻഹെ​ദ്രിൻ
സൻഹെ​ദ്രിൻ

മഹാസൻഹെ​ദ്രിൻ എന്ന്‌ അറിയ​പ്പെ​ട്ടി​രുന്ന, ജൂതന്മാ​രു​ടെ പരമോ​ന്ന​ത​കോ​ട​തി​യിൽ 71 അംഗങ്ങ​ളു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. യരുശ​ലേ​മി​ലാ​യി​രു​ന്നു അത്‌. (പദാവ​ലി​യിൽ “സൻഹെ​ദ്രിൻ” കാണുക.) അതിലെ ഇരിപ്പി​ടങ്ങൾ അർധവൃ​ത്താ​കൃ​തി​യിൽ, മൂന്നു നിരയാ​യി​ട്ടാ​ണു ക്രമീ​ക​രി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌ എന്നു മിഷ്‌ന പറയുന്നു. കോട​തി​വി​ധി​കൾ രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്താൻ രണ്ടു ശാസ്‌ത്രി​മാ​രും കാണും. ഒന്നാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ലെ സൻഹെ​ദ്രിൻ എന്നു ചിലർ കരുതുന്ന ഒരു കെട്ടി​ട​ത്തി​ന്റെ (യരുശ​ലേ​മിൽനിന്ന്‌ കണ്ടെടു​ത്തത്‌) വാസ്‌തു​ശൈലി അടിസ്ഥാ​ന​മാ​ക്കി​യാണ്‌ ഈ ചിത്ര​ത്തി​ലെ ചില ഭാഗങ്ങൾ തയ്യാറാ​ക്കി​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌.—അനുബന്ധം ബി12-ലെ “യരുശ​ലേ​മും സമീപ​പ്ര​ദേ​ശ​വും” എന്ന ഭൂപടം കാണുക.

1. മഹാപു​രോ​ഹി​തൻ

2. സൻഹെ​ദ്രി​നി​ലെ അംഗങ്ങൾ

3. പ്രതി

4. ഗുമസ്‌തന്മാർ