അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ പ്രവൃത്തികൾ 3:1-26

3  ഒരു ദിവസം പത്രോ​സും യോഹ​ന്നാ​നും പ്രാർഥ​ന​യു​ടെ സമയത്ത്‌, ഒൻപതാം മണി നേരത്ത്‌, ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലേക്കു പോകു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു.  അപ്പോൾ അതാ, ജന്മനാ മുടന്ത​നായ ഒരു മനുഷ്യ​നെ ചിലർ ചുമന്നു​കൊ​ണ്ടു​വ​രു​ന്നു. ദേവാ​ല​യ​ത്തിൽ വരുന്ന​വ​രോ​ടു ഭിക്ഷ യാചി​ക്കാൻ സുന്ദരം എന്ന്‌ അറിയ​പ്പെ​ടുന്ന ദേവാ​ല​യ​വാ​തി​ലിന്‌ അടുത്ത്‌ അവർ അയാളെ ദിവസ​വും ഇരുത്താ​റു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു.  പത്രോ​സും യോഹ​ന്നാ​നും ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലേക്കു കയറു​ന്നതു കണ്ട്‌ അയാൾ അവരോ​ടു ഭിക്ഷ യാചിച്ചു.  പത്രോ​സും യോഹ​ന്നാ​നും അയാളെ സൂക്ഷിച്ച്‌ നോക്കി. പത്രോസ്‌ അയാ​ളോട്‌, “ഞങ്ങളെ നോക്ക്‌” എന്നു പറഞ്ഞു.  എന്തെങ്കി​ലും കിട്ടു​മെന്നു പ്രതീ​ക്ഷിച്ച്‌ അയാൾ അവരെ നോക്കി.  അപ്പോൾ പത്രോസ്‌ പറഞ്ഞു: “സ്വർണ​വും വെള്ളി​യും എന്റെ കൈയി​ലില്ല; എന്നാൽ എനിക്കു​ള്ളതു ഞാൻ നിനക്കു തരുന്നു: നസറെ​ത്തു​കാ​ര​നായ യേശു​ക്രി​സ്‌തു​വി​ന്റെ നാമത്തിൽ ഞാൻ പറയുന്നു, എഴു​ന്നേറ്റ്‌ നടക്കുക!”+  എന്നിട്ട്‌ അയാളു​ടെ വലതു​കൈ പിടിച്ച്‌ എഴു​ന്നേൽപ്പി​ച്ചു.+ ഉടനെ അയാളു​ടെ പാദങ്ങൾക്കും കാൽക്കു​ഴ​കൾക്കും ബലം കിട്ടി.+  അയാൾ ചാടി​യെ​ഴു​ന്നേറ്റ്‌ നടക്കാൻ തുടങ്ങി.+ നടന്നും തുള്ളി​ച്ചാ​ടി​യും ദൈവത്തെ സ്‌തു​തി​ച്ചും കൊണ്ട്‌ അയാൾ അവരോ​ടൊ​പ്പം ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലേക്കു പോയി.  അയാൾ നടക്കു​ന്ന​തും ദൈവത്തെ സ്‌തു​തി​ക്കു​ന്ന​തും ആളുക​ളെ​ല്ലാം കണ്ടു. 10  അയാൾ ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ന്റെ സുന്ദര​ക​വാ​ട​ത്തിൽ ഇരുന്ന ഭിക്ഷക്കാ​ര​നാ​ണെന്ന്‌ അവർ തിരി​ച്ച​റി​ഞ്ഞു.+ അയാൾക്കു സംഭവി​ച്ചതു കണ്ട്‌ അവർക്ക്‌ അത്ഭുത​വും ആശ്ചര്യ​വും അടക്കാ​നാ​യില്ല. 11  ശലോ​മോ​ന്റെ മണ്ഡപം+ എന്ന്‌ അറിയ​പ്പെ​ടുന്ന സ്ഥലത്ത്‌ ആ മനുഷ്യൻ പത്രോ​സി​ന്റെ​യും യോഹ​ന്നാ​ന്റെ​യും കൈപി​ടിച്ച്‌ നിൽക്കു​മ്പോൾ ആളുക​ളെ​ല്ലാം അതിശ​യ​ത്തോ​ടെ ഓടി​ക്കൂ​ടി. 12  അപ്പോൾ പത്രോസ്‌ ആളുക​ളോ​ടു പറഞ്ഞു: “ഇസ്രാ​യേൽപു​രു​ഷ​ന്മാ​രേ, നിങ്ങൾ ഇതു കണ്ട്‌ അത്ഭുത​പ്പെ​ടു​ന്നത്‌ എന്തിനാണ്‌? ഞങ്ങളുടെ ശക്തി​കൊ​ണ്ടോ ഭക്തി​കൊ​ണ്ടോ ആണ്‌ ഞങ്ങൾ ഇയാളെ നടത്തി​യത്‌ എന്ന ഭാവത്തിൽ നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ നോക്കു​ന്ന​തും എന്തിനാണ്‌? 13  അബ്രാ​ഹാ​മി​ന്റെ​യും യിസ്‌ഹാ​ക്കി​ന്റെ​യും യാക്കോ​ബി​ന്റെ​യും ദൈവമായ+ നമ്മുടെ പൂർവി​ക​രു​ടെ ദൈവം തന്റെ ദാസനായ യേശു​വി​നെ മഹത്ത്വ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നു.+ എന്നാൽ നിങ്ങൾ യേശു​വി​നെ ശത്രു​ക്കൾക്ക്‌ ഏൽപ്പിച്ചുകൊടുക്കുകയും+ പീലാ​ത്തൊസ്‌ വിട്ടയ​യ്‌ക്കാൻ തീരു​മാ​നി​ച്ചി​ട്ടും അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ മുമ്പാകെ യേശു​വി​നെ തള്ളിപ്പ​റ​യു​ക​യും ചെയ്‌തു. 14  വിശു​ദ്ധ​നായ ആ നീതി​മാ​നെ തള്ളിപ്പ​റ​ഞ്ഞിട്ട്‌ കൊല​പാ​ത​കി​യായ ഒരു മനുഷ്യ​നെ വിട്ടു​കി​ട്ട​ണ​മെന്നു നിങ്ങൾ ആവശ്യ​പ്പെട്ടു.+ 15  അങ്ങനെ ജീവനായകനെ+ നിങ്ങൾ കൊന്നു​ക​ളഞ്ഞു. എന്നാൽ ദൈവം യേശു​വി​നെ മരിച്ച​വ​രിൽനിന്ന്‌ ഉയിർപ്പി​ച്ചു. ആ വസ്‌തു​ത​യ്‌ക്കു ഞങ്ങൾ സാക്ഷികൾ.+ 16  യേശു​വി​ന്റെ പേരാണ്‌, ആ പേരി​ലുള്ള ഞങ്ങളുടെ വിശ്വാ​സ​മാണ്‌, നിങ്ങൾ കാണുന്ന ഈ മനുഷ്യ​നു ബലം ലഭിക്കാൻ ഇടയാ​ക്കി​യത്‌. അതെ, യേശു​വി​ലൂ​ടെ​യുള്ള ഞങ്ങളുടെ വിശ്വാ​സ​മാ​ണു നിങ്ങളു​ടെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന, നിങ്ങൾക്ക്‌ അറിയാ​വുന്ന, ഈ വ്യക്തിക്കു പൂർണാ​രോ​ഗ്യം നൽകി​യത്‌. 17  സഹോ​ദ​ര​ങ്ങളേ, നിങ്ങളു​ടെ പ്രമാണിമാരെപ്പോലെ+ നിങ്ങളും അറിവില്ലായ്‌മ+ കാരണ​മാണ്‌ അങ്ങനെ​യൊ​ക്കെ ചെയ്‌ത​തെന്ന്‌ എനിക്ക്‌ അറിയാം. 18  പക്ഷേ ഇങ്ങനെ​യെ​ല്ലാം സംഭവി​ച്ച​തി​ലൂ​ടെ, തന്റെ ക്രിസ്‌തു കഷ്ടതകൾ അനുഭവിക്കുമെന്ന്‌+ എല്ലാ പ്രവാ​ച​ക​ന്മാ​രി​ലൂ​ടെ​യും മുൻകൂ​ട്ടി അറിയി​ച്ചതു ദൈവം നിവർത്തി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു. 19  “അതു​കൊണ്ട്‌ നിങ്ങളു​ടെ പാപങ്ങൾ മായ്‌ച്ചുകിട്ടാൻ+ മാനസാന്തരപ്പെട്ട്‌+ ദൈവ​ത്തി​ലേക്കു തിരി​യുക;+ അപ്പോൾ യഹോവ ഉന്മേഷ​കാ​ലങ്ങൾ നൽകുകയും+ 20  നിങ്ങൾക്കു​വേണ്ടി നിയമിച്ച ക്രിസ്‌തു​വായ യേശു​വി​നെ അയയ്‌ക്കു​ക​യും ചെയ്യും. 21  പണ്ടുള്ള വിശു​ദ്ധ​പ്ര​വാ​ച​ക​ന്മാ​രി​ലൂ​ടെ ദൈവം പറഞ്ഞ എല്ലാ കാര്യ​ങ്ങ​ളും പൂർവ​സ്ഥി​തി​യി​ലാ​ക്കുന്ന കാലം​വരെ യേശു സ്വർഗ​ത്തിൽ കഴി​യേ​ണ്ട​താണ്‌. 22  മോശ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞി​ട്ടു​ണ്ട​ല്ലോ: ‘നിങ്ങളു​ടെ ദൈവ​മായ യഹോവ നിങ്ങളു​ടെ സഹോ​ദ​ര​ന്മാർക്കി​ട​യിൽനിന്ന്‌ എന്നെ​പ്പോ​ലുള്ള ഒരു പ്രവാ​ച​കനെ നിങ്ങൾക്കു​വേണ്ടി എഴു​ന്നേൽപ്പി​ക്കും.+ അദ്ദേഹം നിങ്ങ​ളോ​ടു പറയു​ന്ന​തൊ​ക്കെ നിങ്ങൾ കേൾക്കണം.+ 23  ആ പ്രവാ​ച​കനെ അനുസ​രി​ക്കാത്ത ആരെയും ജനത്തിന്‌ ഇടയിൽ വെച്ചേ​ക്കില്ല.’+ 24  ശമുവേൽ മുതലുള്ള എല്ലാ പ്രവാ​ച​ക​ന്മാ​രും ഈ നാളു​ക​ളെ​ക്കു​റിച്ച്‌ വ്യക്തമാ​യി പറഞ്ഞി​ട്ടുണ്ട്‌.+ 25  നിങ്ങൾ പ്രവാ​ച​ക​ന്മാ​രു​ടെ​യും, ദൈവം നിങ്ങളു​ടെ പൂർവി​ക​രോ​ടു ചെയ്‌ത ഉടമ്പടി​യു​ടെ​യും മക്കളാണ്‌.+ ‘നിന്റെ സന്തതി​യി​ലൂ​ടെ ഭൂമി​യി​ലെ സകല കുടും​ബ​ങ്ങ​ളും അനു​ഗ്രഹം നേടും’+ എന്നു ദൈവം അബ്രാ​ഹാ​മി​നോട്‌ ഉടമ്പടി ചെയ്‌തി​രു​ന്ന​ല്ലോ. 26  ദൈവം തന്റെ ദാസനെ എഴു​ന്നേൽപ്പി​ച്ച​പ്പോൾ നിങ്ങളു​ടെ അടു​ത്തേ​ക്കാണ്‌ ആദ്യം അയച്ചത്‌.+ നിങ്ങളെ ഓരോ​രു​ത്ത​രെ​യും ദുഷ്ടത​ക​ളിൽനിന്ന്‌ പിന്തി​രി​പ്പിച്ച്‌ അനു​ഗ്ര​ഹി​ക്കാൻവേ​ണ്ടി​യാ​ണു ദൈവം അങ്ങനെ ചെയ്‌തത്‌.”

അടിക്കുറിപ്പുകള്‍

പഠനക്കുറിപ്പുകൾ

മൂന്നാം മണി: അതായത്‌, രാവിലെ ഏകദേശം 9 മണി. ഒന്നാം നൂറ്റാ​ണ്ടിൽ ജൂതന്മാർ 12 മണിക്കൂ​റാ​യാ​ണു പകൽസ​മ​യത്തെ വിഭാ​ഗി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌. രാവിലെ ഏകദേശം 6 മണിക്കു സൂര്യോ​ദ​യ​ത്തോ​ടെ​യാ​യി​രു​ന്നു അതിന്റെ തുടക്കം. (യോഹ 11:9) അതു​കൊണ്ട്‌ മൂന്നാം മണി എന്നതു രാവിലെ ഏകദേശം 9 മണിയും ആറാം മണി ഏകദേശം ഉച്ചസമ​യ​വും ഒൻപതാം മണി വൈകു​ന്നേരം ഏകദേശം 3 മണിയും ആയിരു​ന്നു. ആളുക​ളു​ടെ കൈയിൽ കൃത്യ​സ​മയം കാണി​ക്കുന്ന ഘടികാ​രങ്ങൾ ഇല്ലാതി​രു​ന്ന​തു​കൊണ്ട്‌ ഒരു സംഭവം നടക്കുന്ന ഏകദേ​ശ​സ​മയം മാത്രമേ അക്കാലത്ത്‌ പൊതു​വേ രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രു​ന്നു​ള്ളൂ.—യോഹ 1:39; 4:6; 19:14; പ്രവൃ 10:3, 9.

പ്രാർഥ​ന​യു​ടെ സമയം: സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌, ദേവാ​ല​യ​ത്തിൽ രാവി​ലെ​യും വൈകി​ട്ടും ബലികൾ അർപ്പി​ച്ചി​രുന്ന സമയത്ത്‌ പ്രാർഥ​ന​ക​ളും നടത്തി​യി​രു​ന്നു. (പുറ 29:38-42; 30:7, 8) “സുഗന്ധ​ക്കൂട്ട്‌ അർപ്പി​ക്കുന്ന സമയത്ത്‌” ജനം ‘പ്രാർഥി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രു​ന്ന​താ​യി’ ലൂക്കോസ്‌ രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​ട്ടുണ്ട്‌. (ലൂക്ക 1:10) ഇനി, ആലയശു​ശ്രൂ​ഷ​യെ​ക്കു​റിച്ച്‌ യഹോവ ദാവീ​ദി​നു നൽകിയ നിർദേ​ശ​ങ്ങ​ളിൽ, പുരോ​ഹി​ത​ന്മാ​രെ​യും ലേവ്യ​രെ​യും സംഘടി​പ്പിച്ച്‌ തന്നെ മഹത്ത്വ​പ്പെ​ടു​ത്താ​നും തനിക്കു നന്ദിയും സ്‌തു​തി​യും അർപ്പി​ക്കാ​നും ഉള്ള കല്‌പ​ന​യു​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. നിസ്സം​ശ​യ​മാ​യും ഇതിൽ പ്രാർഥ​ന​യും ഉൾപ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നു. (1ദിന 16:4; 23:30; 2ദിന 29:25, 26) സുഗന്ധ​ക്കൂ​ട്ടും പ്രാർഥ​ന​ക​ളും തമ്മിൽ അടുത്ത ബന്ധമു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നെന്ന്‌ ഇതു സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. (സങ്ക 141:2; വെളി 5:8; 8:3, 4) ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലേക്കു വരുന്ന ആളുകൾ ‘പ്രാർഥ​ന​യു​ടെ സമയമാ​കു​മ്പോൾ’ സാധാ​ര​ണ​യാ​യി അതിന്റെ മുറ്റങ്ങ​ളിൽ കൂടി​വ​രു​മാ​യി​രു​ന്നു. ശുദ്ധീ​ക​ര​ണ​ത്തി​നാ​യി പുരോ​ഹി​തനെ കാണാൻ ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലേക്കു വന്നവരും പ്രാർഥ​ന​യി​ലും ആരാധ​ന​യി​ലും പങ്കെടു​ക്കാൻ മാത്ര​മാ​യി വന്ന അനേക​രും അക്കൂട്ട​ത്തി​ലു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നി​രി​ക്കാം. (ലൂക്ക 2:22-38) ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ലെ സ്വർണ​യാ​ഗ​പീ​ഠ​ത്തിൽ സുഗന്ധ​ക്കൂട്ട്‌ അർപ്പി​ക്കാ​നുള്ള പുരോ​ഹി​തനെ, ഇതേവരെ അതിനുള്ള അവസരം ലഭിച്ചി​ട്ടി​ല്ലാത്ത പുരോ​ഹി​ത​ന്മാ​രിൽനിന്ന്‌ അവർ നറുക്കി​ട്ടാ​ണു തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ത്തി​രു​ന്ന​തെന്നു റബ്ബിമാ​രു​ടെ പാരമ്പ​ര്യം പറയുന്നു. പുരോ​ഹി​ത​ന്മാർക്കു ജീവി​ത​ത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം കിട്ടുന്ന അസുല​ഭാ​വ​സ​ര​മാ​യി​രു​ന്നു ഇത്‌. ഇത്തരത്തിൽ തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ക്ക​പ്പെട്ട പുരോ​ഹി​തൻ അവിടെ സന്നിഹി​ത​രായ എല്ലാ ലേവ്യ​രെ​യും പുരോ​ഹി​ത​ന്മാ​രെ​യും സാക്ഷി​യാ​ക്കി ഭക്തിപു​ര​സ്സരം വിശു​ദ്ധ​ത്തി​ലേക്കു പ്രവേ​ശി​ക്കും. ഈ സമയത്ത്‌ പുരോ​ഹി​ത​ന്മാ​രും ആലയമു​റ്റ​ങ്ങ​ളിൽ നിൽക്കുന്ന ജനവും പ്രാർഥി​ക്കു​ക​യാ​യി​രി​ക്കും. പിന്നീട്‌ സുഗന്ധ​ക്കൂ​ട്ടി​ന്റെ സൗരഭ്യം ഉയരുന്ന സമയത്ത്‌, ആളുകൾ അരമണി​ക്കൂ​റോ​ളം തീർത്തും നിശ്ശബ്ദ​രാ​യി പ്രാർഥന തുടരും. (ലൂക്ക 1:9, 10) ഒടുവിൽ ജനത്തെ​യെ​ല്ലാം അനു​ഗ്ര​ഹി​ക്കു​ക​യും (സംഖ 6:22-27) അന്നേ ദിവസം പാടാൻ പട്ടിക​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന സങ്കീർത്തനം ലേവ്യ​ഗാ​യ​ക​സം​ഘം ആലപി​ക്കു​ക​യും ചെയ്യു​ന്ന​തോ​ടെ ആ പ്രാർഥ​നാ​വേള അവസാ​നി​ക്കും. തികച്ചും സന്തോ​ഷ​ക​ര​മായ ഒരു പര്യവ​സാ​നം!

ഒൻപതാം മണി: അതായത്‌, ഉച്ച കഴിഞ്ഞ്‌ ഏകദേശം 3 മണി.—പ്രവൃ 2:15-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

നസറെത്തുകാരനായ: യേശുവിനെ തിരിച്ചറിയിക്കുന്ന ഒരു പേര്‌. പിന്നീട്‌ യേശുവിന്റെ അനുഗാമികളും ആ പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻതുടങ്ങി. (പ്രവൃ 24:5) പല ജൂതന്മാർക്കും യേശു എന്ന പേരുണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ട്‌ ഓരോരുത്തരെയും തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന മറ്റൊരു പേരുകൂടെ ഒപ്പം ചേർക്കുന്നത്‌ അക്കാലത്ത്‌ സാധാരണമായിരുന്നു. ബൈബിൾക്കാലങ്ങളിൽ ആളുകളെ സ്ഥലപ്പേര്‌ ചേർത്ത്‌ വിളിക്കുന്ന രീതി നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. (2ശമു 3:2, 3; 17:27; 23:25-39; നഹൂ 1:1; പ്രവൃ 13:1; 21:29) യേശുവിന്റെ കുട്ടിക്കാലം പ്രധാനമായും ഗലീലയിലെ നസറെത്ത്‌ എന്ന പട്ടണത്തിലായിരുന്നതുകൊണ്ട്‌ യേശുവിനെ തിരിച്ചറിയാൻ ആ പേര്‌ ഉപയോഗിക്കുന്നതു തികച്ചും സ്വാഭാവികമായിരുന്നു. യേശുവിനെ പല സാഹചര്യങ്ങളിൽ, പല വ്യക്തികൾ ‘നസറെത്തുകാരൻ’ എന്നു വിളിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. (മർ 1:23, 24; 10:46, 47; 14:66-69; 16:5, 6; ലൂക്ക 24:13-19; യോഹ 18:1-7) യേശുതന്നെയും ആ പേര്‌ അംഗീകരിക്കുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്‌തതായി കാണാം. (യോഹ 18:5-8; പ്രവൃ 22:6-8) യേശുവിന്റെ ദണ്ഡനസ്‌തംഭത്തിൽ പീലാത്തൊസ്‌ സ്ഥാപിച്ച മേലെഴുത്തിൽ എബ്രായ, ലത്തീൻ, ഗ്രീക്ക്‌ ഭാഷകളിൽ “നസറെത്തുകാരനായ യേശു, ജൂതന്മാരുടെ രാജാവ്‌ ” എന്ന്‌ എഴുതിവെച്ചിരുന്നു. (യോഹ 19:19, 20) എ.ഡി. 33-ലെ പെന്തിക്കോസ്‌ത്‌ മുതൽ അപ്പോസ്‌തലന്മാരും മറ്റുള്ളവരും പലപ്പോഴും യേശുവിനെ നസറെത്തുകാരൻ എന്നു വിളിച്ചിരിക്കുന്നതായി രേഖയുണ്ട്‌.​—പ്രവൃ 2:22; 3:6; 4:10; 6:14; 10:38; 26:9 മത്ത 2:​23-ന്റെ പഠനക്കുറിപ്പും കാണുക.

നസറെ​ത്തു​കാ​രൻ: മർ 10:47-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

ജീവനാ​യകൻ: അഥവാ “ജീവന്റെ മുഖ്യ​നാ​യകൻ.” ഇവിടെ “നായകൻ” (അർഖീ​ഗൊസ്‌) എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ അടിസ്ഥാ​നാർഥം “പ്രധാ​ന​നേ​താവ്‌; ആദ്യം പോകു​ന്ന​യാൾ” എന്നൊ​ക്കെ​യാണ്‌. ബൈബി​ളിൽ ഈ പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന നാലു സന്ദർഭ​ങ്ങ​ളി​ലും അതു യേശു​വി​നെ​യാ​ണു കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. (പ്രവൃ 3:15; 5:31; എബ്ര 2:10; 12:2) മറ്റുള്ള​വർക്കു വഴി​യൊ​രു​ക്കാ​നാ​യി മുമ്പേ പോകു​ന്ന​യാൾ എന്നൊരു അർഥവും ഈ ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​നുണ്ട്‌. ദൈവ​ത്തി​നും മനുഷ്യ​കു​ല​ത്തി​നും ഇടയിൽ മധ്യസ്ഥ​നാ​യി നിന്ന്‌, നിത്യ​ജീ​വ​നി​ലേ​ക്കുള്ള വഴി കാണി​ച്ചു​ത​ന്ന​തു​കൊണ്ട്‌ യേശു​വി​നെ ‘ജീവനി​ലേ​ക്കുള്ള വഴികാ​ട്ടി’ എന്നു വിശേ​ഷി​പ്പി​ക്കാം. “നായകൻ” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്ക്‌ പദപ്ര​യോ​ഗം സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌, ആ വ്യക്തി ഒരു നേതാ​വി​നെ​യോ പ്രഭു​വി​നെ​യോ പോലെ ഔദ്യോ​ഗി​ക​പ​ദ​വി​യി​ലുള്ള ഒരു ഭരണനിർവാ​ഹ​ക​നാണ്‌ എന്നാണ്‌. (പ്രവൃ 7:27, 35-ൽ മോശയെ ഇസ്രാ​യേ​ലി​ലെ ഒരു “ഭരണാ​ധി​കാ​രി” എന്നു വിളി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നി​ടത്ത്‌ അർഖീ​ഗൊസ്‌ എന്നതി​നോ​ടു ബന്ധമുള്ള ഒരു പദമാണ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌.) ഈ തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ഭാ​ഗത്ത്‌ ഈ പദത്തിന്‌, “തന്റെ ഉദ്ദേശ്യം നിറ​വേ​റ്റാൻ ദൈവം ഉപയോ​ഗി​ക്കുന്ന ഉപാധി” എന്നൊരു അർഥമുണ്ട്‌. യേശു അനേകർക്കു​വേണ്ടി “തത്തുല്യ​മായ ഒരു മോച​ന​വി​ല​യാ​യി.” (1തിമ 2:5, 6; മത്ത 20:28; പ്രവൃ 4:12) മഹാപു​രോ​ഹി​ത​നും ന്യായാ​ധി​പ​നും ആയ യേശു​വി​നു പുനരു​ത്ഥാ​ന​ശേഷം, തന്റെ ആ മോച​ന​വി​ല​യു​ടെ മൂല്യം ആളുകൾക്കു പ്രയോ​ജ​ന​പ്പെ​ടുന്ന രീതി​യിൽ ഉപയോ​ഗി​ക്കാ​നാ​കു​മാ​യി​രു​ന്നു. യേശു​വി​ന്റെ ബലിയിൽ വിശ്വാ​സ​മർപ്പി​ക്കുന്ന മനുഷ്യർ പാപത്തി​ന്റെ​യും മരണത്തി​ന്റെ​യും പിടി​യിൽനിന്ന്‌ സ്വത​ന്ത്ര​രാ​കും. അതു​കൊ​ണ്ടു​തന്നെ മരിച്ച​വ​രു​ടെ പുനരു​ത്ഥാ​നം നടക്കു​ന്നതു യേശു​വി​ലൂ​ടെ​യാണ്‌. (യോഹ 5:28, 29; 6:39, 40) ഇക്കാര​ണ​ങ്ങ​ളാ​ലാ​ണു യേശു നിത്യ​ജീ​വ​നി​ലേ​ക്കുള്ള വഴി തുറക്കു​ന്നു എന്നു പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. (യോഹ 11:25; 14:6; എബ്ര 5:9; 10:19, 20) ചില ബൈബിൾപ​രി​ഭാ​ഷകർ ഈ പദപ്ര​യോ​ഗത്തെ ജീവന്റെ “രൂപര​ച​യി​താവ്‌,” “ഉറവ്‌” എന്നൊ​ക്കെ​യാ​ണു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്ന​തെ​ങ്കി​ലും യേശു​വിന്‌ ആ വിശേ​ഷ​ണങ്ങൾ ചേരി​ല്ലെന്നു ബൈബിൾ വ്യക്തമാ​ക്കു​ന്നുണ്ട്‌. വാസ്‌ത​വ​ത്തിൽ യേശു​വി​നു​പോ​ലും തന്റെ ജീവനും അധികാ​ര​വും ലഭിച്ചതു ദൈവ​ത്തിൽനി​ന്നാണ്‌. തന്റെ ഇഷ്ടം നടപ്പാ​ക്കാൻ ദൈവം യേശു​വി​നെ ഉപയോ​ഗി​ക്കു​ക​യും ചെയ്യുന്നു.—സങ്ക 36:9; യോഹ 6:57; പ്രവൃ 17:26-28; കൊലോ 1:15; വെളി 3:14.

മാനസാ​ന്ത​ര​പ്പെ​ടുക: ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ അക്ഷരാർഥം “മനസ്സു മാറ്റുക” എന്നാണ്‌. ചിന്തയി​ലോ മനോ​ഭാ​വ​ത്തി​ലോ ഉദ്ദേശ്യ​ത്തി​ലോ വരുത്തുന്ന മാറ്റത്തെ ഇത്‌ അർഥമാ​ക്കു​ന്നു. ദൈവത്തെ പ്രസാ​ദി​പ്പി​ക്കാ​നും ദൈവ​വു​മാ​യി ഒരു ബന്ധത്തി​ലേക്കു വരാനും ഒരു വ്യക്തി മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തണം എന്നാണു ‘മാനസാ​ന്ത​ര​പ്പെ​ടുക’ എന്ന പദം ഇവിടെ അർഥമാ​ക്കു​ന്നത്‌.​—മത്ത 3:8, 11 എന്നിവ​യു​ടെ പഠനക്കു​റി​പ്പു​ക​ളും പദാവ​ലി​യിൽ “മാനസാ​ന്തരം” എന്നതും കാണുക.

മാനസാ​ന്ത​ര​ത്തി​നു യോജിച്ച ഫലം: യോഹ​ന്നാൻ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ കേൾക്കു​ന്ന​വ​രു​ടെ മനസ്സി​നോ മനോ​ഭാ​വ​ത്തി​നോ വരുന്ന മാറ്റത്തെ സൂചി​പ്പി​ക്കുന്ന തെളി​വു​ക​ളെ​യും പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളെ​യും കുറി​ക്കു​ന്നു.​—ലൂക്ക 3:8; പ്രവൃ 26:20; മത്ത 3:2, 11 എന്നിവ​യു​ടെ പഠനക്കു​റി​പ്പു​ക​ളും പദാവ​ലി​യിൽ “മാനസാ​ന്തരം” എന്നതും കാണുക.

പരിവർത്തനം: ഇവിടെ കാണുന്ന എപിസ്‌​റ്റ്രോ​ഫെ എന്ന ഗ്രീക്കു​പദം വന്നിരി​ക്കു​ന്നതു “തിരി​യുക; തിരി​ച്ചു​വ​രുക” എന്നൊക്കെ അർഥമുള്ള ഒരു ക്രിയ​യിൽനി​ന്നാണ്‌. (യോഹ 12:40; 21:20; പ്രവൃ 15:36) ആത്മീയാർഥ​ത്തിൽ ആ പദത്തിന്‌, സത്യ​ദൈ​വ​ത്തി​ലേക്കു തിരി​യു​ക​യോ മടങ്ങി​വ​രു​ക​യോ ചെയ്യു​ന്ന​തി​നെ​യും, വിഗ്ര​ഹ​ങ്ങ​ളെ​യും വ്യാജ​ദൈ​വ​ങ്ങ​ളെ​യും വിട്ടു​തി​രി​യു​ന്ന​തി​നെ​യും കുറി​ക്കാ​നാ​കും. (പ്രവൃ 3:19; 14:15; 15:19; 26:18, 20; 2കൊ 3:16 എന്നീ വാക്യ​ങ്ങ​ളിൽ ഈ ക്രിയ കാണാം.) 1തെസ്സ 1:9-ൽ “വിഗ്ര​ഹ​ങ്ങളെ വിട്ട്‌ ജീവനുള്ള സത്യ​ദൈ​വ​ത്തി​ലേക്കു തിരിഞ്ഞ്‌” എന്ന ഭാഗത്തും ഈ ക്രിയ കാണാം. മാനസാ​ന്ത​ര​പ്പെ​ട്ട​ശേ​ഷ​മാ​ണു പരിവർത്തനം നടക്കു​ന്നത്‌.—മത്ത 3:2, 8; പ്രവൃ 3:19; 26:20 എന്നിവ​യു​ടെ പഠനക്കു​റി​പ്പു​കൾ കാണുക.

മാനസാ​ന്ത​ര​പ്പെ​ടണം: ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കുപദത്തിന്റെ അക്ഷരാർഥം “മനസ്സു മാറ്റണം” എന്നാണ്‌. ചിന്തയി​ലോ മനോ​ഭാ​വ​ത്തി​ലോ ഉദ്ദേശ്യ​ത്തി​ലോ വരുത്തുന്ന മാറ്റ​ത്തെ​യാണ്‌ ഇതു സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌. ഈ വാക്യ​ത്തിൽ ‘മാനസാ​ന്തരം’ എന്നതിനെ ദൈവ​ത്തി​ലേക്കു തിരി​യു​ന്ന​തു​മാ​യി ബന്ധപ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്ന​തു​കൊണ്ട്‌, ഒരു വ്യക്തി വീണ്ടും ദൈവ​വു​മാ​യുള്ള ബന്ധത്തി​ലേക്കു വരുന്ന​തി​നെ​യാണ്‌ അതു കുറി​ക്കു​ന്ന​തെന്നു മനസ്സി​ലാ​ക്കാം. മാനസാ​ന്തരം ആത്മാർഥ​മാ​ണെ​ങ്കിൽ ഒരാൾ മാനസാ​ന്ത​ര​ത്തി​നു ചേർച്ച​യിൽ പ്രവർത്തി​ക്കു​ക​യും ചെയ്യും. മറ്റു വാക്കു​ക​ളിൽ പറഞ്ഞാൽ, തന്റെ മനസ്സി​ലും മനോ​ഭാ​വ​ത്തി​ലും ശരിക്കും മാറ്റം വന്നിട്ടു​ണ്ടെന്ന്‌ അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ പ്രവൃ​ത്തി​കൾ തെളി​യി​ക്കും.—മത്ത 3:2, 8 എന്നിവ​യു​ടെ പഠനക്കു​റി​പ്പു​ക​ളും പദാവ​ലി​യിൽ “പശ്ചാത്താ​പം” എന്നതും കാണുക.

യഹോവ: ഇത്‌ ആവ 18:15-ൽനിന്നുള്ള ഉദ്ധരണി​യാണ്‌. അതിന്റെ മൂല എബ്രാ​യ​പാ​ഠ​ത്തിൽ ദൈവത്തിന്റെ പേരിനെ പ്രതി​നി​ധാ​നം ചെയ്യുന്ന നാല്‌ എബ്രാ​യ​വ്യ​ഞ്‌ജ​നാ​ക്ഷ​രങ്ങൾ (അതിന്റെ ലിപ്യ​ന്ത​രണം യ്‌ഹ്‌വ്‌ഹ്‌ എന്നാണ്‌.) കാണാം. ഗ്രീക്ക്‌ സെപ്‌റ്റുവജിന്റിന്റെ ഒരു ആദ്യകാ​ല​ശ​ക​ല​ത്തിൽ (ഫൗവാദ്‌ പപ്പൈ​റസ്‌ Inv. 266) ആവ 18:15 വരുന്നി​ടത്ത്‌, ദൈവ​നാ​മം ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ങ്ങൾക്കി​ട​യിൽ ചതുരാ​കൃ​തി​യി​ലുള്ള എബ്രാ​യാ​ക്ഷ​രങ്ങൾ () ഉപയോ​ഗിച്ച്‌ എഴുതി​യി​ട്ടുണ്ട്‌ എന്നതു ശ്രദ്ധേ​യ​മാണ്‌. ഈ ശകലം ബി.സി. ഒന്നാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ലേ​താ​ണെന്നു കണക്കാ​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു. (അനു. എ5 കാണുക.) ഇനി, ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളു​ടെ പല എബ്രാ​യ​പ​രി​ഭാ​ഷ​ക​ളി​ലും (അനു. സി4-ൽ J7, 8, 10-18, 20, 22-24, 28 എന്നു സൂചി​പ്പി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു.) ഇവിടെ എബ്രാ​യ​ച​തു​ര​ക്ഷരി ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. അതു​കൊണ്ട്‌ ഇപ്പോ​ഴുള്ള ഗ്രീക്ക്‌ കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളിൽ ഈ ഭാഗത്ത്‌ കിരി​യോസ്‌ (കർത്താവ്‌) എന്ന പദമാണു കാണു​ന്ന​തെ​ങ്കി​ലും ഇവിടെ ദൈവ​നാ​മം ഉപയോ​ഗി​ക്കാൻ തക്കതായ കാരണ​ങ്ങ​ളുണ്ട്‌.—അനു. സി കാണുക.

മായ്‌ച്ചു​കി​ട്ടാൻ: ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​ക്രി​യയെ “തുടച്ച്‌ ഇല്ലാതാ​ക്കുക” എന്നു നിർവ​ചി​ക്കാം. ബൈബി​ളിൽ ഈ പദം, കണ്ണീർ തുടച്ചു​ക​ള​യു​ന്ന​തി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചും (വെളി 7:17; 21:4) ജീവന്റെ പുസ്‌ത​ക​ത്തിൽനിന്ന്‌ പേര്‌ മായ്‌ച്ചു​ക​ള​യു​ന്ന​തി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചും (വെളി 3:5) പറയു​ന്നി​ടത്ത്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. “ഒരു പാടു​പോ​ലും അവശേ​ഷി​പ്പി​ക്കാ​തെ ഇല്ലാതാ​ക്കുക” എന്നൊരു അർഥമാണ്‌ ഈ വാക്യ​ത്തിൽ ആ പദത്തി​നു​ള്ളത്‌. കൈ​കൊണ്ട്‌ എഴുതിയ അക്ഷരങ്ങൾ മായ്‌ച്ചു​ക​ള​യു​ന്ന​തി​ന്റെ ചിത്ര​മാണ്‌ ഇവിടെ ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം നൽകു​ന്ന​തെന്നു ചില പണ്ഡിത​ന്മാർ അഭി​പ്രാ​യ​പ്പെ​ടു​ന്നു. ഇതേ ഗ്രീക്കു​പദം കൊലോ 2:14-ൽ ‘മായ്‌ച്ചു​ക​ള​യുക’ എന്നാണു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌.

മാനസാ​ന്ത​ര​പ്പെട്ട്‌ ദൈവ​ത്തി​ലേക്കു തിരി​യുക: ഇവിടെ “മാനസാ​ന്ത​ര​പ്പെ​ടുക” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന മെറ്റാ​നോയ്‌യ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ അക്ഷരാർഥം “മനസ്സു മാറ്റുക” എന്നാണ്‌. ചിന്തയി​ലോ മനോ​ഭാ​വ​ത്തി​ലോ ഉദ്ദേശ്യ​ത്തി​ലോ വരുത്തുന്ന മാറ്റ​ത്തെ​യാണ്‌ ഇത്‌ അർഥമാ​ക്കു​ന്നത്‌. മാനസാ​ന്തരം എന്നതു​കൊണ്ട്‌ ഇവിടെ ഉദ്ദേശി​ക്കു​ന്നത്‌, ദൈവ​വു​മാ​യുള്ള ബന്ധത്തിൽ വന്ന വിള്ളലു​കൾ നികത്തി അതു പഴയപ​ടി​യാ​ക്കാ​നുള്ള ആഗ്രഹ​ത്തെ​യാണ്‌. ആത്മാർഥ​മായ മാനസാ​ന്ത​ര​മു​ള്ള​യാൾ, തന്റെ തെറ്റായ ജീവി​ത​ഗ​തി​യെ​ക്കു​റിച്ച്‌ ഓർത്ത്‌ അങ്ങേയറ്റം ഖേദി​ക്കു​ക​യും താൻ ചെയ്‌ത പാപം മേലാൽ ആവർത്തി​ക്കാ​തി​രി​ക്കാൻ തീരു​മാ​നി​ച്ചു​റ​യ്‌ക്കു​ക​യും ചെയ്യും. (2കൊ 7:10, 11; മത്ത 3:2, 8 എന്നിവ​യു​ടെ പഠനക്കു​റി​പ്പു​കൾ കാണുക.) ഇനി, അത്തരം മാനസാ​ന്ത​ര​മു​ള്ള​യാൾ ‘ദൈവ​ത്തി​ലേക്കു തിരി​യാ​നും’ തയ്യാറാ​കും. തന്റെ തെറ്റായ പ്രവൃ​ത്തി​കൾ ഉപേക്ഷിച്ച ആ വ്യക്തി അങ്ങനെ ദൈവ​ത്തിന്‌ ഇഷ്ടമുള്ള ഒരു ജീവി​ത​രീ​തി സ്വീക​രി​ക്കും. “ദൈവ​ത്തി​ലേക്കു തിരി​യുക” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്താ​റുള്ള എബ്രായ, ഗ്രീക്ക്‌ ക്രിയ​ക​ളു​ടെ (എബ്രാ​യ​യിൽ, ഷൂബ്‌; ഗ്രീക്കിൽ സ്‌​ട്രെ​ഫോ; എപിസ്‌​ട്രെ​ഫോ) അക്ഷരാർഥം “തിരി​യുക; തിരി​ച്ചു​വ​രുക” എന്നൊക്കെ മാത്ര​മാണ്‌. (ഉൽ 18:10; 50:14; പ്രവൃ 15:36) എന്നാൽ ഒരു ആത്മീയാർഥ​ത്തിൽ ഉപയോ​ഗി​ക്കു​മ്പോൾ ഈ പദത്തിന്‌, തെറ്റായ ജീവിതം ഉപേക്ഷിച്ച്‌ ദൈവ​ത്തി​ലേക്കു തിരി​യു​ന്ന​തി​നെ കുറി​ക്കാ​നാ​കും.—1രാജ 8:33; യഹ 33:11; പ്രവൃ 15:3; 26:20 എന്നിവ​യു​ടെ പഠനക്കു​റി​പ്പു​കൾ കാണുക.

യഹോവ ഉന്മേഷ​കാ​ലങ്ങൾ നൽകു​ക​യും: ലഭ്യമായ ഗ്രീക്ക്‌ കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളിൽ ഇവിടെ കാണു​ന്നതു “കർത്താ​വി​ന്റെ മുഖത്തു​നിന്ന്‌ ഉന്മേഷ​കാ​ലങ്ങൾ ലഭിക്കു​ക​യും” എന്നാണ്‌. (അനു. സി കാണുക.) എന്നാൽ ഇവിടെ പറഞ്ഞി​രി​ക്കുന്ന “കത്താവ്‌” യേശുവല്ല, ദൈവ​മായ യഹോ​വ​യാ​ണെന്നു വാക്യ​സ​ന്ദർഭം (പ്രവൃ 3:17-22) സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. കാരണം ഈ കർത്താ​വാ​ണു ‘ക്രിസ്‌തു​വായ യേശു​വി​നെ അയയ്‌ക്കു​ന്ന​തെന്നു’ പ്രവൃ 3:20 പറയുന്നു. ഇനി, പ്രവൃ 3:22-ലും “കർത്താവ്‌” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മാണ്‌ (കിരി​യോസ്‌) ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തെ​ങ്കി​ലും അതിൽ ഉദ്ധരി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന ആവ 18:15-ന്റെ മൂല എബ്രാ​യ​പാ​ഠ​ത്തിൽ അവിടെ ദൈവ​നാ​മ​മാ​ണു (ചതുര​ക്ഷരി) കാണു​ന്നത്‌. (പ്രവൃ 3:22-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) “മുഖം” എന്നതിന്റെ എബ്രാ​യ​പദം ദൈവ​നാ​മ​ത്തോ​ടൊ​പ്പം (ചതുര​ക്ഷരി) ഉപയോ​ഗി​ക്കുന്ന രീതി (“യഹോ​വ​യു​ടെ മുഖം” എന്നതു​പോ​ലെ) എബ്രാ​യ​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ സാധാ​ര​ണ​മാണ്‌.—പുറ 34:24; സങ്ക 34:16, അടിക്കു​റിപ്പ്‌.

കാലങ്ങൾ: അഥവാ “നിശ്ചയി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കുന്ന സമയങ്ങൾ.” ഇവിടെ കാണുന്ന കയ്‌റോസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തിന്‌ (അതിന്റെ ബഹുവ​ച​ന​രൂ​പത്തെ ഇവിടെ “കാലങ്ങൾ” എന്നു പരിഭാഷ ചെയ്‌തി​രി​ക്കു​ന്നു.) ഒരു പ്രത്യേക സമയബി​ന്ദു​വി​നെ​യോ കൃത്യ​മായ സമയ​ദൈർഘ്യ​മുള്ള ഒരു കാലയ​ള​വി​നെ​യോ കൊയ്‌ത്ത്‌, വിള​വെ​ടുപ്പ്‌ എന്നിവ​പോ​ലെ പ്രത്യേ​ക​സ​വി​ശേ​ഷ​ത​ക​ളുള്ള ഒരു ‘കാല​ത്തെ​യോ’ (അഥവാ ‘സമയ​ത്തെ​യോ’) കുറി​ക്കാ​നാ​കും. (മത്ത 13:30; 21:34; മർ 11:13) യേശു​വി​ന്റെ ശുശ്രൂഷ തുടങ്ങാ​നാ​യി ‘നിശ്ചയി​ച്ചി​രുന്ന കാല​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചും’ (മർ 1:15) യേശു​വി​ന്റെ മരണത്തി​നാ​യി നിശ്ചയി​ച്ചി​രുന്ന ‘സമയ​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചും’ (മത്ത 26:18) പറയുന്ന ഭാഗങ്ങ​ളി​ലും ഇതേ ഗ്രീക്കു​പദം കാണാം. ഇനി, ദൈവ​ത്തി​ന്റെ ക്രമീ​ക​ര​ണ​ത്തിന്‌ അഥവാ സമയപ്പ​ട്ടി​ക​യ്‌ക്ക്‌ ഉള്ളിലുള്ള, ഭാവി​കാ​ല​ഘ​ട്ട​ങ്ങളെ കുറി​ക്കാ​നും കയ്‌റോസ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. പ്രധാ​ന​മാ​യും ക്രിസ്‌തു​വി​ന്റെ സാന്നി​ധ്യം, രാജ്യം എന്നിവ​യു​മാ​യി ബന്ധപ്പെ​ട്ടാണ്‌ അത്‌ അത്തരത്തിൽ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌.—പ്രവൃ 1:7; 1തെസ്സ 5:1.

പൂർവ​സ്ഥി​തി​യി​ലാ​ക്കുന്ന കാലം: “പൂർവ​സ്ഥി​തി​യി​ലാ​ക്കുക” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പദം (അപൊ​ക​റ്റേ​സ്റ്റാ​സിസ്‌) വന്നിരി​ക്കു​ന്നത്‌ അപൊ (“തിരികെ,”“വീണ്ടും” എന്ന്‌ അർഥം), കാ​തൈ​സ്റ്റെമി (അക്ഷരാർഥം, “താഴെ വെക്കുക”) എന്നീ പദങ്ങളിൽനി​ന്നാണ്‌. ചില ബൈബി​ളു​കൾ അതിനെ “യഥാസ്ഥാ​ന​പ്പെ​ടു​ത്തുക” എന്നും പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​ട്ടുണ്ട്‌. അപൊ​ക​റ്റേ​സ്റ്റാ​സിസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​നാ​മ​ത്തി​ന്റെ ക്രിയാ​രൂ​പം പ്രവൃ 1:6-ൽ തർജമ ചെയ്‌തി​രി​ക്കു​ന്നതു ‘പുനഃ​സ്ഥാ​പി​ച്ചു​കൊ​ടു​ക്കുക’ എന്നാണ്‌. ബാബി​ലോ​ണി​ലെ പ്രവാ​സ​ജീ​വി​ത​ത്തി​നു ശേഷം ജൂതന്മാർ തിരി​ച്ചെ​ത്തു​ന്ന​തി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പറയു​മ്പോൾ, “പൂർവ​സ്ഥി​തി​യി​ലാ​ക്കൽ” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പദം ജോസീ​ഫസ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​താ​യി കാണാം. ഇനി, ചില കെട്ടി​ട​ങ്ങ​ളു​ടെ കേടു​പാ​ടു​കൾ തീർക്കു​ന്ന​തി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പറയു​മ്പോ​ഴും വസ്‌തു​വ​കകൾ അതിന്റെ യഥാർഥ അവകാ​ശി​കൾക്കു തിരികെ കൊടു​ക്കു​ന്ന​തി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പറയു​മ്പോ​ഴും പണമി​ട​പാ​ടു​കൾ തീർപ്പാ​ക്കു​ന്ന​തി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ വിശദീ​ക​രി​ക്കു​മ്പോ​ഴും ഈ പദം ചില പപ്പൈ​റസ്‌ ലിഖി​ത​ങ്ങ​ളിൽ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. പൂർവ​സ്ഥി​തി​യി​ലാ​ക്കു​ന്നത്‌ എന്തെല്ലാ​മാ​യി​രി​ക്കു​മെന്ന്‌ പ്രവൃ 3:21-ൽ എടുത്തു​പ​റ​ഞ്ഞി​ട്ടി​ല്ലാ​ത്ത​തു​കൊണ്ട്‌ എല്ലാ കാര്യ​ങ്ങ​ളും പൂർവ​സ്ഥി​തി​യി​ലാ​ക്കു​ന്ന​തിൽ എന്തെല്ലാം ഉൾപ്പെ​ടു​മെന്നു മനസ്സി​ലാ​ക്കാൻ പണ്ടുള്ള വിശു​ദ്ധ​പ്ര​വാ​ച​ക​ന്മാ​രി​ലൂ​ടെ ദൈവം നൽകിയ സന്ദേശ​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പഠി​ക്കേ​ണ്ട​തുണ്ട്‌. എബ്രാ​യ​പ്ര​വാ​ച​ക​ന്മാ​രു​ടെ ലിഖി​ത​ങ്ങ​ളിൽ, കാര്യങ്ങൾ പൂർവ​സ്ഥി​തി​യി​ലാ​ക്കു​ന്ന​തി​നെക്കു​റിച്ച്‌ അഥവാ പുനഃ​സ്ഥാ​പി​ക്കു​ന്ന​തി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പലപ്പോ​ഴും പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്ന​താ​യി കാണാം. ഉദാഹ​ര​ണ​ത്തിന്‌, ജനത്തിന്‌ അവരുടെ ദേശം പഴയതു​പോ​ലെ​യാ​ക്കി തിരികെ നൽകു​മെ​ന്നും അവിടെ വീണ്ടും ആൾത്താ​മ​സ​മു​ണ്ടാ​കു​മെ​ന്നും അതു ഫലസമൃ​ദ്ധ​മാ​കു​മെ​ന്നും യഹോവ അവരി​ലൂ​ടെ വാഗ്‌ദാ​നം ചെയ്‌തി​രു​ന്നു. വന്യമൃ​ഗ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും ശത്രു​ക്ക​ളു​ടെ​യും ആക്രമ​ണ​ത്തിൽനിന്ന്‌ അവർക്കു സംരക്ഷ​ണ​വും ലഭിക്കു​മാ​യി​രു​ന്നു. പുനഃ​സ്ഥാ​പി​ക്ക​പ്പെ​ടുന്ന അവരുടെ മാതൃ​ദേ​ശത്തെ ദൈവം ഒരു പറുദീ​സ​യോ​ടാണ്‌ ഉപമി​ച്ചത്‌. (യശ 65:25; യഹ 34:25; 36:35) എല്ലാറ്റി​ലും ഉപരി, ദേവാ​ലയം പുനർനിർമി​ക്കു​മെ​ന്നും ശുദ്ധാ​രാ​ധന പുനഃ​സ്ഥാ​പി​ക്ക​പ്പെ​ടു​മെ​ന്നും അവർക്കു വാഗ്‌ദാ​നം ലഭിച്ചു. (യശ 2:1-5; മീഖ 4:1-5) മുൻകൂ​ട്ടി​പ്പറഞ്ഞ ഈ പുനഃ​സ്ഥാ​പ​ന​ത്തിൽ ആത്മീയ​വും അക്ഷരീ​യ​വും ആയ അനു​ഗ്ര​ഹങ്ങൾ ഉൾപ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നു.

യേശു സ്വർഗ​ത്തിൽ കഴി​യേ​ണ്ട​താണ്‌: അഥവാ “സ്വർഗം യേശു​വി​നെ വെച്ചു​കൊ​ള്ളേ​ണ്ട​താണ്‌.” എല്ലാ കാര്യ​ങ്ങ​ളും പൂർവ​സ്ഥി​തി​യി​ലാ​ക്കുന്ന കാലം തുടങ്ങു​ന്ന​തു​വരെ യേശു സ്വർഗ​ത്തിൽ ദൈവ​ത്തി​ന്റെ വലതു​ഭാ​ഗത്ത്‌ കാത്തി​രി​ക്കു​ന്ന​തി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചാ​യി​രി​ക്കാം ഇവിടെ പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നത്‌.—സങ്ക 110:1, 2; ലൂക്ക 21:24; എബ്ര 10:12, 13.

യഹോവ: ഇത്‌ ആവ 18:15-ൽനിന്നുള്ള ഉദ്ധരണി​യാണ്‌. അതിന്റെ മൂല എബ്രാ​യ​പാ​ഠ​ത്തിൽ ദൈവത്തിന്റെ പേരിനെ പ്രതി​നി​ധാ​നം ചെയ്യുന്ന നാല്‌ എബ്രാ​യ​വ്യ​ഞ്‌ജ​നാ​ക്ഷ​രങ്ങൾ (അതിന്റെ ലിപ്യ​ന്ത​രണം യ്‌ഹ്‌വ്‌ഹ്‌ എന്നാണ്‌.) കാണാം. ഗ്രീക്ക്‌ സെപ്‌റ്റുവജിന്റിന്റെ ഒരു ആദ്യകാ​ല​ശ​ക​ല​ത്തിൽ (ഫൗവാദ്‌ പപ്പൈ​റസ്‌ Inv. 266) ആവ 18:15 വരുന്നി​ടത്ത്‌, ദൈവ​നാ​മം ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ങ്ങൾക്കി​ട​യിൽ ചതുരാ​കൃ​തി​യി​ലുള്ള എബ്രാ​യാ​ക്ഷ​രങ്ങൾ () ഉപയോ​ഗിച്ച്‌ എഴുതി​യി​ട്ടുണ്ട്‌ എന്നതു ശ്രദ്ധേ​യ​മാണ്‌. ഈ ശകലം ബി.സി. ഒന്നാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ലേ​താ​ണെന്നു കണക്കാ​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു. (അനു. എ5 കാണുക.) ഇനി, ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളു​ടെ പല എബ്രാ​യ​പ​രി​ഭാ​ഷ​ക​ളി​ലും (അനു. സി4-ൽ J7, 8, 10-18, 20, 22-24, 28 എന്നു സൂചി​പ്പി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു.) ഇവിടെ എബ്രാ​യ​ച​തു​ര​ക്ഷരി ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. അതു​കൊണ്ട്‌ ഇപ്പോ​ഴുള്ള ഗ്രീക്ക്‌ കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളിൽ ഈ ഭാഗത്ത്‌ കിരി​യോസ്‌ (കർത്താവ്‌) എന്ന പദമാണു കാണു​ന്ന​തെ​ങ്കി​ലും ഇവിടെ ദൈവ​നാ​മം ഉപയോ​ഗി​ക്കാൻ തക്കതായ കാരണ​ങ്ങ​ളുണ്ട്‌.—അനു. സി കാണുക.

ജീവൻ: “ദേഹി” എന്നു ചില ബൈബി​ളു​കൾ പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന സൈക്കി എന്ന ഗ്രീക്കു​പദം ആദ്യമാ​യി കാണു​ന്നത്‌ ഇവി​ടെ​യാണ്‌. ഇവിടെ അത്‌ ഒരു വ്യക്തി​യു​ടെ ജീവനെ കുറി​ക്കു​ന്നു. ജീവൻ അപഹരി​ക്കാൻ നോക്കുക എന്ന പ്രയോ​ഗം ‘കൊല്ലാൻ നോക്കുക’ എന്നും പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്താം.​—പുറ 4:19; പദാവ​ലി​യിൽ “ദേഹി” കാണുക.

ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്നതോ നശിപ്പിക്കുന്നതോ: അഥവാ “ഒരു ദേഹിയെ രക്ഷിക്കുന്നതോ കൊല്ലുന്നതോ.”​—പദാവലിയിൽ “ദേഹി” കാണുക.

ജീവൻ: അഥവാ “ദേഹി.”​—പദാവ​ലി​യിൽ “ദേഹി” കാണുക.

ആരെയും: അഥവാ “ഒരു ദേഹി​യെ​യും.” കാലങ്ങ​ളാ​യി “ദേഹി” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്താ​റുള്ള സൈക്കി എന്ന ഗ്രീക്കു​പദം ഇവി​ടെ​യൊ​രു വ്യക്തി​യെ​യാ​ണു കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. (പദാവ​ലി​യിൽ “ദേഹി” കാണുക.) “ദേഹി” (സൈക്കി) മരണത്തി​നും നാശത്തി​നും വിധേ​യ​മാ​ണെന്നു സൂചി​പ്പി​ക്കുന്ന ഒരു വാക്യ​മാണ്‌ ഇത്‌. ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ ഇതേ ആശയം ധ്വനി​പ്പി​ക്കുന്ന മറ്റ്‌ അനേകം വാക്യ​ങ്ങ​ളുണ്ട്‌.—മത്ത 2:20; മർ 3:4; ലൂക്ക 6:9 എന്നിവ​യു​ടെ പഠനക്കു​റി​പ്പു​കൾ കാണുക.

സന്തതി​യി​ലൂ​ടെ: അക്ഷ. “വിത്തി​ലൂ​ടെ.”

ദൃശ്യാവിഷ്കാരം

ശലോ​മോ​ന്റെ മണ്ഡപം
ശലോ​മോ​ന്റെ മണ്ഡപം

ശലോ​മോ​ന്റെ മണ്ഡപം എങ്ങനെ​യാ​യി​രു​ന്നി​രി​ക്കാം എന്നതിന്റെ ഒരു സാധ്യ​ത​യാണ്‌ ഈ ത്രിമാ​ന​വീ​ഡി​യോ​യിൽ കാണു​ന്നത്‌. ഒന്നാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ലെ യരുശ​ലേം ദേവാ​ല​യ​ത്തിൽ, ഈ മണ്ഡപം സ്ഥിതി ചെയ്‌തി​രു​ന്നതു പുറത്തെ മുറ്റത്തി​ന്റെ കിഴക്കു​വ​ശ​ത്താ​യി​രു​ന്നു. ആളുകൾക്കു നടക്കാ​മാ​യി​രുന്ന, വിശാ​ല​മായ ഈ മണ്ഡപത്തി​നു മേൽക്കൂ​ര​യു​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. ബൈബി​ളിൽ മൂന്നി​ടത്ത്‌ ഇതിന്റെ പേരെ​ടുത്ത്‌ പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്ന​താ​യി കാണാം. ഒരിക്കൽ യേശു ഈ മണ്ഡപത്തി​ലൂ​ടെ നടക്കു​മ്പോൾ, ഒരു കൂട്ടം ജൂതന്മാർ ചുറ്റും കൂടി​യിട്ട്‌ യേശു​ത​ന്നെ​യാ​ണോ ക്രിസ്‌തു എന്നു തുറന്നു​പ​റ​യാൻ ആവശ്യ​പ്പെ​ടു​ന്ന​താ​യി യോഹ​ന്നാൻ രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​ട്ടുണ്ട്‌. (യോഹ 10:22-24) പിന്നീട്‌, ജന്മനാ കാലിനു സ്വാധീ​ന​മി​ല്ലാ​തി​രുന്ന ഒരാളെ സുഖ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ​തി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പത്രോസ്‌ വിവരി​ക്കു​ന്നതു കേൾക്കാൻ ഒരു കൂട്ടം ആളുകൾ അതിശ​യ​ത്തോ​ടെ ഈ മണ്ഡപത്തിൽ കൂടി​വ​ന്ന​താ​യും നമ്മൾ വായി​ക്കു​ന്നു. (പ്രവൃ 3:1-7, 11) ആദ്യകാ​ല​ക്രി​സ്‌ത്യാ​നി​കൾ ശലോ​മോ​ന്റെ മണ്ഡപത്തിൽ പരസ്യ​മാ​യി കൂടി​വ​രാ​റു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു.​—പ്രവൃ 5:12, 13; പദാവ​ലി​യിൽ “ശലോ​മോ​ന്റെ മണ്ഡപം” കാണുക.