അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ പ്രവൃത്തികൾ 1:1-26

1  തെയോ​ഫി​ലൊ​സേ, യേശു ചെയ്യു​ക​യും പഠിപ്പി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌ത എല്ലാ കാര്യ​ങ്ങ​ളെ​യും​കു​റിച്ച്‌ ഞാൻ ആദ്യവി​വ​ര​ണ​ത്തിൽ എഴുതി​യി​രു​ന്ന​ല്ലോ.+  താൻ തിര​ഞ്ഞെ​ടുത്ത അപ്പോസ്‌തലന്മാർക്കു+ യേശു പരിശുദ്ധാത്മാവിലൂടെ* നിർദേ​ശങ്ങൾ കൊടു​ത്തു. അതിനു ശേഷം യേശു​വി​നെ സ്വർഗ​ത്തി​ലേക്ക്‌ എടുത്തു.+ അതുവ​രെ​യുള്ള കാര്യ​ങ്ങ​ളാണ്‌ ആ വിവര​ണ​ത്തി​ലു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നത്‌.  കഷ്ടതകൾ സഹിച്ച​ശേഷം, താൻ ജീവി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു എന്നതിന്‌, ബോധ്യം വരുത്തുന്ന അനേകം തെളി​വു​കൾ യേശു അവർക്കു നൽകി.+ യേശു 40 ദിവസം പലവട്ടം അവർക്കു പ്രത്യ​ക്ഷ​നാ​കു​ക​യും ദൈവ​രാ​ജ്യ​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ അവരോ​ടു സംസാ​രി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു.+  അവരോ​ടൊ​പ്പം കൂടി​വ​ന്ന​പ്പോൾ യേശു ഇങ്ങനെ കല്‌പി​ച്ചു: “യരുശ​ലേം വിട്ട്‌ പോക​രുത്‌;+ പിതാവ്‌ വാഗ്‌ദാ​നം ചെയ്‌ത​തി​നു​വേണ്ടി കാത്തി​രി​ക്കുക.+ അതി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ ഞാൻ നിങ്ങ​ളോ​ടു പറഞ്ഞി​ട്ടു​ണ്ട​ല്ലോ.  യോഹ​ന്നാൻ വെള്ളം​കൊണ്ട്‌ സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടു​ത്തി. എന്നാൽ അധികം വൈകാ​തെ നിങ്ങൾക്കു പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാ​വു​കൊ​ണ്ടുള്ള സ്‌നാനം ലഭിക്കും.”+  ഒരുമി​ച്ചു​കൂ​ടി​യി​രു​ന്ന​പ്പോൾ അവർ യേശു​വി​നോട്‌, “കർത്താവേ, അങ്ങ്‌ ഇസ്രാ​യേ​ലി​നു രാജ്യം പുനഃ​സ്ഥാ​പി​ച്ചു​കൊ​ടു​ക്കു​ന്നത്‌ ഇപ്പോ​ഴാ​ണോ” എന്നു ചോദി​ച്ചു.+  യേശു അവരോ​ടു പറഞ്ഞു: “പിതാ​വി​ന്റെ അധികാ​ര​പ​രി​ധി​യിൽപ്പെട്ട സമയങ്ങ​ളെ​യും കാലങ്ങ​ളെ​യും കുറിച്ച്‌ നിങ്ങൾ അറിയേണ്ട ആവശ്യ​മില്ല.+  എന്നാൽ പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌ നിങ്ങളു​ടെ മേൽ വരു​മ്പോൾ നിങ്ങൾക്കു ശക്തി കിട്ടും.+ അങ്ങനെ നിങ്ങൾ യരുശലേമിലും+ യഹൂദ്യ​യിൽ എല്ലായി​ട​ത്തും ശമര്യയിലും+ ഭൂമി​യു​ടെ അതിവിദൂരഭാഗങ്ങൾവരെയും+ എന്റെ സാക്ഷി​ക​ളാ​യി​രി​ക്കും.”+  ഈ കാര്യങ്ങൾ പറഞ്ഞു​ക​ഴി​ഞ്ഞ​പ്പോൾ, അവർ നോക്കി​നിൽക്കെ യേശു​വി​നെ ആകാശ​ത്തേക്ക്‌ എടുത്തു. ഒരു മേഘം യേശു​വി​നെ അവരുടെ കാഴ്‌ച​യിൽനിന്ന്‌ മറച്ചു.+ 10  യേശു ആകാശ​ത്തേക്ക്‌ ഉയരു​ന്നത്‌ അവർ നോക്കി​ക്കൊ​ണ്ടി​രു​ന്ന​പ്പോൾ വെള്ളവസ്‌ത്രം* ധരിച്ച രണ്ടു പുരുഷന്മാർ+ അവരുടെ അടുത്ത്‌ വന്ന്‌ 11  അവരോ​ടു പറഞ്ഞു: “ഗലീല​ക്കാ​രേ, നിങ്ങൾ എന്തിനാണ്‌ ആകാശ​ത്തേക്കു നോക്കി​നിൽക്കു​ന്നത്‌? നിങ്ങളു​ടെ അടുത്തു​നിന്ന്‌ ആകാശ​ത്തേക്ക്‌ എടുക്ക​പ്പെട്ട ഈ യേശു, ആകാശ​ത്തേക്കു പോകു​ന്ന​താ​യി നിങ്ങൾ കണ്ട അതേ വിധത്തിൽത്തന്നെ വരും.” 12  പിന്നെ അവർ ഒലിവു​മ​ല​യിൽനിന്ന്‌ യരുശ​ലേ​മി​ലേക്കു തിരി​ച്ചു​പോ​യി.+ ആ മലയിൽനിന്ന്‌ യരുശ​ലേ​മി​ലേക്ക്‌ ഒരു ശബത്തു​ദി​വ​സത്തെ വഴിദൂ​രമേ ഉണ്ടായി​രു​ന്നു​ള്ളൂ. 13  നഗരത്തിൽ എത്തിയ അവർ, തങ്ങൾ തങ്ങിയി​രുന്ന മേൽമു​റി​യി​ലേക്കു കയറി​പ്പോ​യി. പത്രോസ്‌, യോഹ​ന്നാൻ, യാക്കോബ്‌, അന്ത്ര​യോസ്‌, ഫിലി​പ്പോസ്‌, തോമസ്‌, ബർത്തൊ​ലൊ​മാ​യി, മത്തായി, അൽഫാ​യി​യു​ടെ മകനായ യാക്കോബ്‌, തീക്ഷ്‌ണ​ത​യുള്ള ശിമോൻ, യാക്കോ​ബി​ന്റെ മകനായ യൂദാസ്‌ എന്നിവ​രാ​യി​രു​ന്നു അവർ.+ 14  ഇവർ എല്ലാവ​രും ചില സ്‌ത്രീകളോടും+ യേശു​വി​ന്റെ അമ്മയായ മറിയ​യോ​ടും യേശു​വി​ന്റെ സഹോദരന്മാരോടും+ ഒപ്പം ഒരേ മനസ്സോ​ടെ പ്രാർഥ​ന​യിൽ മുഴു​കി​യി​രു​ന്നു. 15  ഒരു ദിവസം പത്രോസ്‌ സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രു​ടെ നടുവിൽ എഴു​ന്നേ​റ്റു​നിന്ന്‌ അവരോ​ടു (അവർ എല്ലാവ​രും​കൂ​ടെ ഏകദേശം 120 പേരു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു.) പറഞ്ഞു: 16  “സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രേ, യേശു​വി​നെ അറസ്റ്റു ചെയ്‌ത​വർക്കു വഴി കാണി​ച്ചു​കൊ​ടുത്ത യൂദാസിനെക്കുറിച്ച്‌+ പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌ ദാവീ​ദി​ലൂ​ടെ മുൻകൂ​ട്ടി​പ്പറഞ്ഞ തിരുവെഴുത്തു+ നിറ​വേ​റ​ണ​മാ​യി​രു​ന്നു; 17  യൂദാസ്‌ ഞങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽപ്പെട്ടവനും+ ഞങ്ങളോ​ടൊ​പ്പം ഈ ശുശ്രൂഷ ചെയ്‌ത​വ​നും ആയിരു​ന്നു. 18  (അയാൾ അനീതി​യു​ടെ കൂലികൊണ്ട്‌+ ഒരു സ്ഥലം വാങ്ങി. അയാൾ തലകീ​ഴാ​യി താഴേക്കു വീണു,* ശരീരം* പിളർന്ന്‌ ഉള്ളിലു​ള്ള​തെ​ല്ലാം പുറത്ത്‌ ചാടി.+ 19  ഈ സംഭവം യരുശ​ലേ​മി​ലു​ള്ള​വർക്കെ​ല്ലാം അറിയാ​വു​ന്ന​താണ്‌. അതു​കൊണ്ട്‌ ആ സ്ഥലത്തെ അവരുടെ ഭാഷയിൽ അക്കൽദാമ, അതായത്‌ “രക്തനിലം,” എന്നു വിളി​ക്കു​ന്നു.) 20  ‘അവന്റെ താമസ​സ്ഥലം ശൂന്യ​മാ​കട്ടെ, അവിടെ ആരുമി​ല്ലാ​താ​കട്ടെ’+ എന്നും ‘അവന്റെ മേൽവി​ചാ​ര​ക​സ്ഥാ​നം മറ്റൊ​രാൾ ഏറ്റെടു​ക്കട്ടെ’+ എന്നും സങ്കീർത്ത​ന​പു​സ്‌ത​ക​ത്തിൽ എഴുതി​യി​ട്ടു​ണ്ട​ല്ലോ. 21  അതു​കൊണ്ട്‌ കർത്താ​വായ യേശു ഞങ്ങൾക്കി​ട​യിൽ പ്രവർത്തിച്ച കാല​ത്തെ​ല്ലാം ഞങ്ങളോ​ടൊ​പ്പ​മു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന പുരു​ഷ​ന്മാ​രിൽ ഒരാൾ, 22  അതായത്‌ യോഹ​ന്നാൻ യേശു​വി​നെ സ്‌നാനപ്പെടുത്തിയതുമുതൽ+ യേശു ഞങ്ങളിൽനിന്ന്‌ എടുക്ക​പ്പെട്ട ദിവസംവരെ+ ഞങ്ങളോ​ടൊ​പ്പ​മു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന ഒരാൾ, ഞങ്ങളു​ടെ​കൂ​ടെ യേശു​വി​ന്റെ പുനരു​ത്ഥാ​ന​ത്തി​നു സാക്ഷി​യാ​യി​രി​ക്കേ​ണ്ട​തുണ്ട്‌.”+ 23  അങ്ങനെ അവർ യുസ്‌തൊസ്‌ എന്നും ബർശബാസ്‌ എന്നും പേരുള്ള യോ​സേഫ്‌, മത്ഥിയാസ്‌ എന്നീ രണ്ടു പേരെ നിർദേ​ശി​ച്ചു. 24  എന്നിട്ട്‌ അവർ പ്രാർഥി​ച്ചു: “എല്ലാവ​രു​ടെ​യും ഹൃദയ​ങ്ങളെ അറിയുന്ന യഹോവേ,+ സ്വന്തം വഴിക്കു പോകാൻവേണ്ടി യൂദാസ്‌ ഉപേക്ഷി​ച്ചു​കളഞ്ഞ ഈ ശുശ്രൂ​ഷ​യും അപ്പോ​സ്‌തലൻ എന്ന പദവി​യും നൽകാൻ+ 25  ഈ രണ്ടു പുരു​ഷ​ന്മാ​രിൽ ആരെയാണ്‌ അങ്ങ്‌ തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ത്തി​രി​ക്കു​ന്ന​തെന്നു കാണി​ച്ചു​ത​രേ​ണമേ.” 26  അങ്ങനെ അവർ നറുക്കി​ട്ടു.+ നറുക്കു മത്ഥിയാ​സി​നു വീണു; മത്ഥിയാ​സി​നെ 11 അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ​കൂ​ടെ കൂട്ടി.

അടിക്കുറിപ്പുകള്‍

ദൈവത്തിന്റെ ശക്തിയെ കുറി​ക്കു​ന്നു.
അഥവാ “വെട്ടി​ത്തി​ള​ങ്ങുന്ന വസ്‌ത്രം.”
മറ്റൊരു സാധ്യത “അയാളു​ടെ ശരീരം വീർത്ത്‌.”
അഥവാ “നടുവെ.”

പഠനക്കുറിപ്പുകൾ

ആദ്യവി​വ​രണം: യേശു​വി​ന്റെ ജീവി​ത​ത്തെ​പ്പ​റ്റി​യുള്ള തന്റെ സുവി​ശേ​ഷ​വി​വ​ര​ണ​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചാ​ണു ലൂക്കോസ്‌ ഇവിടെ പറയു​ന്നത്‌. സുവി​ശേ​ഷ​ത്തിൽ അദ്ദേഹം പ്രധാ​ന​മാ​യും എഴുതി​യതു ‘യേശു ചെയ്യു​ക​യും പഠിപ്പി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌ത എല്ലാ കാര്യ​ങ്ങ​ളെ​യും’ കുറി​ച്ചാണ്‌. ആ സുവി​ശേഷം എഴുതി​നി​റു​ത്തി​യി​ട​ത്തു​നി​ന്നാണ്‌ അദ്ദേഹം പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌തകം തുടങ്ങു​ന്നത്‌; യേശു​വി​ന്റെ അനുഗാ​മി​കൾ പറഞ്ഞതും ചെയ്‌ത​തും ആയ കാര്യ​ങ്ങ​ളാണ്‌ അദ്ദേഹം ഇതിൽ രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. രണ്ടു വിവര​ണ​ങ്ങ​ളി​ലെ​യും എഴുത്തി​ന്റെ ശൈലി​യും പദപ്ര​യോ​ഗ​ങ്ങ​ളും സമാന​ത​യു​ള്ള​താണ്‌. ഇനി, രണ്ടും തെയോ​ഫി​ലൊ​സി​നെ അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്‌തു​കൊ​ണ്ടാണ്‌ എഴുതി​യി​രി​ക്കു​ന്ന​തും. തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌ ഒരു ക്രിസ്‌തു​ശി​ഷ്യ​നാ​യി​രു​ന്നോ എന്ന കാര്യം വിവരണം വ്യക്തമാ​ക്കു​ന്നില്ല. (ലൂക്ക 1:1-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) തന്റെ സുവി​ശേ​ഷ​ത്തി​ന്റെ അവസാ​ന​ഭാ​ഗത്ത്‌ രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന പല സംഭവ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും ഒരു സംഗ്ര​ഹ​ത്തോ​ടെ​യാ​ണു ലൂക്കോസ്‌ പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌തകം തുടങ്ങു​ന്നത്‌. ആദ്യവി​വ​ര​ണ​മായ സുവി​ശേ​ഷ​ത്തി​ന്റെ തുടർച്ച​യാണ്‌ ഈ പുസ്‌തകം എന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ സൂചന​യാണ്‌ ഇത്‌. എന്നാൽ ഈ സംഗ്ര​ഹ​ത്തിൽ ലൂക്കോസ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന പദപ്ര​യോ​ഗ​ങ്ങൾക്കു കുറ​ച്ചൊ​ക്കെ വ്യത്യാ​സം കാണാം. കൂടു​ത​ലായ ചില വിശദാം​ശ​ങ്ങ​ളും അദ്ദേഹം ഇതിൽ ഉൾപ്പെ​ടു​ത്തി​യി​ട്ടുണ്ട്‌.—ലൂക്ക 24:49-നെ പ്രവൃ 1:1-12-മായി താരത​മ്യം ചെയ്യുക.

സ്വർഗ​രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ താക്കോ​ലു​കൾ: ബൈബി​ളിൽ, ചിലർക്ക്‌ അക്ഷരാർഥ​ത്തി​ലു​ള്ള​തോ ആലങ്കാ​രി​കാർഥ​ത്തി​ലു​ള്ള​തോ ആയ താക്കോ​ലു​കൾ ലഭിച്ച​താ​യി പറഞ്ഞി​ട്ടുണ്ട്‌. അവർക്ക്‌ ഒരളവി​ലുള്ള അധികാ​രം കൈവന്നു എന്നതിന്റെ സൂചന​യാ​യി​രു​ന്നു അത്‌. (1ദിന 9:26, 27; യശ 22:20-22) അതു​കൊ​ണ്ടു​തന്നെ “താക്കോൽ“ എന്ന പദം അധികാ​ര​ത്തി​ന്റെ​യും ഉത്തരവാ​ദി​ത്വ​ത്തി​ന്റെ​യും പ്രതീ​ക​മാ​യി മാറി. പത്രോസ്‌ തനിക്കു കിട്ടിയ “താക്കോ​ലു​കൾ” ഉപയോ​ഗിച്ച്‌ ജൂതന്മാർക്കും (പ്രവൃ 2:22-41) ശമര്യ​ക്കാർക്കും (പ്രവൃ 8:14-17) ജനതക​ളിൽപ്പെ​ട്ട​വർക്കും (പ്രവൃ 10:34-38) ദൈവാ​ത്മാവ്‌ ലഭിക്കാ​നുള്ള അവസരം തുറന്നു​കൊ​ടു​ത്തു. അതിലൂ​ടെ അവർക്കു സ്വർഗ​രാ​ജ്യ​ത്തിൽ പ്രവേ​ശി​ക്കാ​നാ​കു​മാ​യി​രു​ന്നു.

അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ പ്രവൃ​ത്തി​കൾ: ഈ പുസ്‌ത​ക​ത്തി​ന്റെ എ.ഡി. രണ്ടാം നൂറ്റാ​ണ്ടോ​ളം പഴക്കമുള്ള ചില കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളിൽ, ഗ്രീക്കു​ഭാ​ഷ​യി​ലുള്ള പ്രാക്‌​സൈസ്‌ അപൊ​സ്റ്റൊ​ലോൻ എന്ന തലക്കെട്ട്‌ കാണാം. എന്നാൽ ഈ പുസ്‌തകം എഴുതിയ സമയത്ത്‌ അതിന്‌ ഇത്തരം ഒരു തലക്കെട്ട്‌ ഉണ്ടായി​രു​ന്ന​താ​യി തെളി​വു​ക​ളൊ​ന്നു​മില്ല. ലൂക്കോസ്‌ എഴുതിയ സുവി​ശേ​ഷ​ത്തി​ന്റെ തുടർച്ച​യാണ്‌ ഈ പുസ്‌തകം. (പ്രവൃ 1:1-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) പത്രോ​സി​ന്റെ​യും പൗലോ​സി​ന്റെ​യും പ്രവർത്ത​ന​ങ്ങ​ളാ​ണു പ്രധാ​ന​മാ​യും ഇതിൽ വിവരി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. മറ്റ്‌ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ ചെയ്‌ത കാര്യ​ങ്ങ​ളെ​ക്കു​റിച്ച്‌ ഇതിൽ അധിക​മൊ​ന്നും പറഞ്ഞി​ട്ടില്ല. ക്രിസ്‌തീ​യ​സ​ഭ​യു​ടെ ഗംഭീ​ര​മായ തുടക്ക​ത്തെ​യും ത്വരി​ത​ഗ​തി​യി​ലുള്ള വളർച്ച​യെ​യും കുറി​ച്ചുള്ള ആശ്രയ​യോ​ഗ്യ​വും സമഗ്ര​വും ആയ ചരി​ത്ര​മാണ്‌ ഈ പുസ്‌ത​ക​ത്തി​ലു​ള്ളത്‌. ആദ്യം ജൂതന്മാ​രു​ടെ ഇടയി​ലും പിന്നീട്‌ ശമര്യ​ക്കാ​രു​ടെ ഇടയി​ലും അതിനു ശേഷം മറ്റു ജനതക​ളിൽപ്പെ​ട്ട​വ​രു​ടെ ഇടയി​ലും സഭകൾ സ്ഥാപി​ത​മാ​യ​തി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ ഇതിൽ കാണാം. (മത്ത 16:19-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളി​ലെ, ദൈവ​പ്ര​ചോ​ദി​ത​മായ കത്തുക​ളു​ടെ ചരി​ത്ര​പ​ശ്ചാ​ത്ത​ല​വും ഈ പുസ്‌തകം നൽകു​ന്നുണ്ട്‌.

ബഹുമാ​ന​പ്പെട്ട: “ബഹുമാ​ന​പ്പെട്ട” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പദം (ക്രാറ്റി​സ്റ്റൊസ്‌) ഉന്നതാ​ധി​കാ​രി​കളെ ഔദ്യോ​ഗി​ക​മാ​യി അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്യാൻ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രുന്ന ഒരു പദമാണ്‌. (പ്രവൃ 23:26; 24:2; 26:25) ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​യാ​കു​ന്ന​തി​നു മുമ്പ്‌ തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌ ഒരു ഉന്നതാ​ധി​കാ​രി​യാ​യി​രു​ന്നെന്നു ചില പണ്ഡിത​ന്മാർ അഭി​പ്രാ​യ​പ്പെ​ടു​ന്നത്‌ ഇതു​കൊ​ണ്ടാണ്‌. എന്നാൽ ഈ ഗ്രീക്കു​പദം സൗഹൃ​ദ​മോ മര്യാ​ദ​യോ ആഴമായ ആദരവോ സൂചി​പ്പി​ക്കുന്ന ഒരു അഭിസം​ബോ​ധന മാത്ര​മാ​ണെ​ന്നാ​ണു ചിലരു​ടെ പക്ഷം. സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌ അപ്പോൾത്തന്നെ ഒരു ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​യാ​യി​രു​ന്നു. കാരണം യേശു​ക്രി​സ്‌തു​വി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചും യേശുവിന്റെ ശുശ്രൂ​ഷ​യെ​ക്കു​റി​ച്ചും നേര​ത്തേ​തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ ‘വാമൊ​ഴി​യാ​യി പഠിപ്പി​ച്ചി​രു​ന്നെന്നു’ നമ്മൾ കാണുന്നു. (ലൂക്ക 1:4) അത്തരത്തിൽ കേട്ടു​പ​ഠിച്ച കാര്യങ്ങൾ സത്യമാ​ണെന്ന്‌ ഒന്നുകൂ​ടി ബോധ്യ​പ്പെ​ടാൻ ലൂക്കോസിന്റെ ലിഖി​ത​രേഖ അദ്ദേഹത്തെ സഹായി​ച്ചി​രി​ക്കണം. എന്നാൽ തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌ അപ്പോൾത്തന്നെ ഒരു ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​യാ​യി​രു​ന്നു എന്നതി​നോ​ടു ചിലർ യോജി​ക്കു​ന്നില്ല. തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌ ആ സമയത്ത്‌ ക്രിസ്‌തുവിന്റെ ഉപദേ​ശ​ങ്ങ​ളിൽ താത്‌പ​ര്യം കാണി​ച്ചി​രു​ന്നെ​ങ്കി​ലും ഒരു ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​യാ​യതു പിന്നീ​ടാ​ണെന്ന്‌ അവരിൽ ചിലർ കരുതു​ന്നു. ഇനി, ഇവിടെ തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌ (“ദൈവം സ്‌നേ​ഹി​ക്കു​ന്ന​യാൾ; ദൈവത്തിന്റെ സുഹൃത്ത്‌” എന്ന്‌ അർഥം.) എന്നത്‌ ഒരു വ്യക്തി​യു​ടെ പേര​ല്ലെ​ന്നും അതു ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​കളെ മൊത്ത​ത്തിൽ അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്യാൻ ഉപയോ​ഗിച്ച ഒരു പദം മാത്ര​മാ​ണെ​ന്നും മറ്റു ചിലർ അഭി​പ്രാ​യ​പ്പെ​ടു​ന്നു. അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ പ്രവൃ​ത്തി​കൾ എന്ന പുസ്‌തകത്തിന്റെ തുടക്ക​ത്തിൽ തെയോ​ഫി​ലൊ​സി​നെ അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്യു​മ്പോൾ, “ബഹുമാ​ന​പ്പെട്ട” എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗം ലൂക്കോസ്‌ ഉപയോ​ഗി​ക്കു​ന്നില്ല.​—പ്രവൃ 1:1.

ബഹുമാ​ന​പ്പെട്ട: “ബഹുമാ​ന​പ്പെട്ട” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പദം (ക്രാറ്റി​സ്റ്റൊസ്‌) ഉന്നതാ​ധി​കാ​രി​കളെ ഔദ്യോ​ഗി​ക​മാ​യി അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്യാൻ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രുന്ന ഒരു പദമാണ്‌. (പ്രവൃ 23:26; 24:2; 26:25) ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​യാ​കു​ന്ന​തി​നു മുമ്പ്‌ തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌ ഒരു ഉന്നതാ​ധി​കാ​രി​യാ​യി​രു​ന്നെന്നു ചില പണ്ഡിത​ന്മാർ അഭി​പ്രാ​യ​പ്പെ​ടു​ന്നത്‌ ഇതു​കൊ​ണ്ടാണ്‌. എന്നാൽ ഈ ഗ്രീക്കു​പദം സൗഹൃ​ദ​മോ മര്യാ​ദ​യോ ആഴമായ ആദരവോ സൂചി​പ്പി​ക്കുന്ന ഒരു അഭിസം​ബോ​ധന മാത്ര​മാ​ണെ​ന്നാ​ണു ചിലരു​ടെ പക്ഷം. സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌ അപ്പോൾത്തന്നെ ഒരു ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​യാ​യി​രു​ന്നു. കാരണം യേശു​ക്രി​സ്‌തു​വി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചും യേശുവിന്റെ ശുശ്രൂ​ഷ​യെ​ക്കു​റി​ച്ചും നേര​ത്തേ​തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ ‘വാമൊ​ഴി​യാ​യി പഠിപ്പി​ച്ചി​രു​ന്നെന്നു’ നമ്മൾ കാണുന്നു. (ലൂക്ക 1:4) അത്തരത്തിൽ കേട്ടു​പ​ഠിച്ച കാര്യങ്ങൾ സത്യമാ​ണെന്ന്‌ ഒന്നുകൂ​ടി ബോധ്യ​പ്പെ​ടാൻ ലൂക്കോസിന്റെ ലിഖി​ത​രേഖ അദ്ദേഹത്തെ സഹായി​ച്ചി​രി​ക്കണം. എന്നാൽ തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌ അപ്പോൾത്തന്നെ ഒരു ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​യാ​യി​രു​ന്നു എന്നതി​നോ​ടു ചിലർ യോജി​ക്കു​ന്നില്ല. തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌ ആ സമയത്ത്‌ ക്രിസ്‌തുവിന്റെ ഉപദേ​ശ​ങ്ങ​ളിൽ താത്‌പ​ര്യം കാണി​ച്ചി​രു​ന്നെ​ങ്കി​ലും ഒരു ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​യാ​യതു പിന്നീ​ടാ​ണെന്ന്‌ അവരിൽ ചിലർ കരുതു​ന്നു. ഇനി, ഇവിടെ തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌ (“ദൈവം സ്‌നേ​ഹി​ക്കു​ന്ന​യാൾ; ദൈവത്തിന്റെ സുഹൃത്ത്‌” എന്ന്‌ അർഥം.) എന്നത്‌ ഒരു വ്യക്തി​യു​ടെ പേര​ല്ലെ​ന്നും അതു ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​കളെ മൊത്ത​ത്തിൽ അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്യാൻ ഉപയോ​ഗിച്ച ഒരു പദം മാത്ര​മാ​ണെ​ന്നും മറ്റു ചിലർ അഭി​പ്രാ​യ​പ്പെ​ടു​ന്നു. അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ പ്രവൃ​ത്തി​കൾ എന്ന പുസ്‌തകത്തിന്റെ തുടക്ക​ത്തിൽ തെയോ​ഫി​ലൊ​സി​നെ അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്യു​മ്പോൾ, “ബഹുമാ​ന​പ്പെട്ട” എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗം ലൂക്കോസ്‌ ഉപയോ​ഗി​ക്കു​ന്നില്ല.​—പ്രവൃ 1:1.

തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌: ലൂക്കോ​സി​ന്റെ സുവി​ശേ​ഷ​വും അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളും ഇദ്ദേഹത്തെ അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്‌തു​കൊ​ണ്ടാ​ണു തുടങ്ങു​ന്നത്‌. ലൂക്ക 1:1-ൽ അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ പേരിനു മുമ്പായി “ബഹുമാ​ന​പ്പെട്ട” എന്നൊരു വിശേ​ഷ​ണ​വും​കൂ​ടെ ചേർത്തി​ട്ടുണ്ട്‌.—ഈ പ്രയോ​ഗ​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചും തെയോ​ഫി​ലൊ​സി​ന്റെ പശ്ചാത്ത​ല​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചും കൂടുതൽ അറിയാൻ ലൂക്ക 1:1-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

ആദ്യവി​വ​രണം: യേശു​വി​ന്റെ ജീവി​ത​ത്തെ​പ്പ​റ്റി​യുള്ള തന്റെ സുവി​ശേ​ഷ​വി​വ​ര​ണ​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചാ​ണു ലൂക്കോസ്‌ ഇവിടെ പറയു​ന്നത്‌. സുവി​ശേ​ഷ​ത്തിൽ അദ്ദേഹം പ്രധാ​ന​മാ​യും എഴുതി​യതു ‘യേശു ചെയ്യു​ക​യും പഠിപ്പി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌ത എല്ലാ കാര്യ​ങ്ങ​ളെ​യും’ കുറി​ച്ചാണ്‌. ആ സുവി​ശേഷം എഴുതി​നി​റു​ത്തി​യി​ട​ത്തു​നി​ന്നാണ്‌ അദ്ദേഹം പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌തകം തുടങ്ങു​ന്നത്‌; യേശു​വി​ന്റെ അനുഗാ​മി​കൾ പറഞ്ഞതും ചെയ്‌ത​തും ആയ കാര്യ​ങ്ങ​ളാണ്‌ അദ്ദേഹം ഇതിൽ രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. രണ്ടു വിവര​ണ​ങ്ങ​ളി​ലെ​യും എഴുത്തി​ന്റെ ശൈലി​യും പദപ്ര​യോ​ഗ​ങ്ങ​ളും സമാന​ത​യു​ള്ള​താണ്‌. ഇനി, രണ്ടും തെയോ​ഫി​ലൊ​സി​നെ അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്‌തു​കൊ​ണ്ടാണ്‌ എഴുതി​യി​രി​ക്കു​ന്ന​തും. തെയോ​ഫി​ലൊസ്‌ ഒരു ക്രിസ്‌തു​ശി​ഷ്യ​നാ​യി​രു​ന്നോ എന്ന കാര്യം വിവരണം വ്യക്തമാ​ക്കു​ന്നില്ല. (ലൂക്ക 1:1-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) തന്റെ സുവി​ശേ​ഷ​ത്തി​ന്റെ അവസാ​ന​ഭാ​ഗത്ത്‌ രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന പല സംഭവ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും ഒരു സംഗ്ര​ഹ​ത്തോ​ടെ​യാ​ണു ലൂക്കോസ്‌ പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌തകം തുടങ്ങു​ന്നത്‌. ആദ്യവി​വ​ര​ണ​മായ സുവി​ശേ​ഷ​ത്തി​ന്റെ തുടർച്ച​യാണ്‌ ഈ പുസ്‌തകം എന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ സൂചന​യാണ്‌ ഇത്‌. എന്നാൽ ഈ സംഗ്ര​ഹ​ത്തിൽ ലൂക്കോസ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന പദപ്ര​യോ​ഗ​ങ്ങൾക്കു കുറ​ച്ചൊ​ക്കെ വ്യത്യാ​സം കാണാം. കൂടു​ത​ലായ ചില വിശദാം​ശ​ങ്ങ​ളും അദ്ദേഹം ഇതിൽ ഉൾപ്പെ​ടു​ത്തി​യി​ട്ടുണ്ട്‌.—ലൂക്ക 24:49-നെ പ്രവൃ 1:1-12-മായി താരത​മ്യം ചെയ്യുക.

ദൈവ​രാ​ജ്യം: മുഴു​ബൈ​ബി​ളി​ന്റെ​യും മുഖ്യ​പ്ര​തി​പാ​ദ്യ​വി​ഷ​യ​മായ ദൈവ​രാ​ജ്യ​മാ​ണു പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌ത​ക​ത്തി​ലെ പ്രധാന ചർച്ചാ​വി​ഷയം. (പ്രവൃ 8:12; 14:22; 19:8; 20:25; 28:31) യഹോ​വ​യു​ടെ ആ രാജ്യ​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ “സമഗ്ര​മായ സാക്ഷ്യം നൽകി” എന്നും അവർ ശുശ്രൂഷ നന്നായി ചെയ്‌തു​തീർത്തെ​ന്നും ഈ പുസ്‌തകം എടുത്തു​പ​റ​യു​ന്നു.—പ്രവൃ 2:40; 5:42; 8:25; 10:42; 20:21, 24; 23:11; 26:22; 28:23.

നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന കാലം തീർന്നു: ഇവിടെ കാണുന്ന, “നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന കാലം” (ഗ്രീക്കിൽ, കയ്‌റോസ്‌ ) എന്ന പദപ്രയോഗം യേശു ഭൗമികശുശ്രൂഷ തുടങ്ങുന്നതിനെക്കുറിച്ച്‌ തിരുവെഴുത്തുകൾ മുൻകൂട്ടിപ്പറഞ്ഞ സമയത്തെയാണു കുറിക്കുന്നത്‌. യേശുവിന്റെ ഈ ശുശ്രൂഷ, സന്തോഷവാർത്തയിൽ വിശ്വാസം നേടാൻ ആളുകൾക്ക്‌ അവസരം തുറന്നുകൊടുത്തു. യേശു ശുശ്രൂഷ ആരംഭിച്ചപ്പോൾ തുടങ്ങിയ പരിശോധനയുടെ “കാലത്തെ” കുറിക്കാനും (ലൂക്ക 12:56; 19:44) യേശുവിന്റെ മരണത്തിനായി നിശ്ചയിച്ച ‘സമയത്തെ’ കുറിക്കാനും ഇതേ ഗ്രീക്കുപദമാണ്‌ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്‌.​—മത്ത 26:18.

ജനതകൾക്കാ​യി അനുവ​ദി​ച്ചി​ട്ടുള്ള കാലം: അഥവാ “ജൂതന്മാ​ര​ല്ലാ​ത്ത​വർക്കുള്ള കാലം.” ഇവിടെ “കാലം” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന കയ്‌റോസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തിന്‌ ഒരു പ്രത്യേക സമയബി​ന്ദു​വി​നെ​യോ കൃത്യ​മായ സമയ​ദൈർഘ്യ​മുള്ള ഒരു കാലയ​ള​വി​നെ​യോ കൊയ്‌ത്ത്‌, വിള​വെ​ടുപ്പ്‌ എന്നിവ​പോ​ലെ പ്രത്യേ​ക​സ​വി​ശേ​ഷ​ത​ക​ളുള്ള ഒരു ‘കാല​ത്തെ​യോ’ (അഥവാ ‘സമയ​ത്തെ​യോ’) കുറി​ക്കാ​നാ​കും. (മത്ത 13:30; 21:34; മർ 11:13) യേശു​വി​ന്റെ ശുശ്രൂഷ തുടങ്ങാ​നാ​യി ‘നിശ്ചയി​ച്ചി​രുന്ന കാല​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചും’ (മർ 1:15) യേശു​വി​ന്റെ മരണത്തി​നാ​യി നിശ്ചയി​ച്ചി​രുന്ന ‘സമയ​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചും’ (മത്ത 26:18) പറയുന്ന ഭാഗങ്ങ​ളി​ലും ഇതേ ഗ്രീക്കു​പദം കാണാം. ഇനി, ദൈവ​ത്തി​ന്റെ ക്രമീ​ക​ര​ണ​ത്തോ​ടോ സമയപ്പ​ട്ടി​ക​യോ​ടോ ബന്ധമുള്ള, ഭാവി​യി​ലെ സമയങ്ങ​ളെ​യും കാലങ്ങ​ളെ​യും കുറി​ക്കാ​നും കയ്‌റോസ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. പ്രധാ​ന​മാ​യും ക്രിസ്‌തു​വി​ന്റെ സാന്നി​ധ്യം, രാജ്യം എന്നിവ​യു​മാ​യി ബന്ധപ്പെ​ട്ടാണ്‌ അത്‌ അത്തരത്തിൽ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. (പ്രവൃ 1:7; 3:19; 1തെസ്സ 5:1) കയ്‌റോസ്‌ എന്ന പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന ഇത്തരം ബൈബിൾഭാ​ഗങ്ങൾ പരി​ശോ​ധി​ച്ചാൽ, “ജനതകൾക്കാ​യി അനുവ​ദി​ച്ചി​ട്ടുള്ള കാലം,” സമയ​ദൈർഘ്യം നിശ്ചയി​ക്കാ​നാ​കാത്ത ഒരു കാലയ​ളവല്ല, മറിച്ച്‌ ആരംഭ​വും അവസാ​ന​വും ഉള്ള ഒരു നിശ്ചി​ത​കാ​ല​ഘ​ട്ട​മാ​ണെന്നു മനസ്സി​ലാ​ക്കാ​നാ​കും. ഏത്‌നൊസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ ബഹുവ​ച​ന​രൂ​പ​ത്തെ​യാണ്‌ ഇവിടെ “ജനതകൾ” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. ബൈബി​ളെ​ഴു​ത്തു​കാർ ആ പദം പൊതു​വേ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌, ജൂതവം​ശ​ത്തിൽപ്പെ​ടാത്ത മറ്റെല്ലാ ജനതക​ളെ​യും കുറി​ക്കാ​നാണ്‌.

പിതാ​വി​ന്റെ അധികാ​ര​പ​രി​ധി​യിൽപ്പെട്ട: അഥവാ “പിതാ​വി​ന്റെ അധികാ​ര​ത്തി​ലുള്ള.” തന്റെ ഉദ്ദേശ്യ​ങ്ങൾ നിറ​വേ​റ്റേണ്ട ‘കാലങ്ങ​ളും സമയങ്ങ​ളും’ നിശ്ചയി​ക്കാ​നുള്ള അവകാശം യഹോവ തനിക്കാ​യി മാറ്റി​വെ​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു എന്നാണ്‌ ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌. സമയം നിശ്ചയി​ക്കു​ക​യും പാലി​ക്കു​ക​യും ചെയ്യു​ന്ന​തിൽ ഏറ്റവും മികച്ച മാതൃ​ക​യാണ്‌ യഹോവ. അന്ത്യം വരുന്ന “ആ ദിവസ​വും മണിക്കൂ​റും” ഏതാ​ണെന്നു “പിതാ​വി​ന​ല്ലാ​തെ ആർക്കും,” പുത്ര​നു​പോ​ലും അറിയി​ല്ലെന്നു യേശു തന്റെ മരണത്തി​നു മുമ്പ്‌ പറഞ്ഞു.—മത്ത 24:36; മർ 13:32.

സമയങ്ങ​ളെ​യും കാലങ്ങ​ളെ​യും: ഈ രണ്ടു പദങ്ങൾ സമയത്തി​ന്റെ രണ്ടു വ്യത്യ​സ്‌ത​വ​ശ​ങ്ങ​ളെ​ക്കു​റി​ച്ചാ​ണു പറയു​ന്നത്‌. സമയങ്ങൾ എന്ന്‌ ഇവിടെ പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നതു ഖ്‌റോ​ണൊസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ ബഹുവ​ച​ന​രൂ​പ​മാണ്‌. ആ പദത്തിന്‌, കൃത്യ​മായ സമയ​ദൈർഘ്യം നിശ്ചയി​ച്ചി​ട്ടി​ല്ലാത്ത, ഹ്രസ്വ​മോ ദീർഘ​മോ ആയ ഒരു കാലഘ​ട്ടത്തെ കുറി​ക്കാ​നാ​കും. കയ്‌റോസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മാ​കട്ടെ (ഇതിനെ ചില​പ്പോ​ഴൊ​ക്കെ “നിശ്ചി​ത​സ​മയം” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​ട്ടുണ്ട്‌; അതിന്റെ ബഹുവ​ച​ന​രൂ​പ​ത്തെ​യാണ്‌ ഇവിടെ കാലങ്ങൾ എന്നു തർജമ ചെയ്‌തി​രി​ക്കു​ന്നത്‌.) പലപ്പോ​ഴും ദൈവ​ത്തി​ന്റെ ക്രമീ​ക​ര​ണ​ത്തിന്‌ അഥവാ സമയപ്പ​ട്ടി​ക​യ്‌ക്ക്‌ ഉള്ളിലുള്ള, ഭാവി​കാ​ല​ഘ​ട്ട​ങ്ങളെ കുറി​ക്കാ​നാണ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. പ്രധാ​ന​മാ​യും ക്രിസ്‌തു​വി​ന്റെ സാന്നി​ധ്യം, രാജ്യം എന്നിവ​യു​മാ​യി ബന്ധപ്പെ​ട്ടാ​ണു കയ്‌റോസ്‌ എന്ന പദം കാണു​ന്നത്‌.—പ്രവൃ 3:19; 1തെസ്സ 5:1; മർ 1:15; ലൂക്ക 21:24 എന്നിവ​യു​ടെ പഠനക്കു​റി​പ്പു​കൾ കാണുക.

ദൈവാത്മാവ്‌ യേശുവിനെ . . . പോകാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു: അഥവാ “ദൈവത്തിന്റെ പ്രവർത്തനനിരതമായ ശക്തി യേശുവിനെ . . . പോകാൻ പ്രചോദിപ്പിച്ചു.” ഇവിടെ കാണുന്ന ന്യൂമ എന്ന ഗ്രീക്കുപദം ദൈവാത്മാവിനെ കുറിക്കുന്നു. ദൈവത്തിന്റെ ഇഷ്ടമനുസരിച്ച്‌ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിന്‌ ഒരു വ്യക്തിയെ പ്രേരിപ്പിക്കാനുള്ള ശക്തി അതിനുണ്ട്‌.​—ലൂക്ക 4:1; പദാവലിയിൽ “ആത്മാവ്‌” കാണുക.

അതിലും വലിയ​തും: തന്റെ ശിഷ്യ​ന്മാർ താൻ ചെയ്‌ത​തി​നെ​ക്കാൾ വലിയ അത്ഭുതങ്ങൾ ചെയ്യു​മെന്നല്ല യേശു ഇവിടെ ഉദ്ദേശി​ച്ചത്‌. മറിച്ച്‌ താൻ ചെയ്‌ത​തി​നെ​ക്കാൾ വിപു​ല​മാ​യി അവർ പ്രസം​ഗി​ക്കു​ക​യും പഠിപ്പി​ക്കു​ക​യും ചെയ്യു​മെന്നു താഴ്‌മ​യോ​ടെ അംഗീ​ക​രി​ക്കു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു യേശു. യേശുവിന്റെ അനുഗാ​മി​കൾ യേശു​വി​നെ​ക്കാൾ കൂടുതൽ പ്രദേശം പ്രവർത്തി​ച്ചു​തീർക്കു​ക​യും കൂടുതൽ ആളുക​ളോ​ടു സംസാ​രി​ക്കു​ക​യും കൂടുതൽ കാലം പ്രവർത്തി​ക്കു​ക​യും ചെയ്യു​മാ​യി​രു​ന്നു. താൻ തുടങ്ങി​വെച്ച പ്രവർത്തനം ശിഷ്യ​ന്മാർ തുടർന്നും ചെയ്യാൻ യേശു പ്രതീ​ക്ഷി​ച്ചി​രു​ന്നെ​ന്നാണ്‌ ആ വാക്കുകൾ തെളി​യി​ക്കു​ന്നത്‌.

എല്ലാ ജനതക​ളും . . . ഭൂലോ​ക​ത്തെ​ങ്ങും: ഈ രണ്ടു പദപ്ര​യോ​ഗ​ങ്ങ​ളും പ്രസം​ഗ​പ്ര​വർത്തനം എത്ര വിപു​ല​മാ​യി ചെയ്യേ​ണ്ട​തു​ണ്ടെ​ന്നാ​ണു സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌. ഇവിടെ “ജനത” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​നു (ഏത്‌നൊസ്‌) പരസ്‌പരം കുറെ​യൊ​ക്കെ ബന്ധമുള്ള, ഒരേ ഭാഷ സംസാ​രി​ക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടം ആളുകളെ കുറി​ക്കാ​നാ​കും. ഒരേ രാഷ്‌​ട്രത്തിൽനി​ന്നു​ള്ള​വ​രോ ഒരേ വംശക്കാ​രോ ആയ ഇവർ മിക്ക​പ്പോ​ഴും തങ്ങളു​ടേ​തായ ഒരു ഭൂപ്ര​ദേ​ശത്ത്‌ ഒരുമിച്ച്‌ താമസി​ക്കു​ന്ന​വ​രാ​യി​രി​ക്കും. ഇനി, ഇവിടെ “ഭൂലോ​കം” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌ ഒയിക്കൂ​മെനേ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മാണ്‌. ഭൂമിയെ മനുഷ്യ​കു​ല​ത്തി​ന്റെ വാസസ്ഥ​ല​മാ​യി ചിത്രീ​ക​രി​ക്കുന്ന വിശാ​ല​മായ അർഥമുള്ള ഒരു പദമാണ്‌ ഇത്‌. (ലൂക്ക 4:5; പ്രവൃ 17:31; റോമ 10:18; വെളി 12:9; 16:14) ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, ജൂതന്മാർ ചിതറി​പ്പാർത്തി​രുന്ന വിസ്‌തൃ​ത​മായ റോമാ​സാ​മ്രാ​ജ്യ​ത്തെ കുറി​ക്കാ​നും ഈ പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രു​ന്നു.​—ലൂക്ക 2:1; പ്രവൃ 24:5.

ലോകത്ത്‌ എവിടെ . . . പ്രസം​ഗി​ച്ചാ​ലും: മത്ത 24:14-ലെ തന്റെ പ്രവച​നം​പോ​ലെ​തന്നെ സന്തോ​ഷ​വാർത്ത ലോക​മെ​ങ്ങും ഘോഷി​ക്ക​പ്പെ​ടു​മെന്നു മുൻകൂ​ട്ടി​പ്പ​റ​യു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു യേശു. ഈ സ്‌ത്രീ​യു​ടെ ഭക്തിപൂർണ​മായ പ്രവൃ​ത്തി​യും അതിന്റെ ഭാഗമാ​കു​മെ​ന്നാ​ണു യേശു സൂചി​പ്പി​ച്ചത്‌. ആ സംഭവം രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്താൻ മൂന്നു സുവി​ശേ​ഷ​യെ​ഴു​ത്തു​കാ​രെ ദൈവം പ്രചോ​ദി​പ്പി​ച്ചു.​—മർ 14:8, 9; യോഹ 12:7; മത്ത 24:14-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

എല്ലാ ജനതക​ളി​ലെ​യും ആളുകൾ: ഇതിന്റെ അക്ഷരാർഥ​പ​രി​ഭാഷ “എല്ലാ ജനതക​ളും” എന്നാണ്‌. എന്നാൽ സന്ദർഭം സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌ ഇത്‌ എല്ലാ ജനതക​ളി​ലെ​യും ആളുക​ളെ​യാണ്‌ കുറി​ക്കു​ന്ന​തെ​ന്നാണ്‌. കാരണം അവരെ സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടു​ത്തുക എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗ​ത്തി​ലെ “അവർ” എന്ന സർവനാ​മം ഗ്രീക്കിൽ പുല്ലിം​ഗ​രൂ​പ​ത്തി​ലു​ള്ള​താണ്‌. അതു ‘ജനതക​ളെയല്ല’ ആളുക​ളെ​യാണ്‌ അർഥമാ​ക്കു​ന്നത്‌. “ജനതകൾ” എന്ന പദമാ​കട്ടെ ഗ്രീക്കിൽ നപും​സ​ക​രൂ​പ​ത്തി​ലു​ള്ള​തും. ‘എല്ലാ ജനതക​ളി​ലെ​യും ആളുക​ളു​ടെ’ അടുക്കൽ എത്തുക എന്ന ഈ കല്‌പന പുതിയ ഒന്നായി​രു​ന്നു. യേശു​വി​ന്റെ ശുശ്രൂ​ഷ​ക്കാ​ല​ത്തി​നു മുമ്പ്‌, യഹോ​വയെ സേവി​ക്കാ​നാ​യി വരുന്ന മറ്റു ജനതക​ളിൽപ്പെ​ട്ട​വരെ ഇസ്രാ​യേ​ലി​ലേക്കു സ്വാഗതം ചെയ്‌തി​രു​ന്ന​താ​യി തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​കൾ സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നുണ്ട്‌. (1രാജ 8:41-43) എന്നാൽ ഈ കല്‌പ​ന​യി​ലൂ​ടെ പ്രസം​ഗ​പ്ര​വർത്തനം കൂടുതൽ വിപു​ല​മാ​ക്കാ​നുള്ള ഒരു നിയോ​ഗം യേശു ശിഷ്യ​ന്മാർക്കു നൽകി. ഇനിമു​തൽ ജനനം​കൊണ്ട്‌ ജൂതന്മാ​ര​ല്ലാ​ത്ത​വ​രു​ടെ അടു​ത്തേ​ക്കും അവർ പോക​ണ​മാ​യി​രു​ന്നു. ഈ ശിഷ്യ​രാ​ക്കൽവേല ലോക​വ്യാ​പ​ക​മാ​യി നടക്കേ​ണ്ട​താ​ണെ​ന്നാ​ണു യേശു ഇതിലൂ​ടെ സൂചി​പ്പി​ച്ചത്‌.​—മത്ത 10:1, 5-7; വെളി 7:9; മത്ത 24:14-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

ഒരു സാക്ഷി​യാ​യി: അഥവാ “സാക്ഷ്യം നൽകാൻ.” ഇവിടെ “സാക്ഷി” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​നാ​മം (മാർട്ടു​റീയ) യോഹ​ന്നാ​ന്റെ സുവി​ശേ​ഷ​ത്തിൽ പലയി​ട​ത്തും ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. വാസ്‌ത​വ​ത്തിൽ മറ്റു മൂന്നു സുവി​ശേ​ഷ​ങ്ങ​ളി​ലാ​യി ഈ പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തി​ന്റെ ഇരട്ടി​യോ​ളം വരും അത്‌. ഇതി​നോ​ടു ബന്ധമുള്ള മാർട്ടു​റേഓ എന്ന ഗ്രീക്കു​ക്രിയ (വാക്യ​ത്തിൽ സാക്ഷി പറയുക എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നു.) യോഹ​ന്നാ​ന്റെ സുവി​ശേ​ഷ​ത്തിൽ 39 തവണ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടു​ണ്ടെ​ങ്കി​ലും മറ്റു സുവി​ശേ​ഷ​ങ്ങ​ളിൽ 2 തവണ മാത്രമേ കാണു​ന്നു​ള്ളൂ. (മത്ത 23:31; ലൂക്ക 4:22) യോഹ​ന്നാൻ സ്‌നാ​പ​ക​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പറയുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ ഈ ഗ്രീക്കു​ക്രിയ അനേകം പ്രാവ​ശ്യം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തു​കൊണ്ട്‌ അദ്ദേഹത്തെ “സാക്ഷി​യായ യോഹ​ന്നാൻ” എന്നു​പോ​ലും വിളി​ക്കാ​മെന്നു ചിലർ അഭി​പ്രാ​യ​പ്പെ​ടു​ന്നു. (യോഹ 1:8, 15, 32, 34; 3:26; 5:33; യോഹ 1:20-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) യോഹ​ന്നാ​ന്റെ സുവി​ശേ​ഷ​ത്തിൽ യേശു​വി​ന്റെ ശുശ്രൂ​ഷ​യെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പറയുന്ന ഭാഗങ്ങ​ളി​ലും ഈ ക്രിയ ധാരാ​ള​മാ​യി ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. യേശു ‘സാക്ഷി പറയു​ന്ന​തി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചുള്ള’ പരാമർശം ഈ സുവി​ശേ​ഷ​ത്തിൽ പലയി​ട​ത്തും കാണാം. (യോഹ 8:14, 17, 18) അതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേ​യ​മാ​ണു പൊന്തി​യൊസ്‌ പീലാ​ത്തൊ​സി​നോ​ടുള്ള യേശു​വി​ന്റെ ഈ വാക്കുകൾ: “സത്യത്തി​നു സാക്ഷി​യാ​യി നിൽക്കാൻവേ​ണ്ടി​യാ​ണു ഞാൻ ജനിച്ചത്‌. ഞാൻ ലോക​ത്തേക്കു വന്നിരി​ക്കു​ന്ന​തും അതിനാ​യി​ട്ടാണ്‌.” (യോഹ 18:37) യോഹ​ന്നാ​നു ലഭിച്ച വെളി​പാ​ടിൽ യേശു​വി​നെ “വിശ്വ​സ്‌ത​സാ​ക്ഷി,” “വിശ്വ​സ്‌ത​നും സത്യവാ​നും ആയ സാക്ഷി” എന്നൊക്കെ വിളി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​താ​യും കാണാം.​—വെളി 1:5; 3:14.

സാക്ഷി​യാ​യി നിൽക്കാൻ: “സാക്ഷി നിൽക്കുക,” (മാർട്ടു​റേഓ) “സാക്ഷ്യം; സാക്ഷി” (മാർട്ടു​റീയ; മാർട്ടുസ്‌) എന്നൊക്കെ പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദങ്ങൾ ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ വിശാ​ല​മായ അർഥത്തി​ലാണ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. രണ്ടു പദങ്ങളു​ടെ​യും അടിസ്ഥാ​നാർഥം, നേരിട്ട്‌ അറിയാ​വുന്ന വസ്‌തു​ത​ക​ളെ​പ്പറ്റി സാക്ഷി പറയുക എന്നാ​ണെ​ങ്കി​ലും ആ പദങ്ങൾക്ക്‌ “ഒരു കാര്യം പരസ്യ​മാ​യി അറിയി​ക്കുക; സ്ഥിരീ​ക​രി​ക്കുക; എന്തി​നെ​യെ​ങ്കി​ലും കുറിച്ച്‌ നല്ലതു പറയുക” എന്നീ അർഥങ്ങ​ളും വരാം. അങ്ങനെ​തന്നെ യേശു​വും, തനിക്കു ബോധ്യ​മു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന സത്യങ്ങ​ളെ​ക്കു​റിച്ച്‌ സാക്ഷി പറയു​ക​യും അതു മറ്റുള്ള​വരെ അറിയി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌ത​തി​നു പുറമേ തന്റെ പിതാവിന്റെ പ്രാവ​ച​നി​ക​വ​ച​ന​വും വാഗ്‌ദാ​ന​ങ്ങ​ളും സത്യമാ​ണെന്നു തെളി​യി​ക്കുന്ന രീതി​യിൽ ജീവി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. (2കൊ 1:20) ദൈവ​രാ​ജ്യ​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചും അതിന്റെ മിശി​ഹൈക​ഭ​ര​ണാ​ധി​കാ​രി​യെ​ക്കു​റി​ച്ചും ഉള്ള തന്റെ ഉദ്ദേശ്യം എന്താ​ണെന്നു ദൈവം വളരെ വിശദ​മാ​യി​ത്തന്നെ മുൻകൂ​ട്ടി​പ്പ​റ​ഞ്ഞി​രു​ന്നു. യേശുവിന്റെ ഭൗമി​ക​ജീ​വി​ത​വും ഒടുവിൽ യേശു വരിച്ച ബലിമ​ര​ണ​വും മിശി​ഹ​യെ​ക്കു​റി​ച്ചുള്ള പ്രവച​ന​ങ്ങ​ളെ​ല്ലാം നിറ​വേറ്റി. നിയമ​യു​ട​മ്പ​ടി​യിൽ മിശി​ഹയെ മുൻനി​ഴ​ലാ​ക്കിയ എല്ലാ മാതൃ​ക​ക​ളും അതിൽ ഉൾപ്പെ​ടു​മാ​യി​രു​ന്നു. (കൊലോ 2:16, 17; എബ്ര 10:1) ചുരു​ക്ക​ത്തിൽ, തന്റെ വാക്കി​ലൂ​ടെ​യും പ്രവൃ​ത്തി​യി​ലൂ​ടെ​യും യേശു ‘സത്യത്തി​നു സാക്ഷി​യാ​യി നിന്നു’ എന്നു പറയാം.

പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌: അഥവാ “പരിശു​ദ്ധ​മായ ചലനാ​ത്മ​ക​ശക്തി.” പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌ത​ക​ത്തി​ന്റെ മൂലപാ​ഠ​ത്തിൽ “പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌” എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗം 41 തവണ കാണുന്നു. ഇനി, “ആത്മാവ്‌” (ഗ്രീക്കിൽ, ന്യൂമ) എന്ന പദവും ഇതേ അർഥത്തിൽ 15 തവണ​യെ​ങ്കി​ലും ഇതിൽ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. (ഇവയുടെ ഉദാഹ​ര​ണ​ങ്ങൾക്കാ​യി പ്രവൃ 2:4, 17, 18; 5:9 എന്നീ വാക്യങ്ങൾ കാണുക; പദാവ​ലി​യിൽ “ആത്മാവ്‌” എന്നതും കാണുക.) യേശു​വി​ന്റെ അനുഗാ​മി​കൾ ലോക​വ്യാ​പ​ക​മാ​യി ചെയ്യേണ്ട പ്രസംഗ-പഠിപ്പി​ക്കൽ പ്രവർത്ത​ന​ത്തി​നു ദൈവ​ത്തി​ന്റെ ചലനാ​ത്മ​ക​ശ​ക്തി​യു​ടെ പിന്തുണ കൂടിയേ തീരൂ എന്നാണ്‌ ഇതു വ്യക്തമാ​ക്കു​ന്നത്‌.—മർ 1:12-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു താരത​മ്യം ചെയ്യുക.

ഭൂമി​യു​ടെ അതിവി​ദൂ​ര​ഭാ​ഗ​ങ്ങൾവ​രെ​യും: അഥവാ “ഭൂമി​യു​ടെ അറ്റങ്ങൾ (അതിരു​കൾ) വരെയും.” ഈ വാക്യ​ത്തി​ലെ അതേ ഗ്രീക്ക്‌ പദപ്ര​യോ​ഗം പ്രവൃ 13:47-ലും കാണാം. അവിടെ കാണുന്ന പ്രവചനം യശ 49:6-ൽനിന്നുള്ള ഉദ്ധരണി​യാണ്‌. യശ 49:6-ന്റെ ഗ്രീക്ക്‌ സെപ്‌റ്റു​വ​ജിന്റ്‌ പരിഭാ​ഷ​യി​ലും ഇതേ പദപ്ര​യോ​ഗം​ത​ന്നെ​യാണ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. പ്രവൃ 1:8-ലെ യേശു​വി​ന്റെ പ്രസ്‌താ​വന യശയ്യയു​ടെ ആ പ്രവചനം നമ്മുടെ ഓർമ​യി​ലേക്കു കൊണ്ടു​വ​ന്നേ​ക്കാം. യഹോ​വ​യു​ടെ ദാസൻ ‘ജനതകൾക്ക്‌ ഒരു വെളിച്ചം’ ആയിരി​ക്കു​മെ​ന്നും അങ്ങനെ ‘ഭൂമി​യു​ടെ അറ്റംവരെ രക്ഷ എത്തു​മെ​ന്നും’ അവിടെ മുൻകൂ​ട്ടി​പ്പ​റ​ഞ്ഞി​രു​ന്നു. തന്റെ അനുഗാ​മി​കൾ താൻ ചെയ്‌ത​തി​ലും ‘വലിയ പ്രവൃ​ത്തി​കൾ’ ചെയ്യു​മെന്നു യേശു മുമ്പ്‌ പറഞ്ഞതു​മാ​യി ഇതു ചേരു​ന്നുണ്ട്‌. (യോഹ 14:12-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) ക്രിസ്‌തീയ പ്രസം​ഗ​പ്ര​വർത്തനം ലോക​വ്യാ​പ​ക​മാ​യി നടക്കു​മെന്ന യേശു​വി​ന്റെ വാക്കു​ക​ളു​മാ​യും ഇതു യോജി​ക്കു​ന്നു.—മത്ത 24:14; 26:13; 28:19 എന്നിവ​യു​ടെ പഠനക്കു​റി​പ്പു​കൾ കാണുക.

എന്റെ സാക്ഷി​ക​ളാ​യി​രി​ക്കും: യേശു​വി​ന്റെ ആദ്യത്തെ ശിഷ്യ​ന്മാ​രെ​ല്ലാം വിശ്വ​സ്‌ത​രായ ജൂതന്മാ​രാ​യി​രു​ന്ന​തു​കൊണ്ട്‌ അവർ അപ്പോൾത്തന്നെ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ ആയിരു​ന്നു. യഹോവ മാത്ര​മാ​ണു സത്യ​ദൈ​വ​മെന്ന്‌ അവർ സാക്ഷ്യ​പ്പെ​ടു​ത്തി. (യശ 43:10-12; 44:8) എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അവർ യഹോ​വ​യു​ടെ മാത്രമല്ല യേശു​വി​ന്റെ​യും​കൂ​ടെ സാക്ഷി​ക​ളാ​യി​രി​ക്ക​ണ​മാ​യി​രു​ന്നു. മിശി​ഹൈ​ക​രാ​ജ്യ​ത്തി​ലൂ​ടെ യഹോ​വ​യു​ടെ നാമം വിശു​ദ്ധീ​ക​രി​ക്കു​ന്ന​തിൽ യേശു​വി​നു വലി​യൊ​രു പങ്കുണ്ടെന്ന കാര്യം അവർ എല്ലാവ​രെ​യും അറിയി​ക്കേ​ണ്ടി​യി​രു​ന്നു. പുതു​താ​യി ദൈ​വോ​ദ്ദേ​ശ്യ​ത്തി​ന്റെ ഭാഗമാ​യി​ത്തീർന്ന ഒന്നായി​രു​ന്നു ആ മിശി​ഹൈ​ക​രാ​ജ്യം. “സാക്ഷി” (മാർട്ടുസ്‌), “സാക്ഷ്യ​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്നു” (മാർട്ടു​റേഓ), “സമഗ്ര​മാ​യി അറിയി​ക്കു​ന്നു” (ഡിയാ​മാർട്ടു​റോ​മായ്‌) എന്നൊക്കെ പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്ക്‌ പദപ്ര​യോ​ഗ​ങ്ങ​ളും അവയോ​ടു ബന്ധപ്പെട്ട പദങ്ങളും, യോഹ​ന്നാ​ന്റെ സുവി​ശേഷം കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവും അധികം കാണു​ന്നത്‌ ഈ ബൈബിൾപു​സ്‌ത​ക​ത്തി​ലാണ്‌. (യോഹ 1:7-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) ദൈവ​രാ​ജ്യം, യേശു വഹിക്കുന്ന സുപ്ര​ധാ​ന​മായ പങ്ക്‌ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ ദൈ​വോ​ദ്ദേ​ശ്യ​ത്തി​ന്റെ ഭാഗമായ കാര്യങ്ങൾ ഒരു സാക്ഷി​യെന്ന നിലയിൽ സമഗ്ര​മാ​യി മറ്റുള്ള​വരെ അറിയി​ക്കുക എന്നൊരു കേന്ദ്ര​വി​ഷയം പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌ത​ക​ത്തിൽ ഉടനീളം കാണാം. (പ്രവൃ 2:32, 40; 3:15; 4:33; 5:32; 8:25; 10:39; 13:31; 18:5; 20:21, 24; 22:20; 23:11; 26:16; 28:23) യേശു​വി​ന്റെ ജീവിതം, മരണം, പുനരു​ത്ഥാ​നം എന്നിവ​യു​മാ​യി ബന്ധപ്പെട്ട ചില ചരി​ത്ര​വ​സ്‌തു​ത​കൾക്കു ദൃക്‌സാ​ക്ഷി​ക​ളായ ഒന്നാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ലെ ചില ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​കൾ, അക്കാര്യ​ങ്ങൾ യഥാർഥ​ത്തിൽ സംഭവി​ച്ച​താ​ണെന്നു സ്ഥിരീ​ക​രി​ച്ചു​കൊണ്ട്‌ യേശു​വി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ സാക്ഷി പറഞ്ഞു. (പ്രവൃ 1:21, 22; 10:40, 41) പിൽക്കാ​ലത്ത്‌ യേശു​വിൽ വിശ്വ​സി​ച്ച​വ​രാ​കട്ടെ യേശു​വി​ന്റെ ജീവിതം, മരണം, പുനരു​ത്ഥാ​നം എന്നിവ​യു​ടെ പ്രാധാ​ന്യ​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ മറ്റുള്ള​വരെ അറിയി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടാണ്‌ യേശു​വി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ സാക്ഷി പറഞ്ഞത്‌.—പ്രവൃ 22:15; യോഹ 18:37-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

വെള്ളവ​സ്‌ത്രം ധരിച്ച രണ്ടു പുരു​ഷ​ന്മാർ: ഇതു ദൈവ​ദൂ​ത​ന്മാ​രെ​യാ​ണു കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. (ലൂക്ക 24:4, 23 താരത​മ്യം ചെയ്യുക.) പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌ത​ക​ത്തി​ന്റെ മൂലപാ​ഠ​ത്തിൽ “ദൈവ​ദൂ​തൻ” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മായ ആൻഗ​ലൊസ്‌ 21 പ്രാവ​ശ്യം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. അതിൽ ആദ്യ​ത്തേത്‌ പ്രവൃ 5:19-ലാണു കാണു​ന്നത്‌.

വളരെ പ്രകട​മായ വിധത്തിൽ: ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​പ്ര​യോ​ഗം ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ ഒരിടത്ത്‌ മാത്രമേ കാണു​ന്നു​ള്ളൂ. “ശ്രദ്ധി​ച്ചു​നോ​ക്കുക; നിരീ​ക്ഷി​ക്കുക” എന്നൊക്കെ അർഥമുള്ള ഒരു ക്രിയ​യിൽനി​ന്നാണ്‌ അതിന്റെ ഉത്ഭവം. രോഗ​ല​ക്ഷ​ണങ്ങൾ നിരീ​ക്ഷി​ക്കു​ന്ന​തി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചുള്ള വൈദ്യ​ശാ​സ്‌ത്ര​ലേ​ഖ​ന​ങ്ങ​ളിൽ ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രു​ന്ന​താ​യി ചില പണ്ഡിത​ന്മാർ അഭി​പ്രാ​യ​പ്പെ​ടു​ന്നു. ദൈവ​രാ​ജ്യം എല്ലാവ​രു​ടെ​യും ശ്രദ്ധ പിടി​ച്ചു​പ​റ്റുന്ന രീതി​യി​ലാ​യി​രി​ക്കില്ല വരുന്നത്‌ എന്ന സൂചന​യാ​ണു സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ ഈ പദം ഇവിടെ നൽകു​ന്നത്‌.

ആകാശ​ത്തേക്ക്‌: ഈ വാക്യ​ത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവ​ശ്യം കാണുന്ന ഊറാ​നോസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തിന്‌ അക്ഷരാർഥ​ത്തി​ലുള്ള ആകാശ​ത്തെ​യോ ആത്മവ്യ​ക്തി​കൾ വസിക്കുന്ന സ്വർഗ​ത്തെ​യോ കുറി​ക്കാ​നാ​കും.

അതേ വിധത്തിൽത്തന്നെ വരും: “വരുക” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പദം (എർക്കോ​മയി) തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ പലപ്പോ​ഴും വ്യത്യ​സ്‌ത​രീ​തി​ക​ളിൽ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. ചില സന്ദർഭ​ങ്ങ​ളിൽ അതു സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌, മഹാക​ഷ്ട​ത​യു​ടെ സമയത്ത്‌ ന്യായ​വി​ധി പ്രസ്‌താ​വിച്ച്‌ അതു നടപ്പാ​ക്കാൻവേണ്ടി യേശു ഒരു ന്യായാ​ധി​പ​നാ​യി വരുന്ന​തി​നെ​യാണ്‌. (മത്ത 24:30; മർ 13:26; ലൂക്ക 21:27) എന്നാൽ ഇതേ ഗ്രീക്കു​പദം യേശു​വി​നോ​ടുള്ള ബന്ധത്തിൽ മറ്റു സന്ദർഭ​ങ്ങ​ളി​ലും ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. (മത്ത 16:28; 21:5, 9; 23:39; ലൂക്ക 19:38) അതു​കൊണ്ട്‌ ‘വരുക’ എന്ന്‌ ഇവിടെ പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നത്‌ ഏത്‌ അർഥത്തി​ലാ​ണെന്നു സന്ദർഭം നോക്കി​യാ​ണു തീരു​മാ​നി​ക്കേ​ണ്ടത്‌. യേശു സ്വർഗ​ത്തി​ലേക്കു പോയ അതേ “വിധത്തിൽത്തന്നെ” (ഗ്രീക്കിൽ, ട്രോ​പൊസ്‌) മടങ്ങി“വരും” എന്നാണു ദൂതന്മാർ പറഞ്ഞത്‌. ഇവിടെ കാണുന്ന ട്രോ​പൊസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പദം അതേ രൂപ​ത്തെ​യോ ആകൃതി​യെ​യോ ശരീര​ത്തെ​യോ അല്ല, പകരം അതേ വിധ​ത്തെ​യാ​ണു സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌. യേശു എങ്ങനെ​യാ​ണു പോയ​തെന്നു ലോക​ത്തി​ലെ ഭൂരി​ഭാ​ഗം ആളുക​ളും കണ്ടി​ല്ലെന്നു സന്ദർഭം സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. യേശു ഭൂമി വിട്ട്‌, സ്വർഗ​ത്തിൽ പിതാ​വി​ന്റെ അടു​ത്തേക്കു പോയ കാര്യം അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ മാത്രമേ അറിഞ്ഞു​ള്ളൂ. താൻ ‘ദൈവ​രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ’ രാജാ​വാ​യി മടങ്ങി​വ​രു​ന്നത്‌ എല്ലാവർക്കും വ്യക്തമാ​യി തിരി​ച്ച​റി​യാ​വുന്ന വിധത്തി​ലാ​യി​രി​ക്കി​ല്ലെ​ന്നും ശിഷ്യ​ന്മാർ മാത്രമേ അക്കാര്യം അറിയൂ എന്നും യേശു മുമ്പ്‌ സൂചി​പ്പി​ച്ചി​രു​ന്നു. (ലൂക്ക 17:20; പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) എന്നാൽ വെളി 1:7-ൽ “വരുന്നു” എന്നു പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നതു മറ്റൊരു അർഥത്തി​ലാണ്‌. ആ സന്ദർഭ​ത്തിൽ “എല്ലാ കണ്ണുക​ളും യേശു​വി​നെ കാണും.” (വെളി 1:7) അതു​കൊണ്ട്‌ പ്രവൃ 1:11-ൽ “വരും” എന്നു പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നതു സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ യേശു തന്റെ സാന്നി​ധ്യ​ത്തി​ന്റെ ആരംഭ​ത്തിൽ രാജ്യാ​ധി​കാ​ര​ത്തോ​ടെ അദൃശ്യ​നാ​യി വരുന്ന​തി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചാണ്‌.—മത്ത 24:3.

ഒരു ശബത്തു​ദി​വ​സത്തെ വഴിദൂ​രം: അതായത്‌, ശബത്തു​ദി​വസം ഒരു ഇസ്രാ​യേ​ല്യ​നു യാത്ര ചെയ്യാൻ അനുവ​ദി​ച്ചി​രുന്ന ദൂരം. ഒലിവു​മ​ല​യും യരുശ​ലേം നഗരവും തമ്മിലുള്ള ദൂരവു​മാ​യി ബന്ധപ്പെ​ടു​ത്തി​യാണ്‌ ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. ശബത്തിൽ യാത്ര ചെയ്യു​ന്ന​തി​നു ദൈവ​നി​യമം നിയ​ന്ത്രണം വെച്ചി​രു​ന്നെ​ങ്കി​ലും അന്നേ ദിവസം യാത്ര ചെയ്യാ​വുന്ന ദൂര​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചൊ​ന്നും അതിൽ പറഞ്ഞി​രു​ന്നില്ല. (പുറ 16:29) പക്ഷേ കാലം കടന്നു​പോ​യ​പ്പോൾ, ശബത്തു​ദി​വസം ഒരു ജൂതനു യാത്ര ചെയ്യാ​വുന്ന ദൂരം ഏതാണ്ട്‌ 2,000 മുഴമാ​ണെന്നു (890 മീ; 2,920 അടി) റബ്ബിമാർ നിശ്ചയി​ച്ച​താ​യി ലിഖി​തങ്ങൾ സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. ‘നഗരത്തി​നു വെളി​യിൽ 2,000 മുഴം അളന്ന്‌ വേർതി​രി​ക്കണം’ (സംഖ 35:5) എന്നും ‘ഉടമ്പടി​പ്പെ​ട്ട​ക​ത്തിൽനിന്ന്‌’ ഇസ്രാ​യേ​ല്യർ 2,000 മുഴം അകലം പാലി​ക്കണം (യോശ 3:3, 4) എന്നും ഉള്ള തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​നിർദേ​ശ​ങ്ങ​ളാ​യി​രു​ന്നു അവരുടെ ആ വ്യാഖ്യാ​ന​ത്തിന്‌ അടിസ്ഥാ​നം. ശബത്തു​ദി​വസം വിശു​ദ്ധ​കൂ​ടാ​ര​ത്തിൽ ആരാധന നടത്തു​ന്ന​തിന്‌ ഒരു ഇസ്രാ​യേ​ല്യ​നു കുറഞ്ഞത്‌ അത്രയും ദൂരം യാത്ര ചെയ്യാൻ അനുവാ​ദ​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്ന​ല്ലോ എന്നതാ​യി​രു​ന്നു റബ്ബിമാ​രു​ടെ വാദം. (സംഖ 28:9, 10) ഒലിവു​മ​ല​യും യരുശ​ലേ​മും തമ്മിലുള്ള അകലം 925 മീ. (3,034 അടി) ആണെന്ന്‌ ഒരിട​ത്തും 1,110 മീ. (3,640 അടി) ആണെന്നു മറ്റൊ​രി​ട​ത്തും ജോസീ​ഫസ്‌ പറഞ്ഞി​ട്ടുണ്ട്‌. എവി​ടെ​നിന്ന്‌ അളന്നു എന്നതാ​യി​രി​ക്കാം ഈ വ്യത്യാ​സ​ത്തി​ന്റെ കാരണം. കൃത്യ​മായ അകലം ഇതിൽ ഏതായാ​ലും, ഒരു ശബത്തു​ദി​വ​സത്തെ വഴിദൂ​ര​മാ​യി റബ്ബിമാർ കണക്കാ​ക്കി​യി​രുന്ന ദൂരവു​മാ​യി ഇവയ്‌ക്കു വലിയ വ്യത്യാ​സ​മില്ല. ലൂക്കോ​സി​ന്റെ വിവരണം ഇതുമാ​യി യോജി​ക്കു​ക​യും ചെയ്യുന്നു.

തീക്ഷ്‌ണ​ത​യുള്ള: അപ്പോ​സ്‌ത​ല​നായ ശിമോ​നെ, അപ്പോ​സ്‌ത​ല​നായ ശിമോൻ പത്രോ​സിൽനിന്ന്‌ വേർതി​രി​ച്ചു​കാ​ണി​ക്കുന്ന ഒരു വിശേ​ഷണം. (ലൂക്ക 6:14, 15) ഈ വാക്യ​ത്തി​ലും ലൂക്ക 6:15-ലും കാണുന്ന സെലോ​റ്റേസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​നു “തീവ്ര​നി​ല​പാ​ടു​കാ​രൻ; ഉത്സാഹി” എന്നൊ​ക്കെ​യാണ്‌ അർഥം. മത്ത 10:4; മർ 3:18 എന്നീ വാക്യ​ങ്ങ​ളി​ലെ വിവര​ണ​ത്തിൽ കാണുന്ന ‘കനാ​നേയൻ’ (ഒരു എബ്രായ അല്ലെങ്കിൽ അരമായ പദത്തിൽനിന്ന്‌ ഉത്ഭവി​ച്ചത്‌.) എന്ന പദത്തി​നും “തീവ്ര​നി​ല​പാ​ടു​കാ​രൻ; ഉത്സാഹി” എന്നുത​ന്നെ​യാണ്‌ അർഥം. മുമ്പ്‌ ശിമോൻ, റോമാ​ക്കാ​രെ എതിർത്തി​രുന്ന തീവ്ര​നി​ല​പാ​ടു​കാ​രായ ഒരു ജൂതവി​ഭാ​ഗ​ത്തിൽപ്പെട്ട ആളായി​രി​ക്കാൻ സാധ്യ​ത​യു​ണ്ടെ​ങ്കി​ലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീക്ഷ്‌ണ​ത​യും ഉത്സാഹ​വും കാരണ​മാ​യി​രി​ക്കാം ഇങ്ങനെ​യൊ​രു പേര്‌ കിട്ടി​യത്‌.

സഹോദരന്മാർ: അഡെൽഫോസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പദം ബൈബി​ളിൽ ആത്മീയ​ബ​ന്ധത്തെ കുറി​ക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. എന്നാൽ ഇവിടെ അതു യേശു​വി​ന്റെ അർധസഹോദരന്മാരെ, യോ​സേ​ഫി​ന്റെ​യും മറിയ​യു​ടെ​യും ഇളയ ആൺമക്കളെ, ആണ്‌ കുറിക്കുന്നത്‌. യേശു ജനിച്ച​ശേ​ഷ​വും മറിയ ഒരു കന്യക​യാ​യി​ത്തന്നെ തുടർന്നു എന്നു വിശ്വ​സി​ക്കു​ന്നവർ വാദിക്കുന്നത്‌, ഈ വാക്യ​ത്തി​ലെ അഡെൽഫോസ്‌ എന്ന പദം കുറി​ക്കു​ന്നതു യേശു​വി​ന്റെ മാതാ​പി​താ​ക്ക​ളു​ടെ സഹോദരപുത്രന്മാരെയാണെന്നാണ്‌. എന്നാൽ മാതാ​പി​താ​ക്ക​ളു​ടെ സഹോ​ദ​രീ​സ​ഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രു​ടെ പുത്ര​ന്മാ​രെ കുറി​ക്കാൻ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ വേറൊ​രു പദമാണ്‌ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്‌. (കൊലോ 4:10-ലെ അനപ്‌സി​യോസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കുപദം.) ഇനി, “പൗലോ​സി​ന്റെ പെങ്ങളു​ടെ മകൻ” എന്നു പറയു​ന്നി​ടത്ത്‌ മറ്റൊരു ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മാണ്‌ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്‌. (പ്രവൃ 23:16) കൂടാതെ, ലൂക്ക 21:16-ൽ അഡെൽഫോസ്‌ (“സഹോ​ദ​രങ്ങൾ”), സിജെ​നെസ്‌ (“ബന്ധുക്കൾ”) എന്നീ രണ്ടു ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും ബഹുവ​ച​ന​രൂ​പങ്ങൾ കാണുന്നു. ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ കുടും​ബ​ബ​ന്ധ​ങ്ങളെ സൂചി​പ്പി​ക്കുന്ന പദങ്ങൾ വളരെ വിവേചനയോടെ, ശ്രദ്ധാ​പൂർവ​മാണ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തെന്ന്‌ ഈ ഉദാഹ​ര​ണങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു.

യേശു​വി​ന്റെ സഹോ​ദ​ര​ന്മാർ: അതായത്‌, യേശു​വി​ന്റെ അർധസ​ഹോ​ദ​ര​ന്മാർ. നാലു സുവി​ശേ​ഷ​ങ്ങ​ളി​ലും അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളി​ലും പൗലോ​സി​ന്റെ രണ്ടു കത്തുക​ളി​ലും ‘കർത്താ​വി​ന്റെ സഹോ​ദ​ര​ന്മാർ,’ ‘കർത്താ​വി​ന്റെ സഹോ​ദരൻ,’ ‘ഇയാളു​ടെ (യേശു​വി​ന്റെ) സഹോ​ദ​ര​ന്മാർ,’ ‘ഇയാളു​ടെ (യേശു​വി​ന്റെ) സഹോ​ദ​രി​മാർ’ എന്നൊ​ക്കെ​യുള്ള പദപ്ര​യോ​ഗ​ങ്ങ​ളും യാക്കോബ്‌, യോ​സേഫ്‌, ശിമോൻ, യൂദാസ്‌ എന്നിങ്ങനെ യേശു​വി​ന്റെ നാലു ‘സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രു​ടെ’ പേരു​ക​ളും കാണാം. (1കൊ 9:5; ഗല 1:19; മത്ത 12:46; 13:55, 56; മർ 3:31; ലൂക്ക 8:19; യോഹ 2:12) യേശു​വി​ന്റെ അത്ഭുത​ക​ര​മായ ജനനത്തി​നു ശേഷമാണ്‌ ഈ കൂടപ്പി​റ​പ്പു​ക​ളെ​ല്ലാം ജനിക്കു​ന്നത്‌. യേശു​വി​നു കുറഞ്ഞതു നാലു സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രും രണ്ടു സഹോ​ദ​രി​മാ​രും ഉണ്ടായി​രു​ന്നെ​ന്നും അവരെ​ല്ലാം യോ​സേ​ഫി​നും മറിയ​യ്‌ക്കും സ്വാഭാ​വി​ക​മാ​യി ജനിച്ച മക്കളാ​ണെ​ന്നും ഉള്ളതിന്റെ തെളിവ്‌ മിക്ക ബൈബിൾ പണ്ഡിത​ന്മാ​രും അംഗീ​ക​രി​ക്കു​ന്നുണ്ട്‌.—മത്ത 13:55-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

സഹോദരന്മാർ: അഡെൽഫോസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പദം ബൈബി​ളിൽ ആത്മീയ​ബ​ന്ധത്തെ കുറി​ക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. എന്നാൽ ഇവിടെ അതു യേശു​വി​ന്റെ അർധസഹോദരന്മാരെ, യോ​സേ​ഫി​ന്റെ​യും മറിയ​യു​ടെ​യും ഇളയ ആൺമക്കളെ, ആണ്‌ കുറിക്കുന്നത്‌. യേശു ജനിച്ച​ശേ​ഷ​വും മറിയ ഒരു കന്യക​യാ​യി​ത്തന്നെ തുടർന്നു എന്നു വിശ്വ​സി​ക്കു​ന്നവർ വാദിക്കുന്നത്‌, ഈ വാക്യ​ത്തി​ലെ അഡെൽഫോസ്‌ എന്ന പദം കുറി​ക്കു​ന്നതു യേശു​വി​ന്റെ മാതാ​പി​താ​ക്ക​ളു​ടെ സഹോദരപുത്രന്മാരെയാണെന്നാണ്‌. എന്നാൽ മാതാ​പി​താ​ക്ക​ളു​ടെ സഹോ​ദ​രീ​സ​ഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രു​ടെ പുത്ര​ന്മാ​രെ കുറി​ക്കാൻ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ വേറൊ​രു പദമാണ്‌ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്‌. (കൊലോ 4:10-ലെ അനപ്‌സി​യോസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കുപദം.) ഇനി, “പൗലോ​സി​ന്റെ പെങ്ങളു​ടെ മകൻ” എന്നു പറയു​ന്നി​ടത്ത്‌ മറ്റൊരു ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മാണ്‌ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്‌. (പ്രവൃ 23:16) കൂടാതെ, ലൂക്ക 21:16-ൽ അഡെൽഫോസ്‌ (“സഹോ​ദ​രങ്ങൾ”), സിജെ​നെസ്‌ (“ബന്ധുക്കൾ”) എന്നീ രണ്ടു ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും ബഹുവ​ച​ന​രൂ​പങ്ങൾ കാണുന്നു. ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ കുടും​ബ​ബ​ന്ധ​ങ്ങളെ സൂചി​പ്പി​ക്കുന്ന പദങ്ങൾ വളരെ വിവേചനയോടെ, ശ്രദ്ധാ​പൂർവ​മാണ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തെന്ന്‌ ഈ ഉദാഹ​ര​ണങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു.

യേശു​വി​ന്റെ സഹോ​ദ​ര​ന്മാർ: അതായത്‌, യേശു​വി​ന്റെ അർധസ​ഹോ​ദ​ര​ന്മാർ. നാലു സുവി​ശേ​ഷ​ങ്ങ​ളി​ലും അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളി​ലും പൗലോ​സി​ന്റെ രണ്ടു കത്തുക​ളി​ലും ‘കർത്താ​വി​ന്റെ സഹോ​ദ​ര​ന്മാർ,’ ‘കർത്താ​വി​ന്റെ സഹോ​ദരൻ,’ ‘ഇയാളു​ടെ (യേശു​വി​ന്റെ) സഹോ​ദ​ര​ന്മാർ,’ ‘ഇയാളു​ടെ (യേശു​വി​ന്റെ) സഹോ​ദ​രി​മാർ’ എന്നൊ​ക്കെ​യുള്ള പദപ്ര​യോ​ഗ​ങ്ങ​ളും യാക്കോബ്‌, യോ​സേഫ്‌, ശിമോൻ, യൂദാസ്‌ എന്നിങ്ങനെ യേശു​വി​ന്റെ നാലു ‘സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രു​ടെ’ പേരു​ക​ളും കാണാം. (1കൊ 9:5; ഗല 1:19; മത്ത 12:46; 13:55, 56; മർ 3:31; ലൂക്ക 8:19; യോഹ 2:12) യേശു​വി​ന്റെ അത്ഭുത​ക​ര​മായ ജനനത്തി​നു ശേഷമാണ്‌ ഈ കൂടപ്പി​റ​പ്പു​ക​ളെ​ല്ലാം ജനിക്കു​ന്നത്‌. യേശു​വി​നു കുറഞ്ഞതു നാലു സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രും രണ്ടു സഹോ​ദ​രി​മാ​രും ഉണ്ടായി​രു​ന്നെ​ന്നും അവരെ​ല്ലാം യോ​സേ​ഫി​നും മറിയ​യ്‌ക്കും സ്വാഭാ​വി​ക​മാ​യി ജനിച്ച മക്കളാ​ണെ​ന്നും ഉള്ളതിന്റെ തെളിവ്‌ മിക്ക ബൈബിൾ പണ്ഡിത​ന്മാ​രും അംഗീ​ക​രി​ക്കു​ന്നുണ്ട്‌.—മത്ത 13:55-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

സഹോ​ദ​ര​ന്മാർ: ബൈബി​ളിൽ ചില​പ്പോ​ഴൊ​ക്കെ ക്രിസ്‌തീയ വിശ്വാ​സ​ത്തിൽപ്പെട്ട പുരു​ഷനെ ‘സഹോ​ദരൻ’ എന്നും സ്‌ത്രീ​യെ “സഹോ​ദരി” എന്നും വിളി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. (1കൊ 7:14, 15) മറ്റു ചില​പ്പോൾ ഇവിടെ കാണു​ന്ന​തു​പോ​ലെ പുരു​ഷ​ന്മാ​രെ​യും സ്‌ത്രീ​ക​ളെ​യും കുറി​ക്കാൻ ‘സഹോ​ദ​ര​ന്മാർ’ എന്ന പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​താ​യി കാണാം. (പ്രവൃ 1:13, 14) “സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രേ” എന്ന സംബോ​ധന പുരു​ഷ​ന്മാ​രെ ഉദ്ദേശിച്ച്‌ മാത്രമല്ല പുരു​ഷ​ന്മാ​രും സ്‌ത്രീ​ക​ളും അടങ്ങുന്ന കൂട്ടത്തെ കുറി​ക്കാൻ പൊതു​വേ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രു​ന്നു. (റോമ 15:30; 1കൊ 1:11) ബൈബി​ളി​ലെ ദൈവ​പ്ര​ചോ​ദി​ത​മാ​യി എഴുതിയ കത്തുക​ളിൽ മിക്കതി​ലും ഇതേ അർഥത്തി​ലാണ്‌ ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. എന്നാൽ തൊട്ടു​മു​മ്പുള്ള വാക്യ​ത്തിൽ (പ്രവൃ 1:14) അഡെൽഫോസ്‌ എന്നതിന്റെ ബഹുവ​ച​ന​രൂ​പം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌, യേശു​വി​ന്റെ അർധസ​ഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രെ, അതായത്‌ യോ​സേ​ഫി​ന്റെ​യും മറിയ​യു​ടെ​യും ഇളയ ആൺമക്കളെ, കുറി​ക്കാ​നാണ്‌.—മത്ത 13:55; പ്രവൃ 1:14 എന്നിവ​യു​ടെ പഠനക്കു​റി​പ്പു​കൾ കാണുക.

പേരു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു: അക്ഷ. “പേരു​ക​ളു​ടെ കൂട്ടമു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു.” ഈ വാക്യ​ത്തിൽ ‘പേര്‌’ എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പദം (ഓനൊമ) ആളുക​ളെ​യാ​ണു കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. വെളി 3:4-ന്റെ അടിക്കു​റി​പ്പിൽ ആ പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തും ഇതേ അർഥത്തിൽത്ത​ന്നെ​യാണ്‌.

സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രേ: അക്ഷ. “പുരു​ഷ​ന്മാ​രേ, സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രേ.” മുൻവാ​ക്യ​ത്തി​ലേ​തിൽനിന്ന്‌ വ്യത്യ​സ്‌ത​മാ​യി ഇവിടെ “സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രേ” എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗം “പുരു​ഷ​ന്മാർ; ആണുങ്ങൾ” എന്നതി​നുള്ള ഗ്രീക്ക്‌ പദപ്ര​യോ​ഗ​ത്തോ​ടൊ​പ്പ​മാ​ണു (അനേർ) മൂലപാ​ഠ​ത്തിൽ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. ഈ വാക്യ​ത്തിൽ പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നതു യൂദാസ്‌ ഈസ്‌ക​ര്യോ​ത്തി​നു പകരം അപ്പോ​സ്‌ത​ല​നാ​യി ആരെ തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ക്കണം എന്നു തീരു​മാ​നി​ക്കുന്ന സന്ദർഭ​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചാണ്‌. അതു​കൊ​ണ്ടു​തന്നെ മൂലഭാ​ഷ​യിൽ ഈ പദപ്ര​യോ​ഗം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നതു സഭയിലെ പുരു​ഷ​ന്മാ​രെ മാത്രം അഭിസം​ബോ​ധന ചെയ്യാ​നാ​യി​രി​ക്കണം.

തലകീ​ഴാ​യി താഴേക്കു വീണു, ശരീരം പിളർന്നു: യൂദാ​സി​ന്റെ മരണ​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചുള്ള മത്തായി​യു​ടെ വിവര​ണ​ത്തിൽ കാണു​ന്നതു യൂദാസ്‌ “തൂങ്ങി​മ​രി​ച്ചു” എന്നാണ്‌. അയാൾ ആത്മഹത്യ ചെയ്‌തത്‌ എങ്ങനെ​യാണ്‌ എന്നാണു മത്തായി വിവരി​ക്കു​ന്നത്‌. (മത്ത 27:5) എന്നാൽ ലൂക്കോ​സി​ന്റെ ഈ വിവര​ണ​ത്തിൽ കാണു​ന്നത്‌, യൂദാ​സിന്‌ അവസാനം എന്തു സംഭവി​ച്ചു എന്നാണ്‌. ഈ രണ്ടു വിവര​ണ​ങ്ങ​ളും കൂട്ടി​വാ​യി​ക്കു​മ്പോൾ നമുക്കു കിട്ടുന്ന ചിത്രം ഇതാണ്‌: സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ യൂദാസ്‌ കീഴ്‌ക്കാ​ന്തൂ​ക്കായ ഒരു പാറയു​ടെ മുകളി​ലുള്ള ഒരു സ്ഥലത്ത്‌ കെട്ടി​ത്തൂ​ങ്ങി. പിന്നീട്‌ ആ കയറ്‌ പൊട്ടു​ക​യോ മരക്കമ്പ്‌ ഒടിയു​ക​യോ ചെയ്‌ത​പ്പോൾ അയാളു​ടെ ശരീരം താഴെ​യുള്ള പാറ​ക്കെ​ട്ടിൽ വീണ്‌ പിളർന്നു​പോ​യി. യരുശ​ലേ​മി​ന്റെ പരിസ​ര​പ്ര​ദേ​ശത്തെ ഭൂപ്ര​കൃ​തി​യും ഇങ്ങനെ​യൊ​രു നിഗമ​നത്തെ ശരി​വെ​ക്കു​ന്നു. കാരണം കുത്തനെ ഉയർന്നു​നിൽക്കുന്ന പാറ​ക്കെ​ട്ടു​ക​ളുള്ള ഒരു പ്രദേ​ശ​മാണ്‌ അത്‌.

മേൽവി​ചാ​ര​ക​ന്മാർ: “മേൽവി​ചാ​രകൻ” എന്ന്‌ അർഥമുള്ള എപീസ്‌കൊ​പൊസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തിന്‌, “ജാഗ്ര​ത​യോ​ടെ ശ്രദ്ധി​ക്കുക” (എബ്ര 12:15-ൽ “ഉറപ്പു വരുത്തുക” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നു.) എന്ന്‌ അർഥമുള്ള എപീസ്‌കൊ​പെ​യോ എന്ന ക്രിയ​യു​മാ​യും എപീസ്‌കൊ​പെ എന്ന നാമവു​മാ​യും ബന്ധമുണ്ട്‌. എപീസ്‌കൊ​പെ എന്ന നാമപ​ദ​ത്തി​ന്റെ അർഥം “പരി​ശോ​ധന” (ലൂക്ക 19:44; 1പത്ര 2:12), ‘മേൽവി​ചാ​ര​ക​നാ​യി​രി​ക്കൽ’ (1തിമ 3:1), “മേൽവി​ചാ​ര​ക​സ്ഥാ​നം” (പ്രവൃ 1:20) എന്നൊ​ക്കെ​യാണ്‌. അതിൽനിന്ന്‌ ഒരു മേൽവി​ചാ​രകൻ സഭാം​ഗ​ങ്ങളെ സന്ദർശിച്ച്‌, കാര്യങ്ങൾ പരി​ശോ​ധിച്ച്‌, അവർക്കു നിർദേ​ശങ്ങൾ നൽകി​യി​രുന്ന വ്യക്തി​യാ​ണെന്നു മനസ്സി​ലാ​ക്കാം. “സംരക്ഷ​ണ​മേ​കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തിൽ മേൽനോ​ട്ടം വഹിക്കുക” എന്നാണ്‌ ഈ ഗ്രീക്കു​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ അടിസ്ഥാ​നാർഥം. സഹവി​ശ്വാ​സി​കൾക്ക്‌ ആത്മീയ​സ​ഹാ​യം നൽകാ​നുള്ള ഉത്തരവാ​ദി​ത്വം ക്രിസ്‌തീ​യ​സ​ഭ​യി​ലെ മേൽവി​ചാ​ര​ക​ന്മാർക്കുണ്ട്‌. എഫെ​സൊസ്‌ സഭയിലെ ‘മൂപ്പന്മാ​രോ​ടു’ സംസാ​രിച്ച ഈ സന്ദർഭ​ത്തിൽ പൗലോസ്‌ ‘മേൽവി​ചാ​ര​ക​ന്മാർ’ എന്ന പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​താ​യി കാണാം. (പ്രവൃ 20:17) ഇനി, പൗലോസ്‌ തീത്തോ​സിന്‌ എഴുതിയ കത്തിൽ, ക്രിസ്‌തീ​യ​സ​ഭ​യി​ലെ മൂപ്പന്മാർക്കു വേണ്ട യോഗ്യ​ത​ക​ളെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പറയു​മ്പോ​ഴും “മേൽവി​ചാ​രകൻ” എന്ന പദം ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടുണ്ട്‌. (തീത്ത 1:5, 7) അതു​കൊണ്ട്‌, ഈ രണ്ടു പദങ്ങളും ഒരേ സ്ഥാന​ത്തെ​യാ​ണു കുറി​ക്കു​ന്ന​തെന്നു നമുക്കു മനസ്സി​ലാ​ക്കാം. പ്രെസ്‌ബൂ​റ്റെ​റൊസ്‌ (“മൂപ്പൻ”) എന്ന പദം നിയമി​ത​സ്ഥാ​ന​ങ്ങ​ളി​ലു​ള്ള​വ​രു​ടെ മികച്ച ആത്മീയ​ഗു​ണ​ങ്ങൾക്ക്‌ ഊന്നൽ നൽകു​മ്പോൾ എപീസ്‌കൊ​പൊസ്‌ (“മേൽവി​ചാ​രകൻ”) എന്ന പദം നിയമി​ത​സ്ഥാ​ന​ങ്ങ​ളി​ലു​ള്ള​വ​രു​ടെ ഉത്തരവാ​ദി​ത്വ​ങ്ങൾക്കാണ്‌ ഊന്നൽ നൽകു​ന്നത്‌. എഫെ​സൊസ്‌ സഭയിൽ ഒന്നില​ധി​കം മേൽവി​ചാ​ര​ക​ന്മാ​രു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നെന്ന്‌, അവിടത്തെ മൂപ്പന്മാ​രു​മാ​യി പൗലോസ്‌ നടത്തിയ കൂടി​ക്കാ​ഴ്‌ച​യെ​ക്കു​റി​ച്ചുള്ള ഈ വിവര​ണ​ത്തിൽനിന്ന്‌ മനസ്സി​ലാ​ക്കാം. ഓരോ സഭയി​ലെ​യും മൂപ്പന്മാ​രു​ടെ എണ്ണത്തിന്‌ ഒരു നിശ്ചി​ത​പ​രി​ധി​യൊ​ന്നും വെച്ചി​രു​ന്നില്ല. ആത്മീയ​പ​ക്വ​ത​യു​ള്ള​വ​രാ​യി യോഗ്യത നേടുന്ന എല്ലാ പുരു​ഷ​ന്മാർക്കും മൂപ്പന്മാ​രാ​യി സേവി​ക്കാ​മാ​യി​രു​ന്നു. ഇനി, ഫിലി​പ്പി​യി​ലെ ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​കൾക്കു കത്ത്‌ എഴുതി​യ​പ്പോ​ഴും പൗലോസ്‌ ‘മേൽവി​ചാ​ര​ക​ന്മാർ’ എന്ന പദപ്ര​യോ​ഗം ഉപയോ​ഗി​ച്ചു. (ഫിലി 1:1) അതു സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌, ആ സഭയുടെ കാര്യ​ങ്ങൾക്കു മേൽനോ​ട്ടം വഹിക്കാൻ മൂപ്പന്മാ​രു​ടെ ഒരു സംഘമു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നെ​ന്നാണ്‌.—പ്രവൃ 1:20-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

അവന്റെ മേൽവി​ചാ​ര​ക​സ്ഥാ​നം: അഥവാ “മേൽവി​ചാ​ര​ക​നാ​യുള്ള അവന്റെ നിയമനം.” എപീസ്‌കൊ​പെ എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മാണ്‌ ഇവിടെ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. “മേൽവി​ചാ​രകൻ” എന്നതിന്റെ ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മായ എപീസ്‌കൊ​പൊസ്‌ എന്ന നാമപ​ദ​ത്തോ​ടും എബ്ര 12:15-ൽ “ഉറപ്പു വരുത്തുക” എന്നു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന എപീസ്‌കൊ​പെ​യോ എന്ന ഗ്രീക്ക്‌ ക്രിയാ​പ​ദ​ത്തോ​ടും ബന്ധമുള്ള ഒരു പദമാണ്‌ ഇത്‌. അവിശ്വ​സ്‌ത​നാ​യി​ത്തീർന്ന യൂദാ​സി​ന്റെ സ്ഥാന​ത്തേക്കു മറ്റൊ​രാൾ വരണമെന്ന തന്റെ നിർദേ​ശത്തെ പിന്തു​ണ​യ്‌ക്കാൻ പത്രോസ്‌ ഇവിടെ സങ്ക 109:8-ൽനിന്ന്‌ ഉദ്ധരി​ക്കു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. ആ തിരു​വെ​ഴു​ത്തി​ന്റെ എബ്രാ​യ​പാ​ഠ​ത്തിൽ കാണു​ന്നതു പെക്യു​ഡാ എന്ന വാക്കാണ്‌. ആ പദത്തെ “മേൽവി​ചാ​ര​ക​സ്ഥാ​നം; മേൽവി​ചാ​രണ; മേൽവി​ചാ​ര​ക​ന്മാർ” എന്നൊക്കെ തർജമ ചെയ്യാ​നാ​കും. (സംഖ 4:16; യശ 60:17) സങ്ക 109:8-ന്റെ സെപ്‌റ്റു​വ​ജിന്റ്‌ പരിഭാ​ഷ​യിൽ (108:8, LXX) ആ എബ്രാ​യ​പ​ദ​ത്തി​ന്റെ സ്ഥാനത്ത്‌, പ്രവൃ 1:20-ൽ ലൂക്കോസ്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന അതേ ഗ്രീക്കു​പദം കാണാം. ദൈവ​പ്ര​ചോ​ദി​ത​നാ​യി പത്രോസ്‌ നടത്തിയ ഈ പ്രസ്‌താ​വ​ന​യിൽനിന്ന്‌, ഓരോ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​നും മേൽവി​ചാ​രകൻ എന്ന സ്ഥാനം, അഥവാ നിയമനം, ഉണ്ടായി​രു​ന്നെന്നു വ്യക്തമാണ്‌. അവരെ യേശു നേരിട്ട്‌ നിയമി​ക്കു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. (മർ 3:14) അതു​കൊ​ണ്ടു​തന്നെ എ.ഡി. 33-ലെ പെന്തി​ക്കോ​സ്‌തിൽ ക്രിസ്‌തീ​യസഭ സ്ഥാപി​ത​മാ​യ​പ്പോൾ അതിനു 12 മേൽവി​ചാ​ര​ക​ന്മാ​രാണ്‌ ഉണ്ടായി​രു​ന്നത്‌. ആ ഒരൊറ്റ ദിവസം​കൊണ്ട്‌ സഭയുടെ അംഗസം​ഖ്യ ഏതാണ്ട്‌ 120-ൽനിന്ന്‌ 3,000-ത്തോളം ആയി ഉയർന്നു. (പ്രവൃ 1:15; 2:41) അനുദി​നം വളർന്നു​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കുന്ന സഭയെ പരിപാ​ലി​ക്കു​ന്ന​തി​നു​വേണ്ടി തുടർന്ന്‌ മറ്റുള്ള​വ​രെ​യും മേൽവി​ചാ​ര​ക​ന്മാ​രാ​യി നിയമി​ച്ചു. എങ്കിലും അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ മേൽവി​ചാ​ര​ക​സ്ഥാ​ന​ത്തിന്‌ അപ്പോ​ഴും ഒരു പ്രത്യേ​ക​ത​യു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. കാരണം ഭാവി​യിൽ പുതിയ യരുശ​ലേ​മി​ന്റെ ‘12 അടിസ്ഥാ​ന​ശി​ല​ക​ളാ​കേ​ണ്ടത്‌’ ഈ 12 അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രാ​യി​രി​ക്കണം എന്നതാ​യി​രു​ന്നു സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ യഹോ​വ​യു​ടെ ഉദ്ദേശ്യം.—വെളി 21:14; പ്രവൃ 20:28-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

യേശു ഞങ്ങൾക്കി​ട​യിൽ പ്രവർത്തി​ച്ചു: അക്ഷ. “ഞങ്ങൾക്കി​ട​യിൽ പോകു​ക​യും വരുക​യും ചെയ്‌തു.” ഇതൊരു സെമി​റ്റിക്ക്‌ ഭാഷാ​ശൈ​ലി​യാണ്‌. മറ്റ്‌ ആളുക​ളോ​ടൊ​പ്പം അനുദി​ന​ജീ​വി​ത​ത്തി​ലെ ഓരോ​രോ പ്രവർത്ത​ന​ങ്ങ​ളിൽ ഏർപ്പെ​ടു​ന്ന​തി​നെ​യാണ്‌ ഇതു കുറി​ക്കു​ന്നത്‌. “ഞങ്ങൾക്കി​ട​യിൽ താമസി​ച്ചു” എന്നും ഇതു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്താം.—ആവ 28:6, 19; സങ്ക 121:8, അടിക്കു​റിപ്പ്‌ എന്നിവ താരത​മ്യം ചെയ്യുക.

മത്ഥിയാസ്‌: മത്ഥ്യാസ്‌ എന്ന ഗ്രീക്കു​പേര്‌ മത്ഥഥ്യാസ്‌ എന്നതിന്റെ ഒരു ഹ്രസ്വ​രൂ​പ​മാ​യി​രി​ക്കാം. “യഹോ​വ​യു​ടെ സമ്മാനം” എന്ന്‌ അർഥമുള്ള “മത്ഥിഥ്യ” (1ദിന 15:18) എന്ന എബ്രാ​യ​പേ​രിൽനിന്ന്‌ വന്നിട്ടു​ള്ള​താണ്‌ ഇത്‌. യേശു​വി​ന്റെ മൂന്നര​വർഷ​ക്കാ​ലത്തെ ശുശ്രൂ​ഷ​യിൽ ഉടനീളം മത്ഥിയാസ്‌ ക്രിസ്‌തു​വി​ന്റെ അനുഗാ​മി​യാ​യി ഉണ്ടായി​രു​ന്നെന്നു പത്രോ​സി​ന്റെ വാക്കുകൾ സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. (പ്രവൃ 1:21, 22) അദ്ദേഹം അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​മാ​യി വളരെ അടുത്ത്‌ പ്രവർത്തിച്ച ആളും സർവസാ​ധ്യ​ത​യു​മ​നു​സ​രിച്ച്‌, യേശു പ്രസം​ഗ​പ്ര​വർത്ത​ന​ത്തി​നാ​യി അയച്ച 70 ശിഷ്യ​ന്മാ​രിൽ ഒരാളും ആയിരു​ന്നു. (ലൂക്ക 10:1) മത്ഥിയാ​സി​നെ തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ത്ത​ശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ‘11 അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ​കൂ​ടെ കൂട്ടി​യ​താ​യി’ തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​കൾ പറയുന്നു. (പ്രവൃ 1:26) തുടർന്ന​ങ്ങോട്ട്‌ പ്രവൃ​ത്തി​ക​ളു​ടെ പുസ്‌ത​ക​ത്തിൽ, “അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ” എന്നോ “12 അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ” എന്നോ പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നതു മത്ഥിയാ​സി​നെ​യും​കൂ​ടെ ഉൾപ്പെ​ടു​ത്തി​യാണ്‌.—പ്രവൃ 2:37, 43; 4:33, 37; 5:12, 29; 6:2, 6; 8:1, 14.

എല്ലാവ​രു​ടെ​യും ഹൃദയ​ങ്ങളെ അറിയുന്ന: ദൈവ​മായ യഹോ​വ​യ്‌ക്കു ഹൃദയം വായി​ക്കാൻ കഴിവു​ള്ള​താ​യി എബ്രാ​യ​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ പലയി​ട​ത്തും പറഞ്ഞി​ട്ടുണ്ട്‌. (ആവ 8:2; 1ശമു 16:7; 1രാജ 8:39; 1ദിന 28:9; സങ്ക 44:21; യിര 11:20; 17:10) അതു​കൊ​ണ്ടു​തന്നെ എബ്രാ​യ​ഭാ​ഷ​ക്കാ​രായ ആ ജൂതന്മാർ ദൈവ​ത്തോ​ടു പ്രാർഥിച്ച ഈ സന്ദർഭ​ത്തിൽ സ്വാഭാ​വി​ക​മാ​യും ദൈവ​ത്തി​ന്റെ പേര്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​ട്ടു​ണ്ടാ​കണം. ഈ വാക്യ​ത്തിൽ “ഹൃദയ​ങ്ങളെ അറിയുന്ന” എന്നു പരിഭാഷ ചെയ്‌തി​രി​ക്കു​ന്നതു കാർഡി​യോ​ഗ്നോ​സ്റ്റിസ്‌ (അക്ഷ. “ഹൃദയ​ങ്ങളെ അറിയു​ന്നവൻ”) എന്ന ഗ്രീക്കു​പ​ദ​മാണ്‌. ഇവി​ടെ​യും പ്രവൃ 15:8-ലും മാത്രമേ ഈ പദം കാണു​ന്നു​ള്ളൂ. “ഹൃദയ​ങ്ങളെ അറിയുന്ന ദൈവം” എന്നാണ്‌ ആ വാക്യ​ത്തിൽ അതു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌.

യഹോവേ: ഇപ്പോ​ഴുള്ള ഗ്രീക്കു കൈ​യെ​ഴു​ത്തു​പ്ര​തി​ക​ളിൽ ഇവിടെ ‘കർത്താവ്‌’ (ഗ്രീക്കിൽ, കിരി​യോസ്‌) എന്ന പദമാണു കാണു​ന്നത്‌. എന്നാൽ അനു. സി-യിൽ വിശദീ​ക​രി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തു​പോ​ലെ, ഈ വാക്യ​ത്തി​ന്റെ മൂലപാ​ഠ​ത്തിൽ ദൈവ​നാ​മം ഉണ്ടായി​രു​ന്നെ​ന്നും പിന്നീട്‌ അതിനു പകരമാ​യി “കർത്താവ്‌” എന്ന സ്ഥാന​പ്പേര്‌ ചേർത്ത​താ​ണെ​ന്നും വിശ്വ​സി​ക്കാൻ തക്കതായ കാരണ​മുണ്ട്‌. അതു​കൊ​ണ്ടാണ്‌ ഇവിടെ യഹോവ എന്ന പേര്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌.

അവർ . . . യേശു​വി​ന്റെ പുറങ്കു​പ്പാ​യം വീതി​ച്ചെ​ടു​ത്തു: മത്തായി​യും മർക്കോ​സും ലൂക്കോ​സും പറയാത്ത ചില വിശദാം​ശങ്ങൾ യോഹ 19:23, 24 വാക്യ​ങ്ങ​ളിൽ കാണു​ന്നുണ്ട്‌: സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ റോമൻ പടയാ​ളി​കൾ യേശു​വി​ന്റെ പുറങ്കു​പ്പാ​യ​ത്തി​നും ഉള്ളങ്കി​ക്കും വേണ്ടി നറുക്കി​ട്ടു. അവർ “പുറങ്കു​പ്പാ​യം നാലായി വീതിച്ച്‌ ഓരോ​രു​ത്ത​രും ഓരോ കഷണം എടുത്തു.” ഉള്ളങ്കി വീതി​ക്കാൻ മനസ്സു​വ​രാ​ഞ്ഞ​തു​കൊണ്ട്‌ അവർ അതിനു​വേണ്ടി നറുക്കി​ട്ടു. ഇത്തരത്തിൽ മിശി​ഹ​യു​ടെ വസ്‌ത്ര​ത്തി​നു​വേണ്ടി നറുക്കി​ട്ടതു സങ്ക 22:18-ലെ പ്രവച​ന​ത്തി​ന്റെ നിവൃ​ത്തി​യാ​യി​രു​ന്നു. തെളി​വ​നു​സ​രിച്ച്‌, വധശിക്ഷ നടപ്പാ​ക്കി​യി​രു​ന്നവർ കുറ്റവാ​ളി​യു​ടെ വസ്‌ത്രം കൈവശം വെക്കുന്ന ഒരു രീതി അന്നു നിലവി​ലു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. അതു​കൊ​ണ്ടു​തന്നെ വധിക്കു​ന്ന​തി​നു മുമ്പ്‌ അവർ കുറ്റവാ​ളി​ക​ളു​ടെ വസ്‌ത്ര​ങ്ങൾ ഊരിമാറ്റുകയും അവരുടെ കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന സാധന​ങ്ങൾ എടുക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. ഇതാകട്ടെ കുറ്റവാ​ളി​കളെ കൂടുതൽ അപമാ​നി​ത​രാ​ക്കി​യി​രു​ന്നു.

നറുക്കി​ട്ടു: ക്രിസ്‌തു​വി​നു മുമ്പുള്ള കാലങ്ങ​ളിൽ ദൈവ​ദാ​സ​ന്മാർ തീരു​മാ​ന​ങ്ങ​ളെ​ടു​ക്കു​മ്പോൾ യഹോ​വ​യു​ടെ ഇഷ്ടം എന്താ​ണെന്ന്‌ ഉറപ്പു​വ​രു​ത്താൻ പലപ്പോ​ഴും നറുക്കി​ടാ​റു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. (ലേവ 16:8; സംഖ 33:54; 1ദിന 25:8; സുഭ 16:33; 18:18; പദാവ​ലി​യിൽ “നറുക്ക്‌” കാണുക.) യേശു​വി​ന്റെ അനുഗാ​മി​കൾ ഇത്തരത്തിൽ നറുക്കി​ട്ട​തി​നെ​ക്കു​റിച്ച്‌ ക്രിസ്‌തീയ ഗ്രീക്കു​തി​രു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളിൽ ഈ ഒരൊറ്റ തവണയേ പറഞ്ഞി​ട്ടു​ള്ളൂ. യൂദാസ്‌ ഈസ്‌ക​ര്യോ​ത്തി​നു പകരം നിയമി​ക്കാ​നാ​യി നിർദേ​ശി​ക്ക​പ്പെട്ട രണ്ടു പേരിൽ ആരെ തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ക്ക​ണ​മെന്നു തീരു​മാ​നി​ക്കാ​നാ​ണു ശിഷ്യ​ന്മാർ നറുക്കി​ട്ടത്‌. ഇക്കാര്യ​ത്തിൽ യഹോ​വ​യു​ടെ മാർഗ​നിർദേശം തങ്ങൾക്ക്‌ ആവശ്യ​മാ​ണെന്ന്‌ അവർക്ക്‌ അറിയാ​മാ​യി​രു​ന്നു. 12 അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രിൽ ഓരോ​രു​ത്ത​രെ​യും യേശു​പോ​ലും നിയമി​ച്ചത്‌ ഒരു രാത്രി മുഴുവൻ പിതാ​വി​നോ​ടു പ്രാർഥി​ച്ച​ശേ​ഷ​മാണ്‌. (ലൂക്ക 6:12, 13) അതു​കൊ​ണ്ടു​തന്നെ ‘നറുക്ക്‌ മത്ഥിയാ​സി​നു വീഴു​ന്ന​തി​നു’ മുമ്പായി ശിഷ്യ​ന്മാർ പല തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളും പരി​ശോ​ധി​ക്കു​ക​യും യഹോവ ആരെയാ​ണു തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ത്തി​രി​ക്കു​ന്ന​തെന്നു ‘കാണി​ച്ചു​ത​രാൻ’ പ്രത്യേ​ക​മാ​യി പ്രാർഥി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു എന്നതു ശ്രദ്ധേ​യ​മാണ്‌. (പ്രവൃ 1:20, 23-25) എന്നാൽ എ.ഡി. 33-ലെ പെന്തി​ക്കോ​സ്‌തി​നു ശേഷം ഒരിക്കൽപ്പോ​ലും മേൽവി​ചാ​ര​ക​ന്മാ​രെ​യും അവരുടെ സഹായി​ക​ളെ​യും തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ക്കു​ന്ന​തി​നോ സുപ്ര​ധാ​ന​കാ​ര്യ​ങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച്‌ തീരു​മാ​ന​മെ​ടു​ക്കു​ന്ന​തി​നോ നറുക്കി​ട്ട​താ​യി ബൈബി​ളിൽ രേഖയില്ല. ക്രിസ്‌തീ​യ​സ​ഭ​യു​ടെ മേൽ പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌ സജീവ​മാ​യി പ്രവർത്തി​ക്കാൻ തുടങ്ങി​യ​തോ​ടെ ഇങ്ങനെ നറുക്കി​ടേണ്ട ആവശ്യ​മി​ല്ലാ​താ​യി. (പ്രവൃ 6:2-6; 13:2; 20:28; 2തിമ 3:16, 17) അതിനു ശേഷം മേൽവി​ചാ​ര​ക​ന്മാ​രെ നിയമി​ച്ചി​രു​ന്നതു നറുക്കി​ട്ടല്ല, ജീവി​ത​ത്തിൽ അവർ പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാ​വി​ന്റെ ഫലം പ്രകടി​പ്പി​ക്കു​ന്നു​ണ്ടോ എന്നു നോക്കി​യാണ്‌. (1തിമ 3:1-13; തീത്ത 1:5-9) നറുക്കി​ടുന്ന രീതി മറ്റു സംസ്‌കാ​ര​ങ്ങ​ളി​ലും ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. (എസ്ഥ 3:7; യോവ 3:3; ഓബ 11) ഉദാഹ​ര​ണ​ത്തിന്‌, സങ്ക 22:18-ൽ മുൻകൂ​ട്ടി​പ്പ​റ​ഞ്ഞി​രു​ന്ന​തു​പോ​ലെ റോമൻ പടയാ​ളി​കൾ യേശു​വി​ന്റെ വസ്‌ത്ര​ത്തി​നു​വേണ്ടി നറുക്കി​ട്ടു. എന്നാൽ അവർ അതു ചെയ്‌തതു ബൈബിൾപ്ര​വ​ചനം നിറ​വേ​റ്റാ​നാ​യി​രു​ന്നില്ല, പകരം സ്വന്തം നേട്ടത്തി​നു​വേ​ണ്ടി​യാ​യി​രു​ന്നു.—യോഹ 19:24; മത്ത 27:35-ന്റെ പഠനക്കു​റി​പ്പു കാണുക.

അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ​കൂ​ടെ കൂട്ടി: അഥവാ “അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രു​ടെ​കൂ​ടെ എണ്ണി.” അതായത്‌, മറ്റ്‌ 11 അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രെ​പ്പോ​ലെ​തന്നെ കണക്കാക്കി. അതു​കൊ​ണ്ടു​തന്നെ പെന്തി​ക്കോ​സ്‌ത്‌ ഉത്സവത്തി​ന്റെ സമയമാ​യ​പ്പോൾ ആത്മീയ ഇസ്രാ​യേ​ലി​ന്റെ അടിസ്ഥാ​ന​മാ​കാൻ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രാ​യി 12 പേരു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. പുനരു​ത്ഥാ​ന​ശേഷം യേശു ആളുകൾക്കു പ്രത്യ​ക്ഷ​പ്പെട്ട സന്ദർഭ​ങ്ങ​ളിൽ സന്നിഹി​ത​രാ​യി​രുന്ന ‘12 അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രിൽ’ ഒരാൾ മത്ഥിയാ​സാ​യി​രു​ന്നി​രി​ക്കാം. (1കൊ 15:4-8, അടിക്കു​റിപ്പ്‌) ഇനി, ഗ്രീക്ക്‌ ഭാഷ സംസാ​രി​ക്കുന്ന ജൂതന്മാർക്കി​ട​യി​ലു​ണ്ടായ പ്രശ്‌നം പരിഹ​രി​ക്കു​ന്ന​തി​ലും മത്ഥിയാസ്‌ മറ്റ്‌ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രോ​ടൊ​പ്പം ഉണ്ടായി​രു​ന്നി​രി​ക്കണം.—പ്രവൃ 6:1, 2.

ദൃശ്യാവിഷ്കാരം

പ്രവൃത്തികളുടെ പുസ്‌തകം—ആമുഖവീഡിയോ
പ്രവൃത്തികളുടെ പുസ്‌തകം—ആമുഖവീഡിയോ
അപ്പോസ്‌തലന്മാരുടെ പ്രവൃത്തികൾ—ചില പ്രധാനസംഭവങ്ങൾ
അപ്പോസ്‌തലന്മാരുടെ പ്രവൃത്തികൾ—ചില പ്രധാനസംഭവങ്ങൾ

സംഭവങ്ങൾ അവ നടന്ന ക്രമത്തിൽത്ത​ന്നെ​യാ​ണു കൊടു​ത്തി​രി​ക്കു​ന്നത്‌

1. ഒലിവു​മ​ല​യി​ലെ ബഥാന്യക്ക്‌ അടുത്തു​വെച്ച്‌ യേശു ശിഷ്യ​ന്മാ​രോട്‌, “ഭൂമി​യു​ടെ അതിവി​ദൂ​ര​ഭാ​ഗ​ങ്ങൾവരെ” തന്നെക്കു​റിച്ച്‌ മറ്റുള്ള​വ​രോ​ടു പറയാൻ ആവശ്യ​പ്പെ​ടു​ന്നു (പ്രവൃ 1:8)

2. പെന്തി​ക്കോ​സ്‌ത്‌ ഉത്സവത്തി​ന്റെ ദിവസം ശിഷ്യ​ന്മാ​രു​ടെ മേൽ പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാ​വി​നെ പകരുന്നു; അവർ വ്യത്യ​സ്‌ത​ഭാ​ഷ​ക​ളിൽ സാക്ഷ്യം നൽകുന്നു (പ്രവൃ 2:1-6)

3. ദേവാ​ല​യ​ത്തി​ന്റെ സുന്ദര​ക​വാ​ട​ത്തിന്‌ അടുത്തു​വെച്ച്‌ മുടന്തനെ സുഖ​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്നു (പ്രവൃ 3:1-8)

4. സൻഹെ​ദ്രി​ന്റെ മുന്നിൽവെച്ച്‌ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാർ “ഞങ്ങൾ മനുഷ്യ​രെയല്ല, ദൈവ​ത്തെ​യാണ്‌ അനുസ​രി​ക്കേ​ണ്ടത്‌” എന്നു പറയുന്നു (പ്രവൃ 5:27-29)

5. യരുശ​ലേ​മി​നു വെളി​യിൽവെച്ച്‌ സ്‌തെ​ഫാ​നൊ​സി​നെ കല്ലെറിഞ്ഞ്‌ കൊല്ലു​ന്നു (പ്രവൃ 7:54-60)

6. ശിഷ്യ​ന്മാർ ചിതറി​ക്ക​പ്പെ​ട്ട​പ്പോൾ ഫിലി​പ്പോസ്‌ ശമര്യ​യിൽ ചെന്ന്‌ പ്രസം​ഗി​ക്കാൻ തുടങ്ങു​ന്നു; സ്‌നാ​ന​മേ​റ്റ​വർക്കു പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌ ലഭി​ക്കേ​ണ്ട​തി​നു പത്രോ​സി​നെ​യും യോഹ​ന്നാ​നെ​യും ശമര്യ​യി​ലേക്ക്‌ അയയ്‌ക്കു​ന്നു (പ്രവൃ 8:4, 5, 14, 17)

7. യരുശ​ലേ​മിൽനിന്ന്‌ ഗസ്സയി​ലേക്കു പോകുന്ന വഴിയിൽവെച്ച്‌ ഫിലി​പ്പോസ്‌ ഒരു എത്യോ​പ്യ​ക്കാ​രൻ ഷണ്ഡനോ​ടു പ്രസം​ഗി​ക്കു​ന്നു; അദ്ദേഹത്തെ സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്നു.—“സുവി​ശേ​ഷ​ക​നായ ഫിലി​പ്പോ​സി​ന്റെ പ്രവർത്തനം” എന്ന ഭൂപടം കാണുക (പ്രവൃ 8:26-31, 36-38)

8. ദമസ്‌കൊ​സി​ലേ​ക്കുള്ള വഴിയിൽവെച്ച്‌ യേശു ശൗലിനു പ്രത്യ​ക്ഷ​നാ​കു​ന്നു (പ്രവൃ 9:1-6)

9. നേർവീ​ഥി എന്ന തെരു​വി​ലേക്കു ചെന്ന്‌ ശൗലിനെ സഹായി​ക്കാൻ യേശു അനന്യാ​സി​നോ​ടു പറയുന്നു; ശൗൽ സ്‌നാ​ന​പ്പെ​ടു​ന്നു (പ്രവൃ 9:10, 11, 17, 18)

10. ഡോർക്കസ്‌ മരിച്ച​പ്പോൾ ശിഷ്യ​ന്മാർ സമീപ​പ്ര​ദേ​ശ​മായ ലുദ്ദയിൽനിന്ന്‌ പത്രോ​സി​നെ വിളി​പ്പി​ക്കു​ന്നു; അദ്ദേഹം യോപ്പ​യി​ലേക്കു ചെന്ന്‌ ഡോർക്ക​സി​നെ ഉയിർപ്പി​ക്കു​ന്നു (പ്രവൃ 9:36-41)

11. യോപ്പ​യിൽ താമസി​ക്കു​മ്പോൾ, ശുദ്ധീ​ക​രി​ക്ക​പ്പെട്ട മൃഗങ്ങ​ളെ​ക്കു​റി​ച്ചുള്ള ഒരു ദർശനം പത്രോസ്‌ കാണുന്നു (പ്രവൃ 9:43; 10:9-16)

12. പത്രോസ്‌ കൈസ​ര്യ​യിൽ ചെന്ന്‌ കൊർന്നേ​ല്യൊ​സി​നോ​ടും ജനതക​ളിൽപ്പെട്ട, പരി​ച്ഛേ​ദ​ന​യേ​റ്റി​ട്ടി​ല്ലാത്ത മറ്റുള്ള​വ​രോ​ടും പ്രസം​ഗി​ക്കു​ന്നു; അവർ വിശ്വ​സി​ക്കു​ന്നു, അവർക്കു പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാവ്‌ ലഭിക്കു​ന്നു, അവർ സ്‌നാ​ന​മേൽക്കു​ന്നു (പ്രവൃ 10:23, 24, 34-48)

13. സിറി​യ​യി​ലെ അന്ത്യോ​ക്യ​യിൽവെച്ച്‌ ശിഷ്യ​ന്മാ​രെ ആദ്യമാ​യി ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​കൾ എന്നു വിളി​ക്കു​ന്നു (പ്രവൃ 11:26)

14 ഹെരോദ്‌ യാക്കോ​ബി​നെ വധിക്കു​ന്നു, പത്രോ​സി​നെ തടവി​ലാ​ക്കു​ന്നു; പത്രോ​സി​നെ ദൈവ​ദൂ​തൻ സ്വത​ന്ത്ര​നാ​ക്കു​ന്നു (പ്രവൃ 12:2-4, 6-10)

15. ബർന്നബാ​സി​ന്റെ​യും യോഹ​ന്നാൻ മർക്കോ​സി​ന്റെ​യും കൂടെ പൗലോസ്‌ ഒന്നാം മിഷന​റി​യാ​ത്ര തുടങ്ങു​ന്നു.—“പൗലോ​സി​ന്റെ ഒന്നാം മിഷന​റി​യാ​ത്ര” എന്ന ഭൂപടം കാണുക (പ്രവൃ 12:25; 13:4, 5)

16. അന്ത്യോ​ക്യ​യിൽവെച്ച്‌ പരി​ച്ഛേ​ദ​ന​യെ​ക്കു​റിച്ച്‌ തർക്കമു​ണ്ടാ​യ​പ്പോൾ പൗലോ​സും ബർന്നബാ​സും ആ പ്രശ്‌ന​വു​മാ​യി യരുശ​ലേ​മി​ലെ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​ന്മാ​രെ​യും മൂപ്പന്മാ​രെ​യും സമീപി​ക്കു​ന്നു; ആ യോഗ​ത്തി​നു ശേഷം അന്ത്യോ​ക്യ​യി​ലേക്കു മടങ്ങുന്നു (പ്രവൃ 15:1-4, 6, 22-31)

17. പൗലോ​സി​ന്റെ രണ്ടാം മിഷന​റി​യാ​ത്ര തുടങ്ങു​ന്നു.—“പൗലോ​സി​ന്റെ രണ്ടാം മിഷന​റി​യാ​ത്ര” എന്ന ഭൂപടം കാണുക

18. പൗലോ​സി​ന്റെ മൂന്നാം മിഷന​റി​യാ​ത്ര തുടങ്ങു​ന്നു.—“പൗലോ​സി​ന്റെ മൂന്നാം മിഷന​റി​യാ​ത്ര” എന്ന ഭൂപടം കാണുക

19. പൗലോസ്‌ യരുശ​ലേ​മി​ലാ​യി​രി​ക്കു​മ്പോൾ ദേവാ​ല​യ​ത്തിൽവെച്ച്‌ ഒരു ലഹള ഉണ്ടാകു​ന്നു; പൗലോ​സി​നെ അറസ്റ്റ്‌ ചെയ്യുന്നു; അന്റോ​ണിയ കോട്ട​യു​ടെ പടവു​ക​ളിൽവെച്ച്‌ അദ്ദേഹം ജനത്തോ​ടു സംസാ​രി​ക്കു​ന്നു (പ്രവൃ 21:27-40)

20. പൗലോ​സി​നെ കൊല്ലാൻ ഗൂഢാ​ലോ​ചന നടക്കു​ന്നത്‌ അറിഞ്ഞ​പ്പോൾ സൈനിക അകമ്പടി​യോ​ടെ അദ്ദേഹത്തെ അന്തിപ​ത്രി​സി​ലേക്ക്‌ അയയ്‌ക്കു​ന്നു; അവി​ടെ​നിന്ന്‌ കൈസ​ര്യ​യി​ലേക്കു കൊണ്ടു​പോ​കു​ന്നു (പ്രവൃ 23:12-17, 23, 24, 31-35)

21. പൗലോ​സി​നെ ഫെസ്‌തൊ​സി​ന്റെ മുന്നിൽവെച്ച്‌ വിചാരണ ചെയ്യുന്നു; സീസറി​ന്റെ മുമ്പാകെ അപ്പീലി​നു പോകാ​നുള്ള ആഗ്രഹം പൗലോസ്‌ അറിയി​ക്കു​ന്നു (പ്രവൃ 25:8-12)

22. റോമി​ലേ​ക്കുള്ള പൗലോ​സി​ന്റെ യാത്ര​യു​ടെ ആദ്യഘട്ടം.—“റോമി​ലേ​ക്കുള്ള പൗലോ​സി​ന്റെ യാത്ര” എന്ന ഭൂപടം കാണുക

ബേത്ത്‌ഫാഗ, ഒലിവു​മല, യരുശ​ലേം
ബേത്ത്‌ഫാഗ, ഒലിവു​മല, യരുശ​ലേം

കിഴക്കു​നിന്ന്‌ യരുശ​ലേ​മി​ലേക്ക്‌ എത്തുന്ന വഴിയാണ്‌ ഈ ഹ്രസ്വ​വീ​ഡി​യോ​യിൽ കാണി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. ഇന്ന്‌ എറ്റ്‌-റ്റർ എന്ന്‌ അറിയ​പ്പെ​ടുന്ന ഗ്രാമ​ത്തിൽനിന്ന്‌ (ബൈബി​ളിൽ പറഞ്ഞി​രി​ക്കുന്ന ബേത്ത്‌ഫാ​ഗ​യാണ്‌ ഇതെന്നു കരുത​പ്പെ​ടു​ന്നു.) ഒലിവു​മ​ല​യി​ലെ ഉയര​മേ​റിയ ഒരു ഭാഗം​വരെ ഈ വീഡി​യോ നമ്മളെ കൊണ്ടു​പോ​കു​ന്നു. ഒലിവു​മ​ല​യു​ടെ കിഴക്കേ ചെരി​വി​ലാ​യി ബേത്ത്‌ഫാ​ഗ​യു​ടെ കിഴക്കു​വ​ശ​ത്താ​ണു ബഥാന്യ സ്ഥിതി ചെയ്യു​ന്നത്‌. യരുശ​ലേ​മിൽ എത്തു​മ്പോ​ഴൊ​ക്കെ യേശു​വും ശിഷ്യ​ന്മാ​രും രാത്രി തങ്ങിയി​രു​ന്നതു ബഥാന്യ​യി​ലാണ്‌. ഇന്ന്‌ എൽ-അസറിയാഹ്‌ (എൽ ഐസറിയ) എന്നാണ്‌ ആ പട്ടണം അറിയ​പ്പെ​ടു​ന്നത്‌. അറബി​യി​ലുള്ള ഈ പേരിന്റെ അർഥം ‘ലാസറി​ന്റെ സ്ഥലം’ എന്നാണ്‌. യേശു അവിടെ താമസി​ച്ചി​രു​ന്നതു മാർത്ത​യു​ടെ​യും മറിയ​യു​ടെ​യും ലാസറി​ന്റെ​യും വീട്ടി​ലാണ്‌ എന്നതിനു സംശയ​മില്ല. (മത്ത 21:17; മർ 11:11; ലൂക്ക 21:37; യോഹ 11:1) അവരുടെ വീട്ടിൽനിന്ന്‌ യരുശ​ലേ​മി​ലേക്ക്‌ യാത്ര ചെയ്‌തി​രു​ന്ന​പ്പോൾ, വീഡി​യോ​യിൽ കാണു​ന്ന​തു​പോ​ലുള്ള ഒരു വഴിയി​ലൂ​ടെ​യാ​യി​രി​ക്കാം യേശു പോയി​രു​ന്നത്‌. എ.ഡി. 33 നീസാൻ 9-ന്‌ യേശു ഒരു കഴുത​ക്കു​ട്ടി​യു​ടെ പുറത്ത്‌ കയറി യരുശ​ലേം നഗരത്തി​ലേക്കു വന്നതു ബേത്ത്‌ഫാ​ഗ​യിൽനി​ന്നാ​യി​രി​ക്കാം. യേശു വന്നത്‌, ബേത്ത്‌ഫാ​ഗ​യിൽനിന്ന്‌ ഒലിവു​മല കടന്ന്‌ യരുശ​ലേ​മി​ലേ​ക്കുള്ള വഴിയി​ലൂ​ടെ​യാ​യി​രി​ക്കാം.

1. ബഥാന്യ​യിൽനിന്ന്‌ ബേത്ത്‌ഫാ​ഗ​യി​ലേ​ക്കുള്ള വഴി

2. ബേത്ത്‌ഫാ​ഗ

3. ഒലിവു​മല

4. കി​ദ്രോൻ താഴ്‌വര

5. ദേവാ​ലയം സ്ഥിതി​ചെ​യ്‌തി​രുന്ന സ്ഥലം

മുകളി​ലത്തെ മുറി
മുകളി​ലത്തെ മുറി

ഇസ്രാ​യേ​ലി​ലെ ചില വീടു​കൾക്കു രണ്ടാം​നി​ല​യു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. ചില​പ്പോ​ഴൊ​ക്കെ അകത്തു​നി​ന്നോ പുറത്തു​നി​ന്നോ ഒരു ഏണി​വെ​ച്ചാണ്‌ അവി​ടേക്കു കയറി​യി​രു​ന്നത്‌. ചിലർ അതിനാ​യി വീടി​നു​ള്ളിൽ തടി​കൊ​ണ്ടുള്ള ഗോവ​ണി​പ്പ​ടി​കൾ പണിതി​രു​ന്നു. രണ്ടാം നിലയി​ലേക്കു പുറത്തു​കൂ​ടെ കൽപ്പടി​കൾ കെട്ടുന്ന രീതി​യും ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. യേശു ശിഷ്യ​ന്മാ​രോ​ടൊ​പ്പം അവസാ​നത്തെ പെസഹ ആഘോ​ഷി​ച്ച​തും കർത്താ​വി​ന്റെ സന്ധ്യാ​ഭ​ക്ഷണം തുടർന്നും ആചരി​ക്കാൻ നിർദേ​ശി​ച്ച​തും ചിത്ര​ത്തിൽ കാണി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​തു​പോ​ലുള്ള വിശാ​ല​മാ​യൊ​രു മേൽമു​റി​യിൽവെ​ച്ചാ​യി​രി​ക്കാം. (ലൂക്ക 22:12, 19, 20) എ.ഡി. 33-ലെ പെന്തി​ക്കോ​സ്‌തിൽ ഏതാണ്ട്‌ 120 ശിഷ്യ​ന്മാ​രു​ടെ മേൽ പരിശു​ദ്ധാ​ത്മാ​വി​നെ പകർന്ന​പ്പോൾ അവർ സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ യരുശ​ലേ​മി​ലെ ഒരു വീടിന്റെ മുകളി​ലത്തെ മുറി​യി​ലാ​യി​രു​ന്നു.—പ്രവൃ 1:15; 2:1-4.