Etal ñan katak ko ilo bok in

Etal ñan secondary menu

Etal ñan laajrak in katak ko

Ri Kõnnaan ro an Jeova

Kajin M̦ajel̦

Ta eo Baibõl̦ Ej Lukkuun Katakin Kõj?

 KATAK 2

Baibõl̦ eo Ej Juon Menin Letok jãn Anij

Baibõl̦ eo Ej Juon Menin Letok jãn Anij
  • Ilo wãween et Baibõl̦ eo eoktak jãn jabdewõt bok?

  • Kain apañ rot ko me Baibõl̦ emaroñ jipañ eok ñan kõm̦adm̦õdi?

  • Etke kwõmaroñ tõmake aolep kanaan ko ilo Baibõl̦?

1, 2. Ewi wãween Baibõl̦ eo ej juon menin letok eaorõk jãn Anij?

JOUJ im kõl̦mãnl̦o̦kjen̦ kõn waanjoñak in. Ewõr juon em̦m̦aan im el̦ap an yokwe ajri ro nejin. Juon raan, em̦m̦aan in ear lel̦o̦k an ajri ro nejin menin lel̦o̦k. Im joñan aer kar m̦õn̦õn̦õ kõn men in, rar lukkuun kam̦m̦oolol jemãer. Ta eo men in ej kaalikkar ñan kõj? Eokwe, jej lukkuun kile bwe el̦ap an em̦m̦aan in yokwe im kaorõk ajri ro nejin.

2 Ilo ejja wãween in l̦o̦k wõt, Jeova ear letok ñan kõj juon menin letok eaorõk. Ta in? Ej Baibõl̦ eo. Baibõl̦ ej juon bok eaorõk im eoktak jãn jabdewõt kain bok. Elõñ men ko jej katak jãn Baibõl̦ im jejjab maroñ katak kaki jãn jabdewõt bok ak jãn jabdewõt armej. Ãinwõt ta? Kein kajuon, Baibõl̦ ej kwal̦o̦k ñan kõj kõn wãween kar kõm̦anm̦an lañ im lal̦ im em̦m̦aan im kõrã eo m̦oktata. Kein karuo, ej letok naanin kakapilõklõk ko me remaroñ jipañ kõj bwe jen jel̦ã kijenmej kõn apañ im inepata ko an mour in. Im kein kajilu, ej kwal̦o̦k  wãween an Anij naaj kajejjet karõk eo an jãn jinoin kõn lal̦ in im armej ro, im kõm̦m̦an bwe men ko ilo lal̦ in ren em̦m̦anl̦o̦k. Aet, Baibõl̦ eo ej juon menin letok eaorõk jãn Anij!

3. Bar ta un eo juon unin an Jeova kar letok Baibõl̦ eo?

3 Ebar wõr juon un eaorõk unin an Jeova kar letok Baibõl̦ eo. Eñin bwe Jeova ekõn̦aan bwe kwõn jel̦ã kajjien. Am̦ katak Baibõl̦ emaroñ jipañ eok bwe kwõn jel̦ã kajjien Anij.

4. Ewi joñan an ajeeded Baibõl̦ eo?

4 El̦aññe ewõr am̦ make Baibõl̦, eokwe kwõjeraam̦m̦an kõnke ewõr am̦ bok in me ej make wõt ajeeded iaan aolep bok ko ilo lal̦ in. Joñan an ajeeded im lõñ Baibõl̦ ipel̦aakin lal̦ in, em̦õj ukote ñan elõñl̦o̦k jãn 2,600 kajin ko im emaroñ bwe ñan enañin aolep armej ro ilo lal̦ in. Kajjojo wiik, elõñl̦o̦k jãn juon milien Baibõl̦ ko rej kõm̦m̦ani. Im rainin, elõñ bilien Baibõl̦ ko ipel̦aakin lal̦ in. Eñin bar juon un unin an Baibõl̦ aorõk im oktakl̦o̦k jãn jabdewõt bok.

Ri Kõnnaan ro an Jeova rej ukote Baibõl̦ ñan elõñ kajin ko

5. Ewi wãween an kar Jeova letok Baibõl̦ eo?

5 Bareinwõt, Baibõl̦ ej “kakũrm̦ool an Anij.” Innem, aolep naan ko ie rej jãn Anij. (Riit 2 Timote 3:16.) Ak ewi wãween an kar Jeova letok Baibõl̦ eo? Ilo an kar kõjerbal jetõb kwõjarjar ñan kõm̦akũt jet em̦m̦aan ro bwe ren jei l̦õmn̦ak ko an. (2 Piter 1:21) Jemaroñ waanjoñak kõn men in ñan juon al̦ap me ej jiroñ rijerbal eo ñan je juon kõjjel̦ã ñan armej ro ilo bwidej eo an. Al̦ap eo ej kwal̦o̦k ta ko me ekõn̦aan bwe rijerbal in en jei. Kiiõ, an wõn naan ko ilo kõjjel̦ã in? Eokwe, ej an al̦ap eo meñe rijerbal eo ear jei. Ilo ejja wãween in wõt, Jeova ear kããlõt jet em̦m̦aan ro bwe ren  jei im likũt naan ko an ilo Baibõl̦ eo. Eñin unin aolep naan ko ilo Baibõl̦ rej ‘naanin Anij.’1 Tessalonika 2:13.

MEL̦EL̦E KO IE REJEJJET IM REJ ERRÃ IPPÃN DOON

6, 7. Etke jemaroñ lukkuun bwilõñ kõn an aolep mel̦el̦e ko ilo Baibõl̦ errã ippãn doon?

6 Ewi toon aer kar je Baibõl̦ eo? Eokwe, ear bõk iien ñan je Baibõl̦. Elõñl̦o̦k jãn 1,600 iiõ ko in aer kar je im kadedel̦o̦k aolep bok ko me rej pãd ilo Baibõl̦. Em̦m̦aan ro rar je rar jab mour ilo juon wõt epepen im eoktak kar wãween mour ko aer jãn doon. Jet iaan em̦m̦aan rein rar rũkallib, rũlale jiip, im rieo̦ñõd. Bar jet iaaer rar rũkanaan, riekajet, im kiiñ. Im juon iaan rijeje Gospel ro etan Luk, ear juon taktõ. Meñe ear oktak jerbal ko aer im wãween aer mour jãn doon, mel̦el̦e ko rar jei rejjab idaaptõk ak rej errã wõt ippãn doon.

 7 Bok eo m̦oktata etan Jenesis ej kwal̦o̦k ñan kõj unin an kar armej ro jino iioon jorrããn im apañ. Bok eo ãliktata ilo Baibõl̦ etan Revelesõn ej kwal̦o̦k ñan kõj bwe m̦õttan jidik lal̦ in enaaj oktak im juon pedetaij, im armej ro reban bar iioon apañ im jorrããn. Aolep bwebwenato ko ilo Baibõl̦ rej jipañ kõj ñan jel̦ã kõn ankilaan Anij im wãween an Jeova naaj kõm̦m̦an bwe men otemjej ilo lal̦ in ren jejjet ekkar ñan ankilaan. Mel̦el̦e ko ie rej errã ippãn doon im rejjab kapokpok. Men in ej kaalikkar bwe naan ko ilo Baibõl̦ rej itok jãn Jeova.

8. Kwal̦o̦k jet waanjoñak kõn mel̦el̦e ko ilo Baibõl̦ me rejim̦we im rejejjet ekkar ñan jet iaan ekkatak ko an jaintiij ro im rũmmãlõtlõt ro.

8 Baibõl̦ eo ejjab juon bokin jikuul̦ me ej kwal̦o̦k kõn ekkatak ko an jaintiij ro kõn menin kõm̦anm̦an ko. Bõtab, ñe ej itok ñan jet iaan ekkatak ko an jaintiij ro im rũmmãlõtlõt ro, mel̦el̦e ko ilo Baibõl̦ relukkuun jejjet im jim̦we. Ej bar kwal̦o̦k elõñ mel̦el̦e ko raorõk me armej ro rejjañin kar jel̦ã kaki. Ñan waanjoñak, ilo bokin Livitikõs, Jeova ear lel̦o̦k kien ko ñan RiIsrael ro bwe ren kõjparok ãjmour ko aer im karreo ñan bõbraik an ajeeded nañinmej ko. Riaelõñ ko jet rar jab jel̦ã kõn men kein. Bareinwõt, ewõr juon iien armej ro jem̦aan rar l̦õmn̦ak bwe lal̦ in ej pãd ioon jet men ko im rej dãpiji. Bõtab, Baibõl̦ ej ba bwe Jeova “ear totoik lal̦ imejatoto.” (Job 26:7, UBS) Etke aolep mel̦el̦e kein ilo Baibõl̦ rejejjet im jim̦we? Kõnke Baibõl̦ eo ej jãn Jeova, eo ear kõm̦anm̦an men otemjej.

9. (1) Ta ko rej kam̦ool bwe bwebwenato ko ilo Baibõl̦ rem̦ool im jemaroñ tõmaki? (2) Etke ro rar je Baibõl̦ rar maroñ in kwal̦o̦k m̦ool im jab n̦ooje jabdewõt?

9 Bareinwõt, aolep bwebwenato ko ilo Baibõl̦ rem̦ool  im jemaroñ tõmaki. Bwebwenato kein rej tipdiki aolep men ko rar wal̦o̦k. Rejjab kwal̦o̦k wõt etan armej ro ak rej bar kwal̦o̦k kõn menmenbwij ko aer. * (Lale kõmel̦el̦e eo itulal̦.) Rijeje Baibõl̦ ro rar kwal̦o̦k m̦ool im rar jab n̦ooje jabdewõt. Ke rar je bwebwenato ko, rar kwal̦o̦k likjab ko aer make im ko an aelõñ eo aer. Rejjab ãinwõt rijeje bwebwenato ro an lal̦ in me ekkã aer jab je bõd ko aer im jorrããn ko rar wal̦o̦k ñan aelõñ ko aer. Ñan waanjoñak, ke Moses ear je bokin Bõnbõn, ear kwal̦o̦k kõn bõd eo el̦ap ear kõm̦m̦ane im an kar bõk kaje. (Bõnbõn 20:2-12) Ejeja ad loe an armej ro make kwal̦o̦k m̦ool im je bõd ko aer ñe rej jei bwebwenato ko. Bõtab, ejjab ãindein ippãn ro rar je Baibõl̦ eo. Etke? Kõnke naan ko rar je ilo Baibõl̦ rej jãn Anij.

EJ JUON BOK ME EMAROÑ JIPAÑ KÕJ ILO MOUR KO AD

10. Etke Baibõl̦ emaroñ jipañ kõj ilo mour ko ad?

10 Kõnke Baibõl̦ eo ej letokin Anij, ewõr tokjãn ñan “katakin, im kauwe, im kajim̦we” armej ro. (2 Timote 3:16) Aet, Baibõl̦ ej juon bok me emaroñ jipañ kõj ilo aolep men ko jej kõm̦m̦ani ilo mour ko ad. Unin an ãindein ej kõnke naan ko ie rej an Jeova Anij, Rũkõm̦anm̦an eo ad! El̦apl̦o̦k an jel̦ã kõn eñjake ko ad im l̦õmn̦ak ko ad kõnke ear kõm̦anm̦an kõj. Eñin unin ejel̦ã kõn ta ko jej aikuj kõm̦m̦ani bwe jen maroñ m̦õn̦õn̦õ ilo mour ko ad. Ebar jel̦ã kõn ta ko jej aikuj kõjparok kõj jãni bwe jen jab iioon jorrããn.

11, 12. (1) Ta ko Jijej ear kõnono kaki ilo bokin Matu jebta 5 ñan 7? (2) Bar ta ko jet me naanin kakapilõk ko ilo Baibõl̦ remaroñ jipañ kõj kaki ilo mour ko ad? (3) Im etke remaroñ jipañ aolep armej, jãn kar iien ko etto tok ñan raan kein?

 11 L̦õmn̦ak m̦õk kõn naan ko Jijej ear ba ilo katak eo an ebuñbuñ ioon Tol̦ eo me repãd ilo Matu jebta 5 ñan 7. Ilo jebta kein, Jijej ear kwal̦o̦k jet men ko me remaroñ jipañ kõj ilo mour ko ad. Ear kwal̦o̦k ta  eo jemaroñ kõm̦m̦ane bwe jen m̦õn̦õn̦õ im ewi wãween jemaroñ kõm̦adm̦õdi apañ ko rej wal̦o̦k ikõtaad im ro jet. Ear bar kwal̦o̦k kilen ad jar im ta ko jen kõm̦m̦ani bwe jen jokwane wõt kõn men ko ewõr ippãd im jab l̦e jãn joñan ad inepata kõn men kein. Meñe Jijej ear kwal̦o̦k naan kein ñan armej ro ilo iien ko etto, ak naanin kakapilõk kein remaroñ bar jipañ kõj ilo raan kein.

12 Naanin kakapilõk ko ilo Baibõl̦ remaroñ jipañ aolep armej ro ilo raan kein. Remaroñ jipañ l̦eo im lio kab ajri ro nejier. Remaroñ jipañ rijerbal ro ilo jikin jerbal ko aer. Remaroñ bar jipañ eok kakõm̦anm̦anl̦o̦k kõtaan eo am̦ ippãn ro jet. Aolep naanin kakapilõklõk ko ie rejejjet ñan aolep armej. Rar jipañ armej ro ilo kar iien ko etto, im remaroñ bar jipañ kõj ilo raan kein. Etke? Jeova make ej ba: “Ñaij Irooj ami Anij, eo ekõn̦aan katakin kom̦ men ko rem̦m̦an ñan kom̦.”Aiseia 48:17, UBS.

EJ JUON BOKIN KANAAN

Aiseia ear kanaan bwe Babil̦on enaaj buñ im jeepepl̦o̦k

13. Ta ko Aiseia ear kanaan kaki bwe renaaj wal̦o̦k ñan Babil̦on?

13 Baibõl̦ eo eobrak kõn kanaan ko. Elõñ iaan kanaan kein em̦õj aer jejjet kũtieer. Ñan waanjoñak, Jeova ear kõjerbal rũkanaan Aiseia bwe en kanaan kõn Babil̦on bwe enaaj buñ im jeepepl̦o̦k. (Aiseia 13:19; 14:22, 23) Ear jab baj kwal̦o̦k wõt bwe Babil̦on enaaj buñ, ak ear bar kwal̦o̦k ewi wãween an naaj kar men in wal̦o̦k. Ekkar ñan kanaan in, juon jarin tarin̦ae enaaj kar kõm̦m̦an an pããte reba eo me ej kaapool̦e jikin kweilo̦k eo ilo Babil̦on. Innem renaaj del̦o̦ñel̦o̦k im bõk anjo̦. Bõtab, jarin tarin̦ae in eban kar aikuj in tarin̦ae ñan an anjo̦ ioon Babil̦on. Ejjab men in wõt kar kanaan kake.  Aiseia ear bar kanaan bwe juon em̦m̦aan etan Sairõs enaaj kar tõl jarin tarin̦ae in.Riit Aiseia 44:27–45:2.

14, 15. Ewi wãween an kar jejjet kũtien kanaan eo an Aiseia kõn Babil̦on?

14 Enañin 200 iiõ ko tokãlik jãn iien eo Aiseia ear kwal̦o̦k kanaan in, juon jarin tarin̦ae ear kaapool̦e Babil̦on im pojak ñan an nitbwili. Im kar wõn rũtõl eo aer? Ej Sairõs, kiiñ eo an aelõñin Põrsia. Etan em̦m̦aan eo in me Aiseia ear kanaan kake elõñ iiõ ko m̦oktal̦o̦k. Men in ear kaalikkar bwe kanaan eo an Aiseia ej etal ñan an jejjet kũtien. Ak kiiõ, ta kõn kanaan eo bwe jarin tarin̦ae eo an Sairõs eban aikuj tarin̦ae ñan an anjo̦ ioon Babil̦on? Men in enaaj ke bar jejjet kũtien? Eokwe, jen lale.

15 Juon jota, RiBabil̦on ro rar kõm̦m̦ane juon aer iien m̦õñã l̦apl̦ap. Ear ejjel̦o̦k aer ekkõl im uwõta ñe jabdewõt enaaj itok im ko̦kkure er kõnke rar lõke an utiej im pen wõrwõrin jikin kweilo̦k eo aer. Bõtab ilo kabwilõñlõñ, Sairõs ear kõm̦m̦an ial̦an an dãn eo me ear to̦o̦r  ilujen jikin kweilo̦k in, ibebl̦o̦k ñan bar juon jikin. Kiiõ ear jino an pããtl̦o̦k reba eo im rũttarin̦ae ro an rar maroñ kijoone reba eo ñan aer del̦o̦ñel̦o̦k wõrwõrin jikin kweilo̦k eo. Ak ewi wãween aer maroñ kiiõ del̦o̦ñe Babil̦on? Eokwe, ewõr juon men ear wal̦o̦k. Ãinwõt am̦ loe ilo pija eo ilo peij 24, kõjãm ko ilo Babil̦on rar pel̦l̦o̦k wõt!

16. (1) Ta eo Aiseia ear ba bwe enaaj wal̦o̦k ñan Babil̦on? (2) Ewi wãween ekar jejjet kũtien kanaan eo Aiseia ear kwal̦o̦ke?

16 Ebar wõr juon kanaan me Aiseia ear kwal̦o̦ke kõn Babil̦on. Ej ba: “Ejãmin bar jikin jokwe, im armej rejãmin pãd ijo jãn epepen ñan epepen, im RiArebia ejãmin kajutak em̦ nuknuk eo an ijo, im ro rũlale jiip rejãmin kõbabu bwij ko aer ijo.” (Aiseia 13:20) Kanaan in ear jab baj ba wõt bwe Babil̦on enaaj jeepepl̦o̦k. Ak ear bar ba bwe ejjel̦o̦k armej en̦ enaaj bar jokwe ie. Ear ke jejjet kanaan in? Eokwe, pija eo ilo peij 26 im 27 ej kwal̦o̦k kõn Babil̦on ilo raan kein ad. Ej pãd iturinl̦o̦k wõt juon bukwõn ilo Iraq etan Baghdad. Men in  ej kam̦ool naan ko kar an Jeova ñan Aiseia kõn Babil̦on ke ear ba: ‘Inaaj bareinwõt kõm̦m̦an bwe en jikin menninmour, im jikin dãn im pedkat. Inaaj burum̦i kõn burum̦ in ko̦kkure.’Aiseia 14:22, 23.

Babil̦on ilo raan kein

17. Ñe ej jejjet kũtien kanaan ko ilo Baibõl̦ eo, etke men in ej kõkajoorl̦o̦k tõmak eo ad?

17 Elõñ iaan kanaan ko an Anij ilo Baibõl̦ em̦õj aer jejjet kũtieer. Ñe jej kõl̦mãnl̦o̦kjen̦ kõn men kein, ej kõkajoorl̦o̦k tõmak eo ad. Jeova ear kajejjet aolep kallim̦ur ko an ilo kar iien ko etto. Kõn men in, jej lukkuun tõmak im lõke bwe enaaj bar kajejjet kallim̦ur eo an bwe lal̦ in enaaj erom juon pedetaij. (Riit Bõnbõn 23:19.) Aet, jej ‘kõjatdikdik kõn mour indeeo kõnke Anij eban riab im em̦õj an kallim̦ur’ ñan kõj.Taitõs 1:2. * (Lale kõmel̦el̦e eo itulal̦.)

NAANIN ANIJ EKAJOOR

18. Ta eo rijjilõk Paul ear ba bwe Baibõl̦ emaroñ kõm̦m̦ane?

18 Elukkuun alikkar bwe Baibõl̦ eo ej make wõt aorõk im oktak jãn jabdewõt bok. Ej juon bok me mel̦el̦e ko ilowaan rejjab idaaptõk ak rej rejetak doon. Meñe ejjab juon bokin jikuul̦, ak mel̦el̦e ko ie rejejjet im jim̦we ekkar ñan jet iaan katak ko an jaintiij ro im rũmmãlõtlõt ro. Bwebwenato ko ie rem̦ool, im naanin kakapilõklõk ko ie remaroñ jipañ kõj ilo mour ko ad. Bareinwõt,  jemaroñ tõmake kanaan ko ie kõnke elõñ iaaer em̦õj aer jejjet kũtieer. Bõtab, ebar wõr juon un eaorõk im ej kõm̦m̦an bwe Baibõl̦ eo en oktak jãn jabdewõt bok. Ta in? Rijjilõk Paul ear ba bwe Baibõl̦ eo emaroñ ukot mour ko an armej ro.Hibru 4:12, UBS.

19, 20. (1) Ewi wãween an Baibõl̦ maroñ jipañ eok? (2) Ewi wãween am̦ maroñ kam̦m̦oolole Jeova kõn Baibõl̦ eo?

19 Ad katak Naanin Anij, emaroñ ukot mour ko ad. Emaroñ jipañ kõj bwe jen etale mour ko ad make im kõm̦m̦an oktak. Jemaroñ ba bwe jej yokwe Jeova ak ñe jejjab pokake naan ko an ilo Baibõl̦, men in enaaj kaalikkar el̦aññe em̦ool ad yokwe e. Baibõl̦ emaroñ kwal̦o̦k ta ko rej pãd ilo l̦õmn̦ak ko ad im bũruod.

20 Baibõl̦ eo ej juon menin letok jãn Jeova. Innem, jen jab jerwaane menin letok in. Ewi wãween am̦ maroñ kam̦m̦oolole Jeova kõn menin lewaj in an? Ej ilo am̦ riit im katak Baibõl̦. Ñe kwõj kõm̦m̦ane men in, enaaj l̦apl̦o̦k am̦ mel̦el̦e kõn karõk eo an Anij ñan armej otemjej. Ak ta ankilaan Anij kõn armej ro? Im ewi wãween an Anij naaj kõm̦m̦an bwe men otemjej ren jejjet ekkar ñan ankilaan? Eokwe, jenaaj etale men in ilo katak in tok juon.

^ par. 9 Ñan waanjoñak, lale menmenbwij eo an Jijej ilo Luk 3:23-38.

^ par. 17 Jeepepl̦o̦k eo an Babil̦on, ekoba eo an Tair im Nineva, rej jet iaan waanjoñak ko rej kwal̦o̦k kõn an kar jejjet kũtien kanaan ko ilo Baibõl̦. (Ezekiel 26:1-5; Zepanaia 2:13-15) Daniel ear bar kwal̦o̦k jet kanaan ko kõn laajrakin aelõñ ko me renaaj kanooj kajoor ãlikin jeepepl̦o̦k eo an Babil̦on. Jet iaan aelõñ kein ej Mid im Põrsia, im aelõñin Grik. (Daniel 8:5-7, 20-22) Jouj im bar lale Kõmel̦el̦e ko Jet im katak eo etan “Jijej Kũraij Ej Messaia eo Kar Kallim̦ur Kake” ñan etale elõñ iaan kanaan ko kõn Messaia eo. Aolep kanaan kein rar jejjet kũtieer ippãn Jijej Kũraij.