Ukufuma umu 1990 ukufika umu 2015, Umu United States, ukutaana kwa yantu aali ni myaka 50 nu kucilapo kwavulileko ukufika uku miku iili, nupya kwavulileko nu kufika uku miku itatu uku yantu aali ni myaka 65. Ica icikulenga aacikolo ukutaana? Mungacita uli pakuti mwemo mutataana?

Umu cipande cii tumalanda pali vii

•  I cani cikulenga aacikolo ukutaana?

•  Vino mungacita pakuti mutataana

•  Vino mungalanzyanya na ya winu

 I cani cikulenga aacikolo ukutaana?

•    Ilingi, aacikolo yakataana pa mulandu wakuti lino insita ikuya ikupita yakaleka ukutemwana sana. Yakatandika ukutemwa ivintu ivipusane nupya yakata ukuvwana umu vintu ivingi. Nupya limwi pa cisila cakuti ana yakula nu kufuma pa ng’anda, avyazi yangazana ukuti yisile sana mano uku kuomba umulimo wa uvyazi pa nsita itali icakuti ilila ni vyakuya iya nanti umuci umusuma.

•    Umu myaka iya likwene, antu yano aingi yakalola ukuti yamanya ivintu pa cupo, yakaneena atwalane ukuti cila muntu aika mano kuli vino akulonda. Yakayaneena ukuti yayuzya ukuti: ‘Uzye icupo cane cikulenga ukuti naya ni nsansa?’ ‘Uzye cikungazwa ukuya umuntu umusuma?’ ‘Uzye wino natwalana nawe akulenga ukuti nayuvwa ukuti natemwikwa nupya nacindama?’ Lyene yakayeneena ukuti ndi cakuti yazana ukuti icasuko ukwi iuzyo ililyonsi pa mauzyo yaa a “awe,” ale yalinzile ukutaana nu kutandika ukuikalila.

•   Antu yaleka ukulola ukuti ukutana kwipa. Ya Eric Klinenberg aasambilila sana pa mikalile ya yantu, yatiile: “Uku cisila, ndi cakuti umwi asikuipakizya ukwikala na wino watwalana nawe nupya akulonda ukutaana nawe, walondekwanga ukupeela imilandu iyuvwike pakuti acite vivyo. Nomba vii asi vino caya ndakai. Pa mulandu wakuti ndakai antu aingi yakulonda sile ivingayazipila, ndi cakuti umwi wasoololapo ukutwalilila ukwikala umu cupo lino asikuipakizya, ale alinzile ukulondolola umulandu uno wasoolwelapo ukucita vivyo.” a

 Kwene, ndi cakuti umuntu umwi wasoololapo ukutaana, ale amaleka ukukwata intazi zino wakwatanga, nomba nupya ale amatandika ukukwata intazi zyuze. Wakwe, aakalondelezya yamwi yazanyile ukuti “ukutaana kwa mu wikolo kukaleta sana intazi ya kuulizya impiya, sana sana uku yanaci.”

 Kuli vyuze vino mungelenganyapo. Ibuku lyakuti Don’t Divorce lyalanda ukuti: “Nanti mungezya ukusenula ivintu umu umi winu, mwakula mpiti. I vyani vino mwacita pakuti musenuka umu milanzyanyizizye inu iyalenzile ukuti mwapusana na ya winu? I vyani vino mwacita pakuti musenuke muli vino mukacita nga mwapusana na umwi?” b

 Vino mungacita pakuti mutataana

•   Mwazumila ukuti ivintu ivisenuka. Kutaya icupo icikatwalilila ukuya icilicimwi. Limwi ivintu vingasenuka umu cupo cinu pa mulandu wakuti ana yano mwikalanga nayo yafuma pa ng’anda nanti pa mulandu wakuti umutandika ukwika mano uku vintu ivipusane. Ukucila ukwika mano kuli vino ivintu vyali mpiti, mwaelenganaya pali vino mungacita pakuti muzifye ivintu ndakai.

   Cisinte ca muli Baibo: “Utauzya uti: “U mulandu ci uno manda ya mpiti yazipiile ukucila manda yaa?” pano cisi ca mano ukuzya vivyo.”—Kasambilizya 7:10.

•   Mwatwalilila ukukomya ucuza na ya winu. Uzye mutanga mutandike ukucita vino ya winu yatemwa nanti ukwazwa ya winu ukutemwa vino mwatemwa? Uzye mutange mulonde vimwi ivipya vino mungatemwa ukulacitila pamwi na ya winu? Uyo winu u wakukwata insita ikulu iyakuya pamwi, pakuti mwayuvwa ukuti mwatwalana ukucila ukuyuvwa wa yantu akaikala sile pali pamwi.

   Cisinte ca muli Baibo: “Lekini cila muntu ataalonda ivingamuzipila, lelo aalonda ivingazipila umuntu muze.”—1 Kolinto 10:24.

•   Mwatwalilila ukuya ni miyele isuma kuli ya winu. Mutaleka ukuya ni miyele isuma kuli ya winu pa mulandu sile uwakuti ipalengela ukufuma pano mwatwaline. Mwatwalilila ukulanda nu mucinzi kuli ya winu, nupya mwatwalilila ukwezya ukulanga imiyele ino mwalanganga lino mwizizyanyanga. Mwaomvya amazwi wakwe “nkulenga” na “nataizya.” Pa miku iingi mwalanga vino mwatemwa ya winu, nupya mwayataizya pali vino yakamucitila.

   Cisinte ca muli Baibo: “Muye ni cikuuku ku yauzo, nupya mwaya sana nu luse.”—Efeso 4:32

•   Mwaiusha ivintu ivisuma ivyamucitikila. Mwalola umu vikope vino mwakofilwe pa winga ale muli pamwi, nanti ukulola ivikope vino mwakofilwe lino mwacitiile ivintu vyuze pamwi. Ukucita vii kungamwazwa ukutwalilila ukutemwana nu kucindikana umu cupo cinu.

   Cisinte ca muli Baibo: “Cila muntu alinzile ukutemwa umuci wakwe wakwe vino waitemwa; umuci nawe alinzile ukucindika sana iya.”—Efeso 5:33.