Skip to content

Muye pa utantiko wa vilimo

 CIPANDE CA KUSAMBILILAMO 26

Mwaazwa Yauze Ukuzizimizya Intazi

Mwaazwa Yauze Ukuzizimizya Intazi

“Mwensi kwene mulinzile kuya amwenzo onga nu kuvwilana ulanda kuli kumwi. Mwatemwana wa ina ataila, mwauvwilana luse nu kufukilana.”—1 PET. 3:8.

ULWIMBO 107 Leza Watulanga Ivya Kuya nu Kutemwa

VINO TUMASAMBILILAPO *

1. Uzye tungaakolanya uli Tata witu uwaya nu kutemwa, Yeova?

YEOVA watutemwa sana. (Yoa. 3:16) Tukalonda ukukolanya Tata witu. Fwandi tukaezya ‘kuvwilana luse nu kufuukila’ yauze sana sana kuli “yao ali alondezi yakwe Klistu.” (1 Pet. 3:8; Gala. 6:10) Ndi aina na ya nkazi yakwata masakamika, tukalonda ukuyazwa.

2. I vyani vino tumasambilila umu cipande cii?

2 Yonsi aakalonda ukuya umu lupwa lwakwe Yeova yalaakwata masakamika. (Mako 10:29, 30) Limwi uku nkoleelo tulaalondekwa ukuzizimizya amezyo aingi lino impelelekezyo ya nsi ii ikupalama. Uzye tungaazwana uli? Lekini tulole vino tungasambilila kuli yano yalembwa muli Baibo kuli kuti Loti, Yobo, na Naomi. Tumasambilila na pa ntazi zino aina itu na ya nkazi yakakwata ndakai nu kulola vino tungayazwa ukuzizimizya.

MWATEEKA UMWENZO

3. I vyani vino Loti ataapingwilepo ningo wakwe vino tukawelenga pali 2 Petulo 2:7, 8, nupya i vyani ivyafumilemo?

3 Loti ataapingwile ningo lino wasoolwile ukuya ikala na antu aacitanga sana uzelele amu Sodoma. (Welengini 2 Petulo 2:7, 8.) Impanga yalolekanga ningo sana, nomba Loti wakweti sana intazi pa mulandu nu kukuukila umu Sodoma. (Utan. 13:8-13; 14:12) Cikaloleka ukuti muka Loti watemilwe sana umusumba nanti antu yamwi aikalangamo icakuti akana nu kuvwila Yeova. Wafwile lino Leza walesile ukuti imvula ya moto na maluti itoonye umu cifulo ciici. Nupya elenganyini pali ya mwana Loti yaili akazyana. Yayataisye uku yonsi asyazile  iyafwa umu Sodoma. Loti waponzizye ing’anda, vyonsi vino wakweti, nupya icatazile sana ukucila pali vyonsi, u kufwilwa umuci. (Utan. 19:12-14, 17, 26) Uzye Yeova watiile ukuteekelela Loti, pa nsita kwene ii itale sana? Awe foo.

Yeova pa mulandu wakuti waya nu luse watuma angeli ukuti yakapususye Loti nu lupwa lwakwe (Lolini palagilafu 4)

4. Uzye Yeova walangilile uli ukuti wateekelile Loti? (Lolini icikope icili pa nkupo.)

4 Nanti icakuti Loti wasoolwile ukwikala umu Sodoma Yeova wamuvwilile uluse nu kutuma aangeli aakuya mupususya pamwi nu lupwa lwakwe. Nomba atuvwilile papo kwene lino aangeli yamunenyile ukufuma umu Sodoma, Loti ‘watwalilile ukuzingota.’ Angeli yasusile iyamulema pi kasa nu kumwazwa pamwi nu lupwa lwakwe ukupuuka ukufuma umu musumba. (Utan. 19:15, 16) Lyene angeli yamunenyile ukuutukila uku ncende ya myamba. Nomba Loti walenzile Yeova ukuti aye api tauni ilyali apiipi. (Utan. 19:17-20) Yeova wateekelile Loti nu kumuzumilizya ukuya ukwi tauni kwene lilyo. Lino papisile insita Loti uvwile intete nu kuya uku ncende ya myamba, uku ncende kwene ino Yeova wamunenyile ukuyako pa kutandika. (Utan. 19:30) I cumicumi Yeova wamuteekelile! Uzye tungamukolanya uli?

5-6. Uzye tungaomvya uli amazwi aya pali 1 Tesalonika 5:14 lino tukukolanya Leza?

5 Wakwe vino cali kuli Loti, umwina nanti nkazi limwi angafilwa ukupingula ningo nu kuiletela intazi umwineco. Uzye tungacita uli ndi ca musango uu cacitika? Limwi tungatunkwa ukumunena ukuti ukuzombola cino wakomiile, nupya cingaya i cacumi. (Gala. 6:7) Nomba cingaya ningo ndi cakuti twamwazwa wakwe vino Yeova wazwilizye Loti. Tungacita uli vivyo?

6 Yeova watumile angeli kuli Loti asi sile uku kumucelula lelo yaile iyamwazwa ukufuma umu uzanzo umu Sodoma. Naswe tungacelula umwina nanti nkazi ndi twalola ukuti akucita cimwi icingamuletela intazi. Nomba nu kumwazwa kwene tungamwazwa. Nanti i cakuti ataomvizye zuwa vino twamusunda ukuomvya Baibo, tulinzile ukuteekela. Tulinzile ukuya wa yangeli yaya yaili. Ukucila ukutoovoka nu kutazyela umwina, tulinzile ukulonda inzila izisuma zino tungamwazwilamo. (1 Yoa. 3:18) Tulinzile ukumulema kwi kasa lya unkolanya nu kumwazwa ukuti aomvye amano asuma yano imumupanda.—Welengini 1 Tesalonika 5:14.

7. Uzye tungakolanya uli vino Yeova wayuvwanga pali Loti?

7 Yeova atemwa nga wisile sile amano pa kukanamalilika kwakwe Loti. Nomba pa cisila walenzile umutumwa Petulo alembe pali Loti ukuti u muntu mulungami. Twaya sana nu luzango pano twamanya ukuti Yeova akatwelela muli vino tukaluvyanya! (Masa. 130:3) Uzye tungakolanya Yeova muli vino walolanga Loti? Ndi cakuti twika amano ku miyele isuma ino aina na ya nkazi yakwata, tulayateekelela. Cii cilalenga ukuti nayo ciyangukile ukupokelela ukwazwa kwitu.

MWAYA NU LUSE

8. Uzye ukuvwa uluse kulatulenga ukucita uli?

8 Ukupusanako na Loti, Yobo wene atacuzile pa mulandu na vimwi vino atasoolwile ningo. Nomba nanti ciye vivyo wakweti intazi izipiisye, waponzizye vyonsi vino wakweti, antu yatiile ukumucindika, nupya umi wakwe wiifile sana. Ni caipiisye i cakuti, wene pamwi nu muci yafwililwe ana yonsi kwene yano yakweti. Nupya ya cuza yakwe Yobo aufi yamupeelanga imilandu. U mulandu ci onga uno ya kakomelezya yakwe Yobo aufi yatuvwilile Yobo uluse? Yatalondanga ukuvwikisya umulandu uno ivya musango uuwa vyamucitikilanga. Ni cacitike  i cakuti, yatandike ukwelenganya iviipe pali aliwe nu kumupingula uyi uyi. Uzye tungataluka uli ku kucita vino ya kakomelezya yaa aufi yacisile? Tulinzile ukumanya ukuti Yeova sile aliwe akamanya ivisinka vyonsi pali vino umuntu akupitamo. Tulinzile ukukutikisya lino umuntu aakucula akutunena vimwi. Mutauvwa sile amazwi, lelo mwaezya nu kulola vino akupitamo kwati mwemwe vikucitikila. Nga mwacita vivyo alino munguvwila umwina winu nanti nkazi uluse.

9. Uzye uluse lulatwazwa ukukanacita cani, nupya u mulandu ci?

9 Uluse lulalenga ukuti tutacita ulwambo pa ntazi zino yauze yakakwata. Umuntu wa lwambo asilenga ukuti amu cilongano yauvwana nu kuombela pamwi, akalenga ukuti paye malekano pa ina na ya nkazi. (Mapi. 20:19; Loma 14:19) Ataaya ni cikuuku nupya asielenganya ningo, nupya mazwi yakwe yangacisa umuntu aali ni ntazi mpiti. (Mapi. 12:18; Efes. 4:31, 32) Cikazipa ndi tukulola imiyele isuma ino umuntu wakwata nu kwelenganya pali vino tungazwa umwina nanti nkazi ukuzizimizya amezyo!

Mwateeka umwenzo lino mukukutika ndi cakuti umwina nanti nkazi watandika “kuzaila,” nupya mwalanda amazwi akukomelezya pa nsita iliinge (Lolini mapalagilafu 10-11) *

10. I vyani vino tungasambilila uku mazwi aaya pali Yobo 6:2, 3?

10 Welengini Yobo 6:2, 3. Pa nsita imwi Yobo ‘wazaile’ umu mivwangile yakwe. Nomba lino papisile nsita, wazumiile ukuti ivintu vimwi vino walanzile vitaali ningo. (Yobo 42:6) Wakwe Yobo, umuntu wino akuzizimizya pa mulandu ni ntazi angazaila umu mivwangile yakwe, angaalanda ivintu ivingalenga aize alanguluka pa cisila. Uzye tulinzile ukucita uli ndi caya vivyo? Ukucila ukupeela umuntu wa musango uwo imilandu, tulinzile ukuya nu luse. Mwaiusya ukuti Yeova ataalondanga ukuti aliwensi pali sweswe aakwata intazi nanti masakamika yano tukakwata  ndakai. Fwandi tulinzile ukuvwikisya ndi cakuti umuomvi wakwe Yeova uwa cisinka walanda amazwi yamwi ukwaula ukwelenganya lino akusakamikwa. Nanti icakuti walanda vimwi ivisi vya cumi pali Yeova nanti pali sweswe, tutalinzile ukumusokela zuwa nanti ukumupingula pali vino walanda.—Mapi. 19:11.

11. Uzye ya eluda yangaakolanya uli Eliu lino yakulungika aina na ya nkazi?

11 Insita zimwi, umuntu aakuzizimizya intazi nawe kwene akalondekwa ukulungikwa nanti ukusundwa. (Gala. 6:1) Uzye ya eluda yangacita uli pakuti yazwe umuntu wa musango uwo? Yangaomba ningo ndi yakukolanya Eliu, uwakutiike kuli Yobo ni cikuuku sana. (Yobo 33:6, 7) Eliu walungike Yobo pa cisila ca kumanya vino welenganyanga. Ya eluda aakakolanya Eliu yakakutikisya nu kwezya ukuvwikisya vino umuntu akupitamo. Lyene ndi yalungika aina na ya nkazi, cingalenga yayafike pa mwenzo.

MWATEEKEZYA YAUZE

12. Uzye Naomi uvwile uli lino iya na ana yakwe aonsi yoili yafwile?

12 Naomi wali umwanaci uwa cisinka uwatemilwe sana Yeova. Nomba pa cisila ca mfwa yakwe iya na ana yakwe yaili, walondanga ukusenula izina ukuti yatamwama ukuti Naomi lelo yamwama ukuti “Mala” izina ilikapiliula ukuti “uwa ulanda sana.” (Luti 1:3, 5, 20, 21) Nyinavyala wakwe Naomi, Luti, watwalilile ukuya na Naomi umu mezyo yakwe yonsi. Luti atavwanga sile Naomi lelo wamuteekezyanga nu kumuteekezya. Luti walangiliile ukuti watemilwe Naomi nu kumutungilila umu mazwi angupale ukuvwa nupya akufuma pansi ya mwenzo.—Luti 1:16, 17.

13. U mulandu ci uno aakafwilwa ya wao yakalondekwa ukuti twayatungilila?

13 Ndi cakuti umwi umu cilongano wafwilwa uwakwe, akalondekwa ukumutungilila. Atwalane tungayakolanya uku miti iili iyakulila pamwi pa ncende iliyonga kwene. Umu kuya kwa myaka, imisisi ya miti iyo ikaingililana. Ndi cakuti umuti onga yauzyukula pa miti iiyo nupya wafwa, uwasya ukacula sana. Umu nzila iliyonga kwene, ndi umwi wafwilwa uwakwe, angauvwa sana uyi pa nsita itali. Ya Paula, * yano ya iya yafwile ukwaula ukwenekela, yalanzile iyati: “Umi wane wasenwike sana, nupya nuvwile amaka ukusila. Naponzizye cuza wane umusuma sana. Nanenanga ya wane ivilivyonsi. Yazangilanga pamwi nani lino nayanga nu luzango nupya yantungililanga umu nsita izitale. Lyonsi yakutikanga ndi nkuyalondolwela intazi zino nkweti. Nuvwile kwati iyamputula pakasi.”

Uzye tungazwa uli yano yafwilwa ya wao? (Lolini mapalagilafu 14-15) *

14-15. Uzye tungateekezya uli umwi uwafwilwa uwakwe?

14 Uzye tungateekezya uli umwi uwatafwilwa uwakwe? Ica kutandikilako cino tulinzile ukucita, u kulanda na wiyo kwene uwatafwilwa uwakwe, nanti icakuti limwi cingatala nanti limwi tutanga tukwate ivya kulanda. Ya Paula, atiyalandwapo mpiti, yalanzile ukuti: “Namanya ukuti imfwa ikalenga ivintu vyatalila antu. Yakasakamala ukuti limwi yangasosya umuntu uwatafwilwa lino yakumuvwanzya. Nomba cikaipa sana ndi cakuti antu yasikulanda nanti acimwi.” Umuntu akulosya asienekela ukuti tumamunena icintu cimwi ica mano sana. Ya Paula yalanzile yati: “Nataizyanga sana ndi cakuti anji yalanda sile ukuti, ‘iciipa sana icaticicitika.’”

15 Ya William, yano ya mama yao yafwa mpiti, yalanzile yati: “Nkataizya sana ndi yauze yalanda pa visuma vino yakaiusya pali mamane, nkamanya ukuti antu yamutemilwe nupya yamucindike. Ukutungilila kwa musango uu kukangazwa sana. Amazwi yao yakanteekezya  sana, pano natemilwe sana mamane nupya twaombelanga pamwi.” Nkazi umwi uwafwilwa uwi zina lya kuti Bianca walondolwile ukuti: “Nkateekeziwa sana ndi cakuti yauze yapepa nani nu kuwelenga nani ilembelo lyonga nanti yaili. Cikangazwa sana ndi yakulanda pali ya wane na lino yakukutika lino nkulanda pali aliyo.”

16. (a) I cani cino tungacitila umwina nanti nkazi uwafwilwa? (b) U mulimo ci uno twakwata ukulingana na mazwi aaya pali Yakobo 1:27?

16 Wakwe vino Luti watwalilile ukuya pamwi na mukamfwilwa Naomi, naswe tulinzile ukutwalilila ukutungilila yano yafwilwa ya wao. Ya Paula, atiyalandwapo mpiti, yalanzile iyati: “Pa cisila ca mfwa yakwe ya wane, aina na ya nkazi yantungilile sana. Lino papisile insita, yatandike ukupamviwa ni milimo ya pa lwao. Nomba umi wane wasenwike sana. Cikaazwa sana ndi yauze yakwiusya ukuti umuntu akulosya akalondekwa ukumutungilila ndi papita imyezi nanti sile imyaka ukufuma pano uwakwe wafwilile.” Ukuya kwene antu yakapusana pusana. Yamwi yakatandika ukwililako zuwa. Nomba yauze yene, lyonsi lino yakucita vimwi vino yacitilanga pamwi na ya wao lino yatali yafwe, vikalenga yauvwa sana uyi. Vino antu yakauvwa ulanda vikapusana pusana. Lekini twaiusya ukuti Yeova watupeela umulimo wa kusakamala afwilwa ya wao.—Welengini Yakobo 1:27.

17. U mulandu ci uno tulinzile ukwazwila yano ya wao yapondokela?

17 Antu yamwi aaya umu cupo yakazizimizya intazi izikaiza pa mulandu wa kuti ya  wao yayapuuka. Ya Joyce, yano ya iya yapuusile iyapondokela kuli mama muze, yalanzile yati: “Ukutaana na ya wane kwaifile sana ukucila ndi cakuti yafwile. Iyafwa umu uzanzo nanti pa mulandu nu kulwala, nga kutaali u kulonda kwao. Nomba ya wane yasoolwilepo ukunsya. Nayuvwile ukuya uwa sile sile nupya umusuulwe.”

18. I vyani vino tungacita pakuti twaazwa yano ya wao yapondokela?

18 Ndi tukucita utuntu utunono utukalaanga ukuti tuli ni cikuuku kuli yano ya wao yapondokela, ala tukuyalanga ukuti twayatemwa. Lyene vino yaya yonga, yakalondekwa ya cuza yasuma. (Mapi. 17:17) Uzye mungalanga uli ukuti mwemwe ya cuza yao? Mungayama uku cakulya icangupale. Nupya limwi mungayanena ukuti mukulonda mukizizye capamwi nayo nanti ukuomba nayo umu mulimo wa kusimikila. Cuze cino mungacita u kuyanena ukuti mwaya pamwi nayo limwi limwi pa mapepo ya lupwa. Ndi mukucita vivyo, mulazanzya Yeova, pano wene waya “umupipi sana na yayo atiyaputuka imisana” nupya ‘akavwangila ya mukamfwilwa.’—Masa. 34:18; 68:5.

19. Uzye ilembelo lyakwe 1 Petulo 3:8 likatunena ukucita cani?

19 Likwene sile, lino Uwene wakwe Leza ulatandika ukuteeka insi, ‘intazi zyonsi zitaliusiwa.’ Tukalondesya ukwizalola lino ‘ivintu vyampiti vilapita nu kwililika nupya vitalatala viusiwe.’ (Eza. 65:16, 17) Ukufikila lino uwanda uwo ulafika, lekini tutwalilile ukutungililana nu kulangilila muli vino tukalanda nu kucita ukuti twatemwa yonsi aaya umu lupwa lwakwe ya kapepa.—Welengini 1 Petulo 3:8.

ULWIMBO 111 Ivikalenga Twaya ni Nsansa

^ par. 5 Loti, Yobo, na Naomi yonsi yaombelanga Yeova na ucisinka, nomba yakwatanga na masakamika yano yaazizimizyanga. Icipande cii cimalanda pali vino tungasambilila kuli vino vyayacitikiile. Nupya cikulanda na pa mulandu uno cacindamila ukuteeka umwenzo nu kulanga uluse alino nu kuteekezya aina na ya nkazi lino yali ni ntazi.

^ par. 13 Mazina aali umu cipande cii asi mazina ya yantu akulandwapo.

^ par. 57 ULONDOLOZI WA CIKOPE: Umwina watasoka sana nupya ‘akuzaila’ lino eluda akukutika watateeka umwenzo. eluda wamulungika umu cikuuku.

^ par. 59 ULONDOLOZI WA CIKOPE: Atwalane acance yali nu mwina wino wacifwililwe. Yakulanzyanya ivisuma vino nkazi uwafwa wacitanga.