Skip to content

Muye pa utantiko wa vilimo

Mwacindika “Cino Leza Watalundanya”

Mwacindika “Cino Leza Watalundanya”

“Caleka kusi umuntu angalekanya cino Leza watalundanya.”—MAKO 10:9.

INYIMBO: 131, 132

1, 2. Uzye amazwi aaya pa Ayebulai 13:4 yalinzile ukutulenga ukucita vyani?

UZYE mukaipakizya ukucindika Yeova? Ukwaula nu kutwisika mukaipakizya sana! Waliinga ukucindikwa nupya walaya ukuti nawe alalanga umucinzi kuli mwemwe. (1 Sam. 2:30; Mapi. 3:9; Umbw. 4:11) Akalonda ukuti mwalanga umucinzi nu ku yantu kwene, wakwe aomvi ya mu uteeko. (Loma 12:10; 13:7) Nomba kwaya mumwi muno mulinzile ukulanga umucinzi pa lwinu sile. Umu cupo ali muno mulinzile ukucita vivyo.

2 Umutumwa Paulo walemvile ukuti: ‘Ing’anda ilinzile kucindikwa na antu yonsi. Icupo citalinzile ukuya icikowele.’ (Ayeb. 13:4) Mazwi yano Paulo walanzile yacindama sana. Wanenanga Aina Klistu yonsi wenga na wenga ukucindika sana icupo, ukucilola ukuti i cintu icicindame sana. Uzye vikwene avino mukalola icupo ukwikako sile ni cupo cinu kwene ndi mwakwata ya winu?

3. U kupanda mano ukwa musango ci kuno Yesu wapeezile pa cupo? (Lolini cikope ca kutandikilako.)

3 Ndi cakuti mukacindika icupo, ala mukakolanya Yesu. Yesu wacindike sana icupo. Lino Afaliseo yuzizye Yesu pa kutaana, walanzile pali vino Leza watandikiilepo ukulanda pa cupo ukuti: ‘Pa mulandu  ukwene, umonsi alasya isi na nyina nu kuilundanya ku muci wakwe, lyene yoili yalaya umwili onga.’ Nupya watiile: “Caleka kusi umuntu angalekanya cino Leza watalundanya.”—Welengini Mako 10:2-12; Utan. 2:24.

4. I sunde ci lino Yeova wisileko pa cupo?

4 Fwandi Yesu wazumiile ukuti Leza u walenzile ukuti icupo ciyeko nupya cilinzile ukutwalilila. Leza ataanenyile Adamu na Eva ukuti yaali nu kutaana. Isunde lino Leza wisileko pa cupo umu calo ca edeni i lyakuti umonsi wali nu kutwalilila ukwikala na mama wenga sile. “Yoili” yaali nu kuya pamwi amanda pe.

IVINTU IVYALENZILE ICUPO UKUSENUKA

5. I cani icikacitika uku cupo ndi wenga wafwa?

5 Ukuya kwene mwamanya ukuti lino Adamu wayembwike, ivintu vyasenwike. Icintu conga icali nu kutandika ukusenula ivintu mu cupo iimfwa. Twamanya vii muli vino umutumwa Paulo walemvile lino walondololanga ukuti Aina Klistu yasitungululwa ni Sunde Lyakwe Mose. Walondolwile kuti imfwa ikamala icupo nupya uwasyala nu umi angatwala nanti ukutwalwa kuze.—Loma 7:1-3.

6. Uzye Isunde Lyakwe Mose lyalangilile uli vino Yeova wacindika icupo?

6 Isunde lino Leza wapeezile uku luko lwa ina Izlaeli lyalanzile ivingi pa cupo. Lyazumilizye impali, nupya pa nsita ii ala antu yatandika mpiti ukupalika na lino Leza ataatala wapeela aina Izaleli Isunde kwene lii. Ukuya kwene kwali ulondolozi uwa kwazwa ya mama aatwalwanga uku mpali. Ndi cakuti umwina Izlaeli watwala umuzya alino umu kuya kwa nsita wiza watwala mama wakwe ciili, ataali nu kuta ukulondela mamakwe uwa kutandikilako ivyakulya, ivyakuzwala, nantu ukuta ukupanga nawe icupo. Leza walondanga ukuti umonsi wiyo atwalilile ukucingilila mama wiyo nu kumusakamala. (Kufu. 21:9, 10) Tusitungululwa ni Sunde lino Yeova wapeezile aina Izlaeli, nomba licili likatwazwa ukulola vino Yeova wacindika icupo. Uzye cii cisilenga mwacindika sana icupo?

7, 8. (a) Uzye isunde lyalanzile uli pa kutaana ukulingana ni lembelo lyakwe Malango 24:1? (b) Uzye Yeova akalola uli ukutaana?

7 Nga pa kutaana pene Isunde lyanzilepo uli? Yeova watwalilile ukucindika icupo, lelo kwali icalenzile azumilizye ukutaana. (Welengini Malango 24:1.) Umwina Izlaeli wali nu kuta mamakwe ndi “wamuzana na kamwi akatamuzanzizye.” Isunde litalondolwile upiliulo wa kantu “akatamuzanzizye.” Fwandi umonsi ataali nu kuta mamakwe apa tuntu ututacindime suka sile ndi wacita cimwi ica muzewanya nanti iciipe sana. (Malan. 23:14) Icaifile i cakuti umu manda yano Yesu wali pano nsi, Ayuda aingi yatanga ya mama yao “pa mulandu uli onsi.” (Mate. 19:3) Tutanga tutemwe ukutandika ukucita wakwe vino antu yaya yacitanga.

8 Kasema Malaki wasookolwile vino Leza akalola ukutaana. Ii yali insita ino umonsi umucenjezi watanga “muci wino watwite mu ulumendo” wakwe pa mulandu wakuti akulonda atwale umwanaci wacance atapepanga Yeova. Ukulozya kuli vino Leza akalola ukutaana Malaki walemvile ati: “Napata ukutaana.” (Malaki 2:14-16) Vii vyakoline na vino Baibo ikalanda pa cupo cakutandikilapo ukuti: “Umonsi akasya isi na nyina nu kuilundanya ku muci wakwe, nga iyaya umwili onga.” (Utan. 2:24) Yesu wakomizye icisinka pali vino Isi akalola icupo lino walanzile ukuti: “Kusi umuntu angalekanya cino Leza watalundanya.”—Mate. 19:6.

ICINTU CONGA SILE ICINGALENGA ATWALANE UKUTAANA

9. Uzye tunguvwikisya uli amazwi yano Yesu walanzile aya pali Mako 10:11, 12?

9 Umwi anguzya ukuti: ‘Uzye kwaya cimwi icingalenga Umwina Klistu ukutaana nu wakwe nu kutwala nanti ukutwalwa kuze?’ Nomba Yesu walanzile pali vino akaelenganya pa kutaana, watiile: “Muntu wensi uwata umuci wakwe nu  kutwala mwanaci muze ala walongozya. Nanti umwanaci kwene ndi wafuma kuli iya nu kuya twalwa ku monsi muze ala walongozya.” (Mako 10:11, 12; Luka 16:18) Fwandi Yesu wacindike sana icupo nupya walondanga na yauze ukucita vivyo kwene. Umonsi uwata umuci uwaya ni cisinka (nanti umuci uwata iya uwaya ni cisinka) pa mulandu sile uwakusombekezya nu kutwala muze ala wacita ucende. Cico ica cumi pano ukuta umuntu paula umulandu ala icupo citasizile. Kuli Leza kwene ala yacili “umwili onga.” Nupya Yesu watiile umonsi uwata umuci aatakweti umulandu ala wamulenga ukucita ucende. U mulandu ci uno walandiile vivyo? Mpiti, mama wino yata wayuvwanga ukuti alinzile ukutwalwa pakuti aakwata impiya izyakuomvya muli vino akulondekwa. Ndi wacita vivyo ala wacita ucende.

10. I cintu ci conga sile icingalenga atwalane ukutaana nu kutwala nanti ukutwalwa kuze?

10 Yesu walanzile umulandu uno icupo cilinzile ukusililapo, watiile: “Namunena vino umuntu wensi uwata umuci wakwe, suka sile ndi wamulemula, ndi watwala mwanaci muze, ala walongozya.” (Mate. 19:9) Walanzile ivili vimwi na pi Lyasi Lya pa Mwamba. (Mate. 5:31, 32) Miku yonsi yoili, Yesu walanzile pa “upulumusi.” Izwi lilyo likalozya uku vintu vino umuntu angacita nu muntu muze wino atatwalana nawe, kuli kuti ucende, uzelele, ukupanga icupo na wino yatatwalana nawe, kulaalana kwa onsi yatupu nanti anaci yatupu, nu kulala ni nyama. Ndi cakuti umonsi uwatwala wacita upulumusi, umuci angapingulapo ndi cakuti yamataana nanti foo. Ndi cakuti yataana, ala kuli Leza kwene icupo casila .

11. U mulandu ci uno Umwina Klistu angapingwilapo ukukanataana nu wakwe nanti icakuti watakwata insambu zya kucita vivyo?

11 Kuya kwene Yesu atalanzile ukuti ndi umwi pali yano yatwalana wacita upulumusi (por·neiʹa) ala yafwile sile ukutaana. Limwi mama angasoolola ukutwalilila ukuya umu cupo nanti icakuti iya watacita upulumusi. Limwi angatwalilila ukutemwa iya; angaitemelwa ukumweleela  nu kuombela pamwi nawe pakuti yazifye icupo cao. Ndi cakuti wasoolola ukuti ataane na iya nomba atatwazilwe, angakwata intazi. Uzye atanga acula pa kuzana ivikulondekwa alino nu kucula pa mulandu nu kulonda kwa mwili ukwa kupanga icupo? Uzye atanga azukilwa sana? Nga ndi cakuti yakwata ana uzye citanga citale? Uzye ukutaana kungalenga citale sana ukukuzizya ana umu cumi? (1 Kol. 7:14) I cumicumi uwa kaele angakwata intazi izingi ndi wataana nu watacita upulumusi.

12, 13. (a) I vyani ivyacitiike umu cupo cakwe Oseya? (b) U mulandu ci uno Oseya wawezezizye Gomeli, nupya i vyani vino tungasambililako ndakai?

12 Ivyacitikiile kasema Oseya vikatusambilizya ivingi pali vino Yeova akalola icupo. Leza wanenyile Oseya ukutwala umwanaci (Gomeli), uwali nu kwizaya ‘cizelele nga nu kuvyalila Oseya ana ya mu uzelele.’ Gomeli ‘wasenzile indilwa, nga pa cisila amuvyalila umwana umonsi.’ (Ose. 1:2, 3) Lino papisile insita, wizile akwata umwana umukazyana nu monsi, yonsi yoili limwi wayakwatiile umu uzelele. Nanti i cakuti Gomeli waswilizyangapo ukucita uzelele imiku iingi, Oseya atamutiile. Lyene Gomeli wasusile asya Oseya nu kuya umuzya. Nomba Oseya wizile amuwezya. (Ose. 3:1, 2) Yeova waomvizye Oseya kukulangilila vino wayelanga aina Izlaeli uluse pa miku iingi pa mulandu nu uzelele uno yacitanga muli ukapepa. I vyani vino tungasambililako?

13 Ndi cakuti umwi pa Ina Klistu atwalane wacita upulumusi, uwakaele alinzile ukupingulapo. Yesu walanzile ukuti uwakaele akakwata insambu zya kutaana nu watacita upulumusi nupya angatwala nanti ukutwalwa kuuze. Nomba uwakaele nga akulonda angeleela uwakwe uwatacita upulumusi. Kucita vivyo kutaipa. Oseya wawezizye Gomeli. Lino Gomeli wawezile kuli Oseya, ataali nu ukupanga icupo nu monsi muze nupya. Hoseya atapanzile icupo na Gomeli pa nsita imwi. (Ose. 3:3) Nomba mu kuya kwa nsita, Oseya afwile watandike ukupanga icupo na mamakwe nu kulanga ukuti wakolanyanga vino Leza waitemiilwe ukuwezya antu yakwe nu kutandika ukuombela pamwi nayo. (Ose. 1:11; 3:3-5) Uzye cii cakolana uli na vino vikacitika umu vyupo ndakai? Ndi cakuti uwakaele wapingulapo ukutwalilila umu cupo, angalanga ukuti wataelela uwakwe ndi watandika ukupanga nawe icupo. (1 Kol. 7:3, 5) Cii cingalenga ukuti pataya umulandu wa kutaanila. Lyene atwalane yalinzile ukuombela pamwi pakuti yalanga ukuti yakalola icupo ndi vino Leza akacilola.

MWACINDIKA ICUPO NA LINO MULI NI INTAZI

14. Ukulingana na mazwi aaya pali 1 Kolinto 7:10, 11, i cani icingacitika umu cupo?

14 Aina Klistu yonsi yalinzile ukwezya na maka ukucindika icupo wakwe vino Yesu na Yeova yacicindika. Nomba yamwi yangafilwa ukucita vivyo, pano antunze yatamalilika. (Loma 7:18-23) Fwandi citalinzile ukutuzungusya ukuti Aina Klistu yamwi akutandikilako yakwatanga intazi umu vyupo vyao. Paulo walemvile ukuti: “Muci atalinzile kutaana niya wakwe”; nomba insita zimwi cii cacitikanga.—Welengini 1 Kolinto 7:10, 11.

I cani icingazwa aaya umu cupo ca ntazi ukukanataana?

(Lolini palagalafu 15)

15, 16. (a) Uuyo ci uno atwalane yalinzile ukukwata nanti icakuti iyakwata intazi, nupya umulandu ci? (b) Uzye ivyeo vii vingaomviwa uli ndi cakuti umwi asi kapepa pali yano yatwalana?

15 Paulo atalondolwile icalenganga yamwi ukupaatukana. Intazi itaali pa kucita upulumusi uungalenga ukuti mama aye nu untungwa wa kutaana na iya nu kutwalwa kuze. Paulo walemvile ukuti umuci uwapaatukana na iya “alinzile kutwalilila kwikala mu usimbe nanti limwi awikizyanye niya.” Fwandi atwalane ndi yapaatukana, Leza wene walolanga ukuti icupo citasizile. Paulo walangiliile ningo ukuti ndi cakuti intazi ino atwalane yakweti asi upulumusi, yalinzile ukukwata uyo wa kuwikizyanya. Atwalane yanganena ya eluda umu cilongano ukuti yayazwe ukuomvya Baibo.

 16 Ivintu vikatalilako ndi cakuti wenga pali yano yatwalana a kapepa nupya akulonda ukulondela masunde yakwe Leza. Uzye cingaya sile ningo ukupaatukana ndi cakuti iyakwata sana intazi? Wakwe vino itulola, Amalembelo yakalanda ukuti upulumusi uungalenga paye ukutaana, nomba pataaya imilandu iyalondololwa iingalenga aatwalane ukupaatukana. Paulo walemvile ukuti: “Ndi cakuti mwanaci mwina Klistu watwalwa ku monsi atataila, nga umonsi wiyo wazumila kutwalilila kwikala nawe, wene atalinzile kutaana nawe.” (1 Kol. 7:12, 13) Vikwene avino caya na ndakai kwene.

17, 18. U mulandu ci uno Aina Klistu yamwi yakatwalilila ukwikala umu cupo ca ntazi?

17 Insita zimwi “umonsi atataila” angalanga ukuti asikulonda “kutwalilila kwikala” na mamakwe. Limwi angaamuma sana, icakuti mamakwe atandika nu kuyuvwa ukuti umi wakwe uli mu uzanzo. Limwi angaakanila sile uku mufulo ukumusakamala pamwi nu lupwa kwene nanti ukwika ukapepa wakwe umu uzanzo. Ndi cakuti ivya musango uu vyacitika, Aina Klistu yamwi yakapingulapo ukuti asi mulandu na vino angalanda, uwakwe asiilonda ukutwalilila ukuya nawe nu kuti cingazipa sile yapaatukane. Nomba Aina Klistu yauze aakakwata intazi yene yasicita vivyo; yakazizimizya nu kwezya na maka ukuzifya ivintu. U mulandu ci?

18 Ukupaatukana kwa musango uu kusilenga icupo ukusila. Ndi cakuti yasikwikala pamwi, yonsi cila muntu yangakwata intazi wakwe vino itulandapo mpiti. Umutumwa Paulo walanzile umulandu na uze ungalenga yatwalilile ukwikala pamwi. Walemvile ukuti: ‘Umonsi atataila nawe kwene akaya umusanguluke lino wasaka umwanaci Umwina Klistu. Nu mwanaci aatataila akaya umusanguluke ndi wasakwa uku monsi Umwina Klistu; ndi cisi vivyo ana inu yatanga yaye asanguluke, nomba lyene yasangululwa.’ (1 Kol. 7:14) Aina Klistu aingi acumi yatwalilila ukwikala na ya wao nanti icakuti yakakwata sana intazi. Yangazumilizya ukuti ukucita vivyo kwalenzile yuvwe ningo sana lino ya wao izile yaya ya kapepa ya cumi.—Welengini 1 Kolinto 7:16; 1 Pet. 3:1, 2.

19. U mulandu ci uno umu cilongano ca Ina Klistu mwayela atwalane aingi aaya ni nsansa?

19 Yesu walanzilepo vimwi pa kutaana, nupya umutumwa Paulo walanzile amazwi akupanda mano pa kupaatukana. Yonsi yoili yalondanga ukuti aomvi yakwe Leza yacindika icupo. Umu nsi yonsi ndakai, umu vilongano ivingi vyakwe ya kapepa yakwe Yeova mwaya atwalane aakaikala ningo sana. Mungazana atwalane aingi aaya sana ni nsansa umu cilongano cino mwayamo. Mwaya aina acisinka aatemwa ya mama yao na ya mama aakaombela Leza atemwa sana ya wao, vyonsi vii vikalanga ukuti icupo cingaya ica mucinzi. Cikatuzanzya sana ukumanya ukuti atwalane aingi yakalanga ukuti amazwi yakwe Leza aacumi akuti: “Pa mulandu ukwene, umonsi alasya isi na nyina nu kuilundanya ku muci wakwe. Lyene oili yalaya mwili onga.”—Efes. 5:31, 33.