Skip to content

Muye pa utantiko wa vilimo

Uluse—I Miyele Ino Tukalanga Muli Vino Tukalanda nu Kucita

Uluse—I Miyele Ino Tukalanga Muli Vino Tukalanda nu Kucita

UMWI ndi watucitila vimwi pa mulandu nu luse, tukauvwa ningo sana nupya tukatekeziwa! Ndi twamanya ukuti umwi akatusakamala, tukazanga sana. Vino swensi tukauvwa ningo ndi umwi watulanga uluse, tungacita uli pakuti tukwate imiyele ii?

Uluse lwayamo ukwika amano kuli vino vikucitikila yauze, nupya lukalolekela mu mazwi yasuma na muli vino tukacita. Vino uluse lukalolekela muli vino tukacita, fwandi tutalinzile sile ukupeleela pa kulanga umucinzi muli vino tukacitila yauze. Uluse lwa cumi lukaiza pa mulandu nu kutemwa sana antu yauze nu kuya na mizu kuno yali. Nupya uluse lwaya pa miyele ino umupasi wa muzilo ukatulenga ukuya nayo ino Aina Klistu yonsi yalinzile ukukwata. (Gala. 5:22, 23) Tulinzile ukukwata imiyele kwene ii, fwandi lekini tulole vino Yeova nu Mwanakwe yakalanga imiyele kwene ii na vino tungayakolanya.

YEOVA U WA LUSE KULI YONSI

Yeova akalangulukilako yonsi nupya waya nu luse na “kuli yano asitaizya na aipe kwene.” (Luka 6:35) Yeova “akawazya ilanzi pa antu asuma na pa aipe kwene. Akatuma imvula pa antu aololoke na pali yao asi aololoke.” (Mate. 5:45) Fwandi, na antu kwene aatazumila ukuti Yeova a Kaumba wao yakaipakizya ivintu ivisuma vino akatupeela pa mulandu nu luse lwakwe nupya yangaya nu luzango.

Yeova walangizye sana uluse muli vino wacitiile Adamu na Eva. Pa cisila ca kwifya, Adamu na Eva ‘yasuminkinye amafwa ya musamvu iyaindizya mu misana yao.’ Lelo Yeova wamanyile ukuti yalondekwanga ivyakuzwala ivilinge ningo pakuti ikale ukunzi ya calo ca Edeni, kuno umusili watiifilwe nupya kwamezile imiti ya “imyunga.”—Utan. 3:7, 17, 18, 21.

Nanti i cakuti Yeova wakwata uluse uku yantu ‘aololoke na kuli yao asi aololoke,’ akalondesya ukuya nu luse uku yaomvi yakwe acumi. Umu manda yakwe Zakaliya, umungeli umwi uvwile sana uyi lino waweni ukuti amakuule ya ng’anda ya kupepelamo umu Yelusalemu yatiyimilila. Yeova uvwile vino umungeli walanzile nu kulanda “amazwi ya luse nupya akuteekezya.” (Zaka. 1:12, 13) Vikwene avino Yeova wacisile na kuli kasema Eliya. Pa nsita imwi, kasema uvwile sana uyi nu kunena Yeova ukuti amukome sile. Yeova wasumvile sana mano kuli Eliya nu kutuma umungeli ukuti akamukomelezye. Nupya Leza wanenyile kasema kwene wiya ukuti ataali wenga. Lino Eliya wapokeliile amazwi kwene yaa aluse nu wazwilizyo uwalondekwanga, watwalilile ukuomba umulimo wakwe Leza. (1 Yamw. 19:1-18) Uzye pa yaomvi yonsi yakwe Leza, a weni aakalanga sana uluse wakwe vino Yeova aakalanga lyonsi miyele kwene ii isuma cuze?

 YESU—UMONSI UWAYA SANA NU LUSE

Lino waombanga umulimo wa kusimikila pano nsi, Yesu wamanyikwe sana ukuti wali nu luse nupya walangulukilangako antu. Ataali umukalipe nanti uwa cilumba. Wavwanzile na mizu ati: “Izini kunondi, mwensi mwe yatonte nupya anyomelwa, nani namamupeela upuzo. . . . Pano ikoli lyane lino nkazwika ilyangupale.” (Mate. 11:28-30) Pa mulandu nu luse luno wakweti, antu yakonkanga Yesu konsi kuno wayanga. Tukawelenga muli Baibo pali Yesu ukuti “nga aya ni nkunkunsi” apeela antu ivya kulya, apozya alwale yao na alemale, nu “kuyasambilizya vintu ivingi” pali Isi.—Mako 6:34; Mate. 14:14; 15:32-38.

Yesu wali sana nu luse, wamanyanga ivyacitikilanga antu nupya walanganga ukuti wilukanga muli vino wacitilanga antu. Asi mulandu na vino antu yamulenganga ukuyacitila ivingapumvyanya imilimo yakwe, Yesu wapokelelanga nu “luse” yonsi alondanga uwazwilizyo. (Luka 9:10, 11) Ataakalipiile umwanaci uuvwile sana intete, nanti icakuti ataali umusanguluke, walemile icakuzwala cakwe ica kunzi ala akupaalila ukuti amapola uku ulwale wa kufuma uwazi. (Levi 15:25-28) Yesu wanenyile umwanaci kwene wii uwacuzile pa myaka 12 ati: “Kaciwe, utailo wako wakupozya. Pita ulumi, upoziwe ku ndwala yako.” (Mako 5:25-34) Yesu walangizye sana uluse uku mwanaci wii!

MWACITILA ANTU IVISUMA PAKUTI MWALANGA ULUSE

Muli vino twatitulandapo ivyacitiike, itulola ukuti uluse lwa cumi lukalolekela muli vino tukacita. Yesu walangilile ukuti tulinzile ukucitila antu ivisuma umu mulumbe wa mwina Samaliya musuma. Nanti cakuti aina Samaliya na Ayuda yatuvwananga, umonsi umwina Samaliya uwalumbulwa umu mulumbe uvwilile uluse umonsi wino ivipondo vyumile nu kumupoka vyonsi nu kumusya pa museo ala ali apiipi nu kufwa. Uluse u lwalenzile umwina Samaliya ukucitapo cimwi. Wazifizye ivilonda vya monsi wiya nu kumutwala uku ng’anda ya enyi. Lyene umwina Samaliya walipiile kasunga wa ng’anda ya enyi pakuti asakamale ivilonda vya monsi wino yumile nupya walanzile ukuti aliza alipile impiya na zyuze ndi zyalondekwa pa kuwela.—Luka 10:29-37.

Nanti icakuti uluse ilingi lukalolekela muli vino tukacitila yauze, tungalulanga nu mu mazwi asuma akukomelezya. Fwandi nanti icakuti ‘masakamika ya muntu yaya wa cisendo cinyome mu mwenzo wakwe,’ Baibo ikalanda nu kuti “amazwi ya mutembo yene yakasansamusya.” (Mapi. 12:25) Nga tukucitila yauze ivisuma nu kuyalanga luse, tulalanda ivya kuyakomelezya nupya cii cilayazwa ukuya ni nsansa. * Amazwi ya luse yalalanga ukuti tukayasakamala. Lyene ndi yakomeleziwa, yalacimvya mezyo yano yangayaponela.—Mapi. 16:24.

VINO TUNGAYA NU LUSE

Pa mulandu wakuti antu yaumbwa umu “cata cakwe Leza,” yonsi yangalanga uluse. (Utan. 1:27) Umwi wino tungalandapo uwalangizye uluse, a Juliasi, umusilika wa ina Loma wino yapeezile umulimo wa kusukilila Paulo uku Loma. “Wali nu luse kuli Paulo, amuta kuti aye akalole yacuza yakwe, pakuti yamupeele vino akulonda” umu musumba wa Sidoni. (Mili. 27:3) Lino papisile insita, aikazi ya pa cilila ca Melita yalangizye sana ‘uluse’ kuli Paulo na yauze aali umu wato uononike. (Mili. 28:1, 2) Lelo, nanti icakuti vino yacisile vyazifile sana, ukuya nu luse kutalinzile ukulolekela sile pa muku onga uno tungacitila umwi icintu icisuma.

Pakuti twazanzya sana Leza, tulinzile ukulanga uluse muli vyonsi vino tukacita umu umi witu. Pa mulandu kwene uu, Yeova akatunena ukuti tulinzile “ukuya” nu luse. (Kol. 3:12) Ukuya kwene, cikatutalila ukulanga uluse uku yantu muli vyonsi vino tukacita umu  umi. U mulandu ci? Limwi tungafilwa ukulanga uluse pa mulandu ni nsonyi, ukukanasipa, ukutukaanya, nanti pa mulandu na ukaitemwe uno tungakwata umu mwenzo pa nsita zimwi. Nomba, tungacimvya intazi zii ndi tukulenga Yeova ukuti atupeele umupasi wa muzilo alino nu kumukolanya muli vino wene akalanga uluse.—1 Kol. 2:12.

Uzye tungalola mumwi muno tungalondekwa ukuzifya pakuti twalanga uluse? Tulinzile ukuyuzya sweineco ituti: ‘Uzye nkalanga mizu lino nkukutika kuli vino yauze yakunena? Uzye nkaika mano kuli vino yauze yakalondekwa? A lilaci lino nalangizye uluse kuli umwi wino asi lupwa wane nanti cuza wane?’ Lyene tungimika mauyo, wakwe ukumanya ivingi pa yantu yano tukazanwa sana nayo, wakwe amu cilongano. Cuze cino tungacita u kwezya ukulanga uluse kuli yauze umu nzila zino tungatemwa naswe ukutulangilamo uluse ndi cakuti ivikuyacitikila vyacitikiile sweswe. (Mate. 7:12) Ca kusyalikizya icakuti, Yeova alatwazwa ukuya nu luse ndi tukupepa kuli aliwe ukuti atwazwe.—Luka 11:13.

ULUSE LUKALENGA ANTU UKUTUTEMWA

Lino Paulo walumbwile imiyele iyalenganga antu yamumanye ukuti u muomvi wakwe Leza, walumbwilepo nu “luse.” (2 Kol. 6:3-6) Antu yatemilwe sana Paulo pa mulandu wa kuti wayasumvileko mano, nupya walanganga uluse muli vino walandanga nu kucita. (Mili. 28:30, 31) Umu nzila iliyonga kwene, naswe tungalenga antu yatemwe icumi ndi cakuti tukulanga uluse muli vino tukacita. Ndi tukulanga uluse ku yantu yonsi, ukwikako sile na yano yatupata, tungayatonsya umwenzo nupya tungalenga ukuti yacefyeko ukali uno yatukwatila. (Loma 12:20) Umu kuya kwa nsita, limwi yangatandika nu kulondesya ukusambilila Baibo.

Muli Paladaise wino wasya ayeko likwene pano nsi, antu aingi alatutuluka yalatemwa sana ndi yauze yayalanga uluse limwi pa muku wa kutandikilako. Pa mulandu nu kutaizya pali vino yauze yalayalanga uluse, cilalenga ukuti nayo yalanga yauze uluse. Umuntu wensi aalaya nu umi pa nsita iiya aalakana ukulanga uluse ku yantu yauze nu kuyazwa atalakwata isyuko lya kwikala manda pe umu nsi ilateekwa nu Wene Wakwe Leza. Nupya antu yano Leza alazumilizya ukwikala amanda pe yalaalanga ukutemwa nu luse kuli yauze. (Masa. 37:9-11) Umu nsi kwene iiya ipya antu yalacingililwa nupya yalaya nu mutende cuze! Nomba lino insi kwene iiya isuma cuze itali iyeko, uzye ivintu vingatuzipila uli ndakai ndi cakuti tukulanga uluse kuli yauze?

USUMA UWAYA UMUKULANGA ULUSE

Baibo ikati: “Umuntu wa luse akazana ivisuma.” (Mapi. 11:17) Antu yakaipalamika sana uku muntu wa luse, nupya nayo yakalanga uluse uku muntu wiyo. Yesu walanzile ukuti: “Cilingilo cino mukalingila auzo, acino namwe Leza alamulingila.” (Luka 6:38) Fwandi umuntu uwaya nu luse cisimutalila ukuzana ya cuza atanga yamupuuke uku nkoleelo.

Umutumwa Paulo wakomelizye amu cilongano ca ina Efeso ukuti “muye nu luse na mizu kuli cila muntu munomuli. Mwaelelana.” (Efes. 4:32) Ndi cakuti yonsi umu cilongano yali na mizu, nupya yakalanga uluse nu kulondesya ukwazwa yauze, ivintu vikazipa sana. Antu ya musango uwo yasielenganya ukuti yangaomvya amazwi aipe, ukupeela yauze imilandu, nanti ukusoweka yauze icakuti iyuvwa nu uyi. Yakaezya na maka ukuomvya ululimi lwao pakuti yazwe yauze ukucila ukusalanganya ulwambo. (Mapi. 12:18) Ni cikacitika i cakuti, icilongano cikakoma nu kuombela Yeova nu luzango.

I cumicumi uluse i miyele iikalolekela muli vino tukalanda nu kucita. Ndi tuli nu luse, tukalanga ukuti tukakolanya imiyele yakwe Leza witu Yeova. (Efes. 5:1) Ndi tukucita vivyo, tukakomya ivilongano vitu nu kuleka antu yauze ukwiza umu kupepa ukusanguluke. Lekini lyonsi antu yailolela ukuti twaya nu luse!

^ par. 13 Imiyele ya usuma tulaisambililapo umu cipande icilayako uku nkoleelo umu vipande vii ivikalanda pa “miyele ino umupasi ukatulenga ukuya nayo.”