Skip to content

Muye pa utantiko unono

Muye pa utantiko wa vilimo

Inte Zyakwe Yeova

Cimambwe-Lungu

Lupungu Lwa Mulinzi  |  Januwale 2015

Lekini Yeova Aapaala nu Kucingilila Icupo Cinu

Lekini Yeova Aapaala nu Kucingilila Icupo Cinu

‘Yeova ndi cakuti asikulinda umusumba, ala yakalinda yakuicuzya sile.’MASA. 127:1b.

1, 2. (a) U mulandu ci uno aina Izlaeli 24,000 yatiingilile umu mpanga ya ulayo? (b) U mulandu ci uno icintu kwene cii icacitiike cacindamila sana kuli sweswe?

LINO kwasile panono ukuti aina Izlaeli ingile umu Mpanga ya Ulayo, aonsi aingi pa ina Izlaeli yaacisile “uzelele na anaci aina Moabu.” Ni cacitike icakuti, Leza wakomile antu 24,000. Elenganyini pali cii, aina Izlaeli yaali apiipi sana ukwingila umu mpanga ya ulayo, nomba yapanyizye isyuko lilyo pa mulandu nu kukana cimvya uwezyo.—Mpe. 25:1-5, 9.

2 Icintu kwene cii icacitiike ‘calemvilwe kuti ciye cakutusambilizya swe muno tukulolela mpelelekezyo yakwe vyonsi.’ (1 Kol. 10:6-11) Ndakai umu “manda akusyalikizya,” antu yakwe Leza yali apiipi nu kwingila umu nsi ipya. (2 Tim. 3:1; 2 Pet. 3:13) Icaulanda icakuti yamwi pa yantu yakwe Yeova yaailekelezya. Yaalemya umu lukose lwakucita ulalelale nupya yaazombola ivintu ivipisye ivikafuma umu kucita ulalelale. Antu yamusango uwo yaaya umu uzanzo wa kwiza ononwa nu kukanaya nu umi wa pe.

3. U mulandu ci uno atwalana yakalondekwa ukutungululwa nu kucingililwa na Leza? (Lolini cikope cakutandikilako.)

 3 Vino ndakai lyene ulalelale wavulisya sana, ya iya na aci yalinzile ukutungululwa nu kucingililwa na Yeova pakuti icupo cao citwalilile ukuya icikome. (Welengini Masamu 127:1.) Lyene tumasambilila pali vino aatwalana yangacita pakuti yaasunga umwenzo wao, kupalama kuli Leza, ukuzwala untu upya, ukutwalilila ukulanzyanya ningo, nu kupeelana ivikalondekwa umu cupo.

MWASUNGA UMWENZO WINU

4. I cani icalenga ukuti Aina Klistu yamwi yacite ulalelale?

4 Uzye umwina Klistu angalemya uli umu ulalelale? Inzila yaku ulalelale ilingi ikatandika na vino umuntu akalola. Yesu walondolwile ukuti: “Wino wensi uwalolekesya umwanaci nu kumukumbwa, wene ala walongozya nawe mu mwenzo.” (Mate. 5:27, 28; 2 Pet. 2:14) Aina Klistu aingi aponela umu ulalelale yaailekelizye nu kutandika ukutamba ivya uzelele, ukuwelenga ivikalenga umwi ukuya ni nsuna, nanti ukuwelenga ivya uzelele pa Intaneti. Yauze nayo yakatamba amafilimu ya ulalelale, ukuya kuno yakatambiisya antu yakucita ulalelale, nanti ukutamba ma pulogalamu ya pa TV aakalanga ivya ulalelale. Yamwi yakaya uku vikulwa vino antu yakaya umu kumwelako uwengwa usiku nu kutamba kuno antu yakuzula ivizwalo nanti sile ukuya kuno yakalemola umwili wa muntu ala iyamulalika pa usanzi.

5. U mulandu ci uno tulinzile ukusunga umwenzo witu?

5 Yamwi yaacisile ulalelale pa mulandu wa kutandika ukusumba amano uku muntu asi wao. Umu nsi ii ino antu yakacita sana ulalelale, cangupala sana ukutandika ukutemwa umuntu aasi wako pano umwenzo uwalwalisya ukasomba. (Yele. 17: 9, 10) Yesu walanzile ukuti: “Mu mwenzo mukafuma amelenganyo yankota akamutungulula ku kukoma, kulongozya, nu kucita vintu vya winyi.”—Mate. 15:19.

6, 7. (a) Uzye umwenzo uwaya sana nu ucenjezi ungalenga ukuti umuntu alondele inzila cii iikatungulula uku kwifya? (b) Uzye umuntu angataluka uli uku kucita ulalelale?

6 Ndi cakuti amelenganyo akowele ingila umu mwenzo uwaya sana nu cenjezi, umonsi na mama aali nu lunkumbwa yangatandika ukulanzyanya ivintu vino yalinzile ukulanzyanya sile na ya wao. Umu nsita sile inono yakatandika ukuzanwa sana yoili, nupya yakatandika ukukomaana sana ngati yatuvwanyile kuti yakomaane nomba cikacilamo sile. Ndi yatandika ukutemwana sana, yakatandika ukuilekelezya. Cikatala sana ukuta ukulondela inzila kwene ii ikatungulula uku luyembu, nanti icakuti yangamanya ukuti vino yakucita vitaziifile.—Mapi. 7:21, 22.

7 Yakailila vino yaasambilila muli Baibo lino yatandika ukulondesya ukucita ulalelale nu kuomvya amazwi aatalinzile, na vii vikayatungulula uku kukumbatana, kutonsolana, ukulemolana, kulemana ngati yakulonda ukucita ulalelale, nu kucita vyuze ivya kulangilamo icitemwiko, vyonsi ivilinzile ukucitwa sile lino yali na yawao. Icikacitika i cakuti ‘yakatunkwa lino yongolwa nu kulemya mu citeyo ca kulonda kwao ukwa nkota.’ Ndi ulunkumbwa lwakula, lukaleta ‘ukwifya’—kulikuti, ulalelale. (Yako. 1:14, 15) Cikaipa sana! Pano umuntu aliwensi uwacindika icupo wakwe vino Yeova wacicindika, atanga acite vivyo. Nomba uzye umuntu angacita uli pakuti aye nu mucinzi uwo?

 TWALILILIINI UKUPALAMA KULI LEZA

8. Uzye ukuya cuza wakwe Leza kukalenga kuti umwi acingililwe uli?

8 Welengini Masamu 97:10. Ukuya cuza wakwe Leza u kungazwa umwi ukukana-cita iviipe. Lino tukusambilila pali Leza na pa miyele yakwe alino nu “kwezya kukolana na aliwe,” tulakwata amaka aakukana “ulenzyo nanti vya winyi.” (Efes. 5: 1-4) Ukumanya ukuti “Leza alapingula yao akacita uzelele na yao akacita ulenzyo,” kukalenga aatwalana ukuombesya pakuti yacindika icupo nu kukana cikowezya.—Ayeb. 13:4.

9. (a) Uzye Yosefu wacisile uli pakuti atacita ulalelale? (b) Uzye tungasambililako vyani kuli vino Yosefu wacisile?

9 Yamwi pa yaomvi yakwe Yeova yakailekelezya nu kutandika ukwizya na antu asi Yante yano yakaomba nayo, yakacita vivyo na lino yati-inuka. Na pa nsita ya kuomba kwene, kungaya mezyo. Pa ncito apano nu mulumendo Yosefu uwalolekanga ningo sana, wizile ailuka ukuti, umuci wa musambazi wakwe wamutemilwe sana. Wamulyombelekanga cila-wanda. Wanda umwi, “Muka Potifa aya amutinta ikoti lyakwe ati, ‘Iza ulale nani!’” Nomba Yosefu wakanyile nu kuutuka. Uzye icani icalenzile ukuti Yosefu atwalilile ukuya uwa cisinka kuli Leza apa nsita kwene iiya? Pano atalondanga ukonona ucuza wakwe na Leza, nupya calenzile ukuti atwalilile ukuya umusanguluke nupya uwakaele. Pamulandu na ucisinka, yaamuzinzile incito iyamunyepa nu kumunyepa, nomba Yeova wamupolelile. (Utan. 39:1-12, NW; 41:38-43) Lino Aina Klistu yali uku ncito nanti lino yali kumwi kuno pasi nanti umwi aangayalola, yalinzile ukucenjela pakuti yataponela umumezyo nu muntu wino yatatwalana nawe.

ZWALINI UNTU UPYA

10. Uzye untu upya ukatucingilila uli uku ulalelale?

10 Lyene vino untu upya “waumvilwe mu mwata wakwe Leza nupya umuololoke,” fwandi i cintu icicindame sana icingalenga aatwalana ukukomya icupo cao. (Efes. 4:24) Yaayo aakazwala untu upya ‘yakakoma’ iviloondwa vya mili yao kulikuti ‘kulongozya, vya winyi, nsuna, cipyu, nu lwiswa.’ (Welengini Kolose 3:5, 6.) Izwi lyakuti “kukoma” likalanga ukuti tulinzile ukuombesya pakuti twalwisya nu kucimvya iviloondwa viipe ivya mwili. Tulinzile ukusenka uku vintu vyonsi ivingalenga tutandike ukuya ni nsuna ya kulonda ukulala nu muntu wino tutatwalana nawe. (Yobo 31:1) Lino tukucita ivintu ukulingana nu kulonda kwakwe Leza, tukasambilila ukupata ‘ivintu iviipe vyonsi’ nu ‘kulemasya ivisuma vyonsi.’—Loma 12:2, 9.

11. Uzye untu upya ukakomya uli icupo?

11 Untu upya ukalanga imiyele yakwe “kaumba,” kulikuti Yeova. (Kolo. 3:10) Ivintu vikaziipa sana ndi aatwalana yakulanga sana imiyele isuma ukupitila umu ‘kuya na mizu, ufuke, uluse, ukuicefya, umutembo nupya antu akateeka myenzo’! (Kolo. 3:12) Nupya aatwalana yakatandika ukuvwana sana ndi yakutungululwa nu mutende wakwe Klistu umu myenzo yao. (Kolo. 3:15) Ndi aatwalana yakulanga ukuti ‘yatemwana cuze’, yalaasakamalana nu kucindikana.—Loma 12:10.

12. I miyele ci ino mukaelenganya ukuti yacindama sana pakuti umu cupo muye insansa?

12 Lino ya Sidi yayuzizye imiyele ikalenga kuti yaye ni nsansa umu cupo, yalanzile yati: “Ukutemwa ali kuno kukatwazwa sana. Nupya twazana ukuti ukufuuka nako kwacindama.” Aci yao, ya Sonja, yazumilizye, nupya yalanzile yati: “Uluse nalo lwacindama sana.  Nupya tukaezya ukulanga ukuicefya, nanti icakuti citangupala ukucita vivyo lyonsi.”

MWALANZYANYA NINGO

13. Uzye icani icacindama sana pakuti icupo citwalilile ukuya icikome, nupya u mulandu ci?

13 Imivwangile isuma i cintu conga pa vintu ivyacindama pakuti icupo citwalilile ukuya icikome. Cingaya icaulanda sana ndi cakuti aatwalana yakulanzyanya ukwaula umucinzi ukucila vino yakalanda uku yantu akulukuwa nanti uku viteekwa! Ndi cakuti aatwalana ‘yakapatana, kusokelana, kuya ni cipyu, kulemanila, nanti ukutukanana,’ icupo cao cikatandika ukononeka panono-panono. (Efes. 4:31) Aatwalana yatalinzile ukupeelana imilandu cila-nsita nu kuomvya amazwi aipe, lelo yalinzile ukuomvya amazwi asuma, kuya amutembo, nu kutemwa.—Efes. 4:32.

14. I micitile ci iyavintu ino tulinzile ukusenkako?

14 Baibo ikati “kwaya insita ya kwikala cele.” (Kasa. 3:7) Cii cisikupiliula ukuti tulinzile ukwikala ukwaula ukuvwanga lyonsi, pano ukucita vivyo kukalenga aatwalana ukukana-lanzyanya. Mama umwi uwatwalwa uwa ku Germany walanzile ukuti: “Ndi cakuti umwi wata ukuvwanga, angasosya uwakwe.” Nomba walanzile nu kuti: “Nanti icakuti citangupala ukuteeka umwenzo ndi kuli vimwi ivikukucuzya, cisizipa ukwikala sile ukwaula ukuvwanga. Lelo ndi walanda nanti ukucita cimwi icingasosya uwako, cii cingalenga ukuti ivintu viipileko.” Fwandi tungati aatwalana yasicimvya intazi ukupitila umu kulemanila nanti ukukana lanzyanya. Lelo, yakakomya icupo cao ndi yakusoolola ukucimvya zuwa intazi ukupitila umu kulanzyanya pakuti citaaleta ukupazyanya.

15. Uzye ukulanzyanya kusuma kungakomya uli icupo?

15 Icupo cikakomelako ndi cakuti aatwalana yakusoolola insita yakulanzyanya pali vino yakwelenganya na vino yakuyuvwa. Mivwangile itu ilinzile ukuya ningo wakwe viivi kwene vino tukasoolola ivyeo vino tulinzile ukulanda kuli ya witu. Fwandi, na lino ivintu ivitala sana, mwaezya na maka ukuvwanga  ningo, muli vino izwi linu likuvwika na mazwi yano mwasoolola ukuomvya. Cii cilaalenga ukuti yawinu yaasumba mano kuli vino mukuyanena. (Welengini Kolose 4:6.) Ya iya na aci yangakomya icupo cao ukupitila umu kulanzyanya ningo, ukulanda sile “amazwi asuma akwazwa, mazwi akakuula nu kupeela vikulondekwa” kuli ya wao.—Efes. 4:29.

Ya iya na aci yangakomya icupo cao ukupitila umu kulanzyanya ningo (Lolini palagalafu 15)

MWAPEELANA IVIKALONDEKWA UMU CUPO

16, 17. U mulandu ci uno cacindamila ukuti aatwalana yasumba sana amano kuli vino yawao yakuyuvwa nu kulonda kwao ukwa kupanga icupo?

16 Aatwala nupya yangakomya icupo cao ndi cakuti yakukolezya ivingaziipila ya wao, ukukolezya vino ya wao yakaalonda ukucila vino aliyo yakaalonda. (Filipi 2:3, 4) Ya iya na aci yalinzile ukusumba sana amano kuli vino ya wao yakayuvwa alino nu kulonda kwao ukwa kupanga icupo.—Welengini 1 Kolinto 7:3, 4.

17 Icaulanda icakuti, aatwalana yamwi yakakaana ukulanga ukutemwa nanti ukupanga icupo, nupya aonsi yamwi yakalola kwati ukuteeka umwenzo pa kupanga icupo cikalanga ukuti ala asi wewe monsi. Baibo ikati: “Mwe onsi namwe mulinzile ukwikala na aci inu nu kumanya ukuti yene antu atonte.” (1 Pet. 3:7) Fwandi, iya alinzile ukumanya ukuti ukupanga icupo kwaluta pa kulala sile pamwi. Umuci akaipakizya ukutemwana kwa mu cupo ndi iya akalanga ukutemwa na pa nsita zyuze asi sile pa nsita ino yakupanga icupo. Ndi cakuti ya iya na aci yakalangulukilana, cingalenga ukuti yonsi yoili yauvwa ningo ukuya pamwi.

18. Uzye ya iya na aci yangakomya uli icupo cao?

18 Nanti icakuti aatwalana yatakwata insambu zya kucita ucende, ukukana-sumba amano uku wako, kungalenga atandike ukulonda ukutemwa kwa mu cupo uku yantu yauze. (Mapi. 5:18; Kasa. 9:9) Acino fwandi, Baibo ikakomelezya aatwalana ukuti: “Cila wenga atalinzile kukanya kufikilizya kulonda kwa mwili ku muze [kulikuti ukupanga icupo], suka sile ndi mwati muzumilizyanya kuntacita cii.” U mulandu ci? Pano ndi mukucita vivyo, “mulacingililwa ku mezyo yakwe Ciwa pamulandu wa kuntaikanya kwinu.” (1 Kol. 7:5) Cingaipa sana ndi cakuti aatwalana yaleka kuti Satana aomvye “kuntaikanya” kwao nu kuleka wenga pali aliyo ukucita ucende. Lelo cikaziipa sana ndi cakuti, aatwalana cila-muntu akusumba mano ‘pa viloondwa vya muze asi sile pa viloondwa vyakwe’ nu kupeelana ivikalondekwa umu cupo pa mulandu nu kutemwa asi sile pa mulandu wakuti avino yalinzile ukucita, ukusakamalana pa kupanga icupo kungalenga aatwalana yakomye icupo cao.—1 Kol. 10:24.

MWACINGILILA ICUPO CINU

19. I cani cino tulinzile ukulondesya ukucita, nupya u mulandu ci?

19 Tuli apiipi nu kwingila umu nsi ipya. Ali mulandu uno ukuilekelezya nu kuponela umu wezyo wa kucita ulalelale kungaleta intazi wakwe vino cali uku ina Izlaeli 24,000 umu Lwanga lwa mpanga ya Moab. Lino Baibo yalondolola pa vintu kwene vii iviipe ivyacitiike, ikatucelula ukuti: “Wino wensi akwelenganya ukuti aimi nu kuzyansya, wene alinzile kutekela kuti atapona.” (1 Kol. 10:12) Fwandi iicicindama sana ukuti twakomya ivyupo vitu lino tukutwalilila ukuya na ucisinka kuli Tata witu uwa mwiyulu na kuli ya witu. (Mate. 19:5, 6) Ndakai cacindama sana ukuti twaezya na maka pakuti tukazanwe “akaele, aula maifyo, nu kwikala mutende.”—2 Pet. 3:13, 14.