Skip to content

Muye pa utantiko unono

Muye pa utantiko wa vilimo

Inte Zyakwe Yeova

Cimambwe-Lungu

Lupungu Lwa Mulinzi (Lwa Kusambililamo)  |  Maaci 2016

Yeova Akatungulula Antu Yakwe Umu Nzila ya ku Umi

Yeova Akatungulula Antu Yakwe Umu Nzila ya ku Umi

“Inzila aeyi kuno ndangini muilondele.”—EZAYA 30:21.

INYIMBO: 32, 48

1, 2. (a) U kucelula kwa musango ci ukwapususya antu aingi cuze? (Lolini icikope ca kutandikilako.) (b) I vyani vino Yeova akacitila antu yakwe pakuti yakapusuke?

“IMILILINI, LOLINI, UVWINI.” Ukucila pa myaka 100, amazwi yaa yakalolekela pa vimbamba ivikulu sana ivikazanwa ponsi pano imiseo yacilinganya injanji uku North America. U mulandu ci? A pa mulandu wa kuti ya motoka yataapunkwa uku masitima aakautuka sana. Ukusumba sana mano uku mazwi yaa akucelula kwapususya antu aingi cuze.

2 Yeova akatucitila icintu cimwi icisuma sana ukuluta sile ukutucelula. Akatungulula antu yakwe pakuti yakaye nu umi wa pe nu kutaluka uku mazanzo aangayaponela. Yeova waya wa mucemi aakatungulula nu kucelula imfwele zyakwe pakuti zitaponela umu uzanzo.—Welengini Ezaya 30:20, 21.

YEOVA AKATUNGULULA ANTU YAKWE LYONSI

3. Uzye antu yatandike uli ukufwa?

3 Ukufuma sile pa kutandika, Yeova akanena antu yakwe vino  yafwile ukucita nanti ukuyalanga ivya kucita. Umu calo ca Edeni, Yeova wanenyile antu ya kutandikilako ivyali nu kuyazwa ukuya nu umi wa pe alino nu kuya ni nsansa. (Utandiko 2:15-17) Nomba Adamu na Eva, yakanyile utunguluzi wakwe Isi wao uwaya nu kutemwa. Eva uvwilile ukupanda mano ukwalolike kwati kwafumile uku nzoka, Adamu nawe uvwilile mamakwe. I vyani ivyafumilemo? Yonsi yoili yatandike ukucula nupya izile yafwa ukwaula upaalilo wakuti yangiza yaye nu umi nupya. Nupya pa mulandu wa kukanaya ni cuvwila, antu yonsi yatandike ukufwa.

4. (a) U mulandu ci uno kwalondekwanga amasunde apya pa cisila cakwe Mulamba? (b) Uzye ukusenuka kwa vintu kwaleenga uli ukuti amelenganyo yakwe Leza yamanyikwe?

4 Yeova wanenyile Nowa ivya kucita, ivyalenzile ukuti antu yapusuke. Pa cisila cakwe Mulamba, Yeova wanenyile antu ukuti yataalya nanti ukumwa uwazi. U mulandu ci? Pano Yeova lyene wali nu kuzumilizya antu ukutandika ukulya inyama. Pa mulandu nu kusenuka kwa vintu, antu yalondekwanga ukumanya isunde ilipya ilyakuti: “Mutakezye ukulya inyama muno mucili uwazi, pano uwazi uli umi wakweyo.” (Utandiko 9:1-4) Isunde kwene lii likatwazwa ukumanya vino Leza akalola umi, pano aliwe walenzile uyeko. A Kaumba nupya aliwe walenzile kuti tuye nu umi, fwandi wakwata insambu zya kwikako amasunde pa umi. Isunde limwi lino tungalandapo lino Yeova wisileko i lyakuti, umuntu atalinzile ukukoma umuntu muze. Leza wacindika sana umi nu wazi, nupya alafulula umuntu wensi aasicindika umi.—Utandiko 9:5, 6.

5. I vyani vino tumasambililapo, nupya u mulandu ci?

5 Pa cisila ca manda yakwe Nowa, Leza watwalilile ukutungulula antu yakwe. Umwi lyasi lii, tumasambilila pali yamwi yamwi yano Leza watungulwile. Ukucita vii kumatwazwa ukuti twauvwila vino Yeova akatunena ndakai pakuti tukingile umu nsi ipya.

ULUKO ULUPYA NA MASUNDE APYA

6. U mulandu ci uno antu yakwe Leza yalondekwanga ukuvwila masunde yano Leza wapeezile ukupitila muli Mose, nupya i myelenganyizizye ya musango ci ino aina Izlaeli yalondekwanga ukukwata?

6 Mu manda yakwe Mose Yeova wapeezile antu yakwe amasunde pa miyele ino yaali nu kukwata na vino yalinzile uku mupepa. U mulandu ci? A pa mulandu wakuti nupya kwene ivintu vyasenwike. Pa myaka ukucila pali 200, aina Izlaeli yali azya umu Eguputo muno antu aikalangamo yapepanga afwe, utuluwi, alino nu kucita ivintu ivingi ivipisye ivitazanzyanga Leza. Lino Yeova wakulwile antu yakwe ukufuma umu Eguputo, yalondekwanga amasunde apya. Yali nu kuya uluko ulwali nu kutandika ukuvwila sile Amasunde yakwe Yeova. Amabuku yamwi yakati, izwi lya Ciyebulai ilyakuti “masunde” lyakolana ni izwi ilikapiliula ukuti “ukulangilila, kutungulula, nanti ukusambilizya.” Amasunde yakwe Leza yacingililanga aina Izlaeli uku kucita ivintu iviipe nu kutaluka uku mipepele ya ufi iya nko izya yazingulwike. Lyonsi lino aina Izlaeli yuvwilanga Leza, wayacitilanga ivintu ivisuma. Ndi yakana ukuvwila, yaculanga sana.—Welengini Malango 28:1, 2, 15.

7. (a) Londololini umulandu uno Leza wapeelile masunde uku yantu yakwe. (b) Uzye Masunde yaali uli wa mwangalizi uku ina Izlaeli?

7 Kwali umulandu nauze uno amasunde apya yalondekwanga. Amasunde yapekinye aina Izlaeli uku cintu icicindame cino Leza walondanga ukucita, kulikuti ukwiza  kwakwe Mesiya, Yesu Klistu. Masunde iusyanga aina Izlaeli ukuti yataali amalilike. Nupya yayazwanga ukumanya ukuti yalondekwanga impolelwa, kulikuti, impolelwa imalilike iyali nu kusisyapo maifyo yao yonsi. (Galatiya 3:19; Ayebulai 10:1-10) Nupya Masunde yacingililanga umupanda wa lupwa luno Mesiya wali nu kuvyalilwamo alino nu kwazwa ina Izlaeli ukumumanya ndi waloleka. I cumicumi Masunde yali wa ntunguluzi ya pa nsita inono, nanti “mwangalizi,” uwatungululanga aina Izlaeli kuli Klistu.—Galatiya 3:23, 24.

8. U mulandu ci uno tulinzile ukutungulwilwa ni visinte ivyaya umu Masunde Yakwe Mose?

8 Masunde yano Yeova wapeezile aina Izlaeli yakaazwa na swe Ina Klistu. Uzye yakatwazwa uli? Tungimilila nu kulola visinte pano Masunde yemelela. Nanti icakuti ndakai swemo tusitungululwa na masunde, tukayaomvya nupya yakatwazwa umu umi witu cila wanda na lino tukupepa Yeova. Masunde yaa yalemvilwe muli Baibo pakuti twayasambilila, nu kutungululwa ni visinte ivyaya umu masunde yaayo nu kutaizya ukuti Yesu watusambilizye icintu icicindame ukucila Masunde. Uvwini vino Yesu walanzile, watiile: “Muuvwa vino cavwanzilwe ukuti, ‘Utalongozya.’ Lelo nemo namunena nati wino wensi uwalolekesya umwanaci nu kumukumbwa, wene ala walongozya nawe umu mwenzo.” Fwandi tutalinzile sile ukutaluka uku ucende, lelo tulinzile nu kutaluka uku melenganyo aangalenga twalondesya ukucita iviipe.—Mateo 5:27, 28.

9. U kusenuka ci ukwa vintu ukwalenzile ukuti Leza aikeko masunde apya?

9 Lino Yesu wizile aya Mesiya, Yeova wapeezile masunde apya nu kutusokolwela na vyuze ivingi pa kulonda kwakwe. U mulandu ci uno cacindamiile ukucita vivyo? Umu mwaka wakwe 33, Yeova wakanyile uluko lwa ina Izlaeli nu kusoolola icilongano ca Ina Klisu ukuya antu yakwe. Fwandi nupya kwene ivintu vyasenwike uku yantu yakwe Leza.

MASUNDE AAPEEZILWE KULI IZLAELI WAKWE LEZA

10. U mulandu ci uno amasunde apya yapeelilwe uku cilongano ca Ina Klistu, nupya masunde yaayo yapusine uli na yaaya apeezilwe uku ina Izlaeli?

10 Yeova wapeezile aina Izlaeli Masunde Yakwe Mose pakuti ayasambilizye ukucita ivisuma na vino yalinzile ukumupepa. Ukutandika umu ciputulwa ca mwaka wakwe 100, antu yakwe Leza yataali sile umutundu onga lelo yafumile umu nko izipusane pusane ni nkulilo, nupya yatandike ukwamwa ukuti Izlaeli wakwe Leza. Yapanzile icilongano ca Ina Klistu nupya Leza wapangine nayo icipangano icipya. Yeova wayapeezile amasunde na yauze apya aakuyasambilizya ukucita ivisuma nu kumupepa ningo. I cumicumi, “Leza ataya na kasoozi pa muntu ali wensi. Wino wensi akamoopa nu kucita vyawololoke, wene akazengelwa nawe nanti angala uwa mu mutundu uze.” (Milimo 10:34, 35) Yalondelanga “Isunde lyakwe Klistu,” ilyemeliile pa visinte ivyalembwa, pa myenzo, ukuluta ukulembwa apiwe. Isunde lii lyali nu kwazwa Aina Klistu yonsi konsi kuno ikalanga.—Galatiya 6:2.

11. I vintu ci viili ivyaya umwi “sunde lyakwe Klistu” ivilinzile ukutungulula umi wa Ina Klistu?

11 Iumba lyakwe Izlaeli Wakwe Leza lyatungululwanga ningo sana ni ntunguluzi ino Yeova wisileko kulikuti Yesu. Lino Yesu atatala wapangana nayo icipangano cipya, wayapeezile amasunde yaili apya acindame.  Lyonga pali yaa lyalandanga pa mulimo wa kusimikila. Lyuze nalyo lyalandanga pali vino Aina Klistu yalinzile ukuya na vino yalinzile ukucitila yauze. Masunde yaa yapeezilwe uku Ina Klistu yonsi, fwandi yakaomba kuli swensi kwene ndakai, nanti icakuti twakwata upaalilo wakwikala ukwiyulu nanti pano nsi.

12. I cintu ci cipya icizile cicitika uku mulimo wa kusimikila?

12 Mpiti, antu amu nko zyuze iizanga uku Izlaeli umu kuombela Yeova. (1 Yamwene 8:41-43) Nomba Yesu wizile aikako isunde ilyaya pali Mateo 28:19, 20. (Welengini.) Yesu wanenyile asambi yakwe “ukuya” uku yantu yonsi. Apa Pentekositi umu mwaka wakwe 33, Yeova walangizye ukuti walondanga ukuti ilandwe lisuma likasimikilwe umu nsi yonsi. Pa wanda uwa, antu apiipi na 120 amu cilongano icipya yapokeliile umupasi wa muzilo nu kutandika ukulanda umu ndimi zipusane pusane uku ya Yuda nu ku yantu aataali Ayuda. (Milimo 2:4-11) Mukuya kwa nsita, icifulo ca kusimikilamo cakuzile ukufika nu ku Samaliya. Lyene, umu mwaka wakwe 36, antu akusimikilako yavuzile cuze ukwikako sile na antu aataali Ayuda. Kulikuti Aina Klistu yalondekwanga ukuya umu kusimikila antu yonsi umu nsi!

13, 14. (a) I vyani ivyaya umwi “sunde lipya”? (b) I vyani vino tukasambilila kuli vino Yesu wacisile?

13 Nupya Yesu wapeezile “isunde lipya” ilikalanda pali vino tulinzile ukucitila aina itu na ya nkazi. (Welengini Yoane 13:34, 35.) Tulinzile ukuyalanga cila wanda ukuti twayatemwa, nupya tulinzile nu kuitemelwa ukuyafwila. Ica musango uu citalondekwanga umu Masunde Yakwe Mose.—Mateo 22:39; 1 Yoane 3:16.

14 Yesu ali wino walangizye sana ukutemwa ukutayamo ukaitemwe. Watemilwe sana asambi yakwe icakuti wizile ayafwila nu kuyafwila. Nupya akaalonda ukuti avino na alondezi yakwe yacita. Fwandi tulinzile ukuitemelwa ukuzizimizya ndi twaya ni ntazi alino nu kufwila aina itu na ya nkazi.—1 Tesalonika 2:8.

MASUNDE YANO TULINZILE UKULONDELA NDAKAI NU KU NKOLELO

15, 16. Uzye ivintu vyasenuka uli kuli sweswe ndakai, nupya Leza akatutungulula uli?

15 Yesu wasonta “muomvi mutailwe uwa mano” ukuti apeela alondezi yakwe ‘ivyakulya pa nsita ilinge.’ (Mateo 24:45-47) Pa vya kulya vii, paya na masunde aakapeelwa uku yantu yakwe Leza ndi vintu vyasenuka. Uzye swemo ivintu vyasenuka uli ndakai?

16 Tukaikala umu “manda ya kusyalikizya,” nupya likwene kwasya kuce kuye ucuzi ukulu cuze uutatala wacitikapo. (2 Timoti 3:1; Mako 13:19) Nupya, Satana ni viwa vyakwe yasuumbwa pano nsi nupya yakacuzya sana antu. (Umbwilo 12:9, 12) Nupya, tukalondela isunde lino Yesu watupeela ilya kusimikila antu umu nsi yonsi nupya umu ndimi izingi ukucila vino cali mpiti!

17, 18. Uzye tulinzile ukucita uli ndi yatupeela masunde yano tulinzile ukulondela ndakai?

17 Iuvi lyakwe Leza likatupeela iviombelo ivingi ivyakuomvya pa kusimikila. Uzye mukaviomvya? Pa kulongana kwitu, tukasambiliziwa vino tulinzile ukuomvya ningo iviombelo vivyo. Uzye mukalola ukuti Leza aakamusambilizya ukucita vivyo?

18 Pakuti Yeova atupolelele, tulinzile ukuvwila vyonsi vino akatunena ukupitila umu cilongano ca Ina Klistu. Ndi cakuti tukuuvwila ndakai, cilangupala ukuvwila  vino yalaatunena ukucita umu “ucuzi ukulu cuze,” lino insi yonsi yakwe Satana ilononwa. (Mateo 24:21) Lino aipe yononwa, tulalondekwa ukulondela amasunde apaya yano Leza alatupeela aakutwazwa ukutwalilila ukwikala umu nsi ipya umutalaya Satana.

Umu nsi ipya, tulapokelela impapulo izipya izyakutunena ivya kucita (Lolini mapalagalafu 19, 20)

19, 20. I mpapulo ci izilakupukulwa, nupya zilazwa uli antu?

19 Umu manda yakwe Mose, uluko lwa ina Izlaeli lwalondekwanga amasunde apya aakulondela, acino Leza wayapeelile Masunde Yakwe Mose. Lino papisile insita, Aina Klistu yatandike ukulondela “isunde lyakwe Klistu.” Umu nzila iliyonga kwene, Baibo ikatunena ukuti umu nsi ipya, tulapokelela impapulo izipya izilakwata masunde apya. (Welengini Umbwilo 20:12.) Cikaloleka kwati, zilalondolola vino Leza alalonda ukuti antu yacita apa nsita iiya. Ukusambilila umu mpapulo zii, kulaleenga antu yonsi ukwikako na yaayo alatutuluka, ukumanya vino Leza alaalonda kuti yacita. Impapulo izipya zilalenga ukuti tumanye vino Yeova akaelenganya. Tulamanya ningo Baibo, fwandi umu Paladaise tulaacitilana ivisuma, ukutemwana, nu kucindikana. (Ezaya 26:9) Ala tulasambilila ivintu ivingi alino nu kusambilizya antu yauze ala tukutungululwa nu Mwene witu, Yesu Klistu!

20 Ndi tuvwila amasunde aalaya umu “mpapulo zipya” nu kutwalilila ukuya acisinka kuli Yeova lino kulaya uwezyo wa kusyalikizya, alalemba amazina itu umu ‘lupapulo lwa umi.’ Tungaya nu umi wa pe! Fwandi tulinzile UKWIMILILA kulikuti ukuwelenga vino Baibo ikalanda, UKULOLA pakuti tumanye vino mazwi yaayo yakutwazwa, nu KUVWA kulikuti ukuvwila vino Leza akatunena ndakai. Ndi cakuti tukucita ivintu vii, tungapusuka ucuzi ukulu cuze nu kutwalilila ukusambilila manda pe pali Leza witu Yeova, uwaya sana na mano.—Kasambilizya 3:11; Loma 11:33.