Skip to content

Muye pa utantiko unono

Muye pa utantiko wa vilimo

Inte Zyakwe Yeova

Cimambwe-Lungu

Lupungu Lwa Mulinzi (Lwa Kusambililamo)  |  Julai 2017

Mwalonda Ivyuma Vya Cumi

Mwalonda Ivyuma Vya Cumi

Muomvye vyuma vya ucenjezi mu kwandana ucuza.”LUKA 16:9.

INYIMBO: 32, 154

1, 2. U mulandu ci uno kulatwalilila ukuya antu yamwi apiina umu nsi ii?

NDAKAI catala sana ukuzana impiya. Acance aingi yakalonda incito nomba yakafilwa ukuizana. Aingi yakaika umi wao mu uzanzo lino yakaaya uku mpanga izyaya sana ni cuma. Antu aingi umu nsi aapina, ukwikako sile na yamwi aakaikala umu mpanga izyakwata sana icuma. Nupya upusano uwaya pa yantu ya cuma na apiina ukukulilako sile. Aakalondelezya yazana ukuti antu anono sile akwatisya icuma icingalingana ni cuma cino antu yonsi asyala umu nsi yakwata. Nanti icakuti catala sana ukumanya ningo icipendo cico, kusi nanti umwi aangapazya ukuti antu aingi umu nsi ndakai apiina sana, lino yauze yene yakwata icuma icingi sana icingize ciomviwe na antu aingi amu ndupwa zyao alavyalwa umu myaka ya ku nkoleelo. Fwandi acino Yesu walandiile amazwi yakuti: “Apina mukaya nao pe.” (Mako 14:7) U mulandu ci uno payela sana upusano?

2 Yesu wamanyile ukuti ivintu vilatwalilila ukuya vikwene ukufika lino Uwene Wakwe Leza ulatandika ukuteeka insi. Antu aaya umu vikanza vya miteekele nu mu macalici, yaya nu lwiswa lwa kulondesya icuma nupya yakaimililwako na “aculuzi” alembwa pali  Umbwilo 18:3, aaya umu nsi yakwe Satana. Ukupusanako na vino antu yakwe Leza yakaitalusya uku mipepele ya ufi nu ku vikanza vya miteekele, aingi yasiipaatula uku uculuzi wa mu nsi yakwe Satana.

3. A mauzyo ci yano tumazana masuko?

3 Fwandi swe yaomvi yakwe Yeova swensi tulinzile ukuiceceta nu kuyuzya amauzyo yaa: ‘Uzye ningaomvya uli ivyuma vino nakwata ukulanga ukuti nataila sana Leza? Uzye ningacita uli pakuti ntasumba sana mano uku uculuzi wa mu nsi ii? I vyani ivikalanga ukuti antu yakwe Leza yamutaila sana umu nsi ii itale?’

ICILANGILILO CAKWE KANGALILA INCENJEZI

4, 5. (a) I vyani ivyacitikile kangalila wa mu cilangililo cakwe Yesu? (b) I vyani vino Yesu wanenyile alondezi yakwe?

4 Welengini Luka 16:1-9. Icilangililo cino Yesu walanzile pali kangalila incenjezi cikatulenga ukwelenganya sana. Lino kangalila wapeezilwe umulandu wa konona ivyuma, waomvizye ‘ukucenjela’ kwakwe uku “kwandana ucuza” pakuti yakamwazwe ndi yamuzinga incito. * Ukuya kwene Yesu atalozyanga umu kuti asambi yakwe yaali nu kuomvya ucenjezi pakuti ivintu vyayazipila umu nsi ii. Walanzile ukuti “antu alondela vyamu nsi ii,” aakacita vivyo. Lelo waomvizye icilangililo cii pakuti ayazwe ukuvwikisya icisinka cino walandangapo.

5 Yesu wamanyile ukuti wakwe vino ivintu vyataliile kangalila, alondezi yakwe aingi yaali nu kuzana ivikalondekwa lino yakuombesya umu nsi ii umwaya sana ulufyengo pa kuzana impiya. Fwandi wayanenyile ati: “Muomvye vyuma vya ucenjezi mu kwandana ucuza pakuti lino vyuma vyasila [Yeova na Yesu] yakamupokelele mu ng’anda yape.” I vyani vino tungasambilila kuli vino Yesu walanzile?

6. Twamanya uli ukuti uculuzi uwayako ndakai kutaali ukulonda kwakwe Leza?

6 Nanti cakuti Yesu atalondolwile umulandu uno walandile ukuti ivyuma vivyo i “vya ucenjezi,” Baibo ikalangilila ningo ukuti pa kutandika Leza atalondanga ukuti antu yaomba umulimo wa uculuzi. Yeova wapeezile Adamu na Eva vyonsi ivyalondekwanga umu calo ca Edeni. (Utan. 2:15, 16) Lino papisile insita, Yeova watumile umupasi wamuzilo pa cilongano ca yapakwe, “kutali wakuti ati vintu vii ivyakwane nenga sile, lelo yonsi yankananga vintu vyao vyonsi.” (Mili. 4:32) Kasema Ezaya walanzile pa nsita ya ku nkoleelo lino antu yonsi yalaipakizya ivilaya umu nsi. (Eza. 25:6-9; 65:21, 22) Nomba pa nsita ii, alondezi yakwe Yesu yalinzile ukuomvya ‘ukucenjela’ kwao pakuti yazana ivikalondekwa, ukuomvya “vyuma vya ucenjezi” ivyaya umu nsi ii lino yakukolezya Uwene.

MWAOMVYA NINGO IVYUMA VYA UCENJEZI

7. U kusunda ci ukwaya pali Luka 16:10-13?

7 Welengini Luka 16:10-13. Kangalila uwa mu cilangililo cakwe Yesu wanzile ivyuza pakuti sile aizanzye umwineco. Nomba, Yesu wanenyile alondezi yakwe ukupanga ivyuza mwi yulu kwaula ukuya na ukaitemwe. Ivikomo ivyalondelela icilangililo cii vikalangilila vino “ivyuma vya ucenjezi” vyalemenkana nu kuya uwa cisinka kuli Leza. Cisinka cino Yesu walandangapo i cakuti ndi tukweti ivyuma, tufwile ukuya ‘aakutailwa.’ Tungacita uli vivyo?

8, 9. Landini pali vino yamwi yakalanga ukuti yaya sana na ucisinka muli vino yakaomvya ivyuma vya ucenjezi.

8 Nga tukusangwila ku mulimo wa kusimikila uwa mu nsi yonsi uno Yesu wasowile ala tukulanga apaswe ukuti tukuomvya ningo sana ivyuma vitu nupya sweswe yacisinka. (Mateo 24:14) Kakazyana kamwi aka ku India kakweti akambokosi  muno kasumbilanga impiya, insita zimwi kasoololangapo ukusunga impiya kucila ukukakalila tudoli. Lino akambokosi kazuzile, kasangwilile impiya zizyo ku mulimo wa kusimikila. Umwina umwi uwa ku India uwakwata icalo icikulu ca makokonati wasangwilileko makokonati aingi ukwi ofesi lyakwe ya kasenula a Cimalayalam, pano welenginye ukuti vino aapa maofesi yakakala makokonati lyonsi, cingazipa fwandi atwale sile makokonati kucila impiya. I cintu cisuma sana cino wacisile. Aina aaku Greece nayo yakasangwilako amafuta ya kwelekela ni vyakulya vyuze uku lupwa lya pa Betele.

9 Umwina uwafuma uku Sri Lanka, aakaikala uku mpanga yuze, wapeela ivikuulwa vino wasya ukuti vyaomviwa ukulonganilapo ukulongana kwa cila mulungu alino na maukongano nu kuleka aaya umu mulimo wa nsita yonsi yaikalamo. Vino umwina wii wacita, vikalanga ukuti waipeelesya sana nupya vikaavwilizya sana ya kasimikila apiina. Umu mpanga zino kutaaya untungwa wa kusimikila, aina yakapeela amang’anda yao ukuti yaomviwa wa Mang’anda ya Wene, na ci cikalenga kuti ya painiya na yauze aatakwata impiya yakwate umwakulonganila.

10. I visuma ci ivikatucitikila ndi tuli na ukapekape?

10 Vyonsi ivyativilandwapo vikulanga ukuti antu yakwe Leza ‘aakutailwa mu vintu vinono,’ kuli kuti, muli vino yakaomvya ivyuma vyao, ivitacindama sana ndi twavilinganya kuli ucuza wao na Leza. (Luka 16:10) Uzye ya cuza yakwe Yeova yakauvwa uli lino yakuipeelesya umu vintu vya musango uu? Yamanya ukuti ukuya na ukapekape u kungalenga yakwate ivyuma vya “cumi.” (Luka 16:11) Nkazi umwi aakasangwilako lyonsi uku mulimo wa mu nsi yonsi walanzile vino wapolelelwa watiile: “Ukuya na ukapekape kwandenga nayuvwa ningo sana pa myaka iingi. Nazana ukuti lino nkupeela sana ivyuma vino nakwata, nkatemwa sana antu yauze. Nkaelela sana yauze, ukuteekela sana yauze umwenzo, nupya nsisakamala ndi umwi wanduvyanya nanti uku ndungika.” Aingi yazana ukuti ukupeela kukalenga yaye sana ya cuza yakwe Leza.—Masa. 112:5; Mapi. 22:9.

11. (a) Uzye ukuya na ukapekape kukalanga uli ukuti twaya na “mano”? (b) Uzye impiya zikaomviwa uli ningo umwi uvi lyakwe Yeova ndakai? (Lolini cikope cakutandikilako.)

11 Ukuomvya ivyuma umu mulimo wa Wene kukalanga ukuti ‘twacenjela’ umu nzila na yuze. Tukaomvya vino tuli navyo ukuti twazwe yauze. Yaayo aakwata icuma nomba yatanga yaombeko umulimo wa nsita yonsi nanti ukuya uku mpanga yuze ukukalondekwa ya kasimikila aingi, yakauvwa ningo ukumanya ukuti impiya zino yakasangwilako zikaazwilizya yauze umu mulimo wa kusimikila. (Mapi. 19:17) Imisangulo ya kuitemelwa ikaomviwa uku kupanga impapulo nu kutungilila umulimo wa kusimikila umu vifulo umwaya aina apiina nomba muno antu yakasambilila sana icumi. Pa myaka iingi mu mpanga zimwi zili wa ku Congo, uku Madagascar, nu ku Rwanda, aina yasoololangapo ukukala Baibo nanti ukuomvya sile impiya ukusakamala indupwa zyao, pano  Baibo wenga wali sana nu mutengo, limwi ukufika uku malipilo yano umuntu angaombela pa mulungu upuma nanti mwezi. Lyene pa mulandu ni mpiya zino aingi yakasangwilako alino na vino iuvi lyakwe Yeova likaomvya ningo misangulo, Amabaibo yasenulwa nu kupeelwa kuli yonsi amu ndupwa alino na kuli yayo akasambilila aakalondesya ukumanya icumi. (Welengini 2 Kolinto 8:13-15.) Fwandi, akapeela na yano yakapokelela yonsi yakwata isyuko lyakuya ya cuza yakwe Leza.

KUKANAIKA SANA AMANO UKU UCULUZI WA MUNO NSI

12. Uzye Abulaamu walangilile uli ukuti wataile Leza?

12 Inzila na yuze ino tukayela ya cuza yakwe Yeova u kukanaika sana mano uku uculuzi wa muno nsi nu kulondesya ivyuma vya “cumi.” Abulaamu, umonsi wa utailo uwaliko mpiti, uvwilile Yeova nu kufuma umu musumba wa Uli umwali sana icuma ayatandika ukwikala umu matenti nu kutwalilila ukuya cuza wakwe Yeova. (Ayeb. 11:8-10) Lyonsi watailanga ukuti Leza ali Ntulo ya cuma ca cumi, atalondanga ukukwata sana icuma icali nu kulanga ukuti ataamutaile. (Utan. 14:22, 23) Yesu wakomelizye ukuti ali utailo uno tulinzile ukuya nao, lino wanenyile umulumendo uwali ni cuma ati: “Ndu kasi ukuya mufumaluke, yanga kakazye vino wakwata ukapeele ni mpiya zino ulazana ku apina. Lyene ulaya ni vyuma mwiyulu, nga wize undondele.” (Mate. 19:21) Umonsi wiya ataakweti utailo wakwe Abulaamu, nomba kwaya yauze aalanga ukuti yataila sana Leza.

13. (a) Uzye Paulo wakomelizye uli Timoti? (b) Uzye tungaomvya uli amazwi yakwe Paulo ndakai?

13 Timoti wali u monsi wa utailo. Lino Paulo wamile Timoti ukuti “musilika uwakutailwa wakwe Klistu Yesu,” wamunenyile ati: “Musilika wino ali pa mulimo wene akalonda kuzanzya musika mukulu. Caleka wene asyaitumpa mu vicitwa visi vya asilika.” (2 Tim. 2:3, 4) Alondezi yakwe Yesu ndakai ukwikako na aaya umu mulimo wa nsita yonsi aacila pali 1 milyoni, yakalondela sana amazwi yakwe Paulo. Yakakana ukulondela vino amu nsi yakalonda ukuti nayo yacita, yakaiusya icisinte cakuti: ‘Kakongola akaya umuzya wakwe wiyo uwamukongwesya.’ (Mapi. 22:7) Satana wene angalonda ukuti twaomvya amaka ni nsita itu yonsi uku uculuzi wa mu nsi ii. Vimwi vino tukapingulapo ukucita vingalenga tuye umu uzya wa mpiya pa myaka ingi. Ukukongola impiya uku banki izya kukuulila ing’anda ikulu, ukupoka loni kuti umwi aye uku koleji, ukukongola motoka wa mutengo sana, nanti ukulondesya ukukwata uwinga wa lulumbi vyonsi vii vingalenga twalondesya ukukwata impiya izingi. Tukalanga ukuti twaya na mano ndi tukwangupazya uwikalo nu kucefyako inkongole alino ni vya kukala, pakuti tuye nu utungwa uwakuombela Leza ukuluta ukuya azya uku uculuzi wa muno nsi.—1 Tim. 6:10.

14. I vyani vino tulinzile ukulondesya ukucita? Langililini ivyacitiike.

14 Ukwangupazya umi kukalondekwa ukusoolola ningo ivya kucita. Atwalana yamwi yaombanga umulimo wa uculuzi. Nomba vino yalondesyanga ukuswilila umu mulimo wa nsita yonsi, yakazizye vyonsi vino yaomvyanga umu uculuzi wao kumwi nu wato, alino ni vintu vyuze. Lyene yaipeezile ukuyaombela uku makuule ya maofesi aakalamba amu nsi yonsi yakwe ya Nte Yakwe Yeova uku Warwick, mu musumba wa New York. Icintu cimwi icisuma sana icayacitikiile u kuyaombela pamwi nu mwanao umukazyana nu wakwe, pa milungu, alino na avyazi ya monsi aile umu kuombako umulimo wa makuule uku Warwick. Nkazi aakaomba upainiya umu musumba wa Colorado, uku U.S.A., wazanyile incito ya kuomba amaawala  anono pa wanda uku banki. Amulemvile incito yatemilwe sana vino waombanga icakuti yamunenyile ukuti amatandika ukuomba uwanda onsi upuma nupya yamamulundilapo impiya zya kufola imiku itatu. Nomba, vino incito yali nu kumulenga ukuta ukwika amano ku mulimo wa kusimikila, wakanyile ukuti yamulembe incito ya kuomba uwanda upuma. Yaa a yamwi sile pa yaomvi yakwe Yeova aipeelesya. Ukucita vivyo pakuti twalonda Uwene inkoleelo kukalanga ukuti twatemwa sana ukuya ya cuza yakwe Leza ukuluta ukusumba sana amano uku uculuzi wa muno nsi.

LINO VYUMA VYASILA

15. I vyuma ci ivyacindamisya?

15 Ukukwata ivyuma ivingi sana cisikupiliula ukuti ala Leza akukupaala. Yeova akapaala “akama mu milimo isuma.” (Welengini 1 Timoti 6:17-19.) Lino ya Lucia * yuvwile ukuti ku Albania kukulondekwa sana ya kasimikila, yaileko ukufuma uku Italy umu 1993 ala yatakweti nanti acimwi cingayazwa umu mikalile, yataile sile Yeova. Yasambilile ululimi lwa Cialbania na cii calenzile yazwe antu ukucila pali 60 ukusambilila icumi yawatiziwa nu kuwatiziwa. Nanti cakuti asi antu yakwe Yeova yonsi akasimikila umu vifulo vya musango uwo, ivili vyonsi vino tukacita pakuti twazwe yauze ukusambilila icumi nu kutwalilila ukucita vino yakusambilila icintu cisuma sana.—Mate. 6:20.

16. (a) I vyani ivilacitika uku uculuzi wa mu nsi ii? (b) Nupya cii cilinzile ukutulenga ukulola uli ivyuma vya muno nsi?

16 Yesu watiile: ‘Ndi [vyuma vya ucenjezi] vyasila,’ ataalanzile ukuti ‘limwi vingasila.’ (Luka 16:9) Ukuwa kwa mabanki nu kulizya impiya umu manda yaa akusyalikizya asi vintu ivicindame sana ndi twavikolanya kuli vino vyasya vice vicitike uku nkoleelo. Insi ii ino Satana akuteeka umwaya ivikanza vya miteekele, amacalici, nu uculuzi, yasya iyononwe likwene. Ya kasema wakwe Ezekelo na Zefaniya yasoowile ukuti goldi na siluva, vino antu yaomvya umu uculuzi pa myaka ingi sana, vilaya i vyasilesile. (Ezek. 7:19; Zefa. 1:18) Uzye tunguvwa uli ndi cakuti uwanda wakuti tufwe wafisile alino twamanya ukuti twasumbanga sile insita uku vyuma vya muno nsi “ivya ucenjezi”? Tungayuvwa wa muntu uwaombelanga impiya umi wakwe onsi alino aiza zana ukuti vino waombelanga asi mpiya zya cumi a mapepala sile. (Mapi. 18:11) I cumicumi ivyuma vya musango uwo vilasila, fwandi mwaviomvya “ukwandana ivyuza” na Yeova alino na Yesu. Vyonsi vino tukacita lino tukutungilila umulimo wa Wene vikalenga tuye sana ya cuza yakwe Yeova.

17, 18. I vyani vino ya cuza yakwe Leza yakaloleela ivilacitika uku nkoleelo?

17 Lino Uwene Wakwe Leza ulatandika ukuteeka insi, kutalaya ukukongola impiya uku banki izya kukuulila mang’anda akulu sana nanti ukwikala umu mang’anda ya kulipila, ivya kulya vilavula, nupya kutalaya ivipataala. Antu yakwe Yeova pano nsi yalaipakizya ivintu ivisuma ivilayako umu nsi. Goldi, siluva, na mawe yauze amutengo yalaya sile i viyembelo, vitalaaomviwa umu uculuzi. Imbao izyakoma sana, amawe asuma, alino ni vyela vilaomviwa apa kukuula mang’anda. Ya cuza itu yalaatwazwa ukukuula mang’anda ukwaula ukutulipilisya impiya. Tulaankana ivintu vyonsi ivisuma ivilaya umu nsi.

18 Vii i vintu vimwi visuma vino ya cuza yakwe Yeova yalaipakizya. Aomvi yakwe Yeova pano nsi yalatemwa sana lino yaluvwa amazwi yakwe Yesu akuti: “Izini, mwe apolelelwe yakwe Tata. Ingilini mu Wene uno wateyanyizizye mwemwe kufuma ku utandiko wa uumbo wa nsi.”—Mate. 25:34.

^ par. 4 Yesu atalanzile ndi cakuti ukupeelwa umulandu ukwacitike kwali u kwa cumi. Izwi lya Cigiliki ilyasenulwa ukuti “ukupeelwa umulandu” pali Luka 16:1 likalanga ukuti yamwi yalanzile ivipe pali kangalila. Nomba Yesu walanzile sana pali vino kangalila wacisile, atalanzile pali vino wazinzilwe incito.

^ par. 15 Ilyasi pa umi wakwe ya Lucia Moussanett lyaya muli Awake! wakwe Juni 22, 2003, pa mafwa 18-22.