Skip to content

Muye pa utantiko unono

Muye pa utantiko wa vilimo

Inte Zyakwe Yeova

Cimambwe-Lungu

Lupungu Lwa Mulinzi (Lwa Kusambililamo)  |  Epulelo 2017

Uzye Mwaya nu Mulinganya Ndi Vino Yeova Waya?

Uzye Mwaya nu Mulinganya Ndi Vino Yeova Waya?

Namapundanga pa kulumbula izina lyakwe Yeova . . . , Leza winu uwakutailwa nupya uwacumi wene akacita sile ivilungame ivisi vyakutitikizya.’MALAN. 32:3, 4.

INYIMBO: 15, 2

1, 2. (a) U lufyengo ci ulwacitikile Naboti na anakwe aonsi? (b) I miyele ci iili ino tumalandapo umu cipande cii?

ELENGANYINI ukuti vii vikucitika. Umonsi umwi yamusombezya. Umonsi wii yamupingula ukukomwa lino antu aasitiina Yeova yamusinila unte wa ufi, cii calenga ukuti ya lupwa ni vyuza vyakwe yuvwe sana uyi. Yonsi atemwa umulinganya yuvwa sana uyi lino yalola wii na anakwe aonsi yakukomwa. Lii asi lyasi sile ilyakwelenganya, vyacitike umu cumi. Vii vyacitikile umonsi uwataile sana Yeova, umuntu wiyo a Naboti, waliko insita ino Umwene Aabu wateekanga.—1 Yamw. 21:11-13; 2 Yamw. 9:26.

2 Mu cipande cii, tutamasambilila sile pali Naboti lelo tumalanda na pali vino eluda uwali sana nu utailo uwaliko mu cilongano ca Ina Klistu yakutandikilapo atapingwilepo ningo. Lino tukulanda pa antu yaa yaili, tumasambilila vino ukuicefya kwacindama lino tukulonda ukulanga ukuti tukakolanya Yeova uwatemwa umulinganya. Nupya tumasambilila na vino ukuitemelwa ukwelela lino twalola ulufyengo umu cilongano  kungalanga ukuti naswe twatemwa umulinganya ndi vino Yeova wautemwa.

ULUFYENGO ULWIPISYE

3, 4. Uzye Naboti wali umuntu wa musango ci, nupya u mulandu ci uno wakaniile ukukazya icalo ca matingi ku Mwene Aabu?

3 Naboti wataile sana Yeova lino antu aingi umu Izlaeli yalondelanga ivicitwa ivipe vya Mwene Aabu pamwi na mamakwe namwene umwipe Yezebele. Antu yaaya yapepanga Baali nupya yatacindike Yeova ni miyele yakwe. Lelo Naboti wene watemilwe sana ucuza wakwe na Yeova.

4 Welengini 1 Yamwene 21:1-3. Lino Aabu wanenyile Naboti ukuti amukazye icalo ca matingi nanti amukauzye, Naboti wakanyile. U mulandu ci? Naboti walondolwile ningo ukuti: ‘Ivikolwe vyane ivyansilile icalo cii ca matingi. Ali cino cakana sana, pano na Yeova walesya cico.’ Vino Naboti wakanyile walondelanga isunde lino Yeova wapeezile aina Izlaeli, ilyakanyizye ukukazya icili consi cino ivikolwe vyasilile ulupwa. (Levi 25:23; Mpe. 36:7) Fwandi, Naboti walolanga ivintu wakwe vino Yeova akavilola.

5. I vyani vino Yezebele wacisile pakuti Naboti akomwe?

5 Icaulanda icakuti vino Naboti wakanyile ukukazya Umwene Aabu impanga vyalenzile Aabu na mamakwe yacite ivintu ivipe. Pakuti Yezebele alwisye ukuti iya akwate impanga iya ino walondanga, wasombizye Naboti, na cii calenzile Naboti na ana yakwe aonsi yakomwe. Uzye Yeova wacisilepo uli pa lufyengo luu?

UPINGUZI WAKWE LEZA UWA ULUNGAMI

6, 7. Uzye Yeova walangilile uli ukuti watemwa mulinganya, nupya uzye vino Yeova wacisile vyalenzile uli ya lupwa yakwe Naboti ni vyuza ukutekeziwa?

6 Yeova zuwa zuwa watumile Eliya ukuyalanda na Aabu. Eliya wanenyile Aabu ukuti wali inkomi nupya umwivi. I vyani vino Yeova wapingwilepo ukucita? Aabu, mamakwe, na anao yali nu kukomwa wakwe vino Naboti na anakwe yakomilwe.—1 Yamw. 21:17-25.

7 Nanti icakuti yalupwa yakwe Naboti na ya cuza yakwe yuvwile sana ulanda lino Aabu wamukomile, ukwaula nu kutwisika yafwile yatekeziwe sana lino yamanyile ukuti Yeova wamanyile pa lufyengo ulwacitikanga. Nomba ukuicefya kwao nu utailo wao muli Yeova vifwile vyeziwe pa mulandu na vino ivintu vyasenwike.

8. Uzye lino Aabu uvwile vino Yeova wapingwile wacisile uli, nupya i vyani vyacitike?

8 Lino Aabu uvwile vino Yeova wapingwile, ‘walepwile vyakuzwala vyakwe avizuula azwala ni nsalu zya malanda, nga afunga ukulya. Alala vivyo kwene ala azwite insalu zya malanda. Na pa kupita, watontongelanga sile.’ Aabu waicefizye! Nomba i vyani vyacitike? Yeova nupya watumile Eliya ukuyalanda upinguzi nauze kuli Aabu. Insita ii yene wali nu kuyanena Aabu ukuti pa mulandu wakuti waicefizye, Yeova ataali nu kumukoma wakwe vino walanzile. (1 Yamw. 21:27-29) Yeova aakaceceta “imyenzo,” wayelile Aabu uluse.—Mapi. 17:3.

UKUICEFYA KUKACINGILILA

9. U mulandu ci uno ukuicefya kwali nu kucingilila ya lupwa yakwe Naboti ni vyuza vyakwe?

9 Uzye upinguzi uno Yeova wapingwile Aabu walenzile yayo amanyile ivipe vino Aabu wacisile yuvwe uli? Upinguzi uu wezizye utailo wakwe ya lupwa yakwe Naboti alino ni vyuza vyakwe. Nga avino cali, ukuicefya kwali nu kuyacingilila, ukulenga ukuti yatwalilile ukupepa Yeova nu utailo, alino nu kutaila ukuti Leza wao wapata  ulufyengo. (Welengini Malango 32:3, 4.) Naboti, anakwe, nu lupwa lwao yalalola umulinganya umalilike lino Yeova alayatutulula. (Yobo 14:14, 15; Yoa. 5:28, 29) Umuntu uwaicefya akaiusya ukuti, “Leza alatupingula pa vintu vyonsi vino tukacita, cisi cimwi viye ivisuma nanti iviipe, nanti ivintu ivyacitwa mu nkama.” (Kasa. 12:14) Yeova pa kupingula akaomvya ivisinka vino tusimanya nu kumanya. Fwandi ukuicefya kukatucingilila pakuti tutwalilile ukutaila Yeova.

10, 11. (a) A lilaci lino imyelenganyizizye itu pa mulinganya ingeziwa? (b) Umu nzila ci muno ukuicefya kungatucingilila?

10 Mungacita uli ndi cakuti ya eluda yapingula vimwi vino mwavilwa ukuvwikisya nanti vino mumanyile ukuti asi vino cifwile ukuya? Nga ndi cakuti mwemwe nanti muntu umwi wino mwatemwa wapokwa imilimo ino waombanga umu cilongano, mungacita uli? Mungacita uli ndi cakuti ya winu, umwana winu umonsi nanti umukazyana, nanti cuza winu yazingwa nupya mutatemilwe vino iyapingulwa? Nga ndi cakuti mwazana ukuti citalingine ya eluda ukuyela uluse uwaluvyanyizye, mungacita uli? I vintu vya musango uwo vingezya utailo witu muli Yeova na muli vino watantika vintu mu cilongano. Uzye ukuicefya kungamucingilila uli lino ivya musango  uwo vyamucitikila? Lekini tulande pa nzila ziili.

Uzye mungacita uli ndi cakuti ya eluda yamumanyisya vimwi vino iyapingulapo vino mutatemilwe? (Lolini palagalafu 10, 11)

11 Cakutandikilako, ukuicefya kungalenga tumanye ukuti tutamanyile ivisinka vyonsi pi lyasi lilyo. Asi mulandu ni vyeo vino tumanyilepo pi lyasi lilyo, Yeova sile aliwe akaceceta imyenzo. (1 Sam. 16:7) Ukumanya vivyo kungalenga tuicefye, ukumanya umwakupelela, alino nu kusenula amelenganyo itu. Cakwe ciili, ukuicefya kulatwazwa ukuya ni cuvwila alino nu kuteeka umwenzo lino tukulolela ukuti Yeova apingule umulandu uwo umu mulinganya. Baibo ikati: “Antu yano yakaoopa Leza yene yakaya nu longo . . . , lelo antu aipe yene yakasyama. Umi wao waya wa cinzingwa.” (Kasa. 8:12, 13) Fwandi ndi cakuti twaicefya ivintu vilatuzipila kumwi na yonsi yano vikumile.—Welengini 1 Petulo 5:5.

NDI CAKUTI MU CILONGANO MWAYA ASANGU

12. I vyani vino tumalandapo, nupya u mulandu ci?

12 Kwali vimwi ivyacitikile Aina Klistu yakutandikilako amu cilongano ca ku Antioki umu Silya ivyezizye utailo wao nu kuitemelwa ukwelelela. Lekini tulande pi lyasi lilyo nu kulola vino lingatwazwa ukumanya ndi cakuti tukaelela alino na vino tungamanya ukuti ukwelela kukalanga ukuti Yeova watemwa umulinganya.

13, 14. I milimo ci iiyele ino Petulo wapeezilwe, uzye walangizye uli ukusipa?

13 Umutumwa Petulo wali a eluda umusuma umu cilongano ca Ina Klistu. Waomvile sana na Yesu nupya wapeezilwe umulimo uiyele sana. (Mate. 16:19) Umu 36 C.E., Petulo wapeezilwe umulimo wa kusimikila ilandwe lisuma kuli Koneli na amu ng’anda yakwe. Uu wali umulimo uiyele pano Koneli ataali umu Yuda nupya atasilamwilwe. Lino Koneli na amu ng’anda yakwe yapokeliile umupasi wa muzilo, Petulo watiile: “Antu yaa yati yapokelela mupasi wa muzilo, wakwe vino naswe twapokelile. Uzye kungaya umwi angayalesya kuti yawatiziwe na manzi?”—Mili. 10:47.

14 Umu 49 C.E., atumwa na ya eluda amu Yelusalemu yakongiine pamwi kuti yalanzyanye pa Ina Klistu. Pa kukomana kuu, Petulo walanzile umu kusipa, nu kwiusya aina ukuti imyaka ya kucisila, antu ataali asilamulwe nupya ataali Ayuda yapokeelile umupasi wa muzilo. Mazwi yakwe Petulo yazwilizye sana iumba ilyatungululanga ilyakutandikilako ukupingula ningo pa milandu imwi. (Mili. 15:6-11, 13, 14, 28, 29) Aina Klistu Ayuda na ataali Ayuda yonsi yafwile yataizye sana vino Petulo wasifile lino walandanga ivisinka viivi. Fwandi cayangukile sana ukutaila umonsi wiya uwali sana nu utailo!—Ayeb. 13:7.

15. I vyani vino Petulo waluvyanyizye lino wali uku Antioki umu Silya? (Lolini cikope cakutandikilako.)

15 Lino papisile sile insita inono ukufuma pano yakomanyile umu 49 C.E., Petulo watandalile icilongano ca ku Antioki umu Silya. Lino wali kuuku, waombelanga pamwi na ina ataali Ayuda ukwaula intete. Fwandi ukwaula nu kutwisika yasambilile ivingi kuli Petulo. Nomba tungelenganya pali vino yazungwike nu kuvwa uyi lino Petulo wizile ata ukuliila pamwi nayo. Ayuda yauze amu cilongano, kumwi na Banaba, yakonkelizye vino Petulo wacisile nu kuta ukuombela pamwi na ina ataali Ayuda. I cani calenzile ukuti eluda mukampuke muli vyakwe Leza apingulepo ukucita vivyo limwi ivyali nu kulenga icilongano  ukupatukana? I cintu ci icicindame cino tungasambilila kuli vino Petulo waluvyanyizye icingatwazwa ndi cakuti eluda umwi watusosya muli vino walanda nanti ukucita?

16. I vyani vino Petulo yamunenyile pali vino wacisile, a mauzyo ci yano tungelenganyapo?

16 Welengini Galatiya 2:11-14. Petulo watiinyile antu. (Mapi. 29:25) Asi mulandu nu kumanya imyelenganyizizye yakwe Yeova, Petulo watiinyile vino Ayuda amu cilongano ali asilamulwe yalandanga. Umutumwa Paulo nawe uwaliko lino yakomanyile umu Yelusalemu umu 49 C.E., waile kuli Petulo umu Antioki nu kuyamunena ukuti vino wacitanga vitazifile. (Mili. 15:12; Gala. 2:13) Uzye Aina Klistu ataali Ayuda yacisile uli pa lufyengo luno Petulo wacisile? Uzye yali nu kusoka sana icakuti yate nu kulongana? Uzye Petulo wali nu kupokwa imilimo ino wakweti umu cilongano pa mulandu na vino wacisile?

MWAELELA

17. Uzye Yeova welezile uli Petulo?

17 Petulo uvwilile vino Paulo wamunenyile. Pataya pali ponsi pano amalembelo yalanda ukuti Petulo yamuposile imilimo ino wakweti umu cilongano. Nupya lino papisile insita wapeezilwe umupasi wa muzilo kuti alembe amabuku yaili amuli Baibo. Nupya ndi twalola muli kalata wakwe ciili uno walemvile, Petulo wamile Paulo ukuti “cuza witu mukundwe.” (2 Pet. 3:15) Nanti icakuti vino Petulo waluvyanyizye vyalenzile Aina Klistu ataali Ayuda ukusoka, Yesu, umutwe wa cilongano watwalilile ukumuomvya. (Efes. 1:22) Fwandi yonsi amu cilongano yakweti isyuko lya kukolanya Yesu na Isi, ukwelela yauze. Icazifileko icakuti patali nanti aumwi uwasosile ata nu kulongana pa mulandu sile na vino umuntu ataali umumalilike waluvyanyizye.

18. A muli vyani muno tungalanga ukuti twatemwa umulinganya wakwe vino Yeova wautemwa?

18 Wakwe vino cali uku Ina Klistu akutandikilako, kutaya eluda uwamalilika umu vilongano vya Ina Klistu ndakai, pano “lili lingi swensi kwene tukaluvyanya.” (Yako. 3:2) Tungaiusya icisinka cico, nomba intazi ikayako ndi cakuti umwina watusosya. Icintu ca musango uwo ndi cacitika, uzye tungalanga ukuti twatemwa umulinganya wakwe vino Yeova wautemwa? Tungacita uli ndi cakuti eluda walanda amazwi akulanga ukuti ali na kapatulula? Uzye tungasoka ndi cakuti eluda walanda amazwi aipe? Ukucila ukusondwelela ukuti umwina wiya atalinzile ukuya eluda, uzye tulalolela ukuti Yesu umutwe wa cilongano aliwe akapingule? Uzye tungelela umwina wiyo nu kulaelenganya sile pa visuma vino wacita pa myaka yonsi ino waombela Yeova? Ngi cakuti umwina umwi watucitila iviipe lelo watwalilila ukuya eluda nanti wapeelwa milimo na yuze, uzye tulazanga pamwi nawe? Ngi cakuti tukuitemelwa ukwelela, cilalanga kuti mu cumi Yeova watemwa umulinganya.—Welengini Mateo 6:14, 15.

19. I vyani vino tulinzile ukulalondesya ukucita?

19 Yonsi aatemwa umulinganya yakalolela uwanda lino Yeova alafumyapo ulufyengo lonsi ulukaiza pa mulandu na Satana alino ni vintu viipe ivikucitika umu nsi ii. (Eza. 65:17) Fwandi lino tukulolela insita iyo lekini swensi tutwalilile ukulalondesya ukuya nu mulinganya ndi vino Yeova waya alino nu kuya aicefye ukumanya umwakupelela nupya twaitemelwa ukwelela yaayo aakatuluvyanya.