Skip to content

Muye pa utantiko unono

Muye pa utantiko wa vilimo

Inte Zyakwe Yeova

Cimambwe-Lungu

Uzye Baibo Ikatusambilizya Vyani?

 CIPANDE 6

Uzye Imfwa I Cani?

Uzye Imfwa I Cani?

1-3. A mauzyo ci yano antu yakauzya pa mfwa, alino uzye a mu mipepele yaka-asuka yakutuuli?

BAIBO yatulaya ukuti wanda umwi “kutalaya imfwa nupya.” (Umbwilo 21:4) Umu cipande icafumileko, twasambiliile pali vino imfwa yakwe Yesu yaleenga ukuti tuye ni syuko lya kuti tukaye nu umi wa pe. Lelo antu yene yacili yakafwa. (Kasambilizya 9:5) Acino, tukayuzya sweeneco ukuti, Uzye umuntu ndi wafwa cikaya uli?

2 Ngi cakuti wino twatemwisya sana wafwa, alino tukalondesya sana ukumanya icasuko ku cuzyo cii. Tungelenganya tuti, ‘Uzye aukwi kuno ataya? Uzye akutulola? Uzye angatwazwilizya? Uzye tulalolana nupya?’

3 Amu mipepele iingi yaka-asuka mauzyo yaa umu nzila izipusane-pusane. Yamwi yakasambilizya ukuti ndi cakuti umuntu aakacita ivisuma wafwa, akaaya ukwiyulu, nomba ndi cakuti akacita iviipe, akaaya umu kupya umu moto usizima. Yauze nayo yakasambilizya ukuti umuntu ndi wafwa akasanguka umupasi nu kuyaikala na ya lupwa yakwe afwile mpiti. Lyene, kwaya yauze nayo aakati umuntu ndi wafwa, akaaya apingulwa, nga alino asanguka, nanti ukuvyalwa umu muntu muze nanti sile umu cinyama.

4. Uzye imipepele iingi ikasambilizya ukuti cikaya uli umuntu ndi wafwa?

4 Vino imipepele ikasambilizya vikaloleka ngati vyapusana. Lelo ivisambilizyo vyonsi vii vikalanda sile pa cintu conga. Yakasambilizya ukuti umuntu ndi wafwa, kwaya cimwi icikafuma mu mwili wakwe nu kutwalilila ukuya nu umi. Uzye cico i cacumi?

 UZYE IMFWA I CANI?

5, 6. Uzye cikaya uli umuntu ndi wafwa?

5 Yeova wamanya ningo vino cikaya umuntu ndi wafwa, nupya watunena ukuti umuntu ndi wafwa, ala wata ukuya nu umi. Imfwa kulikuti pasi umi. Fwandi umuntu nga wafwa akaata ukuvwa iciliconsi ku mwili, nanti ukwelenganya icili consi. * Nga twafwa, tusilola, ukuvwa, nanti ukwelenganya ivili vyonsi.

6 Umwene Solomoni walemvile ati: “Afwe, yataamanya nanti acimwi.Afwe yatanga yatemwe nanti ukupata, nupya ‘kutaaya vicitwa, kutaaya melenganyo, kutaaya ukumanya, kutaaya amano [ukwi lindi].’ (Welengini Kasambilizya 9:5, 6, 10.) Na mazwi aaya pa Masamu 146:4, yakalanda ukuti umuntu ndi wafwa, “amapange yakwe” yakafwa.

YESU WALANZILE VINO CIKAYA UMUNTU NDI WAFWA

Yeova waumvile antunze ukuti yaikala pano nsi amanda pe

7. I vyani vino Yesu walanzile pa mfwa?

7 Lino Lazalo wafwile, Yesu wanenyile asambi yakwe ati: “Cuza witu Lazalo watakasula.” Nomba Yesu atalozyanga umu kuti Lazalo waizi sile utulo ala akupuuza. Yesu walanzile nupya ati: “Lazalo watafwa.” (Yoane 11:11-14) Yesu wakolinye imfwa uku kulaala utulo. Atalanzile ukuti Lazalo wali ukwiyulu nanti wali na ya lupwa yakwe afwile mpiti. Nupya atalanzile ukuti Lazalo waculanga mu moto usizima nanti ukuti wavilwe cipya cipya nu kuya umuntu muze nanti icinyama. Cali kwati Lazalo wali sile mu tulo tukalamba sana. Malembelo yauze yakakolanya imfwa ku tulo tukalamba. Lino Yesu watuutulwile mwana  Yailo, walanzile ati, “wene atafwile, lelo watakasula sile.”—Luka 8:52, 53.

8. Twamanya uli ukuti Leza ataumvile antu ukuti yaafwa?

8 Uzye Leza waumvile Adamu na Eva kuti yace yafwe? Awe foo! Yeova wayaumvile ukuti yaikala pano nsi amanda pe nu kuipakizya umi usuma nupya umalilike. Lino Yeova waumvile antu, wayaumvile kuti yaalondesya ukwikala manda pe. (Kasambilizya 3:11) Avyazi yasiumvwa ningo ukulola ana yao yakukota nu kufwa, avino na Yeova kwene asiumvwa ningo. Nomba, ngi cakuti Leza watuumvile kuti twaikala manda pe, u mulandu ci uno tukafwila?

 U MULANDU CI UNO TUKAFWILA?

9. U mulandu ci uno isunde lino Yeova wapeezile Adamu na Eva litaataliile ukuvwila?

9 Umu calo ca Edeni, Yeova wanenyile Adamu ati: “Ungalya iviseekwa vyaku miti yonsi iya mu calo, lelo utakalye iviseekwa vyaku muti uno ukapeela amano akumanya visuma ni viipe. Pano uwanda kwene uno ulalyako, ulafwa.” (Utandiko 2:9,16, 17) Isunde lii litaatazile ukuvwila, napya Yeova wakweti insambu zya kunena Adamu na Eva pa cisuma ni cipe. Ndi cakuti iyuvwila isunde lii, nga yalangizye ukuti yacindiike ukateeka wakwe Yeova. Nupya nga yalangizye ukuti yaataizyanga pali vyonsi vino Yeova wayapiile.

10, 11. (a) Uzye Satana wacisile uli pakuti aponzye Adamu na Eva? (b) U mulandu ci uno kutayelile nu mwakusombekezya pali vino Adamu na Eva yaacisile?

10 Icaifile i cakuti, Adamu na Eva yasoolwile ukukana-uvwila Yeova. Satana uzizye Eva ati: “Uzye icacumi Leza wamuinda ukulya iviseekwa vya ku miti yonsi iya mu calo?” Nawe Eva waswike ati, “Tungalya iviseekwa vya ku miti yonsi yamu calo, suka sile ku muti uno uli pakasi ka calo. Leza watuinda ukulya iviseekwa vya ku muti uwo nanti ku ukumya, pano ndi twacita vivyo tulafwa.”—Utandiko 3:1-3.

11 Lyene Satana walanzile ati: “Cico cisi cacumi, mutalafwa awe. Pano Leza wamanyile vino uwanda uno mulalyako iviseekwa vivyo mulalingana na aliwe nu kumanya visuma ni viipe.” (Utandiko 3:4-6) Satana walondanga Eva ukwelenganya ukuti wakweti insambu zyakuisoolwela ukucita icisuma nanti icipe. Pa nsita kwene iya, Satana wasomvile ivyali nu kucitika ndi cakuti Eva wakana ukuvwila Leza. Satana wanenyile Eva ukuti atalafwa, avino Eva watozile iciseekwa nu kulya, lyene wapeezileko na  iya. Adamu na Eva yaamanyile ukuti Yeova wayalesiizye ukulyako icisekwa cici. Lino yaalile iciseekwa, yasoolwile ukukana uvwila isunde ilyali ilyangupale. Vivi vino yaacisile, calangiliile ukuti yasuuzile Isi uwa mwiyulu uwaya nu kutemwa. Kutaali nu mwakusombekezya pali vino yaacisile!

12. U mulandu ci uno Adamu na Eva yaluvyanyizye sana pali vino yapondokiile Yeova?

12 Avyazi itu akutandikilapo yaluvyanyizye sana pa kusaalula Kaumba wao! Elenganyini ukuti mwakweti ana yaili, mulumendo nu mukazyana, nupya mwaombisye ukukuzya ningo ana yayo; uzye munguvwa uli ndi cakuti pa cisila iiza yamupondokela nu kukana ukucita vino mwayanenyile ukuti yacite? Uzye citanga cimuwaye sana?

Adamu wafumile uku lukungu, nupya uku lukungu kwene akuno waswilile

13. Uzye Yeova walozizye mwi lino walanzile ukuti “ku musili akuno ulaswilila”?

13 Lino Adamu na Eva yakanyile ukuvwila Yeova, yaposilwe isyuko lya kwikala manda pe. Yeova waneenyile Adamu ati: “Waumvilwe ukufuma ku musili, nupya ku musili akuno ulaswilila.” (Welengini Utandiko 3:19.) Yeova waloziizye umu kuti Adamu wali nu kuswilila uku lukungu, kwati sile ataumvilwe na po. (Utandiko 2:7) Lino Adamu wayembwike, wafwile.

14. U mulandu ci uno tukafwila?

14 Ndi cakuti Adamu na Eva iyuvwila Leza, na ndakai kwene nga pano yaaya. Nomba lino yakanyile  ukumuvwila, iifizye, na pacisila yafwile. Iifyo lyaya wa ulwale uwipisye uno twapyana ku yavyazi itu akutandikilako. Swensi kwene tukavyalwa ni iifyo, acino tukafwila. (Loma 5:12) Lelo vivyo asi vino Leza walondanga. Leza atalondanga kuti antu yafwa, nupya Baibo ika-ama imfwa iti “mwanisi.”—1 Kolinto 15:26.

NDI TWAMANYA ICUMI PALI VINO AFWE YAAYA TUKAYA ANTUNGWA

15. Uzye ukumanya icumi pali vino afwe yaaya kukatwazwa uli?

15 Ukumanya icumi pali vino afwe yaaya kukalenga kuti tutaasombwa. Baibo ikatusambilizya ukuti afwe yasiumvwa ukuwaika nanti ukuvwa uyi. Tutanga tuvwange nayo, nayo yatange yavwange naswe. Tutanga twazwe afwe, na afwe yatanga yatwazwe. Fwandi tutafwile ukoopa afwe, pano yatanga yatucuzye. Nomba, amu mipepele iingi yakaasomba ukuti afwe yakaikala kumwi nu kuti tungayavwa ndi cakuti tukupeela ya simapepo impiya. Lelo ukumanya icumi apa yafwe, kukatucingilila kuli yaayo aakasambilizya ivya ufi kwene vivyo.

16. Uzye uufi ci uno imipepele iingi ikasambilizya pa yafwe?

16 Satana akaomvya imipepele ya ufi pa kulenga antu yaazumila ukuti umuntu ndi wafwa akatwalilila ukuya nu umi. Mu mipepele imwi yakasambilizya ukuti umuntu ndi wafwa, kwaya cimwi icikafuma muli aliwe iciya citwalilila ukuya nu umi kuze. Uzye namwe kuno mukapepa avino yakasambilizya, nanti uzye yakasambilizya vino Baibo ikalanda pa yafwe? Satana akasomba antu pakuti ayatalusye kuli Yeova.

17. U mulandu ci uno icisambilizyo cakuti umuntu mwipe ndi wafwa akaya uku moto usizima cikasaalwila Yeova?

17 Vino imipepele iingi ikasambilizya vikazungusya sana. Imwi ikasambilizya ukuti umuntu umwipe ndi  wafwa, akaaya umu kupya umu moto usizima. Cisambilizyo cii cikasaalula Yeova. Wene atanga acuzya antu umu moto! (Welengini 1 Yoane 4:8.) Uzye munguvwa uli ndi mwalola umuntu umwi akoca iminwe ya mwana apa moto pa mulandu sile uwakuti umwana wiyo wataluvyanya? Mungelenganya ukuti umuntu wiyo umunkalwe. Mutange mutemwe nu kuti aye cuza winu. Vikwene ali vino Satana akalonda twalola ukuti avino Yeova waya!

18. U mulandu ci uno tutalinzile ukutiinila afwe?

18 Nupya imipepele imwi ikasambilizya ukuti antu ndi yafwa yakasanguka imipasi. Yakasambilizya ukuti tulinzile ukucindika imipasi kwene iyo nanti sile ukuitiina pa mulandu wakuti ingaya ivyuza ivisuma nanti vilwani vitu ivipisye. Antu aingi yakazumila ufi uu. Yakatiina afwe, fwandi yakayapepa mu cifulo ca kupepa Yeova. Iusyini ukuti afwe yasiuvwa ivili vyonsi nanti kumanya icili consi, fwandi tutalinzile ukuyatiina. Yeova aliwe watuumvile. Wene ali Leza wa cumi, nupya aliwe sile wino tulinzile ukupepa.—Umbwilo 4:11.

19. Uzye ukumanya icumi pali vino afwe yaaya kukatwavwa uli?

19 Ndi twamanya icumi pali vino afwe yaaya, tutalaasombwa ni mipepele iikasambilizya ivya ufi. Ukusambilila icisinka cii kukatwavwa ukuvwikisya vino Yeova watulaya ukuti tulaya nu umi wampomvu ku nkoleelo.

20. I vyani vino tulasambilila umu cipande icilondelilepo??

20 Mpiti sana, Yobo muomvi wakwe Leza, uzizye ati: “Uzye umuntu ndi wafwa, angaya nu umi nupya?” (Yobo 14:14) Uzye umu cumicumi umuntu umufwe angiza aye nu umi napya? Vino Leza wasuka muli Baibo api lyasi lii, vikatuzanzya wakwe cimwi. Mu cipande cilondeliilepo tulasambilila vino wasuka.

^ par. 5 Antu yamwi yazumila ukuti umuntu ndi wafwa kwaya cimwi icikafuma umu mwili icikatwalilila ukuya nu umi. Pa kumanyilapo navyuze lolini Vyeo Vya ku Mpela pa namba 17 na 18.