MO’NN ne an Mars 1930. Tou mo fami ek tou mo bann kamarad ti bann fidel serviter Zeova. Nou ti res dan enn vilaz ki apel Namkumba, pre ar lavil Lilongwe, dan pei ki asterla apel Malawi. An 1942, mo ti vwe mo lavi ar Bondie ek mo ti batize dan enn nou bann zoli larivier. Pandan sa 70 an ki’nn pase la, mo’nn fer zefor pou fer exakteman seki lapot Pol ti ankouraz Timote pou fer: “Pres laparol. Pa aret fer li dan lepok favorab, dan lepok difisil.”2 Tim. 4:2NW.

Koumansman lane 1948, Nathan Knorr ek Milton Henschel, bann reprezantan biro mondial bann Temwin Zeova dan New York, ti vizit Malawi pou premie fwa. Zot vizit ti motiv mwa pou servi Zeova aplintan. Mo ankor rapel zot bann lankourazman. Apepre 6,000 Temwin ti debout dan enn karo ranpli ar labou ek ti ekout avek latansion diskour ki Frer Knorr ti fer, “Enn Dirizan Permanan pou Tou Bann Nasion” (an Angle).

Apre mo’nn zwenn Lidasi, enn zoli ser, ki parey kouma mwa inn grandi dan enn fami Temwin. Li osi ti ena lobzektif pou fer servis aplintan. Nou ti marye an 1950, ek an 1953 nou ti ena de zanfan. Mem avek plis responsabilite familial, nou ti trouve ki mo kapav koumans fer pionie permanan. De-z-an plitar, mo ti invite pou servi kouma pionie spesial.

Enn tipe apre, mo’nn gagn privilez pou servi kouma sirveyan sirkonskripsion. Mo’nn kapav fer sa ek anmemtan pran swin mo fami lor plan materyel ek spiritiel parski Lidasi inn touletan soutenir mwa. * Me pli gran dezir ki nou ti ena, se ki enn zour nou toulede kapav fer servis aplintan. Avek enn bon lorganizasion ek korperasion nou bann zanfan, Lidasi inn reisi koumans so servis aplintan an 1960.

Bann lasanble ti fortifie nou pou persekision ki nou ti pou gagne

Nou ti profit sa lepok favorab la pou servi nou bann frer ek ser dan diferan kongregasion. Gras-a sa servis-la nou’nn vizit boukou zoli landrwa, pran depi lapant Montagn Mulanje dan lesid, ziska bann laplaz bien trankil Lak Malawi ki kouver preske tou parti les sa pei-la. Tigit par tigit, nou’nn trouv bann progre dan bann sirkonskripsion kot nou ti pe servi. Kantite proklamater ek kongregasion finn ogmante.

An 1962, nou ti bien apresie Lasanble Distrik “Bann Proklamater Ki Ena Kouraz.” Lane apre,  kan Frer Henschel ti revizit Malawi, ti ena enn lasanble spesial andeor lavil Blantyre. Anviron 10,000 dimounn ti asiste sa levennman-la. Kan mo repans sa bann moman-la, mo realize ki sa ti pe prepar nou pou lepok difisil ki ti pou vini apre.

ENN LEPOK DIFISIL

Nou laktivite ti interdi ek gouvernman ti sezi propriete biro nasional

An 1964, bann Temwin ti konn enn gran persekision parski zot ti refiz pran parti dan bann laktivite politik. Pandan sa peryod-la, bann opozan finn detrir plis ki 100 Lasal kot fer renion ek plis ki 1,000 lakaz bann Temwin. Selman, nou’nn reisi kontign vizit bann kongregasion ziska ki gouvernman Malawi interdi nou laktivite an 1967. Gouvernman ti sezi propriete biro nasional ki ti trouv dan Blantyre, ti deport bann misioner, ek ti met boukou Temwin lokal dan prizon, parmi ti ena Lidasi ek mwa. Kan bannla ti larg nou, nou’nn kontign vizit bann kongregasion kasiet-kasiet.

Enn zour an Oktob 1972, enn santenn manb mouvman politik ki apel Ligue de la jeunesse du Malawi ti pran direksion nou lakaz. Me enn ladan ti galoupe ti vinn dir mwa al kasiet parski bannla ti ena lintansion pou touy mwa. Mo ti dir mo madam ek mo bann zanfan al kasiet dan pie banann, pa tro lwin. Mwa mo ti galoupe ek mo ti grinp dan enn gran pie mang. Depi lao, mo ti trouv zot kouma pe kraz nou lakaz ek detrir tou seki nou ti ena.

Nou bann frer pa ti mel zot dan politik, akoz sa bann opozan ti bril zot lakaz

Amezir ki persekision ti pe ogmante, boukou Temwin inn kit Malawi. Nou fami inn res dan enn kan refizie ki ti trouv dan lwes Mozambique ziska Zin 1974. Sa lepok-la, Lidasi ek mwa ti gagn linvitasion pou al servi kouma pionie spesial dan Dómue, Mozambique. Nou’nn kontign nou servis ziska ki Mozambique inn gagn so lindepandans ar Portugal, an 1975. Lerla, ansam avek lezot Temwin, finn obliz nou pou retourn Malawi, kot persekision ti ankor pe donn bal.

Kan nou’nn retourne, mo ti gagn responsabilite pou al vizit bann kongregasion ki trouv dan lavil Lilongwe, kapital Malawi. Malgre persekision ek tou bann difikilte, bann kongregasion ti pe ogmante dan bann sirkonskripsion kot nou ti pe servi.

NOU’NN TROUV LAME ZEOVA

Enn zour, nou’nn al dan enn vilaz kot ti pe fer enn renion politik. Sertin dimounn dan sa parti-la, ti aprann ki nou bann Temwin Zeova. Alor, zot inn fer nou asiz ansam avek bann manb enn group politik ki apel Jeunes pionniers du Malawi. Nou ti ena linpresion ninport ki moman enn  problem ti kapav eklate. Alor, nou’nn sipliy Zeova pou ed nou ek gid nou. Kan renion-la inn fini zot inn koumans bat nou. Me enn kout, enn madam aze inn galoupe inn vini. Li’nn koumans kriye: “Arete, silvouple! Sa misie-la se garson mo frer. Les li ale!” Lerla dimounn ki ti ansarz renion-la inn dir: “Les zot ale!” Sa madam-la pa ti fami ar nou, alor nou pa kone kifer li’nn dir sa. Me seki nou sir, se ki Zeova inn ekout nou lapriyer.

Kart parti politik

An 1981, nou’nn retap ar sertin manb sa group-la. Zot ti pran nou bisiklet, nou bagaz, bann bwat liv, ek bann dosie sirkonskripsion. Nou’nn sove, nou’nn galoupe ziska ki nou reisi ariv kot lakaz enn ansien. Ankor enn fwa nou’nn priye Zeova. Nou ti bien trakase akoz bann ransegnman ki ti ena dan sa bann dosie-la. Kan bann manb sa group-la inn ouver bann dosie-la, zot inn trouv bann let ki bann frer partou dan Malawi ti avoy mwa. Zot inn gagn per, zot inn panse ki mo travay pou gouvernman. Toutswit zot inn retourn bann ansien tou seki zot inn pran, intak kouma zot ti ete.

Enn lot fwa, nou ti bizin pran bato pou travers enn larivier. Proprieter bato-la ti prezidan enn parti politik. Alor li’nn deside pou verifie kart politik tou bann pasaze. Amezir li pe verifie li pe vini mem, li’nn rekonet enn voler ki lapolis ti pe rode. Enn bel tole inn leve lor bato, ek verifikasion bann kart inn tengn anplas. Ankor enn fwa nou finn trouv lame Zeova.

ARET NOU EK MET NOU DAN PRIZON

An Fevriye 1984, kan mo ti pe al Lilongwe pou al kit bann rapor pou biro nasional Zambie, enn lapolis ti aret mwa ek ti fouy mo sak. Li’nn trouv bann piblikasion, alor li’nn amenn mwa stasion ek li’nn koumans bat mwa. Apre, li’nn atas mwa avek enn lakord ek li’nn met mwa dan enn lasam avek lezot prizonie ki ti bann voler.

Landemin, inspekter lapolis ti amenn mwa dan enn lot lasam. Laba li’nn ekrir enn depozision ki dir: “Mwa, Trophim R. Nsomba, mo nepli enn Temwin Zeova. Kapav larg mwa.” Mo ti refiz sign sa depozision-la ek mo ti reponn: “Mo’nn pare pa zis pou al dan prizon me osi pou mor. Mo ankor touzour enn Temwin Zeova.” Sa ti fer li extra ankoler. Li’nn donn enn kout pwin telman for lor latab ki polisie dan lasam akote inn galoupe pou vinn gete ki’nn arive. Inspekter-la ti dir li: “Sa boug-la pe refiz signe ki li nepli enn Temwin. Alor fer li signe ki li enn Temwin Zeova, ek nou pou avoy li dan prizon dan Lilongwe.” Tou sa letan-la mo madam ti pe demande ki’nn ariv mwa. Se zis apre kat zour ki bann frer inn dir li kot mo ti ete.

Dan stasion lapolis Lilongwe, zot ti tret mwa bien. Inspekter lapolis ti dir mwa: “Ala enn pla  diri pou twa parski to la akoz parol Bondie. Me lezot zot la parski zot bann voler.” Apre li’nn avoy mwa dan Prizon Kachere kot mo ti ferme pandan sink mwa.

Direkter prizon ti bien kontan ki mo’nn vini. Li ti anvi mo vinn “paster” prizon. Li ti dir paster ki ti deza la: “Mo pale ki to kontign ansegn Parol Bondie isi. To’nn rant dan prizon parski to’nn kokin dan to prop legliz!” Se koumsa ki mo’nn koumans ansegn Labib sak semenn dan bann renion ki ti organize pou bann prizonie.

Plitar, sitiasion inn deteryore. Bann gard prizon inn poz mwa enn ta kestion pou kone komie Temwin ena dan Malawi. Mo pa’nn donn zot repons ki zot ti pe atann, alor zot inn bat mwa ziska ki mo perdi konesans. Enn lot fwa, zot ti anvi kone kot nou biro mondial trouve. Mo’nn dir zot: “Zot inn poz mwa enn kestion bien sinp. Mo pou dir zot.” Bann polisie-la ti etone ek zot inn koumans anrezistre seki mo pe dir. Mo’nn dir zot ki Labib koz lor nou biro mondial. Zot finn demann mwa: “Kotsa li trouve dan Labib?”

Mo’nn reponn: “Dan Izai 43:12.” Zot inn rod sa verse-la, ek zot inn lir li avek boukou latansion: “‘Zot mo bann temwin,’ se seki Zeova dir, ‘ek momem Bondie.’” Zot inn lir verse-la trwa fwa. Apre zot inn demann mwa: “Kouma biro mondial bann Temwin Zeova kapav trouv dan Labib ek pa dan l’Amérique?” Mo’nn dir zot: “Pou bann Temwin Zeova dan l’Amérique osi, sa verse-la dekrir zot biro mondial.” Mo pa’nn donn zot repons ki zot ti pe anvi tande, alor zot inn transfer mwa dan Prizon Dzaleka, dan lenor Lilongwe.

BENEDIKSION MEM DAN LEPOK DIFISIL

An Ziliet 1984, mo’nn al dan Prizon Dzaleka, kot ti deza ena 81 Temwin. Prizon-la ti deborde ek 300 prizonie ti pe dormi anba, enn akote lot. Tigit par tigit, bann Temwin inn kapav zwenn an ti-group pou examinn enn verse Labib sak zour. Sa finn ankouraz nou boukou.

Plitar, direkter prizon inn separ nou avek lezot prizonie. An kasiet, enn gardien inn dir nou: “Gouvernman pa deteste zot. Nou pe gard zot dan prizon pou de rezon: Gouvernman per tansion bann Jeunes pionniers touy zot, ek li per tansion li perdi so bann solda dan lager ki zot pe anonse pou ena dan lavenir.”

Pe amenn bann frer apre ki zot inn pas lakour

An Oktob 1984, tou bann Temwin dan prizon inn bizin pas devan lakour. Sakenn finn kondane pou de-z-an prizon. Parey kouma dan lepase, zot finn met nou avek bann ki pa Temwin. Me, direkter prizon finn dir zot tou: “Bann Temwin Zeova pa fime. Alor gard, pa fatig bannla. Pena pou demann zot okenn sigaret ouswa avoy zot al sers enn bout sarbon pou alim sigaret. Sa  bannla se pep Bondie! Bizin donn tou bann Temwin Zeova manze de fwa par zour. Zot dan prizon parski zot krwar dan Labib, pa parski zot inn fer kit krim.”

Gras-a nou bon repitasion, nou’nn gagn ankor lezot bienfe. Kan lanwit ti tonbe, ouswa kan ti ena lapli, bann prizonie pa ti gagn drwa sorti deor. Me nou, ninport kan nou ti anvi nou ti kapav kit batiman. Zot ti donn nou sa permision-la parski zot ti fer nou konfians, zot ti kone nou pa pou esey sove. Enn zour, alor ki nou ti pe travay deor dan karo, enn gard ti tom malad. Nou’nn sarye li ek nou’nn amenn li dan prizon. Parski nou finn touletan ena enn bon kondwit, nou finn kapav trouv bann gard glorifie nom Zeova.1 Pier 2:12. *

ENN LEPOK FAVORAB REVINI

Le 11 Me 1985, mo’nn sorti dan Prizon Dzaleka. Mo pa kapav dekrir lazwa ki mo ti resanti kan mo ti rezwenn mo fami! Nou remersie Zeova ki Li finn ed nou gard nou lintegrite dan bann moman difisil. Pandan sa peryod-la, nou ti ena mem santiman ki Pol kan li ti ekrir: “Nou oule ki zot kone, bann frer ek bann ser, ki kantite difikilte nou finn gagne . . . Nou ti mem perdi tou lespwar pou res vivan. Nou ti ena linpresion ki finn kondann nou amor. Me sa finn arive pou ki nou pa depann lor noumem, me depann zis lor Bondie ki relev seki finn mor. Dan sa kalite danze lamor la ki Li finn sap nou.”2 Kor. 1:8-10.

Frer Nsomba ek so madam, Lidasi, devan enn Lasal, an 2004

An realite, parfwa nou ti ena linpresion ki nou pa ti pou sape. Me, nou finn touletan demann Zeova pou donn nou kouraz ek sazes. Nou finn demann Li ed nou res inb pou ki nou kapav kontign donn laglwar so gran nom.

Zeova finn beni nou dan nou servis pandan bann lepok favorab ek difisil toulede. Zordi, nou extra kontan ki nou ena nou biro nasional dan Lilongwe, ki’nn termine an 2000, ek ki ena plis ki 1,000 Lasal partou dan Malawi! Sa bann benediksion ki Zeova inn donn nou la finn telman fortifie nou ki Lidasi ek mwa, nou ena linpresion nou pe reve! *

^ par. 7 Nepli demann bann frer ki ena bann tipti zanfan pou servi kouma sirveyan sirkonskripsion.

^ par. 30 Pou gagn plis ransegnman lor persekision ki ti ena dan Malawi, get l’Annuaire des Témoins de Jéhovah 1999, paz 171-223, an Franse.

^ par. 34 Kan ti pe prepar sa lartik-la, Frer Nsomba inn mor, li ti ena 83 an.